ชื่อ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 101 / 277

… ฯ แท้จริง ความแปลกกัน แห่งปัจจัยทั้ง ๒ นั้น ก็โดยสักว่าพยัญชนะเท่านั้นๆ แต่โดยอรรถ คำแม้ทั้ง ๒ เป็นชื่อแห่งปัจจัยที่ดับไปแล้วโดยไม่มีธรรมอื่นคั่นอย่างเดียว กันฯ เพราะความต่างกันโดยอรรถแห่งปัจจัยเหล่านั้น…

…้ได้กล่าวถึงความต่างกันระหว่างปัจจัยสองประเภทคืออนันตรปัจจัยและสมนันตรปัจจัย โดยชี้ให้เห็นว่าไม่ควรเชื่อถือความแตกต่างนี้โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาจากพยัญชนะเท่านั้น แต่ควรเข้าใจในอรรถของธรรมที่มีการดับและเกิดข…

…ั้งหลายที่เกิดพร้อมกัน โดยความ ๆ เป็นธรรมมีการเกิดร่วมกัน ดุจหนึ่งประทีปเป็นปัจจัยแก่แสงสว่างฉะนั้น ชื่อสหชาตปัจจัย เพราะเมื่อตน ไม่เกิด แม้ธรรมทั้งหลายที่จะเกิดร่วม กันก็ไม่เกิด ฯ ธรรมทั้งหลาย คือ อรูปขั…

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับอธิบายถึงนิโรธและจุติจิต โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของธรรมที่มีความเกี่ยวข้องกันในการเกิดขึ้นของสิ่งต่างๆ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสหชาตปัจจัยซึ่งแสดงถึงธรรมที่เกิดร่วมกัน และอัญญามัญ

…ง ๒ ตาม ลำดับ โดยอาการคือการรองรับไว้นั่นเอง ดุจแผ่นดินเป็นที่รองรับต้นไม้ และภูเขาเป็นต้นฉะนั้น จึงชื่อว่านิสสยปัจจัย เพราะทำอธิบายว่า ถูก พวกนิสิตก์ (ธรรมผู้อาศัย) พึ่งพิงฯ ปัจจัยซึ่งเป็นที่อาศัย โดย คว…

ข้อความนี้ได้กล่าวถึงปัจจัยต่างๆ ในหลักอภิธัมในภาษาไทย โดยระบุถึงความแตกต่างระหว่างสหชาตปัจจัยและอัญญมัญญปัจจัย รวมถึงการอธิบายเกี่ยวกับนิสสยปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย รวมถึงการทำความเข้าใจในธรรมและวิญญา

…ภายหลังเป็น อุปการะ โดยเป็นอุปถัมภ์แก่ร่างกาย อันยังไม่ถึงความเป็นเหตุ แห่งการตั้งอยู่ของความสืบต่อ ชื่อปัจฉาชาตปัจจัย ฯ ปัจฉาชาตปัจจัย นั้น บัณฑิตจึงเห็นเหม็นเจตนาปรารถนาอาหาร” เป็นปัจจัยแก่ตัวลูก แร้งฉะ…

ในหน้านี้ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงบทบาทของปัจฉาชาตปัจจัยซึ่งเป็นธรรมที่เกิดขึ้นภายหลังเพื่ออุปการะแก่ร่างกายที่ยังไม่ได้ตั้งอยู่ ความสำคัญของกุศลและเจตนาในการรับรู้ความต้องการต่างๆ ของจิต และควา

…วีนีฎีกา - หน้าที่ 374 โดยภาวะที่ตนเป็นธรรมสงบ คือไร้อุตสาหะเพื่อความเป็นธรรมสงบ คือ หมดความอุตสาหะ ชื่อวิปากปัจจัย ฯ จริงอยู่ วิบากมีภวังคจิตเป็นต้น เป็นของรู้ได้ยาก เพราะเป็นความสงบแห่งสันดานที่ไร้อุตสา…

