ธรร : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 539 / 775

…นจึงเรียกพรหมวิหาร ข้อ ๑ เพราะอะไรจึงมี ๔ ข้อ ๑ อะไรเป็นลำดับแห่งคุณชาตเหล่านั้น ข้อ ๑ เหตุไฉน ในอภิธรรม ท่านจึงเรียกอัปปมัญญา ข้อ ๑ ข้าพเจ้าขอเฉลย (ดังต่อไปนี้) ข้อแรก ความเป็นพรหมวิหาร ในคุณชาตมีเมตตาเ…

บทความนี้พูดถึงพรหมวิหารและการเจริญอารมณ์ในภาวนาต่างๆ อธิบายความสำคัญของเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา โดยเน้นที่ผลที่ได้จากการปฏิบัติในด้านสมาธิและวิปัสนา โดยสรุปว่าพรหมวิหารมีลักษณะพิเศษและความสำคัญใ

… 217 ทั้งหลาย อนึ่ง พรหมทั้งหลายเป็นผู้มีจิตหาโทษมิได้อยู่” ฉันใด พระ โยคีทั้งหลายผู้ประกอบพร้อมด้วยธรรมเหล่านั้น ก็เป็นผู้ (มีจิต) เสมอด้วยพรหมอยู่แท้ฉันนั้น เพราะเหตุนั้น ธรรมเหล่านั้น ท่านจึง เรียกว่า…

…น เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับการที่บุคคลสามารถเข้าถึงพรหมวิหารและประพฤติในธรรมเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ส่วนใหญ่ของการปฏิบัตินี้มีความมุ่งหมายเพื่อให้สัตว์ทั้งหลายมีความสุข การบำเ…

…ื่อบุตรที่ (ออกเรือนไป) ประกอบการงานส่วนตัวแล้ว ฉันใด แม้ พระโยคาวจรก็พึงเป็นผู้มีอัปปมัญญาเป็นวิหารธรรม ด้วยอำนาจเจริญ ธรรม ๔ มีเมตตาในสัตว์ปวงเป็นอาทิ ฉันนั้น เพราะเหตุนั้น อัปปมัญญา ก็เป็น ๔ เพราะอำนา…

…ิ่งสำคัญที่ทุกคนควรทำ เพื่อให้เกิดการเจริญเติบโตและความสุขในชีวิต สิ่งที่กล่าวถึงคือการมีอัปปมัญญาในธรรม การพัฒนาอาการคิดเพื่อเกื้อกูลและบำบัดทุกข์เพื่อประโยชน์ของสัตว์ทุกชนิด

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 222 ธรรมเทศนาอย่างนี้ว่า "ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เจริญ สาธุ ขอ พระผู้มีพระภาคเจ้าจงทรงแสดงธรรมแก่ข้าพระ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงการฝึกสมาธิและการไม่ยึดติดในธรรม เพื่อให้ภิกษุสามารถบรรลุถึงพระอรหัตได้ การ…

…นั้น ด้วยพระเมตตาอันไม่หวั่นไหว (๑๐) แต่ไม่ตรง หวัดการตอบแทน ด้วยพระอุเบกขา ดังนี้ ตลอดจนทรงทำกัลยาณธรรม ทุกอย่าง อันต่างโดยพลญาณ ๑๐ เวสารัชญาณ ๔ อสาธารณญาณ ๖ พุทธธรรม ๑๔ ให้บริบูรณ์ อัปปมัญญานั้นเป็นภาว…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรค กล่าวถึงสัตว์ทุกชนิดที่เป็นบุพการีด้วยพระเมตตาที่ไม่หวั่นไหวและการทำกัลยาณธรรมที่เกี่ยวข้องกับปัญญาและบุญกุศลอย่างต่อเนื่อง บทนี้ยังเน้นถึงการทำสมาธิเพื่อให้เกิดการพัฒนาจิตใจและ…

