ชาดกเรื่องการทำร้ายมิตร : หน้า 289/334

บัดนี้ชาวนาจะเดินไปทางไหนชาวบ้านทั้งหญิงชายพากันถือท่อนไม้ไล่ไปชาวนาเปรตได้เสวย ทุกขเวทนาปานนี้อยู่ถึง 7 ปี เผอิญปีที่ 7 นี้เองพระราชาเสด็จประพาสผ่านมาเห็นคนประหลาดนี้ เข้าพอดี ชาวนาจึงได้โอกาสพูดคุยกับผู้คนขึ้นมาบ้าง พระราชาตรัสถามถึงสาเหตุที่ชาวนากลายเป็นเช่นนี้ ชาวนาทูลเล่าเหตุการณ์เมื่อ 7 ปีที่แล้ว โดยละเอียด แล้วกล่าวอย่างสำนึกผิดว่า.. “ใครอย่าได้คิดร้ายต่อมิตรเป็นอันขาด! เพราะผู้ทำร้ายมิตรจัดเป็นคนเลวทรามในโลก ผู้ที่ ทำร้ายมิตรย่อมเป็นโรคเรื้อนเกลื่อนกลาก ผู้นั้นต้องมีสภาพเช่นเรานี้ แม้ตายไปก็ต้องไปนรก” ชาวนากล่าวจบก็ได้วาระพ้นกรรมในโลกมนุษย์ ไปเสวยกรรมในอเวจีมหานรกต่อ เพราะ แผ่นดินได้แยกช่องออกแล้ว ไฟร้อนแรงพุ่งขึ้นจากรอยแยกมาหอบเอาชาวนาไปใช้ชีวิตอยู่ในอเวจีสืบ ต่อไป.. เป็นชีวิตใหม่ที่ยาวนาน ส่วนพระราชาเสด็จกลับสู่พระนครด้วยความหวาดผวา ประชุมชาดก พระทศพลทรงประชุมชาดกว่า บุรุษผู้ประทุษร้ายมิตรในครั้งนั้นมาเป็นพระเทวทัต วานร มาเป็นตถาคตแล จากชาดกเรื่องนี้ ลิงบัณฑิตรู้ว่าชาวนากลายเป็นพาลเนรคุณ ก็ยังคิดช่วย ไม่คิดเคืองแค้น ตัดใจความโกรธทิ้งไป มิยอมให้เสียความเมตตา นับว่ามีความปรารถนาดีแม้แต่กับศัตรู ซึ่งเป็นสิ่งที่ ทำได้ยากอย่างยิ่ง “นิสัยไม่ผูกใจเจ็บ, ไม่เก็บโทษเอามาคิด, มุ่งคิดสงเคราะห์, ไม่ชอบทะเลาะเบาะแว้ง, ไม่ชอบแกล้งใคร, ไม่ทอดทิ้งใคร, ไม่ติดใจในความร้ายของผู้อื่น และหยิบยื่นไมตรี” ทั้งหมดนี้ จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในเมตตาบารมี 9.7 สุวรรณสามผู้เมตตาต่อผู้ฆ่า สาเหตุที่ตรัสชาดก ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งบิณฑบาตเลี้ยงบิดามารดาผู้กำพร้า พวกภิกษุพา เธอไปเฝ้าพระโลกนาถเพื่อรับการตักเตือนที่ทำศรัทธาให้ตกไป พระทศพลทรงทราบความนั้นแล้ว ตรัสว่า สาธุ สาธุ สาธุ เธอดำรงอยู่ในทางที่เราดำเนินแล้ว แม้เราเมื่อบำเพ็ญบารมีก็ได้บำรุงเลี้ยง บิดามารดา ภิกษุนั้นได้ความเบิกบานใจกลับคืนมา เมื่อภิกษุทูลวิงวอนให้ทรงประกาศบุพจริยา พระจอมมุนีจึงทรงน่าอดีตมาแสดงดังต่อไปนี้ ในอดีต ณ ป่าหิมพานต์ มีสามีภรรยาคู่หนึ่งออกบวชเป็นฤาษี ฤาษีทั้งสองมีบุตรที่ท้าวสักกะ ทรงประทานให้นามว่า สุวรรณสาม ต่อมาเมื่อสุวรรณสามอายุได้ 16 ปี สองฤาษีถูกงูพ่นลมพิษใส่ดวงตา สุวรรณสามชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 63 หน้า 155-213 272 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี