ธรรม : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 174 / 737

… คำว่า “นิสสัคคิยะ” แปลว่า “ทำให้สละสิ่งของ” ส่วนคำว่า “ปาจิตตีย์” แปลว่า “การล่วงละเมิดอันทำให้กุศลธรรมคือความดีตกไป” นิสสัคคิยปาจิตตีย์ จึง หมายถึง สิกขาบทที่ภิกษุใดล่วงละเมิดเข้าแล้วจะต้องสละสิ่งของที่…

…ขึ้น นอกจากนั้นยังมีการอธิบายว่าเสขิยวัตร คือวัตรปฏิบัติที่ควรศึกษาเพื่อให้มีมารยาทที่ดีในการปฏิบัติธรรมและการแสดงธรรมในสังคม

…าสัมพุทธเจ้าว่า นิคัณฐนาฏบุตรถึงแก่กรรมแล้ว..... พวกนิครณฐ์ก็แตกกัน เกิดแยกเป็นสองพวก ฯลฯ โดยเหตุที่ธรรมวินัยที่นิคัณฐนาฏบุตรกล่าวไว้ไม่ดี ประกาศไว้ไม่ดี ไม่เป็นธรรมวินัยที่จะนำผู้ ปฏิบัติให้ออกจากทุกข์ได…

…หลาย ซึ่งช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจเกิดจากการคิดคนเดียว ข้อความนี้นำเสนอความเห็นเกี่ยวกับความสำคัญของธรรมวินัยในพุทธศาสนา โดยแบ่งปันกรณีศึกษาจากสาวกนิครณฐ์ ที่เกิดความแตกแยกหลังการสอนของเจ้าลัทธิ ซึ่งเป็นต…

…ษุมากกว่า หนึ่งรูปแต่ไม่ครบองค์สงฆ์คือตั้งแต่ 4 รูปขึ้นไปไม่อาจจะทำกิจจาธิกรณ์ได้ 7.11 อธิกรณสมถะ : ธรรมเครื่องระงับอธิกรณ์ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสอธิกรณสมถะไว้ในพระปาฏิโมกข์ เพื่อเป็นหลักให้ภิกษุใช้ สำหร…

…้าตรัสว่า สงฆ์เป็นมูลแห่งกิจจาธิกรณ์ ซึ่งกิจจาธิกรณ์ต้องมีสงฆ์ครบ 4 รูปจึงจัดทำได้ และอธิกรณสมถะเป็นธรรมเครื่องระงับอธิกรณ์ที่เกิดขึ้นในพระพุทธศาสนา โดยมีวิธีการต่าง ๆ เช่น สัมมุขาวินัยและสติวินัย เป็นต้น…

…3) การแก้ปัญหาเมื่อมีผู้คัดค้านการวินิจฉัย ถ้ายังระงับอธิกรณ์ไม่ได้และขณะวินิจฉัยอธิกรณ์อยู่ มีภิกษุธรรมกถูกกล่าวด้านการ วินิจฉัยนั้น คัดค้านโดยที่ตนเองจำเนื้อหาพระธรรมวินัยในส่วนที่คัดค้านนั้นไม่ได้ หรือ…

บทความนี้พูดถึงกระบวนการระงับอธิกรณ์ในพระธรรมวินัย โดยอธิบายว่าหากภิกษุไม่สามารถระงับอธิกรณ์ได้ด้วยอุพพาหิกวิธี ให้สงฆ์ส่งต่อไปยังสงฆ์อนุญาตให้ระ…

…ะผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอริยทรัพย์ไว้ 4 ประการ คือ ศรัทธา ศีล จาคะ และปัญญา จากที่กล่าวแล้วในบทที่ 4 ว่าธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกหมวดนั้น สัมพันธ์กันหมดและสามารถย่อหรือขยายได้ หากย่อถึงที่สุดแล้วจะเหลือเ…

