นัย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 6 / 43

…ั้นแล พระองค์จึงตรัส ( แก่เสลพราหมณ์เป็นคาถา ) ว่า ๑. มหาฎีกาจารย์ท่านคิดและค้นอรรถแห่งอรห์ได้อีก 5 นัย ขอสังเขปความมาบันทึกไว้ ในที่นี้ เพื่อเชิดชูความอุตสาหะช่างคิดช่างเล่นของท่าน คือแปลว่า (๑) ผู้ไกล …

เนื้อหาเกี่ยวกับการทำลายซี่กำแห่งสังสารจักร และการที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้รับพระนามว่า อรห์ เนื่องจากไม่ทำบาปในที่ลับ พร้อมอธิบายความหมายและลักษณะของการรู้ธรรมทั้งหลายของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า รวมถึงอภิญ

…ชชาและจรณะ ที่เป็นบุคคลจำพวกทำตนให้ร้อน ( ทรมานตัวเองให้ ลำบาก ) เป็นอาทิ ฉะนั้น [แก้อรรถบท สุคโต ๔ นัย พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่า สุคโต เพราะเป็นผู้มีทาง เสด็จไปอันงาม ๑ เพราะเสด็จไปแล้วเป็นอันดี ๑เ…

ในบทนี้กล่าวถึงการปฏิบัติดีของบุคคลที่ไม่ทำชั่ว รวมถึงการอธิบายความหมายของชื่อ สุคโต ที่แสดงถึงทางที่ดีและสะอาด ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จไปและตรัสสอนอย่างถูกต้อง นอกจากนี้ยังกล่าวถึงคุณสมบัติที่ทำให

…าโร วณฺณา” คือ หายใจออกสั้น - ยาว หายใจเข้าสั้น - 1 น - ยาว เป็นอาการ ๔ อย่าง วิภาวย์ ท่านแก้เป็น ๒ นัย ๆ แรก แปลว่า 'ทำให้หายไป' คือให้อันตรธานไป หมายความ ว่า ตั้งแต่ปฏิภาคนิมิตเกิดแล้ว พระโยคาวจรมิได้ใ…

บทความนี้พูดถึงการตั้งจิตไว้ในปฏิภาคนิมิตและการศึกษาองค์ความรู้ในวิสุทธิมรรค โดยพระโยคาวจรที่มีปัญญาจะต้องตั้งจิตไว้ในปฏิภาคนิมิต และสามารถจัดการนิวรณ์และกิเลสให้หมดไป รวมถึงการมีสติกับลมอัสสาสะและปัส

… Q. สำหรับลางคน ธรรมทั้ง นี้เรียบร้อย က (หมด) พระโยคาวจร อฏฐกตวา (เป็นอฏฐิ...ก็มี) มหาฎีกาแก้เป็น ๒ นัย คือนัยหนึ่งว่า อตฺถ์ กตฺวา (ทำให้เป็น ประโยชน์) อีกนัยหนึ่งว่า อตฺถิโก หุตวา (เป็นผู้ใครประโยชน์ ?)…

ในบทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการทำความเลื่อมใสแห่งจิตให้ชัดเจนผ่านทางกายและวาจา ขณะที่เฉพาะบุคคลบางคนอาจรับฟังธรรมแล้วไม่ได้แสดงออกทางกายหรือวาจาเท่าไร บทความยังพูดถึงความใจบุญที่มีต่อผู้ที่อาจไม่ได้เข้

…ปมัญญา ๓ มีเมตตาเป็นต้น บัณฑิตพึงทราบ ว่า เป็นกฌานิกาหรือจตุกฌานิกา (คือเป็นไปในฌาน ๓ ข้างต้น ในจตุกนัย หรือเป็นไปในฌาน ๔ ข้างต้นในปัญจกนัย) เท่านั้น ส่วนอุเบกขา ก็พึงทราบว่า เป็นอวเสสเอกฌานิกา (เป็นไปใน…

บทความนี้กล่าวถึงการพัฒนาสมาธิและการพิจารณากายในกายตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าซึ่งมีความสำคัญในการดำเนินชีวิตอย่างมีสติและเป็นสุข จากการที่ภิกษุได้เจริญสมาธิและมีความเข้าใจในอัปปมัญญา รวมถึงการจำแนกประ