บทนี้กล่าวถึงความหมายของวิปากปัจจัยและอาหารปัจจัยในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมุ่งเน้นถึงการเข้าใจธรรมชาติของจิตและกรรมที่ส่งผลต่อชีวิต การมีอาหารเป็นปัจจัยในการดำเนินชีวิต และบทบาทของกรรมที่เป็นเ

…ัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 375 เป็นอุปการะ เพราะอรรถคือเป็นเหตุนำออกจากสุคติหรือทุคติ จาก บุญหรือบาป ชื่อมัคคปัจจัย ฯ นามธรรมนั่นเอง ถึงแม้จะต่างกันโดย ปรมัตถ์ ก็เป็นดุจถึงความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน (เอกภ…

…รมและความสัมพันธ์ระหว่างจิตและเจตสิก การเกิดขึ้นของธรรมในลักษณะต่างๆ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อมโยงและชะตากรรมของแต่ละบุคคลในทางปฏิบัติ โดยมีการอธิบายอุปการะในหลายมิติเพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่…

… - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 376 ด้วยอำนาจแห่งการไม่เข้าถึงความดับหมด ชื่ออวิคตปัจจัย ฯ แม้เมื่อ ไม่มีความแปลกกันแห่งธรรมของปัจจัยทั้ง ๒ นั้น บัณฑิตก็พึงทราบ ความเป็นปัจจัยที…

เนื้อหาในหน้านี้นำเสนอความเข้าใจในธรรมและปัจจัยที่มีความแตกต่างกัน โดยเฉพาะการมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย บัณฑิตต้องทำให้เกิดสุตมยญาณและภาวนายญาณ เพื่อเข้าใจความพิเศษในปัจจัยที่ตรัสไว้ในพระธรรม ่การพั

…งนี้นั่น สำเร็จแล้วแม้โดยอธิบาย ๆ ન อุปนิสัยโดยปกตินั่นเอง คือโดยสภาพของตนจริง ๆ เว้นจาก ปัจจัยอื่น ชื่อปกตูปนิสัย ฯ มีคำอธิบายที่ท่านกล่าวไว้ว่า อุปนิสัยกลาง อย่างแผนกหนึ่งต่างหาก ไม่ระคนปนกันอารัมมณปัจจ…

ในหน้านี้ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์กับสันดาน โดยอ้างอิงถึงหลักการทางอภิธรรม เช่น การเกิดของวัตถุที่มีจักขุไม่สามารถเป็นปัจจัยแก่วิญญาณได้ และปรา

…ราคะเป็นต้น และกุศลธรรมมีศรัทธาเป็นต้น อันสำเร็จในสันดานของตน หรือฤดูและโภชนะเป็นต้น อันบุคลพึง เสพ ชื่อปกตูปนิสัย ฯ ท่านอาจารย์ชี้แจงแสดงไขปกตูปนิสัยไว้โดยประการ อย่างนั้นแล ๆ બૈં บทว่า ครุกต์ คือ อารมณ์…

บทความนี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างกุศลธรรมและอกุศลธรรมในบริบทของอภิธรรม โดยให้ความสำคัญกับธรรมชาติของปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำ กุศลและอกุศลธรรมมีบทบาทสำคัญในลักษณะการพัฒนาที่เป็นไปตามสันดานของบ

…ภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 386 กับรูปไม่มี, รูปที่เป็นเพียงอารมณ์แห่งนามซึ่งบังเกิดเพราะอาศัยวัตถุ นั่นแล ชื่อว่าอาลัมพนะ เพราะฉะนั้น นามเหล่านั้น ก็ไม่มีการ รังเกียจในการสัมประโยคแม้กับอาลัมพนะนั้น เพราะฉะนั้น…

ในหน้านี้มีการวิเคราะห์อัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย โดยอธิบายความหมายและบทบาทของนามรูปและอารมณ์ที่เกิดจากวัตถุ ในการสัมประโยค ธรรมต่างๆ ที่ไม่มีการรังเกียจ หากมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยระบุเอาไว้ ถึงแม้