… ศีล จาคะ และปัญญา จะสามารถย่อให้เหลือ 4, 5 หรือ 7 ประการได้ตามที่ต้องการ บทความนี้ยังเน้นให้เห็นว่าธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นสัมพันธ์กันหมด ทั้งในด้านการย่อและขยายเพื่อเข้าใจในบริบทของหลักธรรมที่กว้…

…ากจนก็ต้อง กู้ยืมเงินของคนอื่น การกู้ยืมนี้ก็เป็นทุกข์... และที่สำคัญความจนยังเป็นแรงกดดันให้ทำอกุศลธรรมต่าง ๆ อีกด้วย กล่าวคือ เมื่อ ไม่มีจะกินก็ต้องดิ้นรนหาทรัพย์ หาอาหารมาเพื่อยังชีพ จึงเป็นไปได้ที่จะม…

…อาหาร สหประชาชาติชี้ให้เห็นถึงการอดอยากที่มีผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อชีวิตมนุษย์และการกระทำที่ผิดศีลผิดธรรมของคนที่ยากจนเพื่อการอยู่รอด โดยที่คนรวยมีโอกาสในการสร้างบุญได้มากขึ้นโดยไม่ต้องกังวลถึงปัจจัยพื้นฐา…

… “ข้อนั้นเพราะเหตุไร” อุ. กราบทูลว่า “เพราะกามทั้งหลายเป็นของไม่เที่ยง ว่างเปล่า มีความฉิบหายไปเป็น ธรรมดา พระพุทธเจ้าข้า” ภ. ตรัสว่า “ท่านทั้งหลาย ส่วนสาวกของเรา เป็นผู้ไม่ประมาท อุทิศกายและใจปฏิบัติ ตาม…

อริยทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ที่มีความสำคัญมากกว่าโภคทรัพย์ พระมหากัปปินเถระได้กล่าวว่า แม้จะสิ้นทรัพย์ แต่ผู้มีปัญญายังคงมีชีวิตอยู่ได้ และปัญญาช่วยให้เข้าใจและคลายทุกข์ได้อย่างถาวร ต่างจากโภคทรัพย์ที่ให้

อุบาสกอุบาสิกาเหล่านั้นเมื่อได้ฟังธรรมนี้ได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกข้า พระองค์จักพากันรักษาอุโบสถศีลตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป” …

…ย์ อย่างเช่น การบวชเพื่อแสวงหาอริยทรัพย์ แม้จะมีทรัพย์สินจำนวนมากก็ยังยินดีที่จะละทิ้งเพื่อสืบสานทางธรรมและความสุขในจิตใจ การศึกษาเศรษฐศาสตร์จุลภาคจากพระไตรปิฎกสอนว่าโภคทรัพย์ควรเป็นเครื่องมือในการสร้างบุ…

…ถามว่า คนใช้กล่าวว่า บุตรเศรษฐีนั้นพูดว่า “ดื่มน้ำดื่มชนิดหนึ่ง นาย “น้ำนั้นมีรสชาติอร่อยหรือ” “นาย ธรรมดาน้ำที่ควรดื่มเช่นกับน้ำดื่มนี้ไม่มีในโลกนี้” “แม้เราก็ควรดื่ม จึงให้นำสุรามานิดหน่อยแล้วก็ดื่ม” ต่…

เรื่องราวของบุตรเศรษฐีที่เกิดในตระกูลที่มีทรัพย์ 80 โกฏิแต่ใช้จ่ายเงินอย่างฟุ่มเฟือย ร่วมกับภรรยา เขาติดสุราและใช้จ่ายจนหมดสิ้นทรัพย์สมบัติ จนต้องกลายเป็นคนขอทาน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสถึงผลของการใ

…ากหลาย พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงให้หลักในการเลือก ประกอบอาชีพไว้ว่า “ให้เลือกประกอบอาชีพที่ไม่ขัดต่อศีลธรรม” ส่วนอาชีพใดที่ขัดต่อหลักศีล ธรรม เช่น มิจฉาวณิชชา เป็นต้น พึงละเว้น เพราะจะทำให้เกิดโทษแก่ตนเองและ…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับอนาคามิผลและขั้นตอนต่างๆ ของการทำงานในมนุษย์ รวมถึงอาชีพที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าแนะนำในการเลือกประกอบอาชีพ เช่น หลีกเลี่ยงมิจฉาวณิชชาที่เป็นอันตรายต่อสังคมและตัวเอง โดยมีการระบุ

…็มีหลากหลายตามกรรมที่ทำไว้ เช่น เป็นเหตุให้ไปอบาย ถูกกล่าวหาด้วยเรื่องที่ไม่จริง เป็นต้น 3. องค์แห่งธรรมกถึกมี 5 ประการ คือ แสดงธรรมไปตามลำดับ อ้างเหตุผล แสดง ธรรมด้วยความเอ็นดู ไม่หวังอามิส และไม่แสดงธรร…

…ดยมีการนำเสนอวาจาสุภาษิต 5 ประการ อานิสงส์แห่งวาจาสุภาษิตและโทษของวาจาทุพภาษิต ที่สำคัญยังมีองค์แห่งธรรมกถึกหลักการแสดงธรรมที่มีประสิทธิภาพและหลักการตอบปัญหาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งมุ่งให้พุทธบริษัททั้…

…า สุภาษิตหลักพื้นฐานของการพูด, อานิสงส์การกล่าววาจาสุภาษิต, โทษของการกล่าววาจา ทุพภาษิต, หลักการแสดงธรรม, หลักการตอบปัญหาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และการโต้ วาทธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพุทธบริษัท วาจาสุภ…

…็น 6 ประเด็นหลัก ได้แก่ วาจาสุภาษิต, อานิสงส์ของการกล่าววาจาสุภาษิต, โทษของวาจาทุพภาษิต, หลักการแสดงธรรม, การตอบปัญหา และการโต้วาทธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การพูดที่มีประสิทธิภาพควรยึดผู้ฟังเป็นศูนย์กลาง…

แต่ปาก มีหน้าที่ถึง 2 อย่าง คือ ทั้งกินและพูด ธรรมชาติกลับให้ มาเพียงปากเดียว แสดงว่าธรรมชาติต้องการให้คนดูให้มาก ฟังให้มาก แต่พูดให้น้อยๆ ให้มีสติคอย…

ปากมีหน้าที่สำคัญถึงสองอย่างคือการกินและการพูด แต่ธรรมชาติกำหนดให้เราพูดให้น้อยและฟังให้มาก การพูดที่ดีควรเป็นคำจริง สุภาพ และก่อให้เกิดประโยชน์แก่ทั้งผู้…

…เกี่ยวข้องกับผู้ที่ทรงเทศน์สอน ไม่ได้หมายถึง ภาษาบาลี หรือ ภาษาสันสกฤต ดังตัวอย่างต่อไปนี้ 1.1) แสดงธรรมแก่พราหมณ์โดยใช้ภาษาพราหมณ์ ครั้งหนึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จไปโปรดสังครวพราหมณ์ ในครั้งนั้นพระองค์ต…

…าบน้ำล้างบาป พระองค์ก็ทรงสอบถามและอธิบายโดยใช้แนวคิดที่เข้าใจง่าย เพื่อให้พราหมณ์เข้าใจว่าห้วงน้ำคือธรรมมีศีลเป็นท่า นอกจากนี้ยังอธิบายว่า ธรรมสามารถล้างบาปได้และพาผู้คนไปสู่ฝั่ง พระนิพพาน การที่ทรงใช้ภาษ…

…งมีตัวอย่างอีกหลายท่าน เช่น ชฎิลสามพี่น้องเคยบูชาไฟมาก่อน พระองค์ จึงทรงเทศนาอาทิตตปริยายสูตรว่าด้วยธรรมที่แสดงถึงของร้อนแก่ชฎิลจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ กรณีปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ผู้ยึดติดกับลัทธิการทรมานตน เพรา…

การสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น มุ่งเน้นการสร้างประสบการณ์และการเข้าใจหลักธรรมในชีวิตจริง ผ่านการยกตัวอย่างแนวทางการปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพ เช่น การสอนชฎิลสามพี่น้องถึงทางสายกลาง…

…ข้อ ๆ จะให้ ความชัดเจนแก่ผู้ฟังในการนำไปปฏิบัติว่า จะต้องทำเป็นขั้นตอน 1 2 3 4 อย่างไรบ้าง การ กล่าวธรรมโดยยกหลักการเป็นข้อ ๆ จะทำให้ผู้ฟังเห็นภาพรวมทั้งหมด ง่ายต่อการจดจำ และ ไม่หลงประเด็น ส่วนตัวอย่างจะ…

บทความนี้เสนอเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติการสร้างบารมีของพระอริยสาวกและแนวทางการสร้างบุญ โดยอ้างอิงถึงวิมานวัตถุ 85 เรื่อง เพื่อเป็นแรงบันดาลใจในการทำความดี พร้อมการจัดตั้งตำแหน่งเอตทัคคะที่ช่วยกระตุ้นผู

9.6.3 แสดงธรรมโดยใช้อุปมาอุปไมยประกอบ คำว่า “อุปมา” หมายถึง สิ่งหรือข้อความที่ยกมาเปรียบเทียบ มักใช้เข้าคู่กับอุปไ…

…ใจได้ง่ายขึ้น เช่น ความดีและความชั่ว สำหรับคำสอนในพุทธศาสนา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงใช้วิธีนี้ในการสอนธรรมที่เกี่ยวกับจิตใจและสิ่งที่ต้องการให้ผู้เรียนตระหนักถึง วิธีการนี้มีความสำคัญและถูกใช้บ่อยในพระไตรปิ…

ปลวกบ้าง เปรียบปัญญาดุจศัสตรา เปรียบพรหมจรรย์ดุจต้นไม้ ธรรมดุจแพ อุปมามรรคมีองค์ 8 ดุจยานอันประเสริฐ กิเลสเปรียบเหมือนสนิม กรรมดุจไร่นา เปรียบวิญญาณเหมือนพืช บ…

…ละพรหมจรรย์ที่เปรียบเป็นต้นไม้ รวมถึงการเล่าเรื่องของพระกุมารกัสสปะที่ทำให้เราถึงความรู้และการเข้าใจธรรมชาติของสิ่งต่างๆ ในชีวิต เช่นเทวดาและความเป็นจริงที่พวกเขาได้เรียนรู้ และการที่ต้องเข้าไปถามคำถามที่…

…ก้อนหิน” เป็นสื่อการสอนบ้าง เป็นต้น ซึ่งจะได้ยก ตัวอย่างดัง ต่อไปนี้ 1. ใช้ “ขอนไม้” เป็นสื่อการแสดงธรรม สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำคงคา เขตกรุงโกสัมพี ทรงทอด พระเนตรเห็นขอนไม้ใหญ่ ลอย…

บทความนี้นำเสนอการใช้สื่อการสอนในธรรมะของพระพุทธเจ้าผ่านตัวอย่างต่าง ๆ เช่น ขอนไม้ที่ลอยตามแม่น้ำ ด้วยการตั้งคำถามและการอธิบายความหมายของ…

…สนายุคนั้นเสื่อมลงอย่างมาก จนกระทั่งมหาเสนเทพบุตรจุติจากเทวโลกมาเกิดในโลกมนุษย์ ต่อได้ออกบวชและบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์มีนามว่าพระนาคเสนเถระ ท่านสามารถปราบ พระเจ้ามิลินท์ลงได้ โดยตอบคำถามทุกข้อของพระเจ้ามิ…

บทความนี้สำรวจการโต้วาทธรรมในพุทธกาล โดยเฉพาะการสนทนาที่เกิดขึ้นระหว่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับสัจจกนิครนถ์ ที่สะท้อนถึงความไม่เท…