นัย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 19 / 30

…ือน เพราะความที่นิงอยู่ในอารมณ์ [๑ มนสิการ] ความทำ ชื่อว่าการ ความทำ (อารมณ์ไว้) ในใจ ชื่อมนสิการ นัยหนึ่ง เจตสิกธรรมโดยอ้อมทำให้ใจไม่มีเหมือนเดิม คือใจว่างคง เหตุนี้เจตสิกธรรมนี้จึงชื่อมนสิการ (แปลว่า…

เนื้อหาในวิทยาธรรมภาค ๓ ตอน ๑ พิจารณาแนวคิดเกี่ยวกับอธิโมกข์และมนสิการ เช่นการทำให้จิตใจว่างจากความฟุ้งซ่านและการเรียนรู้ที่จะจัดการอารมณ์ที่เกิดขึ้นในใจ โดยมีการอธิบายลักษณะและความสำคัญของมนสิการในกา

…ด้วยเจตสิกธรรมนัน เหตุนี้ เจตสิกธรรมนันจึงชื่อโถสะ (แปล ว่าธรรมเป็นเหตุประทุษร้ายแห้งสัตว์ทั้งหลาย) นัยหนึ่ง เจตสิก-

บทความนี้สำรวจความหมายของวิญญาณดวงที่ 3 และมานะภายในสังขารตามทฤษฎีวิภัฏธิมรร เน้นการเชื่อมโยงระหว่างอุเบกขาสารคตและเจตสิกธรรม เพื่อนำเสนอความเข้าใจที่ดีขึ้นเกี่ยวกับธรรมชาติและลักษณะของสังขารในความคิด

…ตอน ๑ หน้า 94 ธรรมใดอ้อมประทานร้ายอยู่เอง เหตุนี้ เจตสิกธรรมนันจึงชื่อโทษ (แปลว่าสรรธรรมประทานร้าย) นัยหนึ่ง ธรรมชาตินันนั้นอันอัน ประทานร้ายเท่านั้น จึงชื่อโทษ (แปลว่าสรรธรรม) โทษนั้น มีความดูเป็นลักษณะ…

บทนี้กล่าวถึงธรรมที่เรียกว่าโทษ ซึ่งมีการแปลความว่าเป็นสรรธรรมที่นำไปสู่ความไม่ดี อธิบายถึงความหมายของอิสสา (การหวง) และมัจฉะยะ (ความตระหนี่) พร้อมทั้งลักษณะและอาการต่างๆ ซึ่งสะท้อนถึงการประพฤติของบุค

…อ เป็นสุขหรือ เป็นของท่านผู้เข้ามาบัติหรือ เป็นของผู้ไม่ได้บามาบัติหรือ เป็นสะวะหรือ เป็นอนาสะหรือ" นัยในเวทนาทั้งปวงก็ดีนี้ [เน้นหนึ่ง หายาละเอียดโดยเทียบบกัน] อีกนัยหนึ่ง โดยบาล่าว่า "หรืออันนี้ เวทนาเ…

บทความนี้พูดถึงเวทนาและการจำแนกประเภทต่างๆ ของเวทนาในผู้เข้าสมบัติ โดยเน้นความละเอียดและความแตกต่างในการประสบเวทนา ทั้งนี้รวมถึงการเปรียบเทียบระหว่างเวทนาอุกฤฎและอพยากฤฎ ซึ่งจะมีการพูดถึงอานุภาพและผลก

… นั้นก็เลย และเวทนาใดละเอียด เวทานั้นก็ประณีต ส่วนรูปธาตุ (บทว่าโลกล) ท่านจำแนกไว้ในคำรีวิวร์งค์โดย นัยว่า "เวทนาที่เป็นอุณหภูมิแลเวทนาที่เป็นสุขและอุปลก" ดังนี้เป็นต้น สันติบาป (บทว่าโลกล) ท่านกำแนกไว้ใ…

บทความนี้กล่าวถึงความแตกต่างระหว่างเวทนาหยาบและเวทนาละเอียดในชีวิตมนุษย์ โดยอธิบายว่าทุกเวทนามีลักษณะและวัตถุที่ละเอียดกว่าและเป็นอารมณ์ให้เกิดเวทนา เช่น เวทนาที่เกิดจากอาหารแตกต่างกันไป และมีการจำแนก

