หน้าหนังสือทั้งหมด

พระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
37
พระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
…บรมศาสดา จารย์จึงประทานพระบรมพุทโธวาทให้ตั้งอยู่ในคุณข้อนี้ทั้งคฤหัสถ์บรรพชิต ฝ่ายบรรพชิตเล่าก็ ให้ ทรงแสดงกิจของผู้ ครองเรือนที่ใช้จ่ายโภคทรัพย์ด้วยดี ก็ยกญาติพลีคือการสงเคราะห์ญาติว่าเป็น กรณียะอย่างหนึ่ง …
ในพระบทธรรมที่กล่าวถึงสมานัตตาและการประพฤติตนตามธรรมชาติในความสัมพันธ์ของญาติและการบริหารจัดการทรัพย์สิน โดยอธิบายความสำคัญของการถือประโยชน์ส่วนรวมและโยงความสำคัญเรื่องญาติธรรมที่สร้างศุภผลให้กับผู้ปร
พระมงคลวิเสสกถา แห่งสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ
102
พระมงคลวิเสสกถา แห่งสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช(กิตฺติโสภณมหาเถระ) พระมงคลวิเสสกถา ทรงแสดงเมื่อครั้งยังดำรงสมณศักดิ์ที่ สมเด็จพระวันรัต กิตติโสภณมหากระ ถวายในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ ธัน…
การพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2495 ณ พระที่นั่งอัมรินทรวินิจฉัย ซึ่งสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (สมเด็จพระสังฆราชกิติฺติโสภณมหาเถระ) ได้เป็นผู้แสดงพระธรรมเทศนาในโอกาสนี้ โดยเน้นความสำค
ความสำคัญของสิกขาบทในพระพุทธศาสนา
173
ความสำคัญของสิกขาบทในพระพุทธศาสนา
…งค์นี้ เพื่อแสดงธรรมโดยพิสดารแก่สาวกทั้งหลายสุตตะ เคยยะ เป็นต้นมี มากทรงบัญญัติสกขาบทแก่สาวกทั้งหลายทรงแสดงปาฏิโมกข์ โดยอันตรธานแห่งพระพุทธเจ้า เหล่านั้นโดยอันตรธานแห่งสาวกพุทธานุพุทธะ สาวกภายหลัง ต่างนาม ต่…
บทความนี้ได้กล่าวถึงความสำคัญของสิกขาบทในพระพุทธศาสนา ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทเพื่อรักษาเอกลักษณ์และความเป็นระเบียบของสงฆ์ โดยมีการแสดงปาฏิโมกข์ให้กับสาวกและการบัญญัติศีลสำหรับคฤหัสถ์เพื่อให้พ
ความสำคัญของกาลัญญุตาในพระพุทธศาสนา
246
ความสำคัญของกาลัญญุตาในพระพุทธศาสนา
…างไร วันคืนเปลืองไป ๆ ดังนี้ เวลา ที่เปลืองไปย่อมไม่กลับหลัง จึงควรตั้งใจให้เปลืองไปด้วยดี พระองค์จะทรงแสดงแบบอย่างในขั้น อันสมแก่ภิกษุผู้บรรพชิตเพศ จึงทรงแจกพิเศแห่งกาลัญญุตา วิกัปหลัง ดังนี้ว่า อิธ ภิกขเว …
เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของกาลัญญุตา ซึ่งหมายถึงการรู้จักใช้เวลาในชีวิตให้เกิดประโยชน์ ตามคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ แสดงให้เห็นถึงวิธีคิดและการปฏิบัติที่เหมาะสมในการใช้เวลาและทำกิจกรรมต่าง ๆ โดย
สมานัตตตาและการประพฤติตนในพระธรรม
283
สมานัตตตาและการประพฤติตนในพระธรรม
…่ผู้ ประพฤติ สมเด็จพระบรมศาสดาจารย์จึงประทานพระบรมพุทโธวาทให้ตั้งอยู่ในคุณข้อนี้ทั้งคฤหัสถ์ บรรพชิต ทรงแสดงกิจของผู้ครองเรือนที่ใช้จ่ายโภคทรัพย์ด้วยดี ก็ยกญาติพลีคือการสงเคราะห์ จะทำยาให้แก่ญาติก็ไม่ห้าม ญาต…
ในปี พ.ศ. ๒๔๗๐ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เลือกธรรมมารับพระราชทานวิสัชนาสองประการเกี่ยวกับสมานัตตตาและรัฏฐิปาลโนบาย โดยสมานัตตาต้องการให้ผู้อ่านเข้าใจถึงความประพฤติตนที่มีความสม่ำเสมอในธรรม ซึ่งเป็นศาสต
พระราชจรรยาของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
298
พระราชจรรยาของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
…อ่อนน้อมแก่ท่านวุฒิชนผู้เจริญวัย ดังทรงยกย่องพระบรม วงศานุวงศ์ผู้ใหญ่ เจริญพระชนมพรรษาไว้ในกุลเชษฐ์ ทรงแสดงเคารพเป็นพิเศษ ตามสมควร ได้ ในคำว่า กุเล เชฏฐาปจายี อ่อนน้อมแก่ผู้ใหญ่ในกระกูล, แลทรงยกย่อมพระราชวงศ…
บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการปฏิรูปการบริหารของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ในฐานะผู้นำที่คอยดูแลและสนับสนุนผู้คนในราชวงศ์ ตั้งแต่การให้เกียรติผู้ใหญ่ การสร้างความสัมพันธ์ที่ดี รวมถึงการจัดการกับท่านข้าราชการแ
