กิเลส : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 22 / 62

คำว่า “จิตผุดผ่องหรือประภัสสร” คือ จิตที่ปราศจากอาคันตุกกิเลส (กิเลสที่จรมา) ในที่นี้ จะ มุ่งหมายถึงปลอดจากนิวรณ์ 5 อันเป็นกิเลสอย่างกลาง แต่ไม่ได้หมายถึงปราศจาก…

บทความนี้พูดถึงคำว่า “จิตผุดผ่องหรือประภัสสร” ที่หมายถึงจิตที่ปราศจากอาคันตุกกิเลส ซึ่งไม่ใช่การปราศจากกิเลสโดยสิ้นเชิง กิเลสที่ทำให้จิตเศร้าหมองเรียกว่า “นิวรณ์” ซึ่งแบ่งเป็น 5 ข้อ …

…นไม่สามารถสลัด ออกได้ เมื่อเกิดขึ้นกับคนใดก็เผาจิตใจของบุคคลนั้นให้กระวนกระวายเดือดร้อน ท่านจึงเรียกกิเลสชนิดนี้ว่า “ราคัคคี - ไฟคือราคะ” ซึ่งแผดเผาใจให้กระวนกระวาย และทำให้มืดมน ไม่เห็นอรรถไม่เห็นธรรม ใคร…

…รทำสมาธิและการใช้ชีวิตอย่างมีสุข เมื่อทำให้เกิดจิตที่มัวหมองและยากที่จะคืนสู่ความสงบสุข การจัดการกับกิเลสเหล่านี้จึงเป็นสิ่งสำคัญในการพัฒนาจิตใจให้ดีขึ้น.

…ยๆ จึงไม่สามารถรวมใจเป็นหนึ่งได้ เปรียบเหมือนเชื้อราที่จับต้นไม้หรือพืชผักให้เหี่ยวเฉาตาย เพราะเมื่อกิเลสสองตัวนี้จับจิตของคนเราแล้ว จะทำให้จิตใจของเราท้อแท้หมดกำลังใจที่จะบำเพ็ญเพียรในการทำความดีให้แก่ตนแ…

…าเหตุเหล่านี้ส่งผลต่อการทำงานและการปฏิบัติธรรม ทำให้ขาดกำลังใจในการทำความดี หากไม่รู้จักและจัดการกับกิเลสเหล่านี้ อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตและชีวิต สังคมในเมืองใหญ่ๆ มักเผชิญกับปัญหาเหล่านี้ ซึ่งทำให้เกิดโร…

…่บริสุทธิ์ ไม่อ่อน ไม่สวย และ มีค่าลดลงได้ ถ้าหากว่าถูกสิ่งปลอมปน 5 ชนิดเข้าปลอมปน ดังในพุทธพจน์ว่า กิเลสของทอง 5 อย่างนี้ เป็นเครื่องทำทองไม่ให้อ่อน ไม่ให้ควรแก่การงาน ไม่ให้มีสีสุก ให้เปราะ และให้ใช้การไ…

การสงสัยในข้อปฏิบัติกรรมฐานทำให้ผู้ปฏิบัติมีอุปสรรคในการพัฒนาจิตใจ เช่น ผู้ที่สงสัยว่าการปฏิบัติของตนเองถูกต้องหรือไม่ อาจทำให้ขาดการมุ่งมั่นทำสมาธิ การลังเลไม่แน่ใจในชีวิตก็เช่นกัน เปรียบเหมือนชายที่

…วามสุข ความสงบและความเย็นกายเย็นใจ และในที่สุดก็จะทำให้เข้าถึงพระรัตนตรัยภายในตัวได้ในที่สุด 1.4 อุปกิเลส นอกจากนิวรณ์ 5 ประการแล้ว ในการปฏิบัติสมาธิ เมื่อจิตแน่วแน่เป็นสมาธิระดับหนึ่งแล้ว บาง ท่านอาจจะเห็…

บทความนี้พูดถึงนิวรณ์และอุปกิเลสที่เป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติสมาธิและการเข้าถึงความสงบสุขภายใน และแนะนำเกี่ยวกับการขจัดอุปสรรคเหล่านี้…