…อิติเป็นต้น แม้ถามของอิทธารในการจำแนกสัจจะเป็นต้น ที่สับปลุกกับ เวทนานั้นๆ ก็พิศจรรย์โดยดังนี้แล้ว [นัยสำหรับฉันฉบับ ๕ ประการ] ก็แผ่คำราบอย่างนั้นแแล้ว เพื่อความแตกต่างแห่งความรู้ในนั้นทั้งหลาย นั้น และ …

เนื้อหานี้กล่าวถึงการจำแนกวานุษนีโดยนำเสนอวิธีการและหลักการในการเข้าใจและแยกแยะความรู้ในจริยาณิ โดยเน้นถึงความสำคัญของการจัดลำดับและความเข้าใจที่ถูกต้องในแต่ละด้าน ซึ่งการพูดคุยเกี่ยวกับอิทธารและอุคุล

…กในฐานะปรากฎจากพิจารณาและไม่น่าปราศจากา ทรงแสดงสัญญาณเป็นส่วนความดิ์ (จำ) อาการแห่งอารมณ์ของเทวา โดยนัยตามที่กล่าวว่า "รู้สึกสิ่งใด ก็อสิ่งนั้น" ดังนี้ ทรงแสดงส่งราบอันเป็นส่วนความปรุงแต่ง (นิพคิณ) ไปตาม…

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อช่วยให้ผู้คนรู้จักการพิจารณาและเข้าใจอารมณ์ โดยมีการแสดงความเข้าใจเกี่ยวกับจิต วิญญาณ และสัญญาณในฐานะที่เป็นที่ตั้งของการรู้สึกต่างๆ เป็นการแสดงให

… แต่ในปกรณ์วิสุทธิธรรมคำนี้ หมายเอาทั้งขันธ์ (แท้) ทั้งอุปาทาน ขันธ์ หมดนั้นรวมกันเข้าว่า “ขันธ์” [นัยโดยไม่หย่อมไม่ยิ่ง] ข้อว่า “โดยไม่หย่อนไม่ยิ่ง” มีวิจารณ์ว่า ถามว่า เพราะเหตุ อะไร พระผู้มีพระภาคเจ…

เนื้อหาพูดถึงวิญญาณอุปทานและอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งมีความสำคัญในพระพุทธศาสนา การอธิบายขันธ์ที่เกี่ยวกับอาสวะและการจัดแบ่งให้เข้าใจอย่างชัดเจน ภายในบทมีการพิจารณาความเป็นธรรมชาติของขันธ์อย่างลึกซึ้งและการว

… พระมี่พระภาคเจ้าจริงตรัสขึ้นแต่ง ๕ เท่านั้น เพราะรวมอรรถธรรมที่ดีเป็นฉันอื่น ๆ ไว้นั้นได้ ประกอบ ๑ นัยสำหรับวิบัติฉบับโดยไม่ผ่อนใม่งยัง พึงทราบดังกล่าวมานี้ [นัยโดยอุปมา] ก็แล้ววิฉัฉในข้อว่า "โดยอุปมา" …

เนื้อหานี้เน้นการวิเคราะห์ธรรมในวิสัชกรรมเปล โดยมีการเปรียบเทียบระหว่างรูปปาถานกับโรงพยาบาล เพื่อทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างวิญญาณกับอุปาทานขันธ์ที่มีลักษณะคล้ายคนไข้ และการวิเคราะห์ถึงความทุกข์ที

…เจ้าหน้าที่ลงโทษ นักโทษ และเหมือนภาชนะ โภชนะแ (ข้าว) กับข้าว ผู้เลี้ยง (คือพ่อครัว) และผู้กิน (ได้) นัยสำหรับวิบินฉันโดยอุปมา บันติพึงทราบดังกล่าวมานี้ [นัยโดยความเป็นสิ่งพึงเห็นโดยอาการ ๒] ข้อว่า "โดยเป…