สหกรณ์และการบำรุงรัฐในพระพุทธศาสนา
305
สหกรณ์และการบำรุงรัฐในพระพุทธศาสนา
…้วยสาชีพ กล่าวคือเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยสหกรณ์รูปหนึ่ง. กิจการของสงฆ์จักสำเร็จแห่ง ภิกษุผู้เนื่องในสงฆ์ ทรงแสดงอานิสงส์สนับสนุนสหกรณ์ว่า ยาวกวญฺจ ภิกฺขเว ภิกขู สมคคา สงฺฆกรณียานิ
บทอธิบายเกี่ยวกับบทบาทของสหกรณ์ในประวัติศาสตร์ไทยและพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการที่พระมหาวิชิตราชใช้สหกรณ์ในการสนับสนุนการทำงานและสร้างความแข็งแกร่งในรัฐ พร้อมทั้งอธิบายว่าแม้กระทั่งในการประพฤติธรรม สหกรณ
การตรัสรู้ของสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า
324
การตรัสรู้ของสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า
…มเป็นผู้ อยู่ในอำนาจแห่งเหตุอีกเหมือนกัน ข้อนั้นก็เป็นอุปการะแก่อนุศาสโนบาย เมื่อพระองค์ตรัสรู้แล้ว ทรงแสดงธรรมคัดค้านทุกรกิริยาทั้งหลาย อันเรียกว่าอัตตกิลมถานุโยค หาผู้ท้วงติงมิได้ หาก พระองค์มิได้ตรัสรู้เส…
เนื้อหาเกี่ยวกับการตรัสรู้ของสมเด็จพระพุทธเจ้าที่ทรงบำเพ็ญเพียรตามลัทธิเดิมเพื่อพิสูจน์ความจริง ในที่สุดได้ตรัสรู้และแสดงธรรมโปรดสัตว์ โดยเน้นความสำคัญของการไม่ย่อท้อแม้ต้องเผชิญกับความลำบาก พร้อมกับก
ขันติ: การอดทนและความสงบในพระพุทธศาสนา
338
ขันติ: การอดทนและความสงบในพระพุทธศาสนา
…า สงฺขาเยกก อธิวาเสติ แปลว่า ภิกษุในพระศาสนานี้ ย่อมพิจารณาแล้ว จึงอดทนเหตุอย่างหนึ่งด้วยพระวาจานี้ ทรงแสดงขันติที่พิจารณารอบคอบแล้วจึงให้เป็นไปว่า เป็นธรรมเหมือนหนักที่อิงอาศัยได้ประการหนึ่ง แม้สมณะมีขันติเ…
บทความนี้พูดถึงความสำคัญของขันติในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในการสร้างความสงบและการรักษาสามัคคี ทั้งในหมู่พระภิกษุและในชุมชน โดยยกตัวอย่างจากคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และเชื่อมโยงกับแนวคิดที่เกี่ยวข้อ
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ เรื่องการปฏิบัติธรรมและบทบาทของพระสงฆ์
349
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ เรื่องการปฏิบัติธรรมและบทบาทของพระสงฆ์
…หม่ทรงพิจารณาถึงธรรมที่พระองค์ตรัสรู้ว่า เป็นคุณ อันลึกเกินไป ยากที่ชนผู้ยินดีในกามคุณจึงเห็นตาม ถ้าทรงแสดงจักเป็นความลำบากแก่พระองค์ เปล่า แต่กำลังพระมหากรุณาเตือนพระหฤทัย จึงได้เกิดพระอุตสาหะแลทรงแสดงพระธร…
บทนี้นำเสนอคุณสมบัติที่สำคัญของพระสาวกและการปฏิบัติธรรมของพระพุทธเจ้า โดยเน้นถึงการต้องมีความตรงไปตรงมาในการเผยแผ่ธรรมและการสอนพระสาวก รวมถึงการแสดงธรรมในสถานที่สำคัญต่าง ๆ จังหวัดพาราณสี อธิบายถึงการ
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 41
43
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 41
…ุปสมบท แก่เขา ท. ผู้ขออยู่ ให้แล้ว ซึ่ง โอวาท แก่คฤหัสถ์ ท. ประดิษฐานแล้ว ซึ่งพระศาสนา ๕๕๕. พระองค์ ทรงแสดงแล้ว ซึ่งธรรม แก่ใคร ก่อน, ใคร เป็น สาวก ที่ต้น ของพระองค์ ? พระองค์ แสดงแล้ว ซึ่งธรรม แก่ภิกษุ ท. ๕…
บทเรียนนี้กล่าวถึงการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้าแก่สาวกและการประดิษฐานพระศาสนาในกรุงราชคฤห์ สอนการวิเคราะห์และแปลประโยคที่ผู้เรียนควรทำความเข้าใจ รวมถึงการกล่าวถึงพระโกณฑัญญะ ซึ่งเป็นสาวกคนแรกของพระองค์ ใน
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒
55
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒
…นะก็ได้ ดังนี้: สาธุ เม ภนฺเต ภควา สงฺขิตเตน ธมฺม เทเสตุ, ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาค จง ทรงแสดงธรรม แก่ข้าพระองค์โดยย่อ.