…ค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 245 [แก้อรรถปาฐะในวิญญาณัญจายตนะ ในปาฐะเหล่านั้น คำว่า "โดยประการทั้งปวง" นี้ มีนัยอันกล่าว มาแล้ว ส่วนในคำ 'ก้าวล่วงอากาสานัญจายตนะ" นั้น มีอธิบายว่า ตามนัยที่กล่าวมาก่อน แม้ฌานก็ชื่…

ในหน้าที่ 245 ของวิสุทธิมรรคแปล ได้มีการวิเคราะห์คำว่า 'อากาสานัญจายตนะ' ซึ่งมีความหมายทั้งในแง่ของอารมณ์และอดีตการก้าวล่วง การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างฌานและอารมณ์ อากาสานัญจายต

…ั่น เป็นอาณาเขตหนึ่ง ของไฟ - น้ำ - ลม ประลัยกัลป์. ๒. วา ศัพท์ ที่ กฏฐมุเขน นั้น มหาฎีกาแนะไว้ถึง ๓ นัย คือ นัยที่ ๑ ใช้ในอรรถอุปมา คือ วา เมาะเป็นยถา มุขคโต วิย กฏฐมุเขว ใบเป็น กฏฐมุข-

บทความนี้กล่าวถึงความมีวิการใหญ่ตามหลักของวิสุทธิมรรค โดยนำเสนอปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อโลกถูกทำลายด้วยธาตุต่างๆ เช่น ไฟ น้ำ และลม ที่จะส่งผลกระทบต่อร่างกายและธาตุต่างๆ นอกจากนี้ยังมีคำอธิบายเกี่ยวกั

… จิต อาหาร ฤดู เป็นสมุฏฐาน) เหมือนกัน (แต่) มิได้เป็น โดยเป็นเครื่องพะยุง มิได้เป็นโดยเป็นชนกปัจจัย นัย แม้ในมหาภูต (นอกนี้) มีปฐวีธาตุที่มี จิต อาหาร ฤดู เป็นสมุฏฐานเป็นต้น ก็ดุจนัยนี้ ก็แล ในธาตุทั้งหล…

บทความนี้สนทนาเกี่ยวกับมหาภูตที่มีกรรมเป็นสมุฏฐาน และอธิบายเกี่ยวกับธาตุทั้ง ๓ ว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างไร โดยเฉพาะธาตุ ๒ ที่อาศัยธาตุ ๒ จะได้แก่ธาตุข้างหน้าและธาตุข้างหลัง ซึ่งในเรื่องนี้จะมีการนำเสน

…ถระลางเหล่าก็สงเคราะห์อกุศลจิต ๑๐ นนเบาด้วย ส่วนในทุกะ คือ "สโมห์ วีตโมห์" นี้ (ว่า) โดยปาฏิบุคคลิก นัย (นัยเฉพาะตน ไม่ปนเจือ คือเป็นโมหะแท้ ไม่เจือด้วยโลภะ โทสะ ก็จิตที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ ๒ ด…

บทความนี้อธิบายถึงประเภทของจิตตามที่กล่าวในวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงจิตที่มีอาการต่าง ๆ เช่น สโมหจิต ซึ่งเป็นจิตที่มีโมหะ ออกุศลจิต ๑๒ ดวงก็ถือเป็นสโมหจิต และแบ่งประเภทจิตที่แตกต่างกัน เช่น วีตโมหจิต, สั

…แห่งวิริยภาวนานี้เล่า ก็เป็นเช่นนั้นเหมือน กัน เพราะเหตุนั้น จึงว่าเป็นทิพย์ เพราะเป็นเช่นของทิพย์ (นัย หนึ่ง ) ชื่อว่าเป็นทิพย์เพราะได้มาเฉพาะ ด้วยอำนาจทิพยวิหาร (คือ * ดูเชิงอรรถ ๒ หน้าต้นอภิญญานิเทศ

บทความนี้เป็นการพรรณนาความรู้ในจิตและอุปบาตของสัตว์ โดยอธิบายถึงจุตุปปาตญาณ ซึ่งสามารถนำไปสู่การเข้าใจความเคลื่อนไหวและการเกิดขึ้นของสัตว์ต่างๆได้ พร้อมด้วยความรู้เกี่ยวกับธาตุที่เกิดขึ้นภายใน จงถึงกา

