จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 175 / 375

…ำให้หนักฯ คำว่า สหชาตา ฯเปฯ นามรูปานํ ความว่า สหชาตาธิบดี มีถึง ๔ อย่าง (คือ ฉันทาธิบดี วิริยาธิบดี จิตตาธิบดี และวีมังสาธิบดี) ด้วยอำนาจแห่งฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวีมังสา เป็นปัจจัยแก่นามรูปที่เกิดร่วมกั…

…ัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงอารมณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์สหชาตาธิบดี ซึ่งประกอบด้วยฉันทาธิบดี วิริยาธิบดี จิตตาธิบดี และวีมังสาธิบดี ที่มีอำนาจร่วมกันในการเกิดนามรูป อธิบายว่าในปวัติกาล จิตและเจตสิกเป็นปัจจัยส…

…เร็จได้ใน อารมณ์มีรูปเป็นต้น ตามสมควร ฯ และที่ชื่อว่าอภิญญา มี ๕ อย่าง คือ อิทธิวิธี ๑ ทิพพโสตะ ๑ ปรจิตตวิชา ๑ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ๑ ทิพพจักษุ ๑ ฯ นี้เป็นความต่างแห่งอารมณ์ในอธิการแห่งสมถกรรมฐานนี้ และ …

เนื้อหาจะอธิบายถึงประเภทแห่งอารมณ์และอภิญญาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นการพิจารณาอารมณ์ที่เกี่ยวข้องกับสมถกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐาน รวมถึงการสงเคราะห์วิสุทธิ์ตามลักษณะต่าง ๆ และอนุปัสสนาที่ต้องเข้าใจ

…จัยสันนิสสนิตศีล ๑ ชื่อว่าสีลวิสุทธิ ฯ 0 สมาธิแม้มี ๒ อย่าง คือ อุปจารสมาธิ ๑ อัปปนาสมาธิ ๑ ชื่อว่า จิตตวิสุทธิ ฯ การกำหนดนามรูปด้วยอำนาจลักษณะ กิจ ปัจจุปัฏฐาน และ ปทัสถาน ชื่อว่าทิฏฐิวิสุทธิ ฯ และการกำห…

…ตานุปัสสนา, อนิมิตตานุปัสสนา และอัปปณิหิตานุปัสสนา เพื่อเชื่อมโยงไปยังหลักการเกี่ยวกับสีลวิสุทธิ และจิตตวิสุทธิ การทำความเข้าใจในนามรูปโดยใช้ลักษณะเป็นแนวทาง มีการกล่าวถึงความสำคัญของสมาธิและการปฏิบัติที…

…้าที่ 402 ละสมุทยสัจ ทำนิโรธสัจให้แจ้ง หยั่งลงสู่อัปปนาวิถี ด้วยอำนาจการ เจริญมัคคสัจ ฯ ต่อจากนั้นผลจิต ๒-๓ ดวง เป็นไปแล้วก็ดับไป ฯ ต่อจากนั้นก็เป็นภวังคบาต (จิตตกภวังค์) และ ฯ ส่วนปัจจเวกขณ ญาณทั้งหลาย …

ในเนื้อหานี้พูดถึงการพิจารณาจิตและวิโมกข์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยยกตัวอย่างการละสมุทยสัจและการเข้าใจในภาวะจิตเพื่อไปสู่นิพพาน พุทธ…

…ารอธิษฐานเป็นต้น แล้วเข้าเนวสัญญานาสัญญายตนะ ฯ ข้างหน้าอัปปนาชวนะทั้ง ๒ ของ เนวสัญญานาสัญญายตนะนั้น จิตตสันตติ (ความสืบต่อแห่งจิต) ก็ ขาดลง ๆ ต่อจากนั้น ท่านชื่อว่าเป็นผู้เข้านิโรธแล้วฯ ก็แลในเวลา ออก สำ…

