น้ำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 79 / 144

…ือก กระดูกแข้งท่อนเล็ก สัณฐานดังคัน ธนู" ท่อนใหญ่ สัณฐานดังหลังที่เหี่ยว ๆ กระดูกเข่า สัณฐานดังต่อม น้ำที่แหว่งไปข้างหนึ่ง กระดูกแข้งตรงที่ตั้งจดในกระดูกเข่านั้น สัณฐาน ดังเขาโคปลายทู่ กระดูกขา สัณฐานดัง…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการอธิบายรูปร่างของกระดูกในร่างกาย โดยใช้เปรียบเทียบกับวัตถุต่าง ๆ เช่น แสดงลักษณะของกระดูกแข้งว่าเหมือนหน่อเป้ง เป็นต้น รวมถึงการอธิบายรูปร่างของกระดูกซี่โครง กระดูกสันหลัง กระดูกอก

…มไปด้วยเนยใส กระดุกกระหม่อม สัณฐานดังกะโหลก มะพร้าวเบี้ยวที่ปาดหน้าแล้ว กระดูกศีรษะ สัณฐานดังกะโหลก น้ำเต้าแก่ที่เขาเย็บตรึงเอาไว้ (ไม่ให้มันแตกแยะออกจากกัน ?) โดยทิศ กระดูกเกิดในทิศทั้ง ๒ โดยโอกาส (ว่า)…

ข้อความในตอนนี้กล่าวถึงสถาปัตยกรรมของกระดูกในร่างกายมนุษย์ โดยเริ่มจากกระดูกข้อโคนนิ้วมือ ไปจนถึงกระดูกศีรษะ รวมถึงการจัดเรียงและลักษณะเฉพาะของกระดูกแต่ละชิ้นในโครงสร้าง ซึ่งมีการเปรียบเทียบลักษณะสัณฐ

…้วยส่วนที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล ๑. ปีหก โบราณแปลว่า ไต ๒. นีล แปลได้หลายอย่าง สีดำ สีขาบ (น้ำเงินแก่) สีเขียวแก่ และสีคราอ่อนก็ได้ ในที่นี้เปรียบด้วยคนทิสอ ๆ นั้นว่าสีครามอ่อน ๓. อวัยวะข้างใน ม…

เนื้อหานี้มีการวิเคราะห์ถึงพังผืดทั้งสองประเภทในร่างกายรวมถึงแนวทางในการตัดตอนและอธิบายลักษณะของม้าม ความสำคัญของม้ามในกระบวนการทางกายวิภาคถูกชี้แจงว่าเป็นอวัยวะที่สำคัญ สำหรับการทำงานภายในร่างกายและผ

…น โดยโอกาส ตั้งอยู่ในอุทร [อุทร] ๆ คม อวัยวะที่หุ้มไส้ (ป่อง) คล้ายโปงผ้าที่เกิดขึ้นตรงกลางผ้าเปียก น้ำที่คนรวบ (ชาย) ทั้ง ๒ ข้าเข้า ชื่อว่า อุทร ข้างนอกเกลี้ยง ข้างในเป็นดังผ้าซับระดูที่เปื้อนแล้ว เขาห่…

ในบทนี้มีการกล่าวถึงการใช้ขดเชือกสำหรับเช็ดเท้า ซึ่งมีการตัดตอนด้วยส่วนของไส้น้อยและในส่วนที่แตกต่างจากตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของอาหารใหม่ที่หมายถึงสิ่งที่กิน ซึ่งเกิดขึ้นในอุทร การระบุถึงอวัยวะท

…แบน) ชนิดสุตตกะ (พยาธิเส้นด้าย) อย่าง นี้เป็นต้น อาศัยอยู่กันคลาคล่ำเป็นกลุ่ม ๆ ไป ซึ่งเมื่อของกินมีน้ำ และข้าวเป็นต้น ไม่มีอยู่ (ในอุทร) มันก็จะพลุ่งพล่านกันให้ระงมไป พากันตรงเข้าเล่นงานเนื้อหัวใจ” และเ…

…ียบเสมือนหนอนในอุทรที่มีพฤติกรรมที่แสดงถึงการแย่งอาหารในร่างกายมนุษย์ เมื่อร่างกายมีอาหารเหลวๆ เช่น น้ำและข้าว พยาธิทั้งหลายจะเข้าสู่การชิงชัยหรือเข้าทำลายจนทำให้เกิดความไม่สบายในมนุษย์ ซึ่งเนื้อหาเน้นถึ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - - หน้าที่ 67 ด้วยมือคือลิ้น เคล้าด้วยน้ำย่อยคือเขฬะแล้ว ทันทีนั้น มัน (กลาย) เป็นของปราศจากความถึงพร้อมแห่งสี กลิ่น และรสเป็นต้นไป ดู ประหนึ…

เนื้อหานี้พูดถึงกระบวนการย่อยอาหารในวิสุทธิมรรค อธิบายถึงการเปลี่ยนแปลงของอาหารและความไร้ค่าเมื่อกลายเป็นขยะในร่างกาย เปรียบเหมือนกับสิ่งที่เกิดขึ้นในธรรมชาติ มีการใช้เปรียบเทียบเพื่อให้เห็นภาพชัดเจน

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - [ปุพโพ-น้ำเหลือง-หนอง] - หน้าที่ 72 คำว่า ปุพฺโพ มีอธิบายว่า บุพโพนั้น (โดยสีปกติ) มีสี (เหลืองอ่อน) ดังสีใบไม…

…ับคำว่า 'ปุพฺโพ' และ 'โลหิต' ซึ่งมีความหมายที่แตกต่างกันในทางศาสนา โดยเฉพาะในเรื่องของสีและลักษณะของน้ำเหลืองและโลหิตในร่างกายมนุษย์ โดย 'ปุพฺโพ' จะมีสีเหลืองอ่อนในสภาพปกติ แต่ในร่างคนตายจะเปลี่ยนเป็นสีข…

…แดด และความผันแปรแห่งฤดู เมื่อนั้นมันจึงไหลออกตามช่องขุมผมและขนทั้งปวง ดุจกำสายบัวที่พอ คนถอนขึ้นจากน้ำ มีเง่าและรากขาดไม่เสมอกัน (น้ำไหลออกไม่เสมอ กัน) ฉะนั้น เพราะฉะนั้น แม้สันฐานของเสโทนั้น ก็พึงเข้าใ…

…ียบระหว่างสัณฐานของเสโทในคนอ้วนและคนผอม และการไหลออกของเหงื่อจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย คล้ายกับการที่น้ำไหลจากที่สูงและต่ำเมื่อมีการดึงสายบัวออกจากน้ำ จึงเป็นการเขียนที่มีความลึกซึ้งในด้านจิตศาสตร์และการเ…

…ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 75 ว่าเป็นมัน (แต่) เพราะมันเป็นของน่าเกลียดนัก คนทั้งหลายจึงไม่ ถือเอาใช้เป็นน้ำมันทา (ผม) ที่ศีรษะ ไม่ถือเอาใช้เป็นน้ำมันอย่าง มีเป็นน้ำมันสำหรับ (นัตถุ์ทาง) จมูกเป็นต้น โดยตัดตอน…

ในบทนี้มีการพูดถึงน้ำตา อสสุ ซึ่งหมายถึงน้ำที่ไหลออกจากดวงตา และมีรายละเอียดเกี่ยวกับสีและสัณฐานของน้ำตา การเกิดน้ำตาจากค…

…ง (ตา) เหล่านั้น (อย่างใดอย่างหนึ่ง) แล้วเอ่ออยู่เต็มเบ้าตาบ้าง ไหลออก มาบ้าง ก็พระโยคีผู้จะกำหนดเอาน้ำตา (เป็นอารมณ์) ก็พึงกำหนด เอาตามที่มันเอ่ออยู่เต็มเบ้าตานั่นแหละ โดยตัดตอน กำหนดตัดด้วย ส่วนของน้ำต…

ในบทนี้มีการพูดถึงการเกิดน้ำตาเนื่องจากอารมณ์ต่างๆ เช่น ความดีใจและความเสียใจ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างน้ำมันและน้ำตา โดยนำเสนอก…

…ที่ผิดกับตน ก็เช่นเดียวกับผมนั่นแล [มุตติ - มูตร] วินิจฉัย คำว่า มุตติ - บุตร บุตรนั้น โดยสี มีสีดังน้ำด่างถั่ว มาส โดยสัณฐาน มีสัณฐานดังน้ำอยู่ภายในหม้อน้ำที่เขาตั้งคว่ำปากไว้ โดยทิศ เกิดในทิศเบื้องล่าง…

บทนี้อธิบายถึงการทำงานของไขข้อต่าง ๆ ในร่างกายที่มีผลต่อการเคลื่อนไหว โดยไขข้อแต่ละประเภทจะมีหน้าที่ต่างกัน ผลกระทบต่อการเคลื่อนไหวและความเจ็บปวดของผู้ที่มีไขข้อน้อยหรือมาก ทั้งยังกล่าวถึงการไหลของมุต

…นั้นอันใด ความยาวและสั้น นั้นพึงทราบ (ว่าเป็น) ด้วยอำนาจอัทธานะ (คือระยะที่ และ ระยะกาล) เหมือนอย่างน้ำหรือทรายก็ดี ที่แผ่ไปตลอดอัทธานะคือที่ (ยาวหรือสั้น) เขาก็เรียก (ลำ) น้ำยาว (หาด) ทรายยาว (ลำ) น้ำสั…

บทความนี้อธิบายความยาวและสั้นของลมหายใจในสัตว์และมนุษย์ โดยอธิบายการเปรียบเทียบลมหายใจของสัตว์ขนาดใหญ่เช่นช้างและงู กับสัตว์ขนาดเล็กเช่นสุนัขและกระต่าย การอธิบายมีการเชื่อมโยงการหายใจตามอัทธานะ รวมถึง

…านที่เนื่องด้วยการนับ จิตจะมีอารมณ์ เดียวได้ก็ด้วยกำลังแห่งการนับเท่านั้น ดุจความหยุดของเรือในกระแส น้ำเชี่ยว จะมีได้ก็ด้วยอำนาจการค้ำไว้ด้วยถ่อฉะนั้น เมื่อเธอนับเร็ว อยู่อย่างนั้น กรรมฐานย่อมปรากฏ เป็นด…

เนื้อหานี้พูดถึงการนับเร็วในการฝึกกรรมฐาน โดยมีการเปรียบเทียบการนับกับการค้ำเรือในกระแสน้ำ เพื่อให้จิตหมายมั่นอยู่ในลม เมื่อผ่านการนับที่สม่ำเสมอ จะทำให้กรรมฐานปรากฏและไปได้โดยไม่มีช่องว่าง …

… ตอน ๑ - หน้าที่ 126 อีก จะไม่ตามรอยมันเที่ยวคั้นดง (ไปจับ) แต่เขาถือเชือกและปฏิก ตรงไปท่าที่มันลง (น้ำ) ทีเดียว นั่งหรือนอน (คอย) อยู่ ทีนี้เขา เห็นโคเหล่านั้นที่มันเที่ยว (หากิน) ตอนกลางวันแล้วลงสู่ท่า…

บทนี้พูดถึงการทำสมาธิด้วยการใช้สติและปัญญา เปรียบเทียบกับการทำงานกับโคที่ต้องใช้ความระมัดระวัง โดยแนะนำให้จัดการจิตไว้ในที่ที่ลมกระทบอย่างปกติ เมื่อสร้างสรรค์ไปในทางนี้ จะนำไปสู่การปรากฏนิมิตต่าง ๆ นอ

…นเด็กอ่อนนอนแบอยู่ เมื่อ (ทั้ง ๆ อยู่ว่า โอ้พระทูลกระหม่อม (แม้น) พาหาทั้ง ๒ อันลูบ ไล้ด้วยจันทนรส (น้ำอบแก่นจันทน์) ของพ่อ ธรรมบาล ผู้เป็นทายาท (แห่งราชสมบัติ) ใน ปฐพีขาดไป ชีวิตของเกล้ากระหม่อมฉันก็จะด…

ในจูฬธัมมปาลชาดก พระธรรมปาลกุมาร แสดงถึงความสามารถในการควบคุมจิตใจท่ามกลางอันตรายและความทุกข์ เมื่อถูกสั่งให้ต้องเสียสละชีวิต พระธรรมปาลสามารถรักษาใจให้อยู่ในความสงบและซื่อสัตย์ต่อทุกคนรอบข้าง แม้จะเผ

