คำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 228 / 626

… จึงน่าจะสันนิษฐานว่าศัพท์ที่เป็นลิงค์โดย กำเนิดจะไม่สมมติให้เป็นลิงค์อื่นก็ได้ คือคงไว้ตามภาวะเดิม คำว่า รชุชุ แท้จริงก็เป็นนปุสกลิงค์โดยกำเนิด แต่ท่านสมมติให้เป็นอิตถีลิงค์ ส่วน ในอุทาหรณ์ที่ยกมานั้นส…

…นี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่มุ่งเน้นไปที่การอธิบายนามและอัพยยศัพท์ โดยยกตัวอย่างการใช้งานของคำว่า 'ปุริโส' และ 'ปุริสา' เพื่ออธิบายหลักการของเอกวจนะและพหุวจนะ ซึ่งเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจความหมาย แล…

…ามหมายต่างกัน ทวิวจนะ หมายความว่าสิ่งของหรือ บุคคลที่พูดถึงนั้นมีเพียง ๒ ไม่ถึง ๓ แต่ไม่ใช่เพียง ๑. คำว่าเทววจนะ หมายความว่าศัพท์ที่จะแจกด้วยวิภัตติเป็นได้ ๒ วจนะคือทั้งเอกวจนะ และพหุวจนะ เพราะบางศัพท์เ…

บทความนี้กล่าวถึงการศึกษาไวยากรณ์บาลี โดยเฉพาะเรื่องนามและอัพยยศัพท์ ซึ่งจัดแบ่งตามบทวิเสสนะและบทกิริยาอาขยาต หรือกิริยากิตก์ ที่มีบทบาทในการสื่อสารในประโยค วจนะมีหลากหลายประเภท รวมถึงทวิวจนะและเทววจน

…๒ หมวด คือ เอกวจนะหมวด ๑ พหุวจนะหมวด ๑ โดยหมู่มี ๒ คือ ตั้งแต่ปฐมาวิภัตติจนถึงสัตตมี วิภัตติ. อนึ่ง คำแปลวิภัตติในนามยังไม่สิ้นเชิง เพราะในวากยสัมพันธ์ ยังมีเพิ่มเติม เช่นทุติยาวิภัตติแปลว่า ยัง กะ เฉพา…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิภัตติในบาลี ซึ่งแบ่งออกเป็นหมวด ได้แก่ เอกวจนะและพหุวจนะ มีทั้งปฐมาวิภัตติและวิภัตติอื่น ๆ เช่น ทุติยา ตติยา โดยอธิบายความหมายและการใช้ของแต่ละวิภัตติ นอกจากนี้ยังมีรายละเอีย

…ครื่องหมาย กาล บท วจนะ บุรุษ วาจก และปัจจัย ทั้งนี้ เพื่อส่องเนื้อความให้ชัดเจนขึ้นกว่าปกติ การันต์ คำนี้ได้แก่สระที่สุดอักษรหรือที่สุดศัพท์ คำว่า อะ การันต์คือ สระที่ท้ายศัพท์มีเสียงปรากฏเป็น อะ เช่น ป…

…ในนาม นอกจากนี้ยังมีรายละเอียดเกี่ยวกับการใช้เสียงและอักษรในภาษาบาลี ซึ่งช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจการใช้คำในบริบทต่างๆ ได้ดียิ่งขึ้น ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv

…นามอยู่ด้วย เป็นการง่ายต่อการสันนิษฐาน ลงไปว่าเป็นลิงค์ใดแน่ เช่นมีสัพพนามอยู่ว่า เอโส เอสา เอต ๓ , คำนี้ ก็เป็นการบอกชัดอยู่แล้วว่า เป็นลิงค์อะไร เอโส เป็นปุ๊ลิงค์ ถ้าเป็น วิเสสนะของศัพท์ที่มีอิการันต์…