เนื้อหานี้พูดถึงความแตกต่างของบุคคลในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงพระอนาคามีและพระอรหันต์ที่ละกิเลสได้เด็ดขาด ไม่มีเหลือ นอกจากนั้นยังอภิปรายถึงสมาบัติ ผลของสมาบัติ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ ซึ่งเป็นขั้นพื

… บรรดากรรมฐาน ๑๐ อย่างเหล่านั้นฯ ดวงกสิณที่กว้าง (ใหญ่) เป็น สัปปายะแก่คนโมหจริต เพราะในโอกาสคับแคบ จิตก็ยิ่งหลงหนักเข้า ฯ ดวงกสิณเล็ก เป็นสัปปายะแก่คนวิตกจริต เพราะอารมณ์ใหญ่เป็นปัจจัย แห่งความวิ่งพล่าน…

…านอื่นๆ ที่เหมาะแก่จริตของคนประเภทต่างๆ โดยมีจุดประสงค์เพื่อเข้าใจและใช้งานกรรมฐานให้ตรงตามลักษณะของจิตใจของผู้ปฏิบัติ.

…่านั้น หรือกรรมฐานมีปฐวีกสิณ เป็นต้น ประกอบในปัญจกฌานเหล่านั้น เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าปัญ จกฌานิกะ ๆ จิตย่อมเป็นไปในอสุภกรรมฐานนั้น ด้วยกำลังแห่งวิตก อย่างเดียว เหมือนเรือไปในแม่น้ำที่มีกระแสเชี่ยวด้วยกำล…

…รมีสมาธิและอัปปนาในการละกิเลส บรรยายถึงกรรมฐานที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น อสุภกรรมฐาน และถึงวิธีการฝึกอบรมจิตเพื่อให้ถึงอัปปนาในระดับต่างๆ นอกจากนี้ยังพูดถึงความสำคัญของพระคุณของพระพุทธเจ้า ที่ส่งผลต่อสมาธิและ…

…มาสัมพุทธะ เพราะเหตุแม้นี้ ฯ บทว่า สาธุกมุคฺคหิเต คือ เมื่อกำหนดนิมิตได้ด้วย ดีโดยอำนาจความเป็นผู้มีจิตน้อมไป เอนไป โอนไปในคุณแห่งพระพุทธ เจ้าเป็นต้นฯ สองบทว่า ปริกมุมญฺจ สมาธิยติ คือ บริกรรมภาวนา ย่อมสำ…

…้กล่าวถึงการเจริญกรรมฐานและความสำคัญของสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยเน้นการประณีตและการข่มนิวรณ์เพื่อพัฒนาจิตสู่ระดับอภิญญา ซึ่งเป็นการรู้ยิ่ง และการใช้กรรมฐาน ๑๐ เพื่อเจริญจิตอันเป็นเลิศ รวมถึงความหมายของอรูป…

…ระโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 420 แก่อภินิหาร (ควรแก่การส่งบริกรรมจิตไปเพื่อต้องการบรรลุอภิญญา) เข้าปัญจมฌานที่เป็นรูปวจรนั่นแล เพราะประกอบด้วยอุเบกขาและ เอกัคคตา และเพร…

บทนี้กล่าวถึงการเข้าถึงอภิญญาโดยการส่งบริกรรมจิตไปที่ปัญจมฌาน ซึ่งเป็นฌานที่ประกอบด้วยอุเบกขาและเอกัคคตา การอธิษฐานเพื่อบรรลุอภิญญาและการบริกรรมอิทธ…

…้วยอำนาจแห่งเหตุคืออวิชชา ตัณหา อุปทาน และ กรรมก่อน แต่ในปวัติกาล รูปเกิดด้วยอำนาจแห่งปัจจัยคือกรรม จิต ฤดู และอาหาร, ส่วนนามเกิดด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีนิสสยปัจจัยและอารัมมณ ปัจจัยมีจักษุกับรูปเป็นต้น, ก็โ…

เนื้อหานี้พูดถึงกระบวนการเกิดของนามรูปในพระพุทธศาสนา โดยเจาะลึกถึงเหตุการณ์ที่เกิดจากอวิชชา ตัณหา อุปทาน และกรรม ทั้งยังแสดงถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดของนามและรูป รวมถึงการวิเคราะห์กระบวนการต่างๆ เพื

…อนุปัสสนาที่เป็นไปในสังขารทั้งหลายว่าไม่เที่ยง ปล่อยวาง คือละวิปัลลาสนิมิต ที่เรียกว่าสัญญาวิปัลลาส จิตตวิปัลลาส และ ทิฏฐิวิปัลลาส ซึ่งเป็นไปในสังขารที่ไม่เที่ยงว่าเที่ยง ชื่อว่าอนิมิตตานุ ๆ ปัสสนา เพราะ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอนุปัสสนา ๓ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยระบุถึงการหลุดพ้นจากอัตตาและความทุกข์ ซึ่งรวมถึงการปล่อยวางในสังขารที่เป็นไปไม่ได้ และการเห็นจริงต่อความไม่เที่ยงและทุกข์ โดยอธิบายการเข้าถึงวิโมกข

…ุ ปณฺฑิตา ๖ บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญความไม่ประมาทในบุญกิริยา การทำบุญทั้งหลาย อันเป็นไป ณ กาย วาจาจิต และกุศลสุจริตซึ่งเป็นไป ณ ๔ ภูมิ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร โลกุตตร ทุกประการ อปฺปมตฺโต อุโภ อตฺเถ ทิ…

บทความนี้สรรเสริญความสำคัญของความไม่ประมาทในบุญกิริยาและประโยชน์ที่มาจากการทำบุญในทั้ง 4 ภูมิ ได้แก่ กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร และโลกุตตร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีปัญญาซึ่งจะสามารถยึดประโยชน์ในชี

…เจ้าผู้วิเศษซึ่งได้นับว่าพรหม พวกพราหมณ์ถือว่าเป็นผู้สร้างโลก และเป็นเทพบิดรของสัตวนิกาย ย่อมมีเมตตาจิตคุ้มครองรักษาประชานิกรผู้สืบสายลงมา อีกประการหนึ่ง มารดาบิดาจัดว่าเป็น พรหมของบุตร และพระมหากษัตริย์…

…ทธศาสนา โดยเชื่อว่าเมตตาเป็นคุณธรรมที่สามารถนำไปสู่การช่วยเหลือและเสริมสร้างความสุขให้แก่ผู้คน เมตตาจิตช่วยให้มนุษย์มีความปรารถนาดีต่อกันและปฏิบัติตนเพื่อประโยชน์ของสังคม มีการเชื่อมโยงเมตตากับคำสอนของพร…

…ลุ ปฐมฌาน มีวิตก มีวิจาร มีปีติ และสุขอันเกิดจากวิเวก (ความสงัด) อยู่บรรลุ ทุติยฌานมี ความผ่องใสแห่งจิต ณ ภายใน เป็นธรรมเอกผุดขึ้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีปีติอละสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการบรรลุฌานและความสุขในพระพุทธศาสนา โดยเน้นการปฏิบัติสมาธิซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการสร้างสุขทางใจ โดยรวมถึงการบรรลุฌาน 4 ขั้นที่ส่งผลต่อความสงบสุขของภิกษุ รวมถึงการเชื่อมโยงระหว่าง

…็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ตามนัยนี้ ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง ด้วยจิตประกอบด้วยเมตตา อันไพบูลย์ ถึงความเป็นใหญ่หาประมาณมิได้ ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน แผ่ไปตลอดโลก ทั…

บทความนี้กล่าวถึงพรหมวิหารธรรมซึ่งประกอบด้วยเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ซึ่งเป็นแนวทางในการสร้างจิตใจที่สูงส่งและบริสุทธิ์ โดยมีการอธิบายถึงความหมายและความสำคัญของแต่ละข้อธรรม พร้อมเน้นถึงการแผ่เมตตา…

…ราช ๒๕๓๓ เวลา ๑๖. 00 น. สมเด็จบรมบพิตรพระราช สมภารเจ้าได้เสด็จพระราชดำเนิน ณ ศาลาดุสิตาลัย พระตำหนักจิตรลดารโหฐานพระราชวัง ดุสิต คณะบุคคลต่าง ๆ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท นายกรับมนตรีได้กราบบังคมทูลถวายพระพร…

เนื้อหาเกี่ยวกับพระราชดำริของสมเด็จพระราชสมภารและสมเด็จพระนางเจ้า ฯ ที่มุ่งเน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในปี 2533 ผ่านพิธีต่าง ๆ และการเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การถวายสัตย์ปฏิญาณและการถวายพระพร.

…ประการฉะนี้ อิโต ปร์ ปวกขามิ มหาราชาธิราชสุส วัจจมาน หิ สุตฺวาน อุปฺปชฺเชย นรินฺทสุส ภัยโย สมุปาทเน จิตต์ เตนาปัจ ชนินทสุส ติ ติ วิเสสมงคล คุณาลงฺการสมมติ โยนิโส ปจฺจเวกฺขโต โสมนสฺสมนปุปก์ ปณิเธ ตทนนุตร์…

บทนี้กล่าวถึงพระราชกุศลและคุณธรรมที่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าทรงบำเพ็ญซึ่งทำให้เกิดพระปีติและความเจริญรุ่งเรืองในพระองค์ โดยอ้างถึงความสำคัญของการทำทานและการรักษาศีลที่นำไปสู่มงคลและความสุขอันยั่ง

…นวิสัชนาด้วยรัฏฐาภิบาลโนบาย อาศัย ขันติ และอวิโรธนะ พร้อมทั้งเมตตาและอุเบกขา เมตตาบารมี เมตตาคือภาวะจิตใจที่มีเยื่อใยไมตรีจิตมิตรใจ คิดเกื้อกูลด้วยสุขประโยชน์ ปราศจากอาฆาตพยาบาทขึ้งเคียดโกรธแค้น แสดงออกท…

ในศกนี้ (๒๕๓๑) เชิญชวนให้รับพระราชทานถวายวิสัชนาพระคุณวิเศษ โดยการใช้เมตตาบารมีซึ่งมีความสำคัญในพระพุทธศาสนา เสนอแนะให้แสดงออกถึงความรักและความปรารถนาดีต่อผู้อื่น การบำเพ็ญเมตตานี้ช่วยให้เกิดความสงบสุ

… คือผลที่บังเกิด ขึ้นด้วยอำนาจของสัจจกิริยา แต่สารัตถะ คือ ความสำคัญของเรื่องก็มุ่งหมายแสดงถึงอำนาจ จิตใจ อำนาจจิตใจของบุคคลของบุคคลซึ่งเกี่ยวข้องในเรื่องนี้ เมื่อกล่าวโดยย่อแล้วก็มีเป็นสองฝ่าย คืออำนาจจ…

…ี่ทรงมีน้ำใจรับปากอุปการะมารดาบิดาของเขา และด้วยอำนาจแห่งความสัตย์จริงจากมารดาบิดาของสุวรรณสาม ผู้มีจิตใจดีจึงทำให้เขาฟื้นขึ้นมาและกลับคืนสู่สุขภาพที่ดีอีกครั้ง เรื่องนี้จึงส่งเสริมให้เห็นถึงอำนาจจิตใจขอ…

…งใจลงในกรรมได้ ใจก็จะเกิดเป็นกลาง คือเป็น อุเบกขาขึ้นได้ อุเบกขาในพรหมวิหารดังนี้ จึงอบรมให้มีขึ้นในจิตใจ วิธีอบรมคือ ระวังใจมิให้ขึ้น ลงด้วยความยินดียินร้าย ทั้งในคราวประสบสมบัติ ทั้งในคราวประสบวิบัติเม…

การฝึกอบรมจิตใจให้เข้าใจกรรมและผลของกรรมสามารถสร้างอุเบกขาในชีวิตได้ โดยการระวังใจไม่ให้เกิดความยินดีหรือยินร้ายต…