…ทที่ 2 กามฉันทะและวิธีแก้ไข ในบทที่ 1 ได้กล่าวถึงอุปสรรคต่อจิตที่เป็นสมาธิ ซึ่งได้แก่นิวรณ์ 5 และอุปกิเลส 11 ในบทนี้จะ ได้กล่าวถึงกามฉันทะ ซึ่งเป็นนิวรณ์ประการหนึ่งใน 5 ประการ ซึ่งจะเน้นลักษณะ สาเหตุของกาม…

…ถึงกามฉันทะซึ่งเป็นนิ่วรณ์อย่างหนึ่งที่ส่งผลต่อสมาธิ โดยจะอธิบายลักษณะของกามฉันทะ ทั้งจากวัตถุกามและกิเลสกาม รวมถึงวิธีการแก้ไข เพื่อช่วยให้จิตใจสงบและมีสมาธิมากขึ้น ความเข้าใจเกี่ยวกับกามฉันทะสามารถช่วยลด…

…ท้อแท้ ขี้เกียจ แต่ไม่ยอมท้อถอย ใช้วิริยะ ความเพียร อย่างเด็ดเดี่ยว บากบั่นก้าวไปข้างหน้า ไม่ยอมท้อ กิเลสเหล่านี้ก็แพ้ได้ ดังที่พระพุทธเจ้าได้ตั้งปณิธาน ไว้ในวันที่ตรัสรู้ในเมื่อพระองค์ทรงปูหญ้าคาภายใต้ต้น…

คนที่ไม่เคยทำอะไรสำเร็จมักจะมีความเชื่อมั่นในตนเองต่ำ ส่งผลให้ความล้มเหลวเกิดขึ้นบ่อย ๆ ทำให้เกิดนิสัยเบื่อหน่าย และถีนมิทธะซึ่งมีสาเหตุมาจากสิ่งต่าง ๆ เช่น การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความอ่อนล้า และความเคร

การฟังพระสัทธรรมในข้อนี้ เป็นธรรมที่สามารถทำให้ผู้ฟังสามารถปฏิบัติจนหมดกิเลส เข้าสู่ พระนิพพานได้ ซึ่งการฟังธรรมเช่นนี้จะเกิดในยุคที่มีผู้รู้อย่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบังเกิดขึ้น…

การฟังพระสัทธรรมเป็นธรรมที่สำคัญต่อการปฏิบัติธรรม เพื่อยกระดับจิตใจและนำไปสู่การหมดกิเลสและการเข้าถึงพระนิพพาน การมีผู้แสดงธรรมที่เหมาะสมช่วยให้การฟังธรรมประสบความสำเร็จ โดยเฉพาะพระสัมมาสั…

…้อไปเรื่อยๆ แต่ก็นั่ง บ่นไปด้วยนั่งไปด้วย วันหนึ่งมาวัดปากน้ำ เห็นกระโถนของพระ เยอะแยะไปหมด คิดว่า “กิเลสเรามันคงหนาเหมือนกับไอ้ คราบในกระโถนนี้ เราไปขัดกระโถนดีกว่า” เลยหอบกระโถนไปเป็นร้อยใบ เอาไปท่าน้ำ ข…

บทเรียนนี้นำเสนอประสบการณ์การเข้าถึงธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยยกเล่าประวัติบุคคลที่ผ่านการฝึกสมาธิ อุบาสิกาทองสุก แม่ค้าที่พบความยากลำบากในการปฏิบัติธรรม แต่ได้ใช้ความเพียรและวิธีคิดสร้างแรงบ

…้ง 2 นั้นเกิดขึ้น” 1 มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์, มก. เล่มที่ 17 ข้อ 142 หน้า 617 * สังโยชน์ หมายถึง กิเลสที่ผูกใจสัตว์ไว้กับทุกข์ มีด้วยกัน 10 อย่าง คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส กามราคะ ปฏิฆะ รู…

ภิกษุในธรรมวินัยที่ให้ความสำคัญต่อการพิจารณาอายตนะทั้งภายในและภายนอก โดยวิเคราะห์ความเกิดขึ้นและดับของรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เพื่อให้เข้าถึงความรู้ที่ตั้งอยู่บนสติ การรู้จักต่ออายตนะและสังโยชน์

…ธิในระดับนี้ถือเป็นผลที่พึงหวังของการเจริญสมถกัมมัฏฐาน และเมื่ออัปปนาสมาธิเกิดขึ้นย่อมทำให้จิตสงบจากกิเลส กิเลสในที่นี้ หมายถึง ปริฏฐานกิเลส เป็นกิเลส ระดับกลาง ที่เรียกว่า นิวรณ์ 5 ดังได้กล่าวไปแล้วในสมาธ…

…องสมถะทำให้จิตสงบ มี 40 วิธีแบ่งเป็น 7 หมวด โดยการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง จะทำให้จิตเกิดสมาธิ ส่งผลให้กิเลสสงบ โดยมีองค์ฌาน 5 ที่ช่วยข่มนิวรณ์ 5 จุดประสงค์เพื่อให้เข้าถึงอัปปนาสมาธิ ซึ่งเป็นผลที่สำคัญของการป…

…็นความหลุดพ้นที่เรียกว่า วิกขัมภนวิมุตติ เป็นความหลุดพ้น ด้วยอำนาจของสมาธิที่ข่มไว้ คือ จะหลุดพ้นจากกิเลสตลอดเวลาที่ยังอยู่ในฌาน แต่ถ้าออกจากฌานแล้ว กิเลสก็จะกลับมีได้อย่างเดิม 2.3.3 อภิญญา นอกเหนือจากฌานท…

การศึกษานี้เสนอความรู้เกี่ยวกับฌานในพระพุทธศาสนา ซึ่งแบ่งเป็น 4 ฌานที่มีองค์ฌานต่างกัน โดยฌานแรกมีองค์ 5 องค์ และนำไปสู่อภิญญาที่เป็นผลพิเศษจากการบรรลุฌาน 4 ที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถทำกิจพิเศษได้ อภิ

…) ละสังโยชน์ นอกจากผลแห่งการเห็นทุกสิ่งทุกอย่างตามความเป็นจริงแล้ว ภาวนามยปัญญาย่อมทำให้ สามารถกำจัดกิเลสที่เป็นอนุสัยกิเลส หรือสังโยชน์ที่อยู่ภายในจิตใจไปตามลำดับด้วย สังโยชน์ คือ กิเลสที่ผูกใจสัตว์ไว้ มี…

…มีสิ่งใดถาวร โดยมนุษย์ต้องเรียนรู้เพื่อไม่ติดยึดกับอวัยวะหรือความรู้สึกที่เปลี่ยนแปลงได้ สังโยชน์คือกิเลสที่ผูกใจซึ่งมีอยู่ 10 อย่าง และการปฏิบัติวิปัสสนาช่วยให้มองเห็นความจริงและละสังโยชน์ได้ ควรกำจัดอุปา…

…่าน ซัดส่ายไปในอารมณ์ต่างๆ ไม่สงบตั้งมั่นลงได้ 10. อวิชชา คือ ความไม่รู้ในอริยสัจ 4 และผลจากการที่ละกิเลสสังโยชน์ย่อมทำให้ผู้นั้นเปลี่ยนจากปุถุชนเป็นพระอริยบุคคลดังต่อไปนี้คือ 1. พระโสดาบัน ผู้ถึงกระแสคือเ…

ในพระพุทธศาสนา การละกิเลสมีลำดับขั้น โดยแบ่งออกเป็นการละแบบสมุจเฉทปหาน ปฏิปัสสัทธิปหาน และนิสสรณปหาน ซึ่งส่งผลต่อการพัฒนาตนจา…

…ฤติ ธรรม ในที่นี้ไม่ได้หมายเอาเฉพาะธรรมที่เป็นฝ่ายกุศลเพียงอย่างเดียว แต่หมายรวมทั้งธรรม ที่เป็นฝ่ายกิเลสด้วย รวมความว่า ความเป็นไปแห่งธรรม หมายถึง กิเลสและคุณธรรมที่ประจำอยู่ใน ขันธสันดานของบุคคลนั้นๆ ราค…

…พูดถึงความเฉยชาของมนุษย์ที่ไม่สนใจสิ่งรอบข้างและอิงความคิดเห็นจากผู้อื่น ขยายความถึงจิตที่ประกอบด้วยกิเลสและคุณธรรมที่มีอยู่ในกระบวนการคิด การรับรู้ และปฏิบัติของบุคคล รวมถึงอธิบายลักษณะต่างๆ ของจิตที่เป็น…

