จิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 94 / 368

…ใจ เป็นต้น ปฏิฆะ แปลว่า ขัดใจ หมายถึง ความขัดใจ ที่ขัดก็เนื่องจากไม่ชอบ ดังนั้น ปฏิฆะจึงเกิดจากอรติ จิตของเราถ้าเกิดขัดขึ้นมา คิดอ่านอะไรก็ไม่สะดวก คิดไม่โปร่ง จะทำอะไรก็ขัดข้องไปหมด เช่น วันนั้น เกิดทะเ…

…โกธะ และโทสะ ว่าการขัดใจส่งผลต่อความคิดและอารมณ์อย่างไร ในการทำสมาธิก็มีวิธีการแก้ไขที่สามารถช่วยให้จิตสงบและปล่อยวางจากอารมณ์ที่เกิดขึ้นได้ หากเกิดโทสะแล้ว มันจะทำให้จิตสับสน ถึงแม้ว่าจะมีทฤษฎีในพระธรรม…

อาการอย่างนี้จึงเรียกว่า เดือดดาล ความโกรธ เมื่อเกิดขึ้นแล้วทำให้จิตร้อน ที่ร้อนก็เพราะช่วงความถี่ ของความคิดเร็วเกินไป เหมือนเราเอาฝ่ามือถูกับผิวหนังอย่างเร็วและถี่มาก…

อาการความโกรธเกิดจากจิตที่ร้อนรน อาจส่งผลเสียต่อทั้งตัวเราและผู้อื่น โดยเฉพาะเมื่อมีโทสะ คิดทำลาย ซึ่งอาจลุกลามจนเกิดความพย…

…ตามหลักปฏิบัติในคัมภีร์ เมตตา คือ ความปรารถนาดี รักใคร่ในสัตว์ทั้งหลาย เป็นธรรมชาติชนิดที่เกิดขึ้นในจิต มี สภาวะปราศจากความโกรธในสัตว์ผู้เป็นที่รัก ที่ชอบใจ นำความรู้สึกอันนี้มาเป็นอารมณ์ในสมาธิมีอยู่ด้ว…

…กาย มหาวารวรรค การประกอบเมตตาภาวนาอย่างต่อเนื่องและการแผ่เมตตาไปทั่วทิศนั้นเป็นวิธีการที่จะช่วยทำให้จิตใจปราศจากพยาบาท โดยถือความรักใคร่ต่อสัตว์ทุกชนิดเป็นหลัก นอกจากนี้ยังพูดถึงการเจริญเมตตาในระดับที่สู…

…ู้ที่มีความสัมพันธ์ เกี่ยวข้องในฐานะดังนั้นดังนี้กับเรา แยกจากกันไปจะรู้สึกไม่สบายใจ เสียใจ สภาวะของจิตใจที่มีความรัก ใคร่ชนิดนี้ ไม่ใช่จิตใจที่ประกอบด้วย ความไม่โกรธ แต่เป็นจิตใจที่ประกอบด้วยอำนาจของโลภ…

…วรปฏิบัติ เช่น ไม่ควรแผ่เมตตาไปยังคนที่ไม่รักหรือเป็นศัตรูและควรเริ่มที่ตนเองเพื่อสร้างความสุขให้กับจิตใจ .

…วไว้แล้ว อย่างไรก็ดีมีปัญหาประการหนึ่ง คือการแผ่เมตตาให้แก่คนที่มีเวรต่อกัน มักจะกระทำได้ไม่ง่ายนัก จิตตั้งเมตตาลงมิใคร่ได้ มักจะเกิดความเคียดแค้นมาแทนที่ ถ้าเป็นเช่นนี้ต้องใช้วิธีแก้ไขดังนี้ หวนกลับไปแผ…

…ังคนที่มีอุปสรรคระหว่างกัน การไม่โกรธในการเจอผู้ที่มีอารมณ์เกลียดชังนั้นนำไปสู่ชัยชนะในใจและการพัฒนาจิตใจให้สูงขึ้น นอกจากนี้การแผ่เมตตาขณะทำสมาธิถือเป็นเครื่องมือที่ดีในการทำให้ใจสงบสุขและขจัดความพยาบาท…