… รักษา (เรา) อยู่ในท้อง ถ้วนทศมาส (คลอดแล้ว) ไม่ (แสดงอาการ) เกลียดสิ่งปฏิกูลทั้ง หลาย มีเยี่ยว ขี้ น้ำลาย และน้ำมูก เป็นต้น เช็ดได้ราวกะจันทน์แดง ให้ (เรา) นอนแนบบอก อุ้ม (เรา) ไปรอบ เลี้ยง (เรา) มา ...…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับอานิสงส์ของเมตตาในบทวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงความสำคัญของความเมตตาต่อผู้มีพระคุณ เช่น มารดาและบิดาที่เสียสละเพื่อเรา แม้แต่พี่น้องหรือบุคคลอื่นที่เคยดูแล ก็ได้ทำการอุปการะให

… วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 17 179 โกรธเล็บ ฯลฯ โกรธบุตร หรือมิฉะนั้น โกรธธาตุดิน โกรธธาตุน้ำ โกรธธาตุไฟ โกรธธาตุลม ในโกฏฐาสทั้งหลายมีผมเป็นต้น หรือว่า ท่านผู้นี้ได้ชื่ออย่างนี้ เพราะอาศัยขันธ์…

ในบทนี้พูดถึงการโกรธซึ่งเกี่ยวข้องกับขันธ์ ๕ และธาตุต่างๆ เช่น ธาตุดิน น้ำ ไฟ ลม รวมถึงความสัมพันธ์กับอายตนะ ๑๒ และธาตุ ๑๘ การเข้าใจถึงความโกรธ และฐานที่ตั้งของมัน เป็นสิ่งสำ…

…รงทำ โดย (ยก) สัญญาเป็นประธาน อนึ่ง ความข้อนี้บัณฑิตจึงทำให้ กระจ่างด้วยอุปมาทั้งหลาย เริ่มแต่เรื่องน้ำมันทาบาตรไป (ดังนี้) เล่ากันว่าสามเณรทาบาตรด้วยน้ำมันแล้วตั้ง (เก็บ) ไว้ ถึงเวลา ดื่มยาคู พระเถระเรี…

…้อง เช่น เวทนา จิต ผัสสะ ซึ่งล้วนมีลักษณะที่มีอยู่ในที่แบบเดียวกัน สุดท้ายมีการเปรียบเทียบด้วยเรื่องน้ำมันทาบาตร เพื่ออธิบายว่าแม้จะมีสัญญาหรือเวทนา ก็ต้องมีความเข้าใจในธรรมที่แท้จริง

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 258 ในคำของสามเณรนั้น คำว่า "น้ำมันมี" ก็ใช่ โดยมุ่งถึงความ (ที่น้ำมัน) ไม่ควร (ปน) กับยาคู เพราะมัน (มีติด) อยู่ข้างใน (บาตร) คำว่า…

…ใจและพิจารณาสัญญาในทางวิปัสนา สัญญากิจที่จำเป็นต้องมีเพื่อการเข้าถึงความเป็นจริง เมื่อพูดถึงธาตุไฟในน้ำร้อน เป็นภาพลักษณ์ที่สื่อถึงความไม่สามารถทำกิจได้แม้จะมีธรรมแม้ว่าเป็นธรรมชาติ เอกลักษณ์ของสัญญานั้น…

…ชั้นบน ๆ ก็ย่อมประณีตกว่าชั้นล่าง ๆ โดย มีความสมบูรณ์แห่งเบญจกามคุณแปลกกันฉันใด อนึ่ง ผ้า (เนื้อบาง น้ำหนักเบา) ชนิดจตุปละ (หนัก 4 ปละ) และชนิดติปละ (หนัก ๓ ปละ) ทวิปละ (หนัก ๒ ปละ) เอกปละ (หนักปละเดียว …

…างสมาบัติอารูป ๔ โดยใช้การเปรียบเทียบกับผ้าชนิดต่างๆ ซึ่งมีความประณีตที่แตกต่างกันตามชนิดเนื้อผ้าและน้ำหนักของผ้า ข้อความนี้สื่อถึงความสำคัญของการเข้าใจในระดับความประณีตและคุณภาพของสมาบัติที่มีความซับซ้อ…