…ลกะ (แปลว่าธรรมเป็นเหตุไม่โลภ) นั้นหนึ่ง ธรรมใด ไม่โลกอยู่เอง ธรรมนันชื่อโลกะ (แปลว่าธรรมอันไม่โลภ) นัย หนึ่ง ธรรมชาตินั้นสังก์เป็นอันไม่โลภเท่านั้น เหตุฉะนั้นชื่อโลกะ (แปลว่าความไม่โลภ) นัยะแม้ในโอทะเลอ…

เนื้อหานี้นำเสนอธรรมชาติของโลกะและความไม่โลภตามที่แสดงในวิทยาธีรมรรค โดยอธิบายถึงแง่มุมต่างๆ ของอโลทะและความไม่ติดข้องในอารมณ์ต่างๆ ทำให้เข้าใจหลักธรรมเชิงลึกในทางพระพุทธศาสนา และเสนอให้มีความตระหนักถ

…ราะธาตุทั้งคู่อลูถสุภิมต จริงอยู่ ลูกธาตุ คือธาตุมนิยม และลูกมินิคตั้นพันไปจากรูปเป็นต้นหามิใชไม่ นัย หนึ่ง ลูกธาตุก็อธาตุทั้งหลายรูปเป็นต้นบึ่นให้เป็นอารมณ์แห่งลูกธาตุวิมาน เพราะเหตุนัน ลูกธาตุยิอคื…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงวิสาขิมรรคที่อธิบายถึงธาตุทั้งหลายตามพระพุทธศาสนา รวมถึงความสัมพันธ์ของธาตุกับจิตใจและอารมณ์ต่าง ๆ ตัวอย่างการทำความเข้าใจเกี่ยวกับธาตุที่มีอยู่ในธรรมชาติและวิธีการที่ธาตุสร้างผลกร

ประโยค – วิทยาธิรมณ์แปลงภาค ๓ ตอนที่ ๒๒๘ ไม่เกิดความลักขังและนัย ข้อว่า เพราะ ไม่เกิดความลักขังและนัย การว่าน ก็แสดงนี้พระ ผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า “อุทูปนท์ ปฏิสน…

บทนี้วิเคราะห์ความหมายของปฏิสนธบุตรในแง่ของความลักขังและนัยตามที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ โดยอธิบายลักษณะต่างๆ ของปฏิสนธบุตรทั้ง ๔ ประการ รวมถึงการทำความเข…

…ณายาออก มีดูและ โขนะแต้น ที่บุคคลเลยด้วยอำนาจรธาและสีลเป็นต้น ดีดี ชื่อว่าปฏะ (ทำขึ้นอย่างดี) อีกนัยหนึ่ง อนุตตรษะ โดยปกติ (คือโดยสภาของคน) นั้นเอง ชื่อว่า ปฏุปนิสัย หมายความว่าไม่เจือปนด้วยอารมณ์นมป…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับอนุตรนิสัยและปฏุปนิสัยในสัญญาแห่งจิต โดยอธิบายถึงความสำคัญของธรรมที่ทำให้เกิดจิตที่สามารถดับทุกข์ได้ การวิเคราะห์ความแตกต่างระหว่างธรรมทั้งสองนี้ทำให้เข้าใจได

…า (องค์ไหน) เกิดแต่จะ (ไหน) ๑ โดยกิ ๑ โดยเป็นเครื่องกัน ๑ โดย อุปมาณหลาย ๑ โดยต่างความลีก ๑ โดยต่าง นัย ๑ ตามการ ด้วยประการะนี้ เพราะเหตุที่บุคคลผูมมีได้ทำลายภาวะอันยังไม่ถึง เพราะเป็น ๑. พวกอริยทฏิฏิ (เ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ของเหตุและผลในชีวิต ที่จัดอยู่ในหมวดของวิจัยธีมครมเปล่า โดยมองเห็นถึงการเกิดขึ้นของผลที่ต้องมีเหตุทำหน้าที่เป็นพื้นฐาน ในการอธิบายถึงการเกิดขึ้นของสิ่งต่างๆ เมื่อมองเห็นจ

