นัย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 18 / 30

…73 นอกนี้ ก็หารู้ว่า "ปฐวีธาตุเป็นที่ตั้งแห่งเราทั้งหลาย จึงเป็นปัจจัย (ของเราทั้งหลาย) " ดังนี้ไม่ นัยในธาตุทั้งปวงก็ดุจนัยนี้ พระโยคาวจร พึงมนสิการ โดยไม่มีคิดคำนึง ดังกล่าวมาฉะนี้ [ความจำแนกปัจจัย] ข้…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับการจำแนกปัจจัยของธาตุต่างๆ โดยเน้นที่กรรมนั้นเป็นปัจจัยหลักที่มีอิทธิพลต่อธาตุ รวมถึงบทบาทของจิต อาหาร และฤดูในการเกิดขึ้นของธาตุแต่ละชนิด การอ้างอิงถึงบทความทางพระพุทธศาสนาในเรื

… จิต อาหาร ฤดู เป็นสมุฏฐาน) เหมือนกัน (แต่) มิได้เป็น โดยเป็นเครื่องพะยุง มิได้เป็นโดยเป็นชนกปัจจัย นัย แม้ในมหาภูต (นอกนี้) มีปฐวีธาตุที่มี จิต อาหาร ฤดู เป็นสมุฏฐานเป็นต้น ก็ดุจนัยนี้ ก็แล ในธาตุทั้งหล…

บทความนี้สนทนาเกี่ยวกับมหาภูตที่มีกรรมเป็นสมุฏฐาน และอธิบายเกี่ยวกับธาตุทั้ง ๓ ว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างไร โดยเฉพาะธาตุ ๒ ที่อาศัยธาตุ ๒ จะได้แก่ธาตุข้างหน้าและธาตุข้างหลัง ซึ่งในเรื่องนี้จะมีการนำเสน

… ๒ - - หน้าที่ 80 ว่า "ดูกรจุนทะ ฌานธรรม (ที่พาหิรกบรรพชิตบำเพ็ญ) เหล่านั้น หาเรียก สัลเลขะ ในอริยวินัยไม่ ฌานธรรมเหล่านั้นเรียก ทิฏฐธรรม สุขวิหาร ในอริยวินัย " [มีวิปัสสนาเป็นอานิสงส์ (๒) ทั้งการเจริญอั…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญฌานธรรมและการมีวิปัสสนาเป็นอานิสงส์ ทั้งการเจริญอัปปนาสมาธิและการทำวิปัสสนา โดยสมาธิถือเป็นปทัฏฐานหลักที่นำไปสู่การรู้ตามความเป็นจริง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้สอนให้ภิกษุทั้งหลายพึง

…ัญญานาสัญญายตนะ ก็ (มีองค์ ๒ ) อย่างนั้น ดังนี้ ชื่อว่า อังคววัฏฐาปนะ (กำหนดดูองค์) [กำหนดดูอารมณ์] นัยเดียวกัน การกำหนดดูแต่เพียงอารมณ์อย่างนี้ คือ กำหนด ดูว่า นี่ปฐวีกสิณแล้วกำหนดดูว่า นี่อาโปกสิณ ฯลฯ …

บทความนี้ว่าด้วยเกี่ยวกับวิธีการเลื่อนอารมณ์ในฌานทั้งหลาย ผ่านการเข้าไปในปฐมฌานในกสิณต่าง ๆ เช่น ปฐวีกสิณ, อาโปกสิณ และอื่น ๆ รวมทั้งการกำหนดดูองค์ของฌานแต่ละประเภท บทความนี้จะช่วยเผยแพร่แนวทางการฝึกป

…การนำมุ่งไป เพื่อการทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่ง ซึ่ง อภิญญาสัจฉิกรณียธรรมทั้งหลาย [วินิจฉัยคำพระบาลีอิกนัยหนึ่ง พึงทราบนัยอื่นอีก ชื่อว่า ตั้งมั่น เพราะ (เป็น) สมาธิใน จตุตถฌาน ชื่อว่า บริสุทธ เพราะความเป็น…

ข้อความนี้พูดถึงความไม่หวั่นไหวของจิตที่เกิดจากวิริยะ, สติ, สมาธิ, และปัญญา ที่ช่วยให้เข้าถึงความรู้ยิ่งและอภิญญา ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในทางธรรม. จิตที่ไม่หวั่นไหวนี้ประกอบด้วยองค์ ๘, การรักษาสมาธิให้ปราศ