…นอากาสานัญจะ อากาสานัญจะนั้นชื่อว่าเป็น อายตนะ โดยอรรถว่าเป็นที่อาศัยอยู่แห่งฌานนี้ พร้อมทั้งสัปยุต ธรรม ดังคำว่า เทวายตนะ (คือ เทวสถาน) ของเทวดาทั้งหลาย เหตุนั้น ฌานนั้นจึงชื่ออากาสานัญจายตนะ (ฌานมีอากา…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ ซึ่งเป็นฌานที่ไม่มีที่สุดในอากาศ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของคำว่าอากาสานัญจายตนะ ทำให้เข้าใจถึงการเข้าถึงและวิธีการทำสมาธิในระดับนี้ รวมไปถึงการพิจาร

…วจร ได้บรรลุแล้วอย่างนั้น โดยความหมาย (ในวิภังค์) จึงกล่าวไว้ว่า "คำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ หมาย ถึงธรรมคือจิตและเจตสิก ของบุคคลผู้เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ (ฌาน) หรือผู้เข้าถึง (คือเกิดใน) เนวสัญญานาสั…

…ข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌานนี้ ความละเอียดและความเข้าใจในธรรมที่เกิดขึ้นทำให้เนวสัญญานาสัญญายตนะมีความสำคัญในการฝึกปฏิบัติทางธรรม. นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึงความแ…

…่เป็นสัญญาก็มิใช่) เนวสัญญานาสัญญาด้วย เนวสัญญานาสัญญานั้น เป็นอายตนะ โดยอรรถว่าเป็นที่อาศัยอยู่แห่งธรรมที่เหลือ (คือสัมปยุต ธรรม) ด้วย เหตุนั้นจึงชื่อ เนวสัญญานาสัญญายตนะ ก็แลในอารูปที่ ๔ นี้ สัญญาแต่เพ…

…สิ่งที่สามารถมีอยู่ได้ แต่ไม่นับว่าเป็นสัญญาที่ชัดเจนหรือไม่เป็นสัญญา ความเข้าใจนี้ช่วยชี้ให้เห็นถึงธรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น เวทนา จิต ผัสสะ ซึ่งล้วนมีลักษณะที่มีอยู่ในที่แบบเดียวกัน สุดท้ายมีการเปรียบเทีย…

…าจ (ทำได้) แต่โดยพิจารณาเป็นกลาป (คือเป็นกลุ่มเป็นหมวด) เท่านั้น หาอาจ (ทำ) โดยพิจารณา (แยกสัมปยุต) ธรรม (มีผัสสะเป็นต้น) ออกเป็น บทย่อย ๆ ไม่ ด้วยท่านเห็นอยู่ว่า "อันธรรมเหล่านี้ก็เป็นอย่างนั้น คือ

…ารเข้าถึงความเป็นจริง เมื่อพูดถึงธาตุไฟในน้ำร้อน เป็นภาพลักษณ์ที่สื่อถึงความไม่สามารถทำกิจได้แม้จะมีธรรมแม้ว่าเป็นธรรมชาติ เอกลักษณ์ของสัญญานั้นคือการจำอารมณ์ในวิปัสนา โดยใช้ชีวิตและการพิจารณาไม่ให้ติดอย…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 15 เป็นสภาวธรรม" แต่เพราะว่าสัญญา (ความกำหนดหมาย) ใน กพฬิงการาหารนั้น ย่อมปรากฏด้วยอำนาจการถือเอาการปฏิกูล เพราะเห…

…ราคะและการมุ่งมั่นใหม่เพื่อบรรลุถึงการปล่อยวางจากทุกข์ โดยภาวนาหรืองานวิจัยนี้จะถูกชี้ให้เห็นถึงสภาวธรรมที่เป็นฐานในการปฏิบัติธรรมและกรรมฐานลึกๆ ในการเข้าถึงอัปปนา โดยไม่เป็นไปตามอุคคหนิมิตและปฏิภาคนิมิต…

…ั้งหลายหารู้ไม่ว่าเม็ดมะซาง ติดอยู่ที่เรา เม็ดมะซางเล่าก็หารู้ไม่ว่าเราติดอยู่ที่ไม้ทั้งหลาย ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั้น ปราศจากความคิดคำนึงและไตร่ตรอง ถึงกันและกัน อันเล็บทั้งหลายเป็นโกฏฐาสแผนกหน…

…ีสำนึกถึงกันและกัน ทั้งนี้ จากแนวคิดเรื่องอัพยกฤต อันเป็นสิ่งที่ว่างเปล่าและปราศจากอัตตา สรุปได้ว่า ธรรมเหล่านี้ไม่มีความคิดหรือความรู้สึกถึงตัวตนที่แท้จริงของพวกมัน.

…กัน) ขั้วหารู้ไม่ว่า ผลมะม่วงคู่ติดอยู่กับเรา ผลมะม่วงคู่เล่าก็หารู้ไม่ว่า เราติดอยู่กับขั้ว ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั่น ปราศจากความคิดคำนึงและไตร่ตรองถึงกันและกัน อัน วักกะเป็นโกฏฐาสแผนกหนึ่งในร่…

…คิดเกี่ยวกับความเชื่อมโยงของอวัยวะต่าง ๆ ที่ไม่รู้จักกันแต่กลับมีความสัมพันธ์กัน ซึ่งสอดคล้องกับหลักธรรมของการเรียนรู้ในการเข้าใจชีวิต.

…ยุ้งเก่าหารู้ไม่ว่า รังนกห้อยอยู่ ในเรา รังนกเล่าก็หารู้ไม่ว่า เราห้อยอยู่ในภายในของยุ้งเก่า ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั่น ปราศจากความคิดคำนึงและไตร่ตรองถึง กันและกัน อันปอด (นั่น) เป็นโกฏฐาสแผนกหนึ…

…ในร่างกายกับการตระหนักรู้ที่หนึ่งสามารถมีต่อกันได้ ร่างกายได้แก่ ปอดและไส้ใหญ่ ซึ่งได้แก่สาธารณะแห่งธรรมที่แสดงให้เห็นถึงความไม่ยึดติดในอัตตาและปัญญาในการรับรู้ความจริง และไม่มีความคิดอันเป็นอุปกุศล รับร…

…ระโหลกน้ำเต้าหารู้ไม่ว่า ก้อนแป้งอยู่ในเรา ก้อนแป้งเล่าก็หารู้ไม่ว่า เราอยู่ในกระโหลกน้ำเต้า ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั่น ปราศจากความคิดคำนึงและไตร่ตรองถึงกันและ กัน อันมันสมองเป็นโกฏฐาสแผนกหนึ่งใน…

… การอธิบายดังกล่าวช่วยให้เข้าใจความสำคัญของมันสมองและดีต่อร่างกายในมิติต่างๆ ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของธรรมะ

…ไม้ หารู้ไม่ว่ายาง (มา) อยู่ในเรา ยางเล่าก็หารู้ไม่ว่าเราอยู่ในตำแหน่งที่ถูกฟันเป็นของต้นไม้ ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั้นปราศจากความคิดคำนึง และไตร่ตรอง ถึงกันและกัน อันบุพโพเป็นโกฏฐาสแผนกหนึ่งในร่…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงความไม่แน่นอนและการไม่มีตัวตนของอัพยากฤต รวมถึงการวิเคราะห์ธรรมชาติของบุพโพที่ไม่มีโอกาสประจำในร่างกาย การเปรียบเทียบความเข้าใจในตำแหน่งต่าง ๆ ของร่างกายกับการเกิ…

…่ โลหิตเล่าก็หารู้ไม่ว่าเรา (ขังอยู่) เต็มที่ส่วนล่างของตับ ทำไตเป็นต้น ให้ชุ่มอยู่ฉันนั้นเหมือนกัน ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั้นปราศจาก ความคิดคำนึง และไตร่ตรองถึงกันและกัน อันโลหิตเป็นโกฏฐาส แผนกหนึ่งในร…