…สมาธิ 2. สาเหตุของจีนมิทธะ เกิดมาจากความไม่ยินดี ความเกียจคร้าน ความอ่อนเพลีย การกิน อาหารมากเกินไป จิตหดหู่ นอกจากนี้ยังมีสาเหตุมาจากที่พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือทำงานหนัก มาตลอดทั้งวัน 3. วิธีแก้ไขถีนมิทธะ…

ถีนมิทธะ คืออาการง่วงเหงาหาวนอนที่เกิดจากหลายสาเหตุ เช่น ความเกียจคร้าน, อาการหดหู่, การพักผ่อนไม่เพียงพอ วิธีแก้ไขมีหลายประการ เช่น การใช้ความเพียร, การปรับเปลี่ยนอิริยาบถ, นึกถึงความสว่าง, การอยู่กล

…ำอะไร ก็เป็นเหตุให้ง่วง เป็น เหตุให้ท้อแท้ เพราะเกิดอรติ ความไม่พอใจขึ้น ที่เป็นเช่นนี้เพราะคนๆนั้น จิตใจไม่ละเอียดอ่อน นั่งสมาธิ น้อยเกินไป หรือทำความเพียรไม่ถูกวิธี จึงทำให้จิตหยาบ 4.2.2 ตันทิ ความเกีย…

…พระอรรถกถาจารย์กล่าวถึงสาเหตุของถีนมิทธะที่แบ่งออกเป็น 5 ชนิด ได้แก่ อรติ (ความไม่ยินดี) ซึ่งเกิดจากจิตใจที่ไม่ละเอียดอ่อน และตันทิ (ความเกียจคร้าน) ที่ทำให้พลังใจอ่อนแอลง โดยมีข้ออ้างในการไม่ปฏิบัติธรรม…

…มรู้จักกับอุปสรรคตัวนี้ และจะได้หา วิธีการแก้ไขต่อไป 5.1 ลักษณะของอุทธัจจกุกกุจจะ โดยปกติธรรมชาติของจิตใจมนุษย์มีสภาพกวัดแกว่ง ซัดส่ายไปในอารมณ์ต่างๆ หวั่นไหวในทุก สภาวะอารมณ์ที่มากระทบ ไม่ว่าจะเป็นดีใจ …

…จจะ ซึ่งเป็นอุปสรรคหนึ่งสำคัญที่ทำให้ผู้ปฏิบัติไม่สามารถเข้าสู่สมาธิ ความฟุ้งซ่านเป็นอุปสรรคที่ทำให้จิตใจไม่สงบ โดยมีลักษณะการกระจายไปในอารมณ์ต่างๆ บทนี้จะอธิบายลักษณะของอุทธัจจกุกกุจจะและแนะนำวิธีการแก้…

…ขึ้น ทำให้เกิดความกลัวและความกังวล หรือ อาจจะคิดถึงล่วงหน้าไปอนาคตสองวัน สองสัปดาห์ สองปี สิบปี หรือจิตอาจจะไปขุดคุ้ยความจำเก่าๆ ขึ้น มา ทำให้เกิดความรู้สึกผิด หรือเศร้าใจหงุดหงิดขึ้นมาในใจ สิ่งนี้ทำให้จ…

บทความนี้สำรวจความฟุ้งในจิตใจ ซึ่งแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ ฟุ้งหยาบที่เกิดจากภาพและเสียง และฟุ้งละเอียดที่แม้ใจจะนิ่งแต่ยังมีความค…

…มา ข้าพเจ้าได้บรรลุอภิญญาก่อนที่ 7 วัน จะผ่านไป” การบำเพ็ญสมาธิ ซึ่งเป็นความสำเร็จอันแท้จริงในการฝึกจิต จำเป็นจะต้องมีความพยายามอัน แรงกล้าและความสงบสงัดเต็มที่ ห่างจากฝูงชนที่ส่งเสียงดังและไม่สงบ 2. ควา…

…ให้สูญเสียสมาธิ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความสัมพันธ์กับคนรอบข้างที่อาจสร้างความกดดัน หรือความกังวลให้กับจิตใจโดยต้องมีการตัดรำคาญนั้น เพื่อให้จิตสามารถสงบได้ตามวิธีฝึกสมาธิที่ถูกต้อง

2. ไม่รู้ประมาณในโภชนะ การไม่รู้จักประมาณในการบริโภคก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่จะทำให้จิตเกิดความฟุ้งซ่านขึ้นได้ หาก เราบริโภคอาหารน้อยเกินไป ก็จะทำให้จิตกระสับกระส่ายเพราะความหิว แต่หากเรา…

การไม่รู้จักประมาณในการบริโภคอาหาร ส่งผลต่อจิตใจทำให้เกิดความฟุ้งซ่าน ถ้าบริโภคน้อยเกินไปจะหิว แต่ถ้าบริโภคมากเกินไปจะรู้สึกอึดอัด พระสัมมาสัมพุทธ…

…ิดขึ้นมาว่า เราก็ไม่ฟุ้งนะ นิ่งก็นิ่ง สบายก็สบาย น่าจะมีอะไรมาให้ดูบ้างนะ พอคิดอย่างนี้เท่านั้นแหละ จิตก็ถอยออกมาหยาบ เพราะว่าใจเราเริ่มคิดแล้ว” 2. นึกนิมิต ดวงแก้ว องค์พระ และบริกรรมภาวนา สำหรับคนที่มีอ…

…้ใจนิ่ง ซึ่งสามารถทำได้โดยไม่สนใจความฟุ้งและนึกถึงดวงแก้วหรือองค์พระเป็นที่ยึดเหนี่ยวใจ เพื่อช่วยให้จิตใจไม่ฟุ้งซ่าน นอกจากนี้ยังแนะนำการภาวนาเสียงเบาๆ เช่น 'สัมมาอะระหัง' เพื่อช่วยให้ใจสงบติดค้างอยู่ในร…

…่ภายใน พบความสว่างภายใน พบดวงสว่างภายใน นิมิตอะไรเกิดขึ้นก็ปล่อยวางหมด ไม่สนใจ เอาแต่ความสว่างภายใน จิตมีพลัง มีความสุขสดชื่น มีสติ มีปัญญามากกว่าที่ส่งจิตออกสู่ภายนอก ไม่พบนิมิตที่เลื่อนลอย แต่เมื่อพบนิ…

บทความนี้สำรวจวิธีการเห็นและปล่อยวางนิมิตในจิตใจ โดยเน้นไปที่ความสำคัญของการอยู่กับความสว่างภายในและการไม่ยึดติดกับนิมิตที่เกิดขึ้นทั้งภายในและภาย…

…ห้หยุดนิ่ง เฉยๆ ที่ศูนย์กลางกาย สมมุติว่าภาพนิมิตอยู่ข้างหน้า ใจเราก็นิ่งๆ เฉยๆ แล้วสังเกตร่างกายและจิตใจ ช่วงนั้น ถ้าร่างกายปลอดโปร่ง เบา สบาย จิตใจเบิกบาน นิมิตจะใสขึ้น ชัดเจนขึ้น ละเอียดขึ้นถึงตอนนี้ …

…ในระหว่างการทำสมาธิ เช่น การสงสัยในความถูกต้องของนิมิต รวมถึงกรณีความสงสัยเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในจิตใจเป็นสิ่งที่สามารถพบเจอได้ ซึ่งสามารถแก้ไขได้ด้วยการปล่อยให้จิตใจนิ่งและสบาย ก่อนที่จะเข้าสู่การทำส…

ควานหา ว่าศูนย์กลางกายฐานที่ 7 อยู่ตรงไหน ควานหากันทั้งชั่วโมง 2 ชั่วโมง ก็เลยเสียเวลา ทำให้จิต หยาบ ไม่ได้อะไร เอาเป็นว่าฐานที่ 7 อยู่ในกลางท้องเหนือสะดือขึ้นมา 2 นิ้ว จำแค่นี้พอ ในแง่การปฏิบัติ…

