ธรรมชาติ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 199 / 26

สมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก ยังไม่สมบูรณ์พร้อมให้สมบูรณ์ ១៧២ เพื่อทรงเพิ่มพูนส่วนที่ได้บำเพ็ญแล้วให้ภัยโยยิ่ง ทรงปฏิบัติทุกสิ่ง ทุกประการ โดยราชธรรม พระราชสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลเ

…งเน้นถึงความสำคัญของการปฏิบัติตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่จะนำไปสู่การพัฒนาจิตใจและการเข้าใจในธรรมชาติที่แท้จริงของชีวิต ทุกคนสามารถเข้าถึงความสงบสุขในจิตใจได้จากการปฏิบัติธรรมอย่างถูกต้อง

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๘๑ แต่จะชักให้เสียคน ซึ่งกุลบุตรจะพึงพบในระยะแห่งวัย, ผู้หลงและตกอยู่ในอำนาจนางยักขินีนั้น ได้แก่กุลบุตรบางพวก ผู้กำหนัดมัวเมว และบำเรอด้วยรูปโฉมขับประโคม เค

…ทุกข์ เมื่อมีกัลยาณมิตรที่ดีและถือปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า สัตว์ทั้งหลายจึงสามารถพ้นจากทุกข์และธรรมชาติของชีวิตได้

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ในศก ๑๒๓ ຕຕ พระคุณพิเศษ ส่วนอัตตสมบัติ จะถวายวิสัชนาด้วยสมานัตตาส่วนปรหิตปฏิบัติ จะถวายวิ สัจนาด้วยการุญญภาพ และรัฏฐาภิบาลโนบาย พอเป็นนิทัสสนนัย สมานัตตตานั้น

ในพระบทธรรมที่กล่าวถึงสมานัตตาและการประพฤติตนตามธรรมชาติในความสัมพันธ์ของญาติและการบริหารจัดการทรัพย์สิน โดยอธิบายความสำคัญของการถือประโยชน์ส่วนรวมและโยงควา…

…อำนาจแห่งพระนิพพานนั้น เพราะเป็นไปปรารภพระนิพพานที่มีชื่อว่าสุญญตะ อนิมิตตะ และ อัปปณิหิตะ เพราะเป็นธรรมชาติว่างจากสังขารทุกอย่าง, เพราะเว้นจาก นิมิตคือสังขาร และเพราะเว้นจากความปรารถนาคือตัณหา ฯ บทว่า สรสวเส…

เนื้อหานี้กล่าวถึงวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี ซึ่งเป็นเครื่องมือในการเข้าถึงมรรคและผล โดยมีการอธิบายถึงอำนาจธรรมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงความหมายของมรรคที่ไม่ประกอบด้วยความเป็นทวาร และความสัมพันธ์ระหว่างวิ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 435 [อธิบายอนุปัสสนา ๓] -и บทว่า ตตฺถ คือ (อนัตตานุปัสสนาที่กล่าวไว้) ในอุเทศนั้น ฯ อนุปัสสนาที่เป็นไปว่า มิใช่อัตตา (ตัวตน) นั่นแล ปล่

…ละการเห็นจริงต่อความไม่เที่ยงและทุกข์ โดยอธิบายการเข้าถึงวิโมกข์ที่เกิดจากการมีความเห็นที่ถูกต้องต่อธรรมชาติของสังขาร. สาระสำคัญของอนุปัสสนา ๓ นี้นำไปสู่ความเข้าใจในทางแห่งความหลุดพ้นที่เป็นโลกุตตระ ผ่านการละ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 433 กิจ ๔ อย่างให้สำเร็จได้ บัณฑิตควรรับรอง เพราะแสดงกิจ ๔ อย่าง มีการไหม้ไส้เป็นต้น แห่งประทีปเป็นอาทิ และเพราะพระบาลีที่มา เป็นต้นว่า

…ี โดยพูดถึงความสำคัญของมรรคและผลที่นำไปสู่การหลุดพ้น รวมถึงการวิเคราะห์ว่าผลจิตมีการเกิดขึ้นตามสภาวะธรรมชาติ พร้อมทั้งให้ความเข้าใจเกี่ยวกับอานิสงส์ที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม นอกจากนี้ยังมีการฝึกฝนจิตเพื่อให้เข…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 432 แห่งความบริสุทธิ์ของญาณทัสสนะ โดยอรรถว่า รู้ไตรลักษณ์ โดย อรรถว่า เห็นโดยประจักษ์ และเพราะบริสุทธิ์จากธรรมที่เป็น เป็นขาศก ฯ จบนัยว

…ี้มีความสำคัญในหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนาและช่วยในการพัฒนาความเข้าใจอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับสังขารและธรรมชาติของทุกข์ผ่านการปฏิบัติ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 426 พิจารณา โดยความที่ปัจจัยเหล่านั้นมีประโยชน์เช่นนี้ ๆ ชื่อว่าปัจจยสันนิส "สิตศีลฯ ชื่อว่าจตุปาริสุทธิศีล เพราะมี 4 อย่าง และเพราะบริ

…อดีต และอนาคต รวมถึงนิยามต่างๆ ของคุณสมบัติตลอดจนการชำระมลทินของอัตตาทิฏฐิ เนื้อหานี้ช่วยให้เห็นถึงธรรมชาติของจิตและความเข้าใจในอภิธรรม เพื่อการพัฒนาจิตใจผ่านการปฏิบัติที่ถูกต้อง.

…กหนึ่ง ๆ ในญาณทั้ง ๒ นั้น อนาคตังสญาณมีจิตและเจตสิกที่เป็นไปต่อจาก 5 วันในอนาคต เป็นอารมณ์ก่อน และมีธรรมชาติอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นไปจำเดิม แต่วันที่ ๒ (จาก ๒ วันนั้น) เป็นอารมณ์ ฯ แท้จริง อนาคตังส ญาณนั้น…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงความรู้เพื่อการสืบต่อสันตติชาติภพ รวมถึงการใช้ตาทิพย์ในญาณต่าง ๆ เช่น จุตูปปาตญาณ และการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน ที่มีความเกี่ยวข้องกับอนิจจลักษณะและการเห็นสิ่งต่าง ๆ ใน

…้ว ดังนี้ แล้วเป็นไป โดยอาการเป็นกลางในหมู่สัตว์ โดยเห็นความที่สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็น ของ ๆ ตน เป็นธรรมชาติมีกำลังกว่า ฯ บทว่า ยถารห์ คือ โดยอนุรูปแก่อารมณ์นั้น ๆๆ ท่านอาจารย์ กล่าวคำว่า ปริยาเยน เพราะอารมณ์…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติธรรมที่เกี่ยวข้องกับเมตตากรุณาและอุเบกขาซึ่งเป็นคุณธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนา ในส่วนนี้กล่าวถึงการสร้างจิตที่ปราศจากโทมนัสและการนำไปสู่อัปปมัญญา รวมถึงวิธีพัฒนาจิตที่สงบนิ่งจาก

…สมหายใจเข้าฯ สติมีลมหายใจออกและลมหายใจเข้านั้นเป็นอารมณ์ ชื่อว่าอานา ปานัสสติ ฯ [อธิบายอัปปมัญญา ๔] ธรรมชาติที่ชื่อว่าเมตตา เพราะอรรถว่า เยื่อใย คือเสน่หา อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าเมตตา เพราะอรรถว่า เกิดมีในพวกมิ…

ในบทนี้พูดถึงความสำคัญของการระลึกถึงคุณและธรรมต่าง ๆ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งรวมถึงเทวตานุสสติ อุปสมานุสสติ และมรณานุสสติ เพื่อเสริมสร้างจิตใจให้มีสมาธิและสติ การมีเมตตาและความปรารถนาดีต่อผู้อื่นเป็

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 389 ด้วยคำอันเป็นกัมมสาธนะนี้ ท่านอาจารย์กล่าวอรรถบัญญัติ กล่าวคือ อุปาทาบัญญัติ อันเป็นสมมติสัจจะ ซึ่งต่างโดยเป็นความประชุมและ ความสืบ

…สัจจะในทางอภิธรรม โดยนำเสนอความรู้เกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงและความสืบต่อของธรรม ด้วยการใช้ตัวอย่างจากธรรมชาติ เช่น แผ่นดินและภูเขา อีกทั้งยังวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างธาตุต่าง ๆ และอาการที่เกิดจากการเปลี่ยนแ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 387 ดุจโอชา เพราะฉะนั้น ท่านอาจารย์จึงกล่าวรูปชีวิตนทรีย์ไว้แผนกหนึ่ง ๆ [อธิบาปัจจัยทั้งหมดโดยสรุปเป็น 4] บัดนี้ เพื่อจะแสดงว่า ปัจจัยท

…ูปและกตัตตารูป รวมทั้งการที่ธรรมมีอยู่ในเวลาที่แตกต่างกัน คือ ปวัติกาลและปฏิสนธิกาล ทำให้การเข้าใจในธรรมชาติของธรรมได้ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยบทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้นักปรัชญาและบัณฑิตทั้งหลายเข้าใจและกระจ่าง…

…บรรดาอัตถิปัจจัยทั้ง ๕ อย่างนี้ รูปชีวิตนทรีย์ พระผู้มีพระภาคไม่ทรง ถือเอาในพวกสหชาตปัจจัย เพราะเป็นธรรมชาติค้ำจุนเพราะในฐิติขณะ

ในหน้านี้มีการวิเคราะห์อัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัย โดยอธิบายความหมายและบทบาทของนามรูปและอารมณ์ที่เกิดจากวัตถุ ในการสัมประโยค ธรรมต่างๆ ที่ไม่มีการรังเกียจ หากมีอัตถิปัจจัยและอวิคตปัจจัยระบุเอาไว้ ถึงแม้

…ระสาท ๕ ดังนี้ ดอกหรือ ? แก้ว่า ไม่ได้ถือเอาจริงๆ ความที่อิตถินทรีย์และ ปุริสินทรีย์ทั้ง ๒ นั้น เป็นธรรมชาติยังอาการมีเพศเป็นต้น ให้เป็นไป ตามซึ่งตนมีอยู่โดยแท้ ถึงอย่างนั้น มันก็ไม่มีโดยความเป็นปัจจัยย ฯ เหม…

…่เป็นกัมมปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย ซึ่งมีความสัมพันธ์กับการเกิดขึ้นของญาณในบริบทที่เกี่ยวข้องกับเพศและธรรมชาติที่เกี่ยวกับหญิงและชาย โดยสรุปว่า ทั้งสองสถานะนี้ให้เป็นไปตามธรรมชาติของมันและไม่เป็นปัจจัยที่ส่งผลต…

…าคะเป็นต้นนั้น แล้วเกิดในภพทั้งหลายมีกามภพเป็นต้น และเพื่อความเข้าไปสงบกิเลสมีราคะเป็นต้นฯ จริงอยู่ ธรรมชาติที่มี การอาศัยธรรมชาตเกิดขึ้นนั้น ย่อมเป็นปกตูนิสัยแก่ธรรมชาตินั้น ๆ ก็ท่านอาจารย์กล่าวไว้ว่า แท้จริ…

…ามสำคัญของการเลือกทำความดีเช่นทาน ศีล และการปฏิบัติภาวนา โดยการมุ่งเป้าไปที่การสงบกิเลสและตอบสนองต่อธรรมชาติของตนและคนอื่น ๆ ในกระบวนการสนับสนุนการพัฒนาตนเองและบุคคลรอบข้าง.

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 381 ฉะนั้น อกุศลธรรมมีราคะเป็นต้น และกุศลธรรมมีศรัทธาเป็นต้น อันสำเร็จในสันดานของตน หรือฤดูและโภชนะเป็นต้น อันบุคลพึง เสพ ชื่อปกตูปนิสั

บทความนี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างกุศลธรรมและอกุศลธรรมในบริบทของอภิธรรม โดยให้ความสำคัญกับธรรมชาติของปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำ กุศลและอกุศลธรรมมีบทบาทสำคัญในลักษณะการพัฒนาที่เป็นไปตามสันดานข…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 379 เจตนาที่เกิดด้วยกัน โดยที่สุกแม้กับจักขุวิญญาณเป็นต้น ๆ คำว่า สหชาตานํ นามรูปาน คือ เจตนาแม้ทั้งหมดย้อมเป็นปัจจัยแก่นาม เจตนาที่สหร

…ูปกายและกรรม รวมทั้งการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างนามรูปและเจตนาในกระบวนการเกิดและการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ โดยสรุปเจตนาจะถูกมองว่าเป็นปัจจัยที่สำคัญแก่รูปและนาม การเรียนรู้ในด้านนี้เป็นประโยชน์ในการรักษาจิต…

1 ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 376 ด้วยอำนาจแห่งการไม่เข้าถึงความดับหมด ชื่ออวิคตปัจจัย ฯ แม้เมื่อ ไม่มีความแปลกกันแห่งธรรมของปัจจัยทั้ง ๒ นั้น บัณฑิตก็พึงทราบ ความ

…ามพิเศษในปัจจัยที่ตรัสไว้ในพระธรรม ่การพัฒนาความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับขันธ์ ๕ และบทบาทของนามและรูปในธรรมชาติก็ถูกอธิบายด้วยเช่นกัน แนวทางการตรัสรู้และการพิจารณาปัจจัยมีความสำคัญในการเข้าถึงธรรมอันเกิดจากพลังพ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 374 โดยภาวะที่ตนเป็นธรรมสงบ คือไร้อุตสาหะเพื่อความเป็นธรรมสงบ คือ หมดความอุตสาหะ ชื่อวิปากปัจจัย ฯ จริงอยู่ วิบากมีภวังคจิตเป็นต้น เป็น

…นี้กล่าวถึงความหมายของวิปากปัจจัยและอาหารปัจจัยในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมุ่งเน้นถึงการเข้าใจธรรมชาติของจิตและกรรมที่ส่งผลต่อชีวิต การมีอาหารเป็นปัจจัยในการดำเนินชีวิต และบทบาทของกรรมที่เป็นเครื่องสนับ…