เนื้อหาเกี่ยวกับกรรมที่บุคคลทำและวิญญาณที่เกิดขึ้นตาม สภาพของอุปาทานขันธ์ซึ่งเปรียบเสมือนคุกที่ทำให้ประสบทุกข์ ในการชี้แจงโดยการใช้เปรียบเทียบกับสิ่งต่างๆ เช่น ข้าวและการปรุงอาหาร เพื่อให้เข้าใจถึงธรร

…ราะธาตุทั้งคู่อลูถสุภิมต จริงอยู่ ลูกธาตุ คือธาตุมนิยม และลูกมินิคตั้นพันไปจากรูปเป็นต้นหามิใชไม่ นัย หนึ่ง ลูกธาตุก็อธาตุทั้งหลายรูปเป็นต้นบึ่นให้เป็นอารมณ์แห่งลูกธาตุวิมาน เพราะเหตุนัน ลูกธาตุยิอคื…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงวิสาขิมรรคที่อธิบายถึงธาตุทั้งหลายตามพระพุทธศาสนา รวมถึงความสัมพันธ์ของธาตุกับจิตใจและอารมณ์ต่าง ๆ ตัวอย่างการทำความเข้าใจเกี่ยวกับธาตุที่มีอยู่ในธรรมชาติและวิธีการที่ธาตุสร้างผลกร

…ดังนี้ จึงเป็นอัตตัสแต้ ๔ เท่านั้น เพราะมีวัตถุวิบัติและเหตุแห่งวัตถุวิบัติทั้งสองนั้นเพียงเท่านั้น นัยเดียวกันนั้น ตรัสแต่ ๔ เท่านั้นเมื่ออาณาจักรธรรมที่พึ่งกำหนดรู้ ธรรมที่พึงจะทำให้แจ้ง และธรรมที่พึงท…

เนื้อหานี้พูดถึงการเข้าใจในหลักการและวิธีการที่จะดับทุกข์ตามพระธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยอธิบายถึงธรรมะและหลักการที่ควรเข้าใจเพื่อเข้าถึงนิพพาน จากหลักการที่ได้แก่การกำหนดรู้ปัญหาและการมีวิธีการปฏิ

…ดขึ้นแรกในภาพนั้ น ๆ เป็นลักษณะ มีการ มอบให้เป็นรส มีความผิดขึ้นในภาพนี้ออกได้กลายเป็นปัจจุบันปฐพิน นัยหนึ่ง มีความวิริยะไปด้วยทุกข์เป็นปัจจุบัน ๑. ว. มหาวคฺ/๔๙๙ ๒. ม. อ. ฯ/๒๕๒ ๓. ม. ม. ๑๓/๕๔ ๔. ม. ม. ๑…

เนื้อหาในวิทยาธรรมภาคนี้กล่าวถึงการเกิดจิตดวงแรกและวิญญาณแรกในท้องมารดาภายใต้บริบทของชาติและเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในพุทธศาสนา การพูดถึงความสำคัญของการเกิดในชาติและลักษณะที่ปรากฏขึ้นเมื่อเกิดในภาพต

ประโยค – วิทยาธิรมณ์แปลงภาค ๓ ตอนที่ ๒๒๘ ไม่เกิดความลักขังและนัย ข้อว่า เพราะ ไม่เกิดความลักขังและนัย การว่าน ก็แสดงนี้พระ ผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า “อุทูปนท์ ปฏิสน…

บทนี้วิเคราะห์ความหมายของปฏิสนธบุตรในแง่ของความลักขังและนัยตามที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ โดยอธิบายลักษณะต่างๆ ของปฏิสนธบุตรทั้ง ๔ ประการ รวมถึงการทำความเข…

…อไม่ยึดแต่ความรู้ฝายตน ?) ไม่ขึ้นคร่อมปราสมัย (คือไม่มียาความรู้ฝายอื่น ?) ไม่นำพระสูตร อนุโปลพระวินัย มองดู มหาปทีไว้ ซื้อธรรม (คืออาบิษ) ได้ (ถูกต้อง) ถือเอาธรรม (คือความ อธิบายแห่งบาปนี้) ได้ (ไม่ผ…