…ี้ ทั้งหมด บัณฑิตพึงทราบโดยความ ไม่แปลกกัน ท่านจึงได้กล่าวคำมีอาทิว่า สหชาตรูป์ ดังนี้ ฯ แท้จริง ที่ชื่อว่าสหชาตรูป มี ๒ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ในปวัติกาลอย่างหนึ่ง กัมมชรูปกล่าวคือ กตั…

…และอัตถิปัจจัย ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดการต่อเนื่องในรูปแบบต่าง ๆ ขณะเดียวกัน ยังมีการอธิบายถึงความเชื่อมโยงระหว่างจิตและกรรมในกระบวนการเกิดขึ้นของรูปธรรม โดยยกตัวอย่างเรื่องสหชาตรูปและกตัตตารูป รวมทั้งกา…

…กษ์ ต่อสังขตะนั้นด้วย ตามกำเนิด คือความสมควรแก่ความเป็นไป โดยนัยตาม ที่กล่าวแล้วอย่างนี้ คือเช่นนี้ ชื่อว่าปัจจัย ท่านกล่าวไว้ว่า ๒๔ ปัจจัย ในปัฏฐานปกรณ์ คือในปกรณ์ชื่อว่าอนันตนัยปัฏฐาน และสมันตปัฏฐาน โดย…

ในเนื้อหาได้กล่าวถึงความหมายและหน้าที่ของกาล ซึ่งประกอบด้วยอดีต ปัจจุบัน และอนาคต รวมถึงการแสดงถึงปัจจัยที่สำคัญต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับกรรมและธรรม นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงบัญญัติและการแยกแยะนามและรูป รวมถึ

…ีกา - หน้าที่ 390 เวียนขวารอบเขาสิเนรุ ฯ บทว่า ทิศากาลาฬิกา ความว่า บัญญัติ ทิศมีทิศตะวันออกเป็นต้น ชื่อว่าที่สาบัญญัติ, บัญญัติเวลามีเวลาเช้า เป็นต้น ชื่อว่ากาลบัญญัติ, และบัญญัติเดือน ฤดู และชื่อว่าเดือ…

…ามหมายและอาการของนิมิตที่ปรากฏให้เห็นในปฏิบัติของพระโยคี เช่น กสิณนิมิตและอสุภนิมิต โดยมีการกล่าวถึงชื่อ 6 อย่างของนามที่ใช้ในการบัญญัติสิ่งต่างๆ พร้อมกับการอธิบายความหมายที่ลึกซึ้ง. สำหรับผู้ที่ศึกษาหรือ…

…ลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 391 ตามอรรถ และนามตามนิยม มี 4 อย่าง ด้วยสามารถแห่งสามัญนาม (ชื่อทั่วไป) คุณนาม (ชื่อตามคุณ) กิริยานาม (ชื่อตามการกระทำ) และยกิจฉนาม (ชื่อตามใจชอบ) ฯ กรรมคือนาม ชื่อ…

ในบทนี้กล่าวถึงหลักการของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการจำแนกนามออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ สามัญนาม คุณนาม กิริยานาม และยกิจฉนาม นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับเสียงและการแสดงถึงอภิลาป การอภิปรายเกี่ยวกับ

…ู่ด้วยกัน) เพราะจักขุประสาท และจักขุวิญญาณ อาศัยจักษุประสาทนั้นมีอยู่ ฯ บัญญัติว่าพระโอรสของพระราชา ชื่อว่า อวิชชามาเนนาวิชชมานบัญญัติ (บัญญัติของที่ไม่มีกับของที่ไม่มีด้วยกัน) เพราะพระราชาและพระโอรสเป็นส…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา ในการแสดงอรรถของสมมติธรรมและปรมัตถ์ โดยเน้นถึงความสำคัญของจักษุประสาทและจักขุวิญญาณ รวมถึงการแสดงอาการแห่งวิญญาณผ่านความหมายของคำ และการ