บทนี้เล่าถึงประสบการณ์ของผู้หนึ่งที่เห็นความพินาศของสัตว์ในนาและเกิดความเบื่อหน่ายในสมบัติ ก่อนจะเลือกบวชและเรียนรู้ธรรมจากพระผู้มีพระภาคที่โคนต้นไม้ พร้อมทั้งได้รับโอวาทและการอนุญาตในการอุปสมบท โดยเน
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 6
8
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 6
…" แม้ในโพธิปักขิยธรรมอื่น มีสัมมัปปธานเป็นต้น ก็นัยเดียวกัน แต่ในปัญหาพยากรณ์นี้ ทางแห่งวิสุทธินั้น ทรงแสดงเนื่องด้วยไตร สิกขามีศีลเป็นต้น นี้เป็นพรรณนาโดยย่อในพระคาถานั้น คำว่า สีเล ปติฏฺฐาย นั้น แปลว่าตั้ง…
บทความนี้เสนอการวิเคราะห์เรื่องการตั้งอยู่ในศีลและปัญญา โดยอธิบายความหมายของคำว่า 'นโร' และ 'ภิกษุ' ในบริบทของพระคาถาวิสุทธิมรรค ซึ่งอภิปรายถึงลักษณะทั่วไปของสัตว์หรือมนุษย์ที่มีความชาญฉลาด และการลงรา
วิสุทธิมรรค: การเข้าใจเวทนาใหม่และเก่า
71
วิสุทธิมรรค: การเข้าใจเวทนาใหม่และเก่า
…ถือความบริโภคชอบ การละอัตตกิลมถานุโยค และ การไม่ละเลยสุขอันชอบธรรม (๓ ประการนี้) พึงทราบว่า เป็นอัน ทรงแสดงครบแล้ว ด้วยปาฐะเพียง ๒ ข้อนี้ ข้อว่า ยาตรา จ เม ภวิสฺสติ ความว่า ภิกษุคิดว่า "ด้วย การบริโภคพอประมา…
เนื้อหาในวิสุทธิมรรคนี้พูดถึงแนวทางในการเข้าใจเวทนาเก่าและใหม่ การใช้การบริโภคอย่างถูกต้องเพื่อกำจัดเวทนาเก่า การเสริมสร้างสุขภาพด้วยการเลือกสรรอาหารที่เป็นประโยชน์ ซึ่งเป็นแนวทางในการดำรงชีวิตที่มีคว
วิสุทธิมรรคแปล: การบริโภคโดยไม่มีหนี้
95
วิสุทธิมรรคแปล: การบริโภคโดยไม่มีหนี้
…่าเป็นกิจจการี จริงอยู่ แม้คำนี้ ท่านก็ได้กล่าวไว้ว่า ด. "สาวกผู้มีปัญญาดี ได้ฟังธรรมอันพระสุคตเจ้า ทรงแสดงแล้ว พึงพิจารณาก่อนแล้วจึงเสพ ก้อนข้าว ที่อยู่ และที่นอน ที่นั่ง น้ำสำหรับซัก ฟอกธุลีในผ้าสังฆาฏิ" เ…
ในวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นถึงการบริโภคที่ปราศจากหนี้ โดยยกตัวอย่างการพิจารณาของพระภิกษุที่ต้องแยกแยะความจำเป็นในการบริโภค เช่น ข้าว, ที่นอน, น้ำสำหรับซักฟอก โดยแต่ละอย่างต้องได้รับการพิจารณาให้รอบคอบ ไ
วิสุทธิมรรค : การแสดงทุกข์และความเศร้าหมอง
118
วิสุทธิมรรค : การแสดงทุกข์และความเศร้าหมอง
…ขาตลอดกาลนาน เพราะ กายแตกตายไป เขาย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก" ดังนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงทุกข์มีการบริโภคกามคุณ ๕ อันเนื่องด้วยสตรีเป็นปัจจัย ด้วยอุปมากองเพลิงอย่างนี้แล้ว จึง ทรงแสดงทุกข์ …
ในพระธรรมบทนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แสดงถึงทุกข์และความเศร้าหมองที่เกิดจากการดำเนินชีวิตที่ไม่บริสุทธิ์ เป็นการชี้ให้เห็นถึงอันตรายของการมีธรรมลามกและผลที่ตามมาจากการกระทำที่ผิดศีลธรรม ซึ่งส่งผลให้ต้อ