…ำคัญของคำสอนในการประดับ ให้เข้าใจและสามารถนำไปปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นพระสูตรหรือพระวินัย ทำให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งในธรรมคำสอนที่ได้ศึกษาและการนำเสนอแนวคิดที่พร้อมให้การพัฒนาไปได้อย่างม…

…นแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า มี ๔ อย่าง คือ ทรงแสดง ตั้งแต่ต้นไปจนถึงปลายบ้าง ตั้งแต่กลางไปจนถึงปลายบ้าง นัยเดียวกัน

ในบทนี้เป็นการกล่าวถึงแนวทางการศึกษาวิถีธรรมจากพระบูรพาจารย์ โดยเฉพาะการฟังคำสอนและการเข้าถึงความรู้ที่พระองค์เคยทำให้เห็นว่าเป็นไปได้ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงสิ่งที่คนสนใจฟังและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ก

…ม่ตาย ๑ การประพฤติพรหมเพื่อเป็นอมตะคือเป็นความหรือเทพเจ้า ๑ ตะบันอันทำลายตน เพราะทำตนให้เป็นทุกข์ ๑ นัยหลังนี้นำว่า อมใช้ในอรรถว่า มร คือดายนี้ ๒๒๐ ที่ตามแล้ว ๒๒๕ ๒. มรุปุปะ แปลกันว่า “ความเกิดเป็นเทวตา…

บทความนี้พูดถึงสังขารซึ่งเป็นเหตุแห่งความทุกข์และสุข โดยอธิบายถึงความสำคัญในคติธรรม การไม่รู้เรื่องนิรันดรในมรรค และการแสวงหาความดับทุกข์ในมุมมองต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงอภิธานศัพท์และอรรถที่เกี

…ณายาออก มีดูและ โขนะแต้น ที่บุคคลเลยด้วยอำนาจรธาและสีลเป็นต้น ดีดี ชื่อว่าปฏะ (ทำขึ้นอย่างดี) อีกนัยหนึ่ง อนุตตรษะ โดยปกติ (คือโดยสภาของคน) นั้นเอง ชื่อว่า ปฏุปนิสัย หมายความว่าไม่เจือปนด้วยอารมณ์นมป…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับอนุตรนิสัยและปฏุปนิสัยในสัญญาแห่งจิต โดยอธิบายถึงความสำคัญของธรรมที่ทำให้เกิดจิตที่สามารถดับทุกข์ได้ การวิเคราะห์ความแตกต่างระหว่างธรรมทั้งสองนี้ทำให้เข้าใจได

…่เป็นสิ่งเกิดมาแดนสมดลจะเป็นความต่างกันอย่างเดิเดาที่จะพึงมีเช่น นมสัตย์ไม่ใช่เป็นสิ่งอาศัยนมดสะซิ (นัยการประกอบความ) ในสิ่งที่เป็นเหตุและที่กิดแต่เหตุ (คือ ผล) ทั้งปวง ก็เนื่องนี้ เพราะเมื่อเป็นอย่างนั้…

บทความนี้สำรวจถึงธรรมทั้งหมดซึ่งมีลักษณะเช่นเสียงสะท้อน และความเป็นหนึ่งเดียวในจิตใจ ไม่ว่ามันจะอยู่ในสถานะใด ความแตกต่างไม่อาจมีได้จริง เมื่อสิ่งต่างๆ ล้วนเกิดจากการสืบต่อและกรรมที่เชื่อมโยงกัน ความเ

ประโยค - วิสุทธิมรรค เล่ม ๑ ตอนที่ ๑ หน้า 359 [อัรรถแห่งอัตวาทูปทาน] นัยเดียวกัน บุคคลทั้งหลายย่อมกล่าวเพราะสิ่งนั้น (เป็นเหตุ) เหตุนี้ สิ่งนั้นจึงชื่อ ว่า (แปลว่าสิ่งเป็นเ…

บทความนี้อธิบายความหมายของอัตวาทูปทานและอุปาทานในบริบทของอัตตา เริ่มจากนิยามและมุมมองต่าง ๆ ของอัตตา ว่ามีการแปลในเรื่องของเหตุผลและการกล่าวถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับอัตตา นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความหมาย