คำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 224 / 614

…กอไม้ดอกนานาพรรณมีดอกบานสะพรั่งอยู่ แม้ในวิหารนั้น ก็ย่อมจะมีอันตราย เช่นนั้นเหมือนกัน หน้าที่ 82 * คำวา ราชกุลุปกะ ในที่นี้ น่าจะหมายความตรงกับพระราชคณะของเรา

ในวิสุทธิมรรคภาค ๑ ตอน ๒ มีการอธิบายถึงเสนาสนะที่เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติกรรมฐาน โดยแนะนำว่าสถานที่ควรมีความสงบและไม่แออัด โดยเฉพาะในวิหาร ที่มักจะมีเสียงรบกวนจากผู้หญิงที่มาหาใบไม้อยู่ใกล้ๆ เป็นอันตรา

…์ ๕ มีความเป็นวิหารที่ไม่ไกลนัก ไม่ใกล้นักแต่โคจรคาม เป็นอาทิ วิหารนี้ ชื่อว่าวิหารเหมาะสม จริงอยู่ คำนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ตรัสไว้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็เสนาสนะประกอบด้วยองค์ ๕ เป็นอย่างไร ภิกษุทั…

บทความนี้กล่าวถึงโทษต่างๆ ที่บัณฑิตควรรู้ จำนวนทั้งหมด ๑๘ ประเภท รวมถึงลักษณะของวิหารที่เหมาะสมสำหรับภิกษุ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสะดวกในการเข้า-ออก และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปฏิบัติธรรม โดยแยกข้อเสีย

…้นก็พึงทำเสียให้สะอาด นี้เป็นพิสดารในข้อว่า " ทำการตัดปลิโพธเล็กน้อยเสีย " (วิตถารกถาแห่งภาวนาวิธี] คำพรรณนา (ต่อไป ) นี้เป็นคำกล่าวอย่างพิสดาร ในข้อว่า " อย่า ทำภาวนาวิธีทั้งปวงให้เสื่อมไป บำเพ็ญขึ้นเถ…

…รภาวนา ล้วนแล้วแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความสงบและการตระหนักรู้ในตนเอง นอกจากนี้ ยังมีการอ้างถึงคำสอนของพระโบราณาจารย์เกี่ยวกับการใช้ปฐวีกสิณในภาวนา และวิธีการนั่งอย่างถูกต้องตามที่กำหนดในมหาฎีกา

…มาว่า ในสีหลทวีปมีแม่น้ำสายหนึ่งชื่อ โรวนคงคา ดินทางตลิ่งพังของแม่น้ำนั้นเป็นดินสี (ผ่อง) ดังสีอรุณ คำที่ว่านี้ หมายเอาดินใน แม่น้ำนั้น (หาใช่แม่คงคาในชมพูทวีปไม่)

…มบัติที่เหมาะสมรวมถึงการเลือกสถานที่ในการแต่งวงกสิณให้เหมาะสมสำหรับการปฏิบัติธรรม โดยมีการอ้างอิงถึงคำสอนในมหาฎีกา และการระมัดระวังในการเลือกใช้ดินนั้นให้ถูกต้องเพื่อผลลัพธ์ในทางจิตใจที่ดีที่สุด

…ว จึงแต่งกสิณให้มีสัณฐานกลม กว้าง ประมาณ ๑ คืบ 4 นิ้ว ด้วยดินสีอรุณที่ชำระดีแล้วลงข้างบน อันที่จริง คำว่า " ขนาดเท่ากะโล่ หรือขนาดเท่าชามอ่าง " (นั้น) พระ โบราณจารย์กล่าวหมายเอาประมาณ ๑ คืบ 4 นิ้ว) นี้น…

…้งอยู่กับที่จะมีการตอกหลักและใช้เถาวัลย์ในการตรึงหลักให้แน่น โดยใช้ดินสีอรุณเพื่อสร้างสรรค์วงกสิณตามคำแนะนำของพระโบราณจารย์เพื่อให้ได้ขนาดที่เหมาะสม คำที่ใช้ในการอธิบายมีความสำคัญต่อการปฏิบัติให้ถูกต้อง…

…าวจรนี้ก็ฉันนั้น เพ่งดูปฐวีกสิณด้วย อาการพอดี ขวนขวายแต่ถือจะเอานิมิตเท่านั้น ไม่พะวงถึงสีและลักษณะ คำว่าลักษณะท่านหมายเอาลักษณะของปฐวีธาตุ คือความแค่นแข็ง

เนื้อหาว่าด้วยการเห็นโทษในกามทั้งหมด รวมถึงอุบายที่ช่วยสลัดกามออกไป โดยการพึ่งพาการระลึกถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ซึ่งจะก่อให้เกิดความสงบและปีติ การทำความเข้าใจในนิพพานและการเพ่งดูนิมิต โดยไม่ให้แ

…ป็นที่อาศัยของมัน แยก กันไม่ออก) ตั้งจิตไว้ในบัญญัติธรรม (คือโลกโวหาร ) มนสิการ ไปโดยอุสทโวหาร (คือ คำที่ขึ้นปาก พูดกันมาก ) บรรดาชื่อ ของดินทั้งหลาย เช่น ปฐวี มหิ เมทนี ภูมิ วสุธา วสุนธรา พระโยคาวจรชอบ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการภาวนาและการใช้ชื่อต่างๆ ของดินในการฝึกสมาธิ โดยเน้นชื่อ 'ปฐวี' เป็นคำภาวนาที่เด่น ชี้ให้เห็นขั้นตอนการนั่งสำรวมจิตและการนึกถึงชื่อ ทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าใจและมีสมาธิท…

…ียรมีกำลังยิ่งกว่านิกกมธาตุนั้น (ขึ้นไป) อีก เพราะก้าวย่างสู่ฐานะยิ่งๆ ต่อไป เรียกว่า ปรักกมธาตุ ก็ คำว่า " ธรรมทั้งหลายอันเป็นที่ตั้งแห่งปีติสัมโพชฌงค์ " นั้น เป็น ชื่อแห่งปีตินั่นเอง มนสิการที่ยังปีติ…

ในบทนี้พูดถึงการทำโยนิโสมนสิการซึ่งเป็นพื้นฐานในการเกิดปีติสัมโพชฌงค์ โดยเน้นความสำคัญของธรรมเป็นที่ตั้งของปีติและการบำเพ็ญบุญในทางกรรมฐานเพื่อเสริมสร้างปีติสัมโพชฌงค์. การแก้อรรถปาฐะบทร่วมถึงธรรมที่เ

…ามเป็นใหญ่ แห่งพระศาสดา โดยนัยดังนี้ว่า " พระศาสดาของเราทรงมีปกติตรัส สรรเสริญวิริยารัมภะ พระองค์มี คำสอนอันใครๆ ไม่พึงละเมิดด้วย พระองค์มีพระอุปการะมากแก่เรา ทั้งหลายด้วย พระองค์ เมื่อเรา บูชาด้วยการปฏ…

ในหน้าที่ 113 ของวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ มีการกล่าวถึงความสำคัญของการมีความยำเกรงในการทำบิณฑบาต ซึ่งส่งผลดีต่อทายก, การพิจารณาถึงความเป็นใหญ่ของพระศาสดา และการบูชาโดยการปฏิบัติที่ไม่จำกัดเฉพาะการบู

…ัทธิเป็นต้นได้แล้วยังธรรมทั้ง ๓ นั้น ให้เกิดขึ้นนั่นแล ชื่อว่าโยนิโสมนสิการในบททั้ง ๓ ในพระบาลีนั้น คำว่า " อัพยัคคนิมิต " ก็เป็นคำเรียกสมถะนั้นเหมือนกัน โดยอรรถว่าไม่ฟัง ซ่าน [ทางเกิดแห่งปัสสัทธิ สมาธิ…

เนื้อหาว่าสิ่งที่เป็นอาหารเพื่อการเกิดขึ้นแห่งสมาธิสัมโพชฌงค์และอุเบกขาสัมโพชฌงค์นั้นควรให้ความสำคัญแก่ตรรกะและธรรมต่างๆ โดยการทำโยนิโสมนสิการให้มาก ยังมีแนวทางในการเข้าใจธรรมทั้ง ๓ เพื่อให้เกิดปัสสัท

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 123 [อุปมาแห่งสัมมาวายามะ] (ต่อไป ) นี้ เป็นคำแสดงความในสองคาถาข้างท้าย อุปมา เหมือนผึ้ง (ตัวหนึ่ง) โง่ รู้ว่าดอกไม้ต้นโน้นบานแล้ว แล่นไปโดย ความเ…

บทความนี้กล่าวถึงการเปรียบเทียบการทำงานและความพยายามที่เหมาะสม เหมือนผึ้งที่เลือกดอกไม้และศิษย์ที่ใช้มีดสลักอย่างชาญฉลาด โดยมีการแสดงอุปมาที่ช่วยให้เข้าใจถึงผลลัพธ์จากการกระทำที่แตกต่างกัน ซึ่งทุกอย่า

…่" เกิดหลัง ๆ ย่อมมีกำลังขึ้นด้วยอาเสวนปัจจัย เพราะเหตุนั้น อัปปนา "ย่อมมีได้แม้ในชวนะที่หกที่เจ็ด" คำของพระโคทัตตเถระนั้น ท่าน" "กล่าวคัดค้านไว้ในอรรถกถาทั้งหลายว่า "นั่นเป็นเพียงอัตโนมัติของ "พระเถระ"…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับความสำคัญของอัปปนาและชวนะในอภิธรรม โดยเฉพาะในการวิเคราะห์ธรรมทั้งหลายและปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดกุศล ภายใต้การนำเสนอของพระโคทัตตเถระ ความเข้าใจนี้มีผลต่อการศึกษาและปฏิบัติธรรมใ

… คืออย่างไร ? คือเมื่อทำความจำกัดลงไปด้วยปาฐะว่า " วิวจฺเจว กาเมหิ สงัดจากกามทั้งหลายเทียว " ดังนี้ คำอธิบาย (ต่อไป ) นี้ก็รู้ได้ชัดว่า " กามทั้งหลายเป็นปฏิปักษ์ต่อฌานนี้แน่แท้ ซึ่งเมื่อมันมีอยู่ ฌานนี้…

บทนี้อภิปรายเกี่ยวกับการสละกามเพื่อเข้าถึงปฐมฌาน โดยนำเสนอว่ากามมีความเป็นปฏิปักษ์ต่อฌานและการบรรลุถึงฌานเป็นไปได้เมื่อมีการสละกาม เทียบเคียงกับการดับความมืดเพื่อให้แสงประทีปปรากฏ ผู้อ่านสามารถเข้าใจแ

…นกล่าวด้วยบทแรก ความสงัดด้วยข่มไว้ได้ซึ่งอกุศลจิตตุบาทที่เหลือ ๔ ดวงเป็นอันกล่าวด้วยบทที่ ๒" ดังนี้ คำที่กล่าวมานี้ เป็นคำชี้แจงเนื้อความในฌานปาฐะว่า " วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ " นี้ เป…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของการทำความสงัดในจิตใจจากโลภะ โทสะ และโมหะ ตามหลักการในวิสุทธิมรรค โดยมีการแสดงอารมณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับความสงัด เช่น กามราคสังโยชน์ และความติดอยู่ในตัณหา การเข้าใจว่าความ

…ราปีกไป” ฉะนั้น วิจารเป็นไปโดยสภาวะตามฟื้น (อารมณ์ ) ดุจกิริยาที่นกกระดิกปีกรับลม (ร่อน) ไป” ฉะนั้น คำในอรรถกถาทุกนิบาตนั้นชอบแต่ในความเป็นไปโดยต่อ เนื่องกัน ด้านความต่างกันแห่งวิตกและวิจารนั้นย่อมปรากฏ…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับวิตกและวิจารในสภาวะแห่งฌาน ตามที่กล่าวในอรรถกถาต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสองฌานแรก แสดงให้เห็นถึงบทบาทของวิตกที่ทำหน้าที่เป็นผู้จับอารมณ์ และวิจารที่ทำหน้าที่ตรวจสอบอารม