… จิตนี้อาศัชวัตรูปอันเกิดก่อนในนะแน่น จึงยังรูปให้เกิดได้ อรูปนึ ๓ และรูป ๑๓ อย่าง คือ สัททามรรกูป (นัย ๕) กายวิญญูติ วิจิญญูติ อากาสาต สุขตา มุตตุ คัมมัญญา อุปนะ * ปราชะเป็น นุติ แต่ในมาหฤทูวาเป็น น. เ…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงการแยกประเภทจิตและการเกิดของรูป อิฐิอบ และวิญญูติ โดยอธิบายถึงลักษณะต่างๆ ของจิต เช่น กามาวจิจ, ปัญจวิญญูติ รวมถึงการกำหนดรูปแบบและความสัมพันธ์ระหว่างจิตแต่ละประเภท การสำรวจจิตเป็น

…ษณะเสื่อม และ สงขลาทั้งหลายย่อมปราถนาเป็นทองนิตย์แห่งพระไตรโลกนี้ ผู้มีประเภทแห่งสังจะ ปฏิจจสมุปบาท นัย และลักษณะอันเกิดปราถนา แล้วอย่างนั้น โดยหยั่งรู้ว่า “อันธรรมเหล่านี้ใช้ไม่เคยมาสิ้นขึ้น (แต่) มันเก…

บทนี้กล่าวถึงความปราถนาในสภาวธรรมที่เกิดจากการหยั่งรู้ถึงความเป็นไปของธรรมทั้งหลาย ว่ารวมทั้งความเกิดและความเสื่อม โดยเน้นถึงอนิจจลักษณะและการเห็นความว่างเปล่าของสังขารธรรม ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเข้าใจ

…มูปิรานนต์ อเสฯ ฯ ตกุกปิกแนบเนวเสนาสนังฯ (๑๑) หนาน ภติ หนาโก วา เอสสุ คอมณา หนาเมกิย ฯ เสสนุ โอเสา นัย ฯ อปริมาณตุา ปริสุทธิ วนต์ญู สิ ปริมาณตุ ฯ ปริสุทธิวินตา ฯ อปริมาณตุ ฯ ปริสุทธิวินตา ฯ ปริสุทธิวินต…

เนื้อหาที่นำเสนอในหน้าที่ 47 นี้เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์สัสนุเทส และการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัย การเข้าใจปัญหาและแนวโน้มทางวิชาการสำคัญในสายงานที่เกี่ยวข้อง การพัฒนาแนวความคิดและการวิจัยในสาข

…ำซึ่งหม้อ) สำหรับกิริยานะเวลาที่วิเคราะห์จึงจะต้องเป็นกิริยาจากสมอ วิธีแปลกิริยาสนะ ท่านให้แปลได้ 2 นัย คือ "ผู้-" ถ้าในอรรถคือคำสละ แปลว่า "ผู้...โดยปกติ" กว่า "ตัสสะ" ในที่นี้ หมายความว่า สิ่งที่บอกทำเ…

บทความนี้อธิบายการวิเคราะห์บทไหว้ครูโดยอิงตามนามกิตติและกิริยากิตติ รวมถึงการศึกษาความหมายของกิริยาที่มีความผูกพันกับการกระทำที่ปกติของบุคคล เช่น ความหมายของคำว่า 'ธมมจารี' หรือ 'ผู้ประกอบฐิวี่งธรรมโด

…ารถได้ และวิกิตติที่ใช้ แทนนั้น ก็เฉพาะอดุคติวิถีดีและใช้ Allan นิยมตาม "เพื่อ" * ปริญญาโร แปลได้ ๓ นัย คือ : เครื่องกล้อง ได้แก่ เช่น นครปริญญา คูเมืองง, เครื่องประดับ เช่น ริโก สเทปริญญา รถมีเครื่องประ…

เอกสารนี้นำเสนอข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับไวยากรณ์นามกิตติและกริยากิตติ โดยเริ่มจากการอธิบายเกี่ยวกับปริญญาโรและการแปลงกรต่างๆ เช่น การทำรอบด้วยเครื่องประดับ และการใช้คำต่างๆ ตามหลักไวยากรณ์ที่กำหนด ทั้งยั