…วามสำคัญต่อการศึกษา โดยเฉพาะในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ หากมีสัพพนามจะช่วยให้นักเรียนทราบได้ง่ายขึ้นว่าคำนั้นอยู่ในประเภทใด การใช้ลิงค์เพื่อระบุประเภทของคำในบาลีและการเรียนรู้เกี่ยวกับวิภัตติที่เกี่ยวข้องก…

… แปลง สม เป็น นิ แปลว่า กรมเมอ ตน ในเพราะ ตน แน่ะ ตน อา. อตฺต ลบ สิ เสีย แปลว่า ดูก่อน ตน ข้าแต่ ตน คำแปลอายตนิบาตในบทอื่น อื่น ๆ จะไม่แปลไว้ ให้นักศึกษาจึง เทียบตามนี้. อตฺต ศัพท์นี้เป็นเอกวจนะอย่างเดี…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายคำบาลี 'อตฺต' ที่ใช้เป็นเอกวจนะและพหุวจนะ พร้อมตัวอย่างการใช้คำในโครงสร้างประโยคและการเปลี่ยนวิภัตติ. …

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 25 อตฺต ศัพท์นี้ โดยตรงใช้แทน กตฺตา ใช้เป็นคำแทนชื่อของ คนเหมือนกันสัพพนาม พูดปรารภขึ้นเฉย ๆ โดยไม่กล่าวถึงมาก่อน เช่น อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนแลเ…

…ตัวอย่างการใช้ศัพท์ในประโยคต่าง ๆ โดยจะมีข้อควรจำสำหรับการใช้ที่ต้องทำความเข้าใจ โดยสรุป 'อตฺต' เป็นคำที่สำคัญในไวยากรณ์บาลีที่สามารถแสดงถึงความเป็นเจ้าของหรือการกล่าวปรารภถึงตนเองในข้อความต่าง ๆ ในสมัย…

…ท์ - หน้าที่ 33 คนมีปัญญา คนมีบุญ 6. พันธุมนฺตุ คนมีพวกพ้อง 4. ปุญญวนๆ ภควนต ล ๑๐. สติมันตุ คนมีสติ คำว่า ภควนฺตา ภควนฺเต ภควนฺโต นั้น มีวิธีใช้ไม่เหมือน กัน ภควนฺตา ภควนฺเต ใช้เป็นทวิวจนะ สำหรับกล่าวถึ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้คำบาลีในรูปแบบนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ต่าง ๆ เช่น 'ภควนฺตา', 'ภฺูมิ', 'คุณวนฺตุ' และวิธีใช…

…็น นฺต แล้วแปลง โย เป็น อานิ นอกจากนี้แจกเหมือน ภควนตุ อายสฺมนฺตุ ใช้เป็นได้ทั้งบทคุณและนาม ซึ่งเป็นคำแทนชื่อ ดุจ ตุมห ศัพท์ ที่เป็นบทคุณแดสงลักษณะของนาม เช่น อายสฺมา อานนฺโท พระอานนท์ผู้มีอายุ ถ้าใช้เป…

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้บาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ โดยอธิบายถึงการใช้คำต่างๆ เช่น นุต, คุณวนฺตานิ, และการแปลงคำในบริบทต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการยกตัวอย่างการใช้ศัพท์และแนวทาง…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 35 ลง อี ปัจจัย เป็นเครื่องหมายที่ท้ายศัพท์ เป็น อรหนูตี แจกอย่าง อี การันต์ (นารี) ในอิตถีลิงคั่ง อรหา เอา นุต กับ สิ เป็น อา อรห์ เอา นุต กับ ส

…อธิบายการใช้บาลีไวยากรณ์ในส่วนของนามและอัพยยศัพท์โดยอธิบายถึงการใช้ปัจจัยในการเปลี่ยนแปลงแบบต่างๆของคำและแนวทางการแจกเสียง เช่น ศัพท์คุณนามที่มีการแจกอย่างไร คำที่เกี่ยวกับนามในรูปแบบต่างๆ เช่น กมฺมนฺต …

…มือน สตฺถุ แปลกแต่ อาเทส เป็น อร แทน อาร ในวิภัตติทั้งปวง อาลปนะนั้น เมื่อว่าตามแบบ เป็นอย่างนี้ แต่คำพูดและวิธีเขียนหนังสือไม่ใช่ ใช้ ตาต แทน, ใช้ได้ทั่วไปทั้งเรียกบิดาหรือบุตรเหมือนภาษา เอก. ตาต พหุ. …

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาและอธิบายไวยากรณ์นามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยระบุการแจกจ่ายคำศัพท์ เช่น ปิตุ ที่มีความหมายแตกต่างกัน รวมถึงการเปลี่ยนวิภัตติและการันต์เช่นเดียวกับศัพท์อื่น พร้อม…

… ไว้ คาเวสุ เอา โอ แห่ง โค เป็น อาว แล้ว คง สุ ไว้ สุ อยู่หลัง เอา อะ เป็น เอ คาโว (เหมือน ป. พหุ.) คำว่า โค นี้ เป็นคำเรียกรวมทั้งตัวผู้และตัวเมีย แต่ในที่บาง แห่ง ที่แหยให้รู้ว่าตัวผู้ตัวเมียแล้ว . เอ…

…ี้กล่าวถึงการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะนามและอัพยยศัพท์ พร้อมมีตัวอย่างการใช้ เช่น การเปลี่ยนรูปของคำว่า โค ซึ่งเรียกรวมถึงตัวผู้และตัวเมีย การใช้คำศัพท์ต่าง ๆ และการแจกตามระบบการันต์ที่เหมาะสมในบริบทต…

…ลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 51 สังขยา ศัพท์ที่เป็นเครื่องนับนามนาม ชื่อว่าสังขยา เพราะเป็นคำที่ บ่งถึงจำนวนของนามนาม ทางภาษาไทยหรือภาษาของชาติอื่น ๆ นิยมจำนวนเลขของชาตินั้น ๆ เพื่อจะให้รู้จำนว…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับศัพท์ที่เป็นเครื่องนับนามในภาษาบาลี เรียกว่า สังขยา ซึ่งหมายถึงการบ่งบอกจำนวนโดยเฉพาะ เพื่อให้ทราบว่ามีจำนวนเท่าใด ในภาษาบาลียังมีการจัดสังขยาออกเป็น ๒ ชนิด ได้แก่ ปกติสังขยา แ

…เว้นเสียไม่ได้เลยเป็นอันขาด จะพูดแต่คุณนามอย่างเดียว ไม่พูดหมายถึงนามนามลงข้างหลังคุณนาม เพื่อบ่งให้คำพูดชัดขึ้น เช่น คนอ้วน สัตว์ผอม ดังนี้ ก็จะรู้ได้ทันที คำว่า คน สัตว์ นั้นเป็นนามนาม อ้วน ผอม เป็นคุ…

…ยคต่างๆ การศึกษาควรเริ่มจากการท่องศัพท์ให้แน่นอน เพื่อช่วยในการสร้างประโยคที่ถูกต้อง ข้อมูลเกี่ยวกับคำคุณนามและการพึ่งนามนามก็ถูกนำเสนอเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจการทำงานร่วมกันของนามและคุณนาม ในการสื่อสารที่…

…จนะได้ ข้อนี้ท่านกำหนดว่า ร้อยเดียว พันเดียว จึงนิยมเป็นเอกวจนะ และไม่ต้องใช้เอกศัพท์ลงข้างหน้า เช่นคำว่า สติ สหสฺสํ เป็นต้น เพราะมีจำนวนเดียวอย่างนี้ จึง จัดเป็นเอกวจนะ จะหมายความเป็น สองร้อย สองพัน เป…

…ี่กำหนด เช่น การจัดกลุ่มนามนามที่มีจำนวน ๕๕ ขึ้นไป รวมถึงหลักการต่างๆ ที่ทำให้เราสามารถแยกแยะได้ว่า คำไหนเป็นเอกวจนะหรือพหุวจนะ และสำคัญในการใช้ในการสื่อสารในภาษาบาลี โดยเน้นถึงหลักการที่กล่าวถึงจำนวนแล…