…ามไม่หวั่นไหว" เพราะเข้าถึงความเป็นจิตประณีต ด้วยความ เต็มเปี่ยมแห่งภาวนา จิตประกอบด้วยองค์ ๘ แม้โดยนัยนี้ ก็เป็นจิตควรแก่การนำมุ่งไป คือเป็นบาท เป็นปทัฏฐาน (เหตุใกล้) เพื่อทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่ง ซึ่งอ…

การศึกษาความหมายของอิทธิในบริบทของจิตอ่อนและการตั้งอยู่ นำเสนอว่าจิตที่เต็มเปี่ยมด้วยการฝึกฝนสามารถนำไปสู่ความเป็นอิทธิ โดยการทำให้เกิดความไม่หวั่นไหวและความประณีตในภาวนา ทั้งนี้ได้มีการอ้างถึงบาลีสูต

… อรหัตมรรค ชื่อว่า ฤทธิ์ เพราะสำเร็จ (คือ ได้บรรลุ) ชื่อว่า ปาฏิหาริย์ เพราะนำปฏิปักขธรรมไปเสีย" อิกนัยหนึ่ง ชื่อว่า ฤทธิ เพราะอรรถว่าสำเร็จ (คือ เกิดผล) คำว่า ฤทธิ์ นี้ เป็นชื่อแห่งอุปายสัมปทา (ความถึงพ…

ในบทความนี้จะกล่าวถึงคำว่า 'ฤทธิ์' ซึ่งหมายถึงความสำเร็จและการบรรลุผลในธรรมะ ตามที่ปรากฏในวิสุทธิมรรค ภาค ๒ โดยการอธิบายแสดงให้เห็นว่า ฤทธิ์นั้นสัมพันธ์กับอุปายสัมปทา ซึ่งเป็นการถึงพร้อมแห่งอุบายที่ก่

…็นปกติได้เป็นต้น ชื่อว่า อริยาอิทธิ (สมคำที่กล่าวในปฏิสัมภิทา) ว่า "อริยาอิทธิ เป็นไฉน ภิกษุในธรรมวินัยนี้ หากจำนงว่า "ขอเราพึง เป็นผู้มีความสำคัญว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งที่ปฏิกูลอยู่เถิด" ดังนี้ไซร้ เธอก็ ย่อ…

…การให้ความสำคัญกับการเป็นผู้ไม่ปฏิกูลในสิ่งที่ปฏิกูล ซึ่งเชื่อมโยงกับอริยาอิทธิ และข้อบังคับในธรรมวินัย พระภิกษุสามารถพัฒนาจิตใจให้วางเฉยต่ออารมณ์ที่ไม่ดีในการเป็นผู้มีสติสัมปัญญะ โดยการทำการแผ่เมตตาและธ…

…ก็เพื่อแสดงความที่ฌานมีปฐมฌานเป็นอาทิ เป็นภูมิ เป็น บาท เป็นบท และเป็นมูลแห่งฤทธิ์ อนึ่ง นับก่อนเป็นนัยมาในพระสูตร ทั้งหลาย นัยนี้มาในปฏิสัมภิทา ท่านกล่าวไว้อีกเพื่อไม่หลงในนัยทั้ง สอง ดังนึกไ ดังนี้ก็ได…

เนื้อหาพูดถึงลักษณะของจิตที่ได้รับการกำกับโดยวิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา โดยอธิบายถึงความไม่หวั่นไหวของจิตในแต่ละกรณี เช่น อาเนญชะที่มีดังกล่าวเป็นเหตุให้จิตถึงความสว่างและมีฤทธิ์ นอกจากนี้ยังมีการยกอ้า

…เข้าฌานอันเป็นบาท แห่งอภิญญาอีก ออกแล้วจึงอธิษฐาน พร้อมกับจิตอธิษฐานนั่นเอง เธอก็เป็น ๑๐๐ คนขึ้นได้ นัยแม้ใน (การอธิษฐานให้เป็น) ๑,๐๐๐ คน เป็นต้น ก็ดุจนัยนี้ ถ้า (ทำ) อย่างนั้นยังไม่สำเร็จไซร้ จึงทำบริกร…

บทความนี้วิเคราะห์คำว่า 'อธิษฐานด้วยญาณ' ในวิสุทธิมรรค ซึ่งอธิบายกระบวนการที่ภิกษุใช้เข้าใจและสร้างอภิญญา โดยการเข้าฌานและบริกรรมซ้ำ จนสามารถบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ มีการพูดถึงการเข้าฌานที่ไม่จำเป็นต้

…ระ พระพุทธเจ้าขึ้นมาบ้าง หรือพูดให้เข้าแบบกว่า ปรารถนาพุทธภูมิกันไปทุกคน กิเลส แบบนี้ (เอื้อมอาจ ?) นัยว่าเป็นกิเลสมาทางฝ่ายมหายานแต่ครั้งกระโน้น

เนื้อหานี้เน้นถึงการแสดงธรรมของพระพุทธเจ้าและพระเถระธัมมทินนะในวันสำคัญ ขยายความเกี่ยวกับการทำอาวิภาวปาฏิหาริย์ พร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับธรรม ๓ ประการที่บุคคลควรปฏิบัติ และการประเมินการเสด็จลงของพระพุทธเ

…มารถพัดเอา ข้าศึกไปได้ ?) พระเถระเข้าจตุตถฌาน (ทันที) ลม (นั้น) ไม่อาจ ทำแม้แต่เส้นขน“ของท่านให้ไหว นัยว่า ภิกษุนอกนั้นพึงอาจทำปาฏิหาริย์ทุกอย่างตั้งแต่ต้นมาได้ แต่ถึงฐานะ (คือกรณีปล่อยลมนาสวาย) นี้เข้า …

ในเรื่องนี้แสดงให้เห็นถึงการต่อสู้ระหว่างพระเถระกับนาคราช โดยนาคราชพยายามที่จะทำร้ายพระเถระ แต่กลับพบว่าพระเถระมีฤทธิ์มากมายที่สามารถป้องกันตัวเองได้อย่างง่ายดาย นอกจากนี้ยังมีการเปลี่ยนร่างเป็นครุฑเพ

…ป เข้าฌานอีกแล้วอธิษฐานด้วยญาณว่า "(เทวโลกหรือพรหมโลกนั้น) จงมาอยู่ในที่ใกล้" มันก็มาอยู่ในที่ ใกล้ นัยนี้พึงทราบแม้ในบทที่เหลือ [ทำที่ไกลให้ใกล้] ถามว่า "ในปาฏิหาริย์เหล่านั้น ใครจับเอาที่ไกล (มา) ทำ ให…

เนื้อหาเกี่ยวกับความสามารถของภิกษุผู้มีฤทธิ์ในการเข้าสู่พรหมโลกและการสนทนาในสถานที่ไกลได้จากการอธิษฐานด้วยญาณ เพื่อสร้างความสัมพันธ์กับพรหมที่อยู่ไกล โดยใช้หลักการทำให้ที่ไกลกลายเป็นที่ใกล้ในทางธรรม.

…ามว่าก้าวลงสู่สุขสัญญาและลหุสัญญาที่ เกิดพร้อมกับอิทธิจิตอันมีรูปกายเป็นอารมณ์ คำที่เหลือพึงทราบโดย นัยที่กล่าวแล้วนั้นเถิด ที่จริง การ (ปาฏิหาริย์) ไป (ในข้อ) นี้ ก็คือการไปแห่ง * มหาฎีกาช่วยขยายความว่า…

บทนี้กล่าวถึงการเข้าใจปาฏิหาริย์ในวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะการเคลื่อนที่ด้วยทิสสมานกายซึ่งเป็นผลจากการอธิษฐานของผู้ที่มีจิตตาธิฏฐาน ทำให้สามารถเคลื่อนที่ไปยังพรหมโลกได้ แม้จะมีผู้เห็นอยู่ การเคลื่อนที่นี้เ

…ถระลางเหล่าก็สงเคราะห์อกุศลจิต ๑๐ นนเบาด้วย ส่วนในทุกะ คือ "สโมห์ วีตโมห์" นี้ (ว่า) โดยปาฏิบุคคลิก นัย (นัยเฉพาะตน ไม่ปนเจือ คือเป็นโมหะแท้ ไม่เจือด้วยโลภะ โทสะ ก็จิตที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ ๒ ด…

บทความนี้อธิบายถึงประเภทของจิตตามที่กล่าวในวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงจิตที่มีอาการต่าง ๆ เช่น สโมหจิต ซึ่งเป็นจิตที่มีโมหะ ออกุศลจิต ๑๒ ดวงก็ถือเป็นสโมหจิต และแบ่งประเภทจิตที่แตกต่างกัน เช่น วีตโมหจิต, สั

…แห่งวิริยภาวนานี้เล่า ก็เป็นเช่นนั้นเหมือน กัน เพราะเหตุนั้น จึงว่าเป็นทิพย์ เพราะเป็นเช่นของทิพย์ (นัย หนึ่ง ) ชื่อว่าเป็นทิพย์เพราะได้มาเฉพาะ ด้วยอำนาจทิพยวิหาร (คือ * ดูเชิงอรรถ ๒ หน้าต้นอภิญญานิเทศ

บทความนี้เป็นการพรรณนาความรู้ในจิตและอุปบาตของสัตว์ โดยอธิบายถึงจุตุปปาตญาณ ซึ่งสามารถนำไปสู่การเข้าใจความเคลื่อนไหวและการเกิดขึ้นของสัตว์ต่างๆได้ พร้อมด้วยความรู้เกี่ยวกับธาตุที่เกิดขึ้นภายใน จงถึงกา

…" ลำดับนั้น ญาณอันมีกรรมนั้นเป็นอารมณ์” จึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุนั้นว่า "(สัตว์เหล่านั้น) ทำกรรมชื่อนี้" นัยเดียวกันนั้น ภิกษุขยาย อาโลกกสิณ (ขึ้น) ไปเบื้องบน มุ่งหน้าสู่เทวโลก ย่อมเห็นสัตว์ทั้งหลาย ที่กำลังเ…

บทนี้กล่าวถึงการเข้าถึงคติที่เป็นผลแห่งกรรมว่าด้วยหลักการที่สัตว์เกิดขึ้นตามกรรมที่ตนก่อไว้ โดยภิกษุมีการขยายอาโลกกสิณเพื่อเห็นสัตว์ในนรกและสวรรค์ ว่าก่อกรรมใดไว้จึงได้บังเกิดในสถานะนั้น ซึ่งรวมถึงการ

…คือไม่สนับสนุนอาสะ) เป็นอนาวะปัญญา ก็ปัญญา ๒ นี้ โดยเนื่องความก็เป็นโลภิคปัญญาและโลภุตรปัญญาบัญนเอง นัยแม้ใน สาวทุกข์อื่นเช่นว่า ปัญญาที่ประกอบกับอาสะ เป็นสาวติปัญญา ปัญญาที่ไม่ประกอบกับอาสะ เป็นอนาวะปัญ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงปัญญาที่มีอยู่ ๒ ประเภทในวิทยาธรรม โดยจัดประเภทตามอารมณ์และธรรมชาติของปัญญา เช่น โลภิคปัญญา และโลภุตรปัญญา ซึ่งมีความสำคัญในการพิจารณาความทุกข์และการศึกษา. โดยปัญญาสามารถแบ่งออกได้ใน

…ะ ฯลฯ แห่งอุปาทายรูป] [ปลาทรูป ๕] ในอุปาทายรูปเหล่านี้ ตา มีความผ่องใสแห่งรูปอัตราพุร ได้เป็นลักษณะ นัยหนึ่ง มีความผ่องใสแห่งรูปอันมีกิรามที่มีความใคร่จะเห็นเป็นต้นเหตุเป็นสมุฏฐานเป็นลักษณะ มีอัตว์เบือนไ…

บทนี้กล่าวถึงภูตรูปที่ประกอบด้วย ๕๗ รูปและอุปาทายรูปซึ่งมีจำนวน ๒๕ รูป ทั้งนี้ได้มีการอธิบายลักษณะต่าง ๆ ของอุปาทายรูป รวมถึงคุณสมบัติของตาและการทำงานของมันในแง่มุมของปรัชญาและวิทยาศาสตร์ รวมถึงความไม

…ลกะ (แปลว่าธรรมเป็นเหตุไม่โลภ) นั้นหนึ่ง ธรรมใด ไม่โลกอยู่เอง ธรรมนันชื่อโลกะ (แปลว่าธรรมอันไม่โลภ) นัย หนึ่ง ธรรมชาตินั้นสังก์เป็นอันไม่โลภเท่านั้น เหตุฉะนั้นชื่อโลกะ (แปลว่าความไม่โลภ) นัยะแม้ในโอทะเลอ…

เนื้อหานี้นำเสนอธรรมชาติของโลกะและความไม่โลภตามที่แสดงในวิทยาธีรมรรค โดยอธิบายถึงแง่มุมต่างๆ ของอโลทะและความไม่ติดข้องในอารมณ์ต่างๆ ทำให้เข้าใจหลักธรรมเชิงลึกในทางพระพุทธศาสนา และเสนอให้มีความตระหนักถ