…่พระองค์ตรัสไว้ในคัมภีร์กุมารปัญหา ดังต่อไปนี้ “การบรรลุประโยชน์ เป็นความสงบแห่งหทัย เราชนะเสนา คือ กิเลสอันมีรูปเป็นที่รัก เป็นที่ชื่นใจแล้ว เป็นผู้เดียวเพ่งอยู่ ได้รู้โดยลำดับซึ่งความสุข เพราะฉะนั้น เราจ…

การฝึกสมาธิด้วยการใช้กสิณยังมีปรากฏในคัมภีร์พุทธศาสนา โดยเฉพาะการพูดคุยระหว่างอุบาสิกากับพระกัจจานะเถระซึ่งชี้ให้เห็นว่าการบรรลุฌานนั้นต้องการความเข้าใจที่ถูกต้อง และการปลดเปลื้องความสุขที่ไม่สมบูรณ์

…ามดังต่อไปนี้ 2.3.1 อรหัง ทรงเป็นพระอรหันต์ ทรงพระนามว่า “อรหัง” คือ ทรงเป็นพระอรหันต์ เป็นผู้ไกลจากกิเลสอย่างเด็ดขาด เพราะทรงกำจัดกิเลสได้หมดอย่างสิ้นเชื้อไม่เหลือเศษ ความหมายของคำว่า อรหัง สามารถแปลได้ 7…

บทความนี้เสนอความหมายและอานุภาพของพระพุทธคุณ 9 ประการ ซึ่งเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นตามลักษณะและคุณสมบัติของพระพุทธองค์ เมื่อทรงบรรลุพระโพธิญาณ โดยเฉพาะบทความจำแนกความหมายของคำว่า "อรหัง" และคุณสมบัติของพระอ

…้ 2 นัย คือ เป็นผู้ไกลและผู้ควร “อรห์ แปลสั้นๆ ว่าไกล ว่าควร เป็นสองนัยอยู่ “ไกล” หมายความว่า ไกลจากกิเลส หรือว่า พ้นจากกิเลส เสียแล้ว “ไกล” ตรงข้ามกับปุถุชนคนเรา ซึ่งยังอยู่ใกล้ชิดกิเลส พระองค์ บริสุทธิ์ผ…

พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ได้แสดงความหมายของคำว่า อรหัง ไว้ 2 นัยคือ เป็นผู้ไกลจากกิเลสหรือพ้นจากกิเลส และเป็นผู้ที่ควรบูชา ในคัมภีร์วิสุทธิมรรคได้หมายถึง 5 นัย ได้แก่ เป็นผู้ไกลจากกิเลส …

…ผิดยึดถือว่าเป็น คนนั้น คนนี้ เป็นชาย เป็นหญิง งาม ไม่งาม อยู่อย่างนี้เสมอไป จิตใจก็เศร้าหมองไปด้วย กิเลสมีราคะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ เป็นต้น อยู่ตลอดเวลา ครั้นทำการพิจารณาโกฏฐาสะ โดยความเป็นสี โดยสัณฐานเป็…

การพิจารณาโกฏฐาสะตามความเป็นสีและสัณฐานช่วยลดความทุกข์ของจิตใจโดยการทำให้เห็นความจริงแท้ของร่างกาย ทำให้ผู้ปฏิบัติหลุดพ้นจากการยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ทั้งหลาย และสามารถเข้าถึงอรหัตมรรค อรหัตผลได้ นอกจาก

…ิ 23. วร์ 24. นิปุณ์ 25. อสงฺขต์ 26. โมกุโข 27. เสฏฺโฐ 28. อนุตฺตโร พระนิพพานเป็นธรรมที่บริสุทธิ์จากกิเลส พระนิพพานเป็นธรรมที่สัปบุรุษพึงปรารถนา พระนิพพานเป็นธรรมที่สุขุมละเอียด พระนิพพานเป็นธรรมที่พ้นจากก…

พระนิพพานเป็นธรรมที่บริสุทธิ์จากกิเลสและเป็นความปรารถนาของสัปบุรุษ โดยมีคุณค่าที่เปรียบเทียบได้กับสิ่งต่าง ๆ เช่น ดอกปทุม, น้ำ, ยาดับพิษ,…