ในโลหิตมีชนิดที่เรียกว่า สังสรณโลหิต ซึ่งเคลื่อนที่ไปทั่วร่างกาย และ สันนิจิตโลหิต ที่ขังอยู่ในส่วนล่างของตับและอวัยวะอื่น ๆ โลหิตทำให้ร่างกายชุ่มชื้นแต่ไร้ความคิดหรือการคำนึงถึงโลหิตนั้น อธิบายถึงควา

…ที่กำลังไหลออกจากช่องในกำเง่าบัว เป็นต้นเล่า ก็หารู้ไม่ว่าเราไหลออกจากช่องในกำเง่าบัวเป็นต้น ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั้นปราศจากความคิดคำนึง และไตรตรอง ถึงกันและกัน อันเหงื่อ (นั้น) เป็นโกฏฐาสแผนกห…

…ที่ติดอยู่ในกล้ามเนื้อ ส่งผลให้เกิดการเปรียบเทียบระหว่างเหงื่อกับมันข้นในรูปแบบต่าง ๆ และแสดงถึงหลักธรรมที่สอนให้ตระหนักถึงความเชื่อมโยงระหว่างสรีระกับธรรมชาติ.

…เนื้อหยาบหารู้ ไม่ว่าน้ำโสโครกอยู่ในเรา น้ำโสโครกเล่าก็หารู้ไม่ว่าเราอยู่ในหม้อดิน เนื้อหยาบ ฉะนั้น ธรรม (คือสิ่ง) ทั้งหลายนั่น ปราศจากความ คิดคำนึง และไตร่ตรองถึงกันและกัน อันน้ำมูตร เป็นโกฏฐาส แผนกหนึ่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความไม่มีอัตตาในร่างกาย โดยเปรียบเทียบกับน้ำมูตรในกระเพาะปัสสาวะและหม้อดินที่อยู่ในหลุมโสโครก แสดงให้เห็นว่าธาตุทั้งหลายไม่มีความคิดหรือการรับรู้เกี่ยวกัน จึงไม่มีวิญญาณอยู่ในร่างกาย

…ูต ๓ นั้น)" ดังนี้ไม่ แม้มหาภูต * ... ปติฏฐา หุตวา ปจฺจโย โหติ เอา หุตวา เป็น ภาเวน ตามนัยอรรถกถาอภิธรรม ที่แก้บท เหตุปจฺจโย คือท่านแยกเป็น เหตุ หุตวา ปจฺจโย แล้วก็ไขเป็น เหตุภาเวน ปจฺจโย - ธรรมเป็นเหตุจ…

…ันระหว่างธาตุเพื่อทำให้ร่างกายคงอยู่ได้อย่างเหมาะสม ซึ่งอธิบายในลักษณะที่ท่านได้กล่าวถึงในอรรถกถาอภิธรรมและมหาฎีกาเป็นอย่างดี เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงการทำงานร่วมกันของธาตุต่างๆ

…ม จิต อาหาร ฤดู" ในปัจจัยเหล่านั้น กรรม นั่นเอง เป็นปัจจัยของธาตุทั้งหลายที่มีกรรมเป็นสมุฏฐาน ปัจจัยธรรม (อีก ๓) มีจิตเป็นต้นหาเป็นปัจจัยไม่ ธาตุทั้งหลายที่มีจิตเป็นต้นเป็น สมุฏฐานเล่า ก็มีปัจจัยธรรม (ตา…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับการจำแนกปัจจัยของธาตุต่างๆ โดยเน้นที่กรรมนั้นเป็นปัจจัยหลักที่มีอิทธิพลต่อธาตุ รวมถึงบทบาทของจิต อาหาร และฤดูในการเกิดขึ้นของธาตุแต่ละชนิด การอ้างอิงถึงบทความทางพระพุทธศาสนาในเรื