บัณฑิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 47 / 65

…ิ่งแน่ว คำที่เหลือพึงทราบตามนัยที่กล่าวแล้วนั้นเทอญ วาโยกสิณ จบ (นีลกสิณ] ส่วน ( กสิณ ) ถัดนั้นไป ( บัณฑิตพึงทราบดังนี้ ) โดยคำ ( ในอรรถ กถาทั้งหลาย) ว่า " พระโยคาวจรผู้จะขึ้นเอานีลกสิณ ย่อมถือเอานิมิต ในสี…

ในบทนี้พูดถึงการทำสมาธิผ่านวาโยกสิณ ซึ่งเกี่ยวกับการตระหนักถึงลมที่พัดผ่านร่างกาย โดยมีการกำหนดสภาพที่เหมาะสมเพื่อให้เกิดนิมิตที่ชัดเจน นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการเข้าถึงนีลกสิณ ด้วยการมองเห็นสีเขียวซึ่งน

…เห็นธรรม ทั้งปวง ) ได้ตรัสทศกสิณ ซึ่งเป็นเหตุแห่ง จตุกฌานและปัญจกฌานในชั้นรูปาวจร ดัง พรรณนามาฉะนี้ บัณฑิตได้ทราบทศกสิณนั้น และนัยะในการเจริญกสิณเหล่านั้นนี่ดังนี้แล้ว พึงทราบปกิณกกถาในกสิณเหล่านั้นแหละ ต่อ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติของโยคาวจรในวิสุทธิมรรคว่า โยคาวจรที่ต้องการเรียนรู้เกี่ยวกับอากาสกสิณสามารถใช้ช่องต่างๆ ในการทำสมาธิได้ โดยการสร้างช่องที่เหมาะสมและใช้การภาวนาเป็นเครื่องช่วย อธิบายถึงการสร

…หน้าที่ 229 (กลับ) ดำเนินสู่วิถีได้ ดังนี้ [อธิบายข้อว่า อานิสสทสฺสาวีฯ เปฯ จิตติ อุปนิพนธติ บัดนี้ บัณฑิตพึงทราบอรรถาธิบายในอรรถกถาปาฐะข้อว่า " พระโยคาวจรนั้นเป็นผู้เห็นอานิสงส์อยู่โดยปกติมีความสำคัญ ( ใน …

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญกรรมฐานและวิปัสสนาในวิสุทธิมรรค โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจและเห็นอานิสสงส์ ซึ่งพระโยคาวจรนั้นถือว่าเป็นผู้ที่เห็นความสำคัญของกรรมฐานอันยากจะได้ เพราะว่าเมื่อท่านได้อานิสงส์จาก

…เธอในขณะนั้นเหมือนกัน ต่อนี้ไป คำพรรณนาทั้งปวงจนถึง (ตอนที่เป็น ) อัปปนาและถึงความเป็นวสีแห่งปฐมฌาน บัณฑิตพึง ทราบโดยนัยที่กล่าวแล้วในปฐวีกสิณนั้นเถิด ๒. วินีลกอสุภกรรมฐาน อนึ่ง แม้ในกรรมฐานทั้งหลาย ( ที่เห…

บทนี้กล่าวถึงการบรรลุธรรมวิเสสที่ผู้ปฏิบัติได้รับ รวมถึงองค์ฌานทั้งหลายและการละนิวรณ์ทั้ง 5 ที่พระโยคาวจรสามารถทำได้ผ่านการยึดมั่นในสมาธิและความสุข โดยจัดการวิเคราะห์ความสำคัญระหว่างการปฏิบัติกับผลลัพ

…ไม่ (ต้อง) มีสหาย มีสติตั้งมั่น ) " ดังนี้เป็นต้นอันใด ลักษณะนั้นทั้งปวงพร้อม ด้วยวินิจฉัยและอธิบาย บัณฑิตพึงทราบโดยนัยที่กล่าวนั่นแล เปลี่ยน แต่บทอุทธุมาตกะ ในที่นั้นๆ ตามแต่ (เป็น) อสุภนั้น ๆ เช่น อย่างนี…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเรียนรู้เกี่ยวกับอสุภนิมิตชนิดต่างๆ ที่ระบุไว้ในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายถึงลักษณะและการปฏิบัติของอสุภนิมิต เช่น วิปุพพกอสุภและวิจฉัททกอสุภ พร้อมทั้งการใช้หัวข้อเหล่านี้ในกรรมฐาน เพื่

…ดทูนแล้ว ผู้ทรงพระสุภคุณ ได้ตรัสอสุภทั้งหลายเหล่าใด อันเป็นเหตุแห่ง ฌานแต่ละข้อแล้ว ด้วยประการฉะนี้ บัณฑิต ได้ทราบอสุภเหล่านั้น และภาวนานัยนี้ แห่ง อสุภเหล่านั้นด้วย อย่างนี้แล้ว ควรทราบ ปกิณณกกถาในอสุภเหล่…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอสุภกรรมฐานและการประพฤติตามแนวทางในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในการเป็นผู้ละความโลภ ผ่านการบรรยายของพระมหาติสสเถระเกี่ยวกับความแตกต่างของนิมิตในอสุภกรรมฐาน ทั้งหมดนี้นำไปสู่การเ

…ระภาคเจ้า นั้นเป็นพระภควา ) ( คำ อิติปิ นั้น ) มีอธิบายว่า " เพราะเหตุนี้ๆ " [แก้อรรถบท อรห์ ๕ นัย] บัณฑิตย่อมระลึกว่า ในบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ได้พระนามว่า อรห์ เพราะเหตุ (๕ นัย) นี้ก่อน คือ อา…

เนื้อหาวิเคราะห์การระลึกถึงพระคุณของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยใช้บทอิติปิโสเป็นเครื่องมือในการไตร่ตรองว่าเหตุใดพระองค์จึงถูกเรียกว่าอรหันต์และภควา รวมถึงการอธิบายแต่ละนัยที่มีความหมายสำคัญเพื่อให้เข้าใจถึ

…ารทั้ง ๒ นั้น ก็เป็นเหตุ สมุบันด้วยกันทั้งในกาลอดีตทั้งในกาลอนาคต "ชื่อว่าธรรมฐิติญาณ แล” บททั้งปวง บัณฑิตพึง (กล่าว) ให้พิสดาร โดยนัยนี้เทอญ ในธรรมเหล่านั้น อวิชชากับสังขารเป็นสังเขป ๑ วิญญาณ นามรูป สฬายตน…

ในเนื้อหานี้อภิปรายถึงกรรมภพและขันธ์ทั้งหลายที่เกิดจากอวิชชาและสังขาร โดยชี้ให้เห็นว่าแต่ละครั้งของความเป็นอย่างนี้มีปัจจัยเรื่องอวิชชาที่เป็นสาเหตุสำคัญ สรุปว่าการกำหนดรู้ในเรื่องนี้เรียกว่า ธรรมฐิติ

… " " ดูกรมหานาม อริยสาวกในพระธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ มีศีล " ดังนี้เป็นอาทิ" คำ (ของพระอานนท์) ทั้งปวง บัณฑิตพึง ทราบตามนัยที่กล่าวใน ( เลขปฏิปทาสูตร มัชฌิมนิกาย) มัชฌิม ปัณณาสกะนั้นเทอญ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงป…

ในบทนี้กล่าวถึงจรณะและความเข้าใจในวิชชาแห่งพระพุทธเจ้า โดยอธิบายถึงการเข้าถึงพระสัพพัญญูและพระมหากรุณา รวมถึงการปฏิบัติตามคำสอนของพระอานนท์เพื่อพัฒนาตนไปสู่ความเป็นพระอริยสาวก คำอธิบายเน้นถึงความสำคัญ

…กที่ชอบใจของคนอื่นๆ ด้วย ในข้อนั้น ตถาคตย่อมเป็นผู้รู้จักกาลที่จะใช้วาจานั้น พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น บัณฑิตพึงทราบว่าทรงพระนามว่า สุคโต เพราะความที่ตรัสชอบ ดังกล่าวมาฉะนี้ประการ ๑ * ม.ม. ๑๓/๕๒

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์วาจาที่มีความจริงแท้โดยพระตถาคต ซึ่งมีการแยกประเภทของวาจาเป็น 4 ประเภทตามความจริง ความเป็นประโยชน์ และความรู้จักกาลในการกล่าว วาจาที่ไม่เป็นจริงไม่ควรกล่าว ไม่ว่าจะได้รับคว

…) กับทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ฯลฯ ในประชาชนทั้งที่เป็นเทวดา และมนุษย์ " ดังนี้ เป็นต้น” ความพิสดาร บัณฑิตพึงกล่าว (ตามนัยพระสูตรนี้) สูตร ทั้งหลายมีอัคคัปปสาทสูตรเป็นต้น และคาถาทั้งหลาย เช่นคาถาที่มี ๑. คำ…

พระผู้มีพระภาคเจ้า มีความรู้และความเข้าใจในโลก อนันตจักรวาล อนันตโลกธาตุ ด้วยพระอนันตพุทธญาณ ทรงเป็นที่รู้จักในชื่อว่าโลกวิทู เนื่องจากทรงรู้จักโลกโดยประการทั้งปวง ในบทนี้กล่าวถึงคุณสมบัติอันสูงสง่าขอ

…- วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 271 คำขึ้นต้นว่า " น เม อาจริโย อตฺถิ - อาจารย์ของเราไม่มี " บัณฑิต พึง (นำมากล่าว) ให้พิสดาร เทอญ [แก้อรรถบท ปุริสทมฺมสารถิ] พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่า ปุริสทมุมส…

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายคำสอนเกี่ยวกับการฝึกอบรมบุรุษที่พึงฝึกได้ทั้งหลาย ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำไป ยังได้กล่าวถึงบุรุษที่ยังมิได้ฝึกและวิธีการนำ ไปสู่ทางที่ถูกต้อง รวมถึงการฝึกที่เข้าถึงได้ของบุ

…ิธีละม่อมบ้าง ... ด้วยวิธีหยาบบ้าง ... ด้วยวิธีทั้งละม่อม ทั้งหยาบ ( ระคนกัน ) บ้าง "" ดังนี้เป็นต้นบัณฑิตพึง (นำมากล่าว ) ให้พิสดารอีกประการหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อตรัสบอกคุณวิเสส ( ที่ยิ่งขึ้นไป ) ม…

บทที่ ๒ ของวิสุทธิมรรคนี้กล่าวถึงคุณวิเศษของปฐมฌานและการฝึกฝนบุคคลที่มีศีลหมดจด โดยมีการอธิบายว่าบัณฑิตจะอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการขับบุรุษที่พึงฝึก และเกี่ยวกับสมาบัติทั้ง ๘ รวมถึงอธิบายทิศทั้ง ๘ ที่อา…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 273 ทิศเดียว " ดังนี้เป็นต้น บัณฑิตพึง (นำมากล่าว ) ให้พิสดาร เทอญ [แก้อรรถบท สตฺถา เทวมนุสฺสานํ] พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่า สตฺถา …

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระนามว่าสัตถา (ศาสดา) เนื่องจากทรงสอนเวไนยสัตว์ให้เข้าถึงประโยชน์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า โดยเปรียบเทียบถึงการนำของสัตถวาหะ (นายกองเกวียน) ที่นำหมู่เกวียนข้าม

…ัสรู้สัจจะทั้งหลาย โพเธตา ปชายาติ พุทโธ ทรงพระนามว่า พุทโธ เพราะทรงยังหมู่สัตว์ให้รู้ ดังนี้เป็นต้น บัณฑิตพึง (นำมากล่าว) ให้พิสดาร เทอญ [แก้อรรถบท ภควา] ส่วนคำว่า ภควา นี้ เป็นคำเรียกพระผู้มีพระภาคเจ้านั้น…

บทนี้อธิบายความหมายของชื่อ 'พุทโธ' ซึ่งหมายถึงผู้ที่ตรัสรู้สัจจะและนำสัตว์ให้รู้ ส่วนคำว่า 'ภควา' เป็นคำเรียกพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้มีพระคุณสูงสุด เป็นครูผู้สั่งสอนจากอุดมการณ์ต่างๆ คำว่า 'ภควา' มีการย

…ย ญายธรรมเป็นอันมาก เพราะเป็น ( ภวนฺตคะ ) ผู้ถึงที่สุดแห่งภพ " ก็แลอรรถาธิบายแห่งบทนั้นๆ ในคาถานั้น บัณฑิตจึงเห็นตามนัย แห่งบาลีที่กล่าวในนิเทสนั้นเถิด ส่วนนัย (ต่อไป) นี้ เป็นอีกนัยหนึ่งคือ พระผู้มีพระภาคเ…

…วามหมายที่ซ่อนอยู่ในคาถา ภายใต้การอธิบายของพระสังคีติกาจารย์ ซึ่งมีการใช้คำบาลีเช่น ภควา, ภาคี, และ บัณฑิต เพื่อสร้างความเข้าใจในธรรมะที่แท้จริง นอกจากนี้ยังอธิบายถึงภาวนา 4 ประการ ได้แก่ การอบรมกาย, อบรมศี…

…) ผู้คายความไปในภพทั้งหลายเสียแล้ว เพราะ เหตุนั้นจึงทรงพระนามว่า ภควา (แก้บท ภาคุยวา] ในบทเหล่านั้น บัณฑิตพึงทราบว่า ท่านถือนิรุติลักษณะ (คือลักษณะภาษาที่จะเปล่งออกมาให้เสนาะหู และสะดวดปากด้วย) มีลักษณะว่า …

เนื้อหาส่วนนี้พูดถึงรายละเอียดเกี่ยวกับคำศัพท์ในวิสุทธิมรรคและการอธิบายถึงพระภาคุยวา ซึ่งถือเป็นลักษณะที่ทำให้พระองค์เป็นที่เคารพนับถือ ในขณะเดียวกันก็มีการวิเคราะห์ในเรื่องของนิรุติลักษณะและการนำเสนอ

…โห ) ผู้ทรงหักโมหะ เป็นผู้หาอาสวะ มิได้ บาปธรรมทั้งหลายพระองค์ทรงหักเสีย (สิ้น ) แล้ว เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงถวาย พระนามว่า พระภควา ก็แลความถึงพร้อมแห่งพระรูปกายของพระองค์ ผู้ทรงไว้ซึ่งพระ บุญลักษณะ ( ลักษณ…

…ัติของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยพระองค์ทรงสามารถหักราคะ โทสะ และโมหะได้ ทำให้พระองค์ไม่สามารถมีอาสวะได้ บัณฑิตจึงตั้งพระนามให้พระองค์ว่า พระภควา พระองค์มีบุญลักษณะถึง 100 ประการ รวมถึงความรู้จักของชาวโลก ความสา…

…ะปยัตตะ กล่าวคือสัมมาวายามะ อัน เป็นเหตุเกิดขึ้นแห่งความเป็นครูของโลกทั้งปวง ก็มีอยู่ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงถวายพระนามว่า ภควา โดยอรรถ (วิเคราะห์ ) นี้ว่า อสฺสสนฺติ - ทรงมีภคธรรม เพราะความที่ทรงประกอบด้วยภ…

เนื้อหาสะท้อนถึงความเป็นใหญ่ (อิสสริยะ) และความสำเร็จในพระจิตของพระองค์โดยผ่านพระธรรมอันเป็นโลกุตตระ ซึ่งรวมกับการมีอยู่ของพระยศและพระสิริที่เต็มไปด้วยความงามและความสง่างาม รวมถึงความพยายามและการประกอ

…( ปฏิบัติควร ) บ้าง (ท่านผู้ตั้งอยู่ในผล ได้ชื่อ สุปฏิปนฺโน อย่างไร ก็แลในบท สุปฏิปนฺโน เป็นต้นนั้น บัณฑิตพึงทราบว่า พระ อริยเจ้าเหล่าใดเป็นผู้ตั้งอยู่ในมรรค พระอริยเจ้าเหล่านั้นชื่อว่าปฏิบัติ ดี เพราะความเ…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงสัมมาปฏิปทาที่กล่าวถึงคุณสมบัติของพระอริยสงฆ์ซึ่งดำเนินตามปฏิปทาที่ถูกต้องและเหมาะสม ทั้งยังเน้นถึงความสำคัญของการปฏิบัติที่สอดคล้องตามข้อบังคับที่พระศาสดาทรงสอนไว้ โดยมีการแทนที่ด