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - คาถาสรูป
165
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - คาถาสรูป
…ุกขมูลญจ์ ปฏิกขิปามิ ข้าพเจ้างดที่มุงบังด้วย * มหาฎีกาขยายความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าประสูติ ตรัสรู้ ทรงแสดงธรรมจักร และเสด็จ ดับขันธปรินิพพาน ที่โคนไม้ทั้งนั้น เพราะฉะนั้น จึงไว้ว่า โคมไม้เป็นมรดกของพระองค์
บทความนี้กล่าวถึงที่อยู่ของภิกษุผู้สงัดที่ได้รับการสรรเสริญจากพระพุทธเจ้า โดยเฉพาะความสำคัญของโคนไม้ที่เป็นสถานที่สงบสุขสำหรับการปฏิบัติธรรม ภิกษุผู้มีปัญญาควรเห็นคุณค่าของสถานที่สงบสุขนี้ เนื่องจากเป
การจำแนกและการแสดงธรรมในพระวิสุทธิมรรค
285
การจำแนกและการแสดงธรรมในพระวิสุทธิมรรค
( ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 283 อธิบายว่าทรงจำแนก ทรงเปิดเผย ทรงแสดง ซึ่งธรรมทั้งปวง โดย ประเภททั้งหลาย มีประเภทกุศลเป็นต้น หรือว่าซึ่งธรรมมีกุศลธรรม เป็นอาทิ โดยประเภท…
ในพระวิสุทธิมรรคมีการจำแนกธรรมโดยการแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่น กุศลธรรม อริยสัจ และการระบุลักษณะต่างๆ เช่น ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค โดยมีการประมวลมาในรูปแบบที่ชัดเจน การอธิบายธรรมอย่างลึกซึ้งด้วยอร
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - ธัมมานุสสติ
289
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - ธัมมานุสสติ
…ุทธิ์ บริบูรณ์สิ้นเชิง [เพราะงามในเบื้องต้น ... ท่ามกลาง ... เบื้องปลาย จริงอยู่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงพระคาถาใดสักบทหนึ่ง พระคาถานั้น ก็งามในเบื้องต้นด้วยบาทแรกงามในท่ามกลางด้วย บาทที่ ๒ ที่ ๓ งามในเบื้…
บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการเจริญธัมมานุสสติ โดยแนะนำให้ผู้ปฏิบัติไปในที่ลับเพื่อระลึกถึงคุณธรรมแห่งพระปริยัติธรรมและพระโลกุตตรธรรม อธิบายถึงคำสอนที่ถูกต้องและความงามของบทพระธรรมที่มีมาตั้งแต่ต้นจนจบ เพ
การนั่งอย่างมั่นคงในการปฏิบัติภาวนา
95
การนั่งอย่างมั่นคงในการปฏิบัติภาวนา
…ไม่เป็นไปข้างหูและไม่เป็นข้างฟุ้ง แก่พระโยคาวจรภิกษุนั้น (ต่อไป) จึงตรัสคำว่า "นั่ง" ต่อนั้น เมื่อจะทรงแสดงความมั่นคงแห่งการนั่ง ความเป็นไปสะดวกแห่งลม หายใจออกเข้า และอุบายในการกำหนดถือเอาอารมณ์ด้วย” จึงตรัส…
ในบทนี้กล่าวถึงวิธีการนั่งที่เหมาะสมสำหรับการฝึกสมาธิ โดยมีการชี้แนะการตั้งกายให้ตรงและการรักษาสติในลมหายใจเข้าออก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการเวทนาและเสริมสร้างสมาธิให้มั่นคงมากขึ้น การนั่งในลักษณะที่