…อวิธีการแก้ไขด้วยการปล่อยวางและดูเฉยๆ กับประสบการณ์ที่เกิดขึ้น เพื่อให้ประสบการณ์ดีขึ้นและประสบการณ์จิตใจที่บริสุทธิ์ยิ่งขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่สนใจการปฏิบัติธรรมและการทำสมาธิเด่นชัด การที่จะเข้าไปในสภาวะ…

หินนั้นก็แตกจริงๆ และทุกคนก็รอดตายเพราะน้ำนั้น เราจะเห็นว่า จิตตะนั้นเป็นตัวทำให้เกิดความเพียรมี ความสม่ำเสมอในการทำการงาน ความเพียรที่สม่ำเสมอ มีความสำคัญ ในการเป…

บทความนี้กล่าวถึงการใช้จิตตะในการปฏิบัติสมาธิ โดยอธิบายถึงการรักษาความสะอาดและการสร้างบรรยากาศรอบตัวที่เอื้อต่อการทำสมาธิผ่านห…

อีกประการหนึ่ง ถ้าหากทำไปเรื่อยๆ มีจิตตะ แต่ถ้าไม่ได้พัฒนาแนวทางการปฏิบัติ การปฏิบัติก็ จะไม่ก้าวหน้า จากข้างต้นจะได้ยกตัวอย่างให้เห็นภาพข…

เนื้อหาพูดถึงการพัฒนาทางธรรมโดยใช้วิมังสาเป็นหลัก รวมถึงประสบการณ์ของพระโสณะที่พบอุปสรรคในการทำความเพียร ด้วยการทำความเพียรที่หนักเกินไปจนร่างกายบอบช้ำ แต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้มาช่วยเติมเต็มวิมังสาให

…ามสบายภายนอกที่มีอยู่เดิมทำให้ความสบายแผ่ไหลออกไปถ้วนทั่วทั้งเรือนกายเป็นความสบายที่ส่งผล ต่ออารมณ์ จิตใจ ร่างกาย และสุขภาพ กระนั้น เราก็จะไม่ติดอยู่กับสบายนี้ แต่รับรู้ได้ สัมผัสได้ นำมาใช้ประโยชน์ได้ เ…

เมื่อถึงเวลาทำสมาธิ ความสบายภายในจะซึมซาบจากศูนย์กลางกาย สร้างความสงบและสุขที่ไม่สามารถเปรียบเทียบได้กับความสบายภายนอก ความสบายนี้ช่วยให้การฝึกสมาธิเป็นไปได้ง่ายและมีประสิทธิภาพ โดยสร้างความรักความสุข

…ลูกศิษย์ ของพระสารีบุตร ได้ถูกพระเถระฝึกกัมมัฏฐาน ด้วยการให้ดูศพเป็นนิมิต แต่จริตของท่านไม่ถูกกับศพ จิตของท่านจึงไม่สบาย ฝึกเท่าไหร่ก็ไม่บรรลุเสียที ล่วงไปหลายเดือนจนพระสารีบุตรจนใจ ท่านจึงพาไปหา พระสัมม…

…ากจริตไม่สอดคล้องกับการฝึก และสุดท้ายได้รับการเตือนจากพระพุทธเจ้าให้หันมานึกถึงสิ่งที่ตนเองชอบ ทำให้จิตใจสงบนิ่ง จนได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ในที่สุด

…ร ที่พระพุทธองค์ได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุไม่หมั่นเจริญภาวนา แม้จะพึงปรารถนาขอให้จิตหลุดพ้นจากกิเลส อาสวะก็จริง แต่จิตก็ไม่หลุดพ้นได้ เหมือนแม่ไก่มีไข่ 8 ฟอง 10 ฟอง 12 ฟอง เมื่อแม่ไก่ก…

…ฝึกฝนและตั้งใจให้เห็นคุณค่าของการทำสมาธิ แม้ในช่วงแรกอาจจะต้องใช้ความพยายาม แต่เมื่อทำอย่างสม่ำเสมอ จิตใจจะละเอียดลึกซึ้งขึ้น และสามารถลดละจากกิเลสได้อย่างมีประสิทธิภาพตามคำสอนของพระพุทธองค์.