…เวลาค่ำมืด” เราจักฟังธรรมให้ส่วนบุญแก่เจ้า " ดังนี้แล้วจึงได้ไป กุลธิดานั้นแม้ใคร่จะไป แต่ไม่อาจขึ้นคำของท่านได้ ก็ยังอยู่เรือน ( ออกไป ) ยืนที่ชานเรือน มองไปดูลานพระเจดีย์ลอยฟ้า” บนเขา คิริกัณฑกะด้วยแส…

…ที่ลอยฟ้าในอากาศ พร้อมกับการสวดมนต์ของหมู่ภิกษุ ทำให้นางรู้สึกถึงความสุขและบุญกุศลของผู้ที่ได้ไปวัด คำสอนที่ปรากฏในเนื้อหานี้ สะท้อนถึงคุณค่าของการบำเพ็ญบุญและการเข้าถึงธรรมในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะในช่ว…

…ิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที 143 แต่เนื้อความแม้ในวิภังคปาฐะนั้น ก็พึงเห็นว่าอย่างเดียวกันนี้ คำว่า "ปฐมิ ฌานิ' นี้จักมีแจ้งข้างหน้า บทว่า อุปสมฺปชฺช แปลว่าเข้าถึงแล้ว มีอธิบายว่าบรรลุแล้ว หรือแปล…

บทความนี้สำรวจความหมายของคำว่า 'อุปสมฺปชฺช' ในวิภังคปาฐะที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุฌานที่ ๑ โดยกล่าวถึงความสำคัญของการละนิวรณ์ ๕ ไ…

… สวิตกก สวิจาร์...นี้ก็จริงอยู่ถึงอย่างนั้นเอกกัคคตา ก็นับเป็นองค์ได้แท้ เพราะตรัสไว้ในวิภังค์ว่า " คำว่าฌาน คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา " ดังนี้แท้จริง อุเทศ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทำด้วยอธิบายใด อ…

…ปฐมฌาน พร้อมอธิบายความแตกต่างระหว่างองค์ญาณในบริบทของจิตและการปฏิบัติทางพุทธศาสนา โดยมีการอ้างอิงถึงคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า การวิเคราะห์ในเรื่องนี้จะช่วยให้เข้าใจถึงความสำคัญและความงามของฌานตามที่พระ…

…าณอันทำให้ผ่องแผ้ว โดยยัง ภาวะ คือ ความไม่เป็นไปล่วงเลยกันแห่งธรรมทั้งหลายเป็นอาทิให้ สำเร็จ” ถามว่าคำที่กล่าวนี้มีอรรถาธิบายอย่างไร ? แก้ว่า ก็อัปปนา เกิดขึ้นในวาระใด ในวาระนั้นจิตย่อมหมดจดจากหมู่กิเลส…

…ยที่ทำให้เข้าถึงสถานะมั่นคงและทำให้เกิดความปราศจากอุปสรรค ทั้งยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับความถูกต้องของคำอธิบายในพระบาลี การเข้าถึงความจริงและการผลักดันจิตไปสู่องค์ความรู้ที่สูงขึ้น การดำเนินชีวิตตามปฏิปทา…

…งๆ) แล้ว ธรรม ทั้งหลายเหล่านั้น ( มีศรัทธาเป็นต้น ) ย่อมเป็นธรรมมีรสเป็นอันเดียว * มหาฎีกาอธิบายว่า คำว่า "ในขณะนั้น" หมายความในภังคขณะ เพราะเมื่ออุปปาทขณะ ล่วงไปแล้ว ตั้งแต่ฐิติขณะไป อาเสวนจึงเป็นไป อา…

บทความนี้กล่าวถึงการปฏิบัติทางจิตในวิสุทธิมรรค โดยชี้ให้เห็นความสำคัญของอุเบกขาในการทำให้จิตผ่องแผ้วและพ้นจากกิเลสต่างๆ การบรรลุญาณสามารถทำให้สัมผัสถึงความสำเร็จและความสงบของจิต รวมถึงการคงไว้ซึ่งความ