…ลคูณจำนวนที่คูณแล้ว โดยคูณกันเป็นระยะ ๆ เช่น 00 ๑๐x๑๐ เป็น ๑๐๐ , แล้วเอา ๑๐๐x๑๐ เป็น 1,000 เป็นต้น, คำว่า ๑๐ และ ๑,๐๐๐ เป็นต้น ฟังดูคล้าย ๆ จักมีเอกศัพท์ในสังขยาเพื่อบอก จำนวนอยู่ด้วย แต่ที่แท้ไม่ต้องใช…

…วน ๑๐ เพื่อให้ได้จำนวนเต็ม เช่น ๑๐๕๑๐ เพื่อให้ได้ ๑๐๐ จากนั้นนำมาคูณอีกครั้งเพื่อให้ได้ 1,000 การใช้คำว่า ๑๐ และ ๑,๐๐๐ ในภาษาบาลีมีความหมายคล้ายกันแต่ไม่ต้องใช้เอกศัพท์ข้างหน้า เรียกว่าศัพท์เดียว หากมีเ…

…โยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 68 สัพพนาม ผู้ศึกษาเคยทราบในตอนต้นมาบ้างแล้วว่า คำนี้จัดเป็นส่วนหนึ่ง ของนามศัพท์ ซึ่งมีลักษณะใช้แทนคำนามนามทั้งสอง (สาธารณะ และ อสาธารณะ) หรือข้อความ…

สัพพนามถือเป็นส่วนหนึ่งของนามศัพท์ที่ใช้แทนคำนามทั้งสาธารณะและอสาธารณะ เพื่อเลี่ยงการซ้ำซ้อนในบทสนทนา สามารถใช้แทนคำที่พูดถึงแล้วเพื่อทำให้ประโยค…

…ีข้อ แตกต่างหรือเหมือนกันอย่างไรบ้าง เมื่อกำหนดถึงใจความโดยเฉพาะ แล้วก็เหมือนกัน แต่ถ้าจะมุ่งฟังถ้อยคำหรือสำนวนโวหารแล้วคงผิด กันมาก เพราะตัวอย่างข้างต้นมีรุงรังไปด้วยคำซ้ำ ๆ ซาก ๆ กล่าว คือจะต้องเอ่ยถึ…

…ี่ยวกับการใช้งานของนามและสัพพนามในบาลีไวยากรณ์ โดยมีการเปรียบเทียบตัวอย่างที่แสดงความแตกต่างในการใช้คำซ้ำซากและการใช้สัพพนามเพื่อลดการซ้ำซาก ซึ่งถือเป็นวิธีการที่ถูกต้องตามภาษาที่นิยม โดยเฉพาะในกรณีของ …

…จำกัดเพศภูมิ ฐานะและวัย ปฏิบัติตามได้ทั้งนั้น ดังที่เราเข้าใจกันอยู่แล้ว ฉะนั้น รวมใจความว่า ปุริโส คำนี้เป็นสาธารณะโวหารที่นิยมใช้อยู่ในภาษา บาลีทั่วไป ทั้งที่เป็นส่วนไวยากรณ์ และส่วนธรรมคำสั่งสอน แม้ …

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำว่า 'ปุริโส' ซึ่งเป็นสาธารณะโวหารที่ไม่จำกัดเพศและฐานะ อธิบายถึงการแบ่งประเภทบุ…

คำ ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 73 ในแบบบาลีไวยากรณ์เล่มนาม ท่านแสดงไว้โดยชั…

ในบทเรียนนี้ได้กล่าวถึงการใช้สัพพานามและนามนามในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้คำปุริสสสัพพนาม ซึ่งช่วยให้การสื่อสารในภาษาบาลีไม่เกิดความซ้ำซาก นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบการใช้คำใ…