… ท่านอาจารย์ทั้งหลายกล่าวไว้ดังนี้ ฯ ารรู้เนื้อความ พรรณนาความปริเฉทที่ ๘ แห่งอภิธัมมัตถสังคหฎีกา ៨ ชื่อว่าอภิธัมมัตถวิภาวินี จบด้วยประการฉะนี้ ฯ

…มนี้สำรวจลำดับแห่งโสตวิญญาณวิถี โดยกล่าวถึงกระบวนการที่บุคคลได้ยินเสียงและการรับรู้ที่เกิดขึ้น ซึ่งเชื่อมโยงกับอารมณ์ในปัจจุบันและอดีต สารบัญเกี่ยวกับโสตวิญญาณวิถีแสดงให้เห็นถึงการรับรู้เสียงและการจดจำที่…

…ค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 394 อภิธัมมัตถสังคหบาลีแปล ปริเฉทที่ ๕ (ชื่อกัมมัฏฐานสังคหวิภาค) [สังคหคาถา] ต่อจากนี้ไป ข้าพเจ้า (ผู้ชื่อว่า อนุรุทธาจารย์) จักกล่าวกัมมัฏฐานทั…

เนื้อหาในปริเฉทที่ ๕ ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการเข้าใจในกัมมัฏฐานแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา พร้อมการบรรยายประเภทของกรรมฐานและภาวนา รวมถึงรายละเอียดเกี่ยวกับนคริยมจิต การ

…ัมมิกะถือเอานิมิตในกสิณมีมณฑลแห่งปฐวีกสิฯ เป็นต้น อารมณ์นั้น ท่านเรียกว่า ปริกรรมนิมิต และภาวนานั้น ชื่อว่าบริกรรมภาวนาฯ ก็แล นิมิตนั้นเป็นสิ่งที่จิตกำหนดได้ดีแล้ว มาสู่คลองแห่งมโนทวาร เหมือนดูด้วยตาในเวล…

บทความนี้สำรวจความแตกต่างในการภาวนาผ่านกรรมฐาน ๔๐ โดยเน้นที่นิมิตและผลลัพธ์การทำสมาธิ อธิบายถึงการสำเร็จในการฝึกจิตผ่านประสบการณ์ที่ได้จากนิมิตต่างๆ เช่น ปริกรรมนิมิตและอุคคหนิมิต พร้อมทั้งบทบาทของอุป

…ือ ปาริสุทธิศีล ๔ คือ ปาฏิโมกข์สังวรศีล ๑ อินทรียสังวรศีล ๑ อาชีวปาริสุทธิศีล ปัจจัยสันนิสสนิตศีล ๑ ชื่อว่าสีลวิสุทธิ ฯ 0 สมาธิแม้มี ๒ อย่าง คือ อุปจารสมาธิ ๑ อัปปนาสมาธิ ๑ ชื่อว่า จิตตวิสุทธิ ฯ การกำหนดน…

…ายถึงประเภทแห่งวิโมกข์ 3 ประการ ได้แก่ สุญญตานุปัสสนา, อนิมิตตานุปัสสนา และอัปปณิหิตานุปัสสนา เพื่อเชื่อมโยงไปยังหลักการเกี่ยวกับสีลวิสุทธิ และจิตตวิสุทธิ การทำความเข้าใจในนามรูปโดยใช้ลักษณะเป็นแนวทาง มีก…

…ดขึ้นและความสิ้นไปในสังขารเหล่านั้นนั่นแล ด้วยอุท ยัพพยญาณ โดยอำนาจแห่งปัจจัย และโดยอำนาจแห่งขณะจิต ชื่อว่า มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ ฯ ก็วิปัสสนาญาณทั้ง ๕ ของพระโยคา วจรนั้น ผู้พ้นจากอันตรายอย่างนั้น ปฏิบ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก