บัณฑิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 50 / 65

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 249 ส่วนนัยแห่งอัปปนาแม้ในอากิญจัญญายตนะนี้ บัณฑิตก็พึงทราบ ตามนัยที่กล่าวแล้ว (ในอากาสานัญจายตนะ) เถิด แต่นี่เป็นความ แปลกกัน คือ เมื่ออัปปนาจิตนั้นเ…

…นี้กล่าวถึงนัยที่สำคัญของอัปปนาในบริบทของอากิญจัญญายตนะ โดยอธิบายว่าการเกิดขึ้นของอัปปนาจิตนั้นทำให้บัณฑิตเห็นความรู้สึกในอากาศ อย่างไรก็ดี เมื่อมนสิการว่า “ไม่มี” ความรู้สึกนั้นก็หายไป ทำให้เห็นแต่ความว่าง…

…เป็นผัสสะก็มิใช่ ไม่เป็นผัสสะก็มิใช่ ในสัมปยุตธรรมที่เหลือทั้งหลายก็นัยนี้ เพราะ (พระธรรม) เทศนานี้ บัณฑิตพึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำ โดย (ยก) สัญญาเป็นประธาน อนึ่ง ความข้อนี้บัณฑิตจึงทำให้ กระจ่างด้…

เนื้อหานี้กล่าวถึงสัญญาในอารูปที่ ๔ ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือ เป็นสิ่งที่สามารถมีอยู่ได้ แต่ไม่นับว่าเป็นสัญญาที่ชัดเจนหรือไม่เป็นสัญญา ความเข้าใจนี้ช่วยชี้ให้เห็นถึงธรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น เวทนา จิต ผัสสะ

…ญานาสัญญายตนกรรมฐาน ปกิณณกกถา พระนาถะเจ้า ผู้มีพระรูปไม่มีใครเทียมถึง ตรัส อารูป ๔ ประการอันใจใดไว้ บัณฑิตได้ทราบอารูป ๔ นั้นอย่างนี้แล้ว ควรเข้าใจปกิณณกกถาในอารูป นั้นอีกบ้าง อารูปเลื่อนชั้นโดยล่วงอารมณ์ ม…

บทนี้กล่าวถึงประเด็นสำคัญเกี่ยวกับอารูป ๔ และการเข้าใจปกิณณกกถาที่มีนัยตลอดจนการสัมผัสกับอารมณ์ในการฝึกสมาธิ มีกล่าวถึงตัวอย่างของพราหมณ์ที่ขอภาชนะที่มีสุราและการไม่สามารถได้สิ่งที่ต้องการ ทั้งนี้มีกา

…ดยก้าวล่วงวิญญาณ ที่เป็นไปอยู่ในอากาศ ที่ 4 โดยก้าวล่วงความปราศไปแห่งวิญญาณที่ เป็นไปอยู่ในอากาศ แต่บัณฑิตทั้งหลายไม่ต้องการความก้าวล่วงองค์ แห่งสมาบัติเหล่านั้น เพราะความก้าวล่วงองค์ในสมาบัติเหล่านั้นหามี …

ในบทความนี้เราจะพูดถึงอารูปสมาบัติ 4 ซึ่งประกอบด้วยการก้าวล่วงที่มีความแตกต่างกัน โดยอธิบายว่าบัณฑิตไม่ต้องการก้าวล่วงองค์แห่งสมาบัติเหล่านั้น เนื่องจากทุกข้อมีองค์ฌานอยู่ 2 องค์ จึงควรได้ทราบถึงความป…

…อละเอียด และความมีราคาแพงฉันใด แม้ในอารูปสมาบัติทั้ง ‹ ๔ ก็มีองค์ ๒ คือ เท่านั้นโดยแท้ ถึงอย่างนั้น บัณฑิตก็พึงทราบเถิดว่า ในสมาบัตินี้ อุเบกขา จิตตกัคคตา นี้ สมาบัติข้อหลัง ๆ ย่อมประณีตดีกว่า โดยความประณีต…

เนื้อหาที่เสนอถึงความแตกต่างระหว่างสมาบัติอารูป ๔ โดยใช้การเปรียบเทียบกับผ้าชนิดต่างๆ ซึ่งมีความประณีตที่แตกต่างกันตามชนิดเนื้อผ้าและน้ำหนักของผ้า ข้อความนี้สื่อถึงความสำคัญของการเข้าใจในระดับความประณ

…อกนั่นแหละ (ว่า) ท่าดี จึงอาศัย (อิง) คนที่ยืนข้างนอกนั้นอยู่ กสิณุคฆาฎิมากาส (อากาศตรงที่กสิณเพิก) บัณฑิตจึงเห็น เหมือนมณฑป (อยู่) ในที่ไม่สะอาด ในคำอุปมานั้น อากาสานัญจา ยตนะ อันมีอากาศเป็นอารมณ์ เพราะเกล…

ในบทนี้กล่าวถึงอุปมาเกี่ยวกับการเกาะอิงในที่ไม่สะอาด โดยมีบุรุษสองคนที่เกาะมณฑปและคนที่ยืนอยู่ข้างนอกซึ่งไม่อาศัยในความไม่สะอาด เมื่อมีความรู้สึกว่าการเกาะอิงนั้นอาจนำไปสู่ความไม่ปลอดภัย นักปราชญ์จึงใ

…ฏิกูลสัญญา ที่ท่านยกขึ้นแสดง ไว้ถัดอารุปปนิเทศว่า "เอกา สญฺญา - สัญญา ๑ " ดังนี้ มาถึงแล้ว โดยลำดับ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยในอาหารเรปฏิกูลสัญญานั้น ดังต่อไปนี้ สภาพใดย่อมนำมา เหตุนี้ สภาพนั้นจึงชื่อว่า อาหาร …

บทความนี้เป็นการวิเคราะห์และอธิบายเกี่ยวกับอาหารเรปฏิกูลสัญญา พร้อมพูดถึงประเภทอาหาร ๔ อย่าง ได้แก่ กพฬิงการาหาร, ผัสสาหาร, มโนสัญเจตนาหาร และวิญญาณาหาร รวมถึงความหมายของอาหารแต่ละประเภทและผลกระทบที่เ

…นี่เป็นอานิสงส์แห่งการเจริญสมาธิ ๕ ประการ มีทิฏฐธรรมสุข วิหารเป็นอาทิ ดังกล่าวมาฉะนี้ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงไม่ควรประมาทในการ ประกอบสมาธิภาวนา อันมีอานิสงส์เป็นอเนก เป็น เครื่องชำระมลทินคือกิเลสได้แล ก็แล …

บทความนี้นกล่าวถึงอานิสงส์แห่งการเจริญสมาธิ 5 ประการ รวมถึงทิฏฐธรรมสุขวิหาร การเจริญสมาธิช่วยชำระมลทินและกิเลสได้ การศึกษาวิสุทธิมรรคเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาปัญญา และได้เรียงลำดับนิเทศเกี่ยวกับสม

…ก) ไปจากใบบัวฉะนั้น นี้เป็น สมาธิวิปฺผาราอิทธิ ของอุตตราอุบาสิกา อันเรื่อง (ของอุตตราอุบาสิการ นี้) บัณฑิตพึง (เล่า) ให้พิสดารเถิด [สมาธิวิปผาราอิทธิของพระนางสามาวดี] พระอัครมเหสีของพระเจ้าอุเทน พระนามว่า ส…

ในบทนี้พูดถึงรายละเอียดเกี่ยวกับสมาธิวิปฺผาราอิทธิของพระนางอุตตราอุบาสิกาและเหตุการณ์รอบพระนางสามาวดีที่ต้องเผชิญกับพระเจ้าอุเทน เมื่อพระนางถูกกล่าวหาว่าคิดปลงพระชนม์ พระราชาทรงยกธนูขึ้น แต่เมื่อได้สั

…ยเล็งเอาญาณในอภิญญา (ไม่ใช่ ญาณที่สัมปยุตด้วยบริกรรมจิต หรือญาณที่เป็นกามาวจรอื่น ๆ) เพราะ เหตุนั้น บัณฑิตพึงเห็นความในคำว่า "อธิษฐานด้วยญาณ" นั้น ดังนี้ ว่า (พระโยคี) นึกให้เป็นคนมาก ครั้นแล้วในที่สุดแห่งบ…

บทความนี้กล่าวถึงกระบวนการอธิษฐานจิตโดยการนึกถึงจำนวนคนที่มากซึ่งในพระโยคีกำหนดให้มีจิตสัมปยุตด้วยรูปาวจรจตุตถฌานแบบเฉพาะ อธิบายถึงการเกิดขึ้นของจิตในสมาบัติและการอธิษฐานด้วยญาณในอภิญญา โดยแสดงความสำค

…แผ่นดิน (ให้เห็นลงไป) กระทั่งถึงอเวจี และทรงแหวกอากาศ (ให้เห็นขึ้นไป) จนถึงพรหมโลก อนึ่ง ความข้อนี้ บัณฑิตควร (แสดง) ให้แจ่มแจ้งด้วยเรื่อง

ในบทนี้พูดถึงอาวิภาวปาฏิหาริย์ซึ่งเป็นฤทธิ์ของภิกษุที่ทำให้สิ่งดำเนินตามที่อธิษฐานและสามารถมองเห็นสิ่งที่ปิดบังได้ เช่น การที่พระพุทธเจ้าได้ทรงทำปาฏิหาริย์ขณะเดินทางจากเมืองสาวัตถีไปสาเกต โดยผู้คนทั้ง

…านนักก็จะพึงเพิกปฏิสนธิ ทำ นามรูปอันเป็นไปในขณะจุติให้เป็นอารมณ์ได้ ก็ฉันนั้นเหมือนกันแล ความข้อนี้ บัณฑิตพึงแสดงด้วยเรื่องอื่น ๆ มีเรื่องคนผ่าฟืน และช่างปลงปมเป็นต้นบ้างก็ได้ [ความรู้ตอนที่เป็นปุพเพนิวาสญา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการทำฌานสำหรับภิกษุในพุทธศาสนา เพื่อให้เข้าถึงปฏิสนธิ การเปรียบเทียบด้วยการตัดต้นไม้เกี่ยวกับการเพียรในการทำสมาธิ ซึ่งจะนำไปสู่การตัดขาดจากนามรูปที่เกิดขึ้นในขณะจุติ ทั้งนี้ การฝึกฝนที

…้พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า "ดูกรภิกษุ ทั้งหลาย สมัยนั้นมีอยู่ "" ดังนี้เป็นอาทิ สัตตสุริยสูตร บัณฑิตพึง (นำมากล่าว) ให้พิสดารเถิด ก็แลครั้นสูรย์ดวงที่ ๒ นั้น เกิดปรากฏ ขึ้นแล้ว กาลตอนกลางคืนตอนกลางวัน…

บทความนี้ว่าด้วยการทำบริกรรมในวาโยกสิณซึ่งนำไปสู่ฌานในเทวโลก และการเกิดในพรหมโลกโดยอำนาจของฌานที่สัตว์แต่ละตัวได้ในเทวโลก โดยไม่มีสัตว์ใดที่ปราศจากกรรมที่ดี เช่นเดียวกับการเกิดในสุริยเทพบุตร เกี่ยวกับ

…่า วิวัฏฏฏฐายีกัป (รวม) ๔ อสงไขยนี้เป็นมหากัป ๑ ความพินาศด้วยไฟ และความตั้งขึ้นใหม่ (แห่งพุทธเกษตร) บัณฑิตพึงทราบโดยดังกล่าวมาฉะนี้ เป็นอันดับแรก [อาโปสังวัฏฏะ] ส่วนในสมัยที่กัปพินาศด้วยน้ำ (คำพรรณนาทั้งปวง…

…นาศด้วยน้ำ ในขณะที่มหาเมฆน้ำกรดปรากฏขึ้นเพื่อทำลายแผ่นดินและภูเขา ก่อนที่โลกจะเริ่มขึ้นใหม่อีกครั้ง บัณฑิตพึงทราบความแปลกของเหตุการณ์นี้และการเปรียบเทียบในแต่ละกัป

…เป็นอสงไขยที่ 4 (รวม) 4 อสงไขยนี้ เป็นมหากัป ๑ ความพินาศด้วยน้ำ และความตั้งขึ้นใหม่ (แห่งพุทธเกษตร) บัณฑิตพึงทราบโดยนัยดังกล่าวมาฉะนี้ [วาโยสังวัฏฏะ] ในสมัยที่กัปพินาศด้วยลม (คำพรรณนาทั้งปวง) บัณฑิตพึง (กล่…

…รเกิดของลมและการพินาศ พื้นฐานแนวคิดสำคัญเกี่ยวกับพุทธเกษตรและการเปลี่ยนแปลงในธรรมชาติ และการฝึกฝนของบัณฑิตเพื่อทำความเข้าใจในเรื่องนี้อย่างลึกซึ้ง โดยจะมีการเชื่อมโยงระหว่างการพินาศที่เกิดจากลมและแหล่งข้อมู…

…นี่เป็นอสงไขยที่ 4 (รวม) 4 อสงไขยนี้เป็นมหากัป ๑ ความพินาศด้วยลมและความตั้งขึ้นใหม่ (แห่งพุทธเกษตร) บัณฑิตพึงทราบโดยนัยดังกล่าวมาฉะนั้น [โลกพินาศด้วยอกุศลมูลเป็นเหตุ] ถามว่า "โลกพินาศไปอย่างนั้น เพราะอะไรเป…

เนื้อหาเกี่ยวกับการกำหนดอสงไขยในวาโยสังวัฏฏะ โดยการระบุรายละเอียดเกี่ยวกับเกิดมหากัป และความสำคัญของอกุศลมูลในการพินาศของโลก เมื่อราคะมากย่อมพินาศด้วยไฟ โทสะด้วยน้ำ และโมหะด้วยลม โดยเน้นการอภิปรายเกี่

…ความมีที่ไปใหญ่" เหตุเห็นรูปอันอยู่ในที่ (กำบัง) มีที่นอกฝาเป็น ต้นได้บ้าง คำว่า "ทิพพ" ทั้งปวงนั้น บัณฑิตพึงทราบ (อรรถ) ตาม แนวคัมภีร์ศัพทศาสตร์นั้นเถิด ญาณนั้นชื่อว่าจักษุ เพราะอรรถว่าเห็น ๔ อนึ่ง ชื่อว่า…

ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับญาณที่เรียกว่าจักษุ ซึ่งมีอรรถหมายถึงการเห็นทั้งจุติและอุปบาต และอธิบายถึงความแตกต่างของความเห็นว่าเที่ยงและความเห็นว่าขาดสูญ ข้อคิดที่ได้รับจากบทนี้คือการมีมุมมองที่ชัดเจน

…ั้นจัดว่าหมด จด เพราะเป็นเหตุแห่งทิฏฐิวิสุทธิ์ ด้วยการเห็นทั้งจุติและอุปบาต" ดังนี้ (ญาณ) จักษุนั้น บัณฑิตพึงทราบว่า ล่วงจักษุของมนุษย์ เพราะเห็นรูปได้เลยอุปจารของมนุษย์ไป หรือชื่อว่าล่วงจักษุของมนุษย์ เพรา…

ในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ มีการพูดถึงความเห็นที่เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้ล่วงไปจากความเห็นที่ผิด โดยเฉพาะเกี่ยวกับการจุติและอุปบาตของสัตว์ ซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยจักษุของมนุษย์ แม้ด้วยทิพยจักษุ การ

…สองสถาน เดียวกันอนันตริยกรรม แต่ยังเป็นสเตกิจฉา (พอเยียวยาได้) เพื่อ ให้อริยุปวาทกรรมนั้นชัดเจนขึ้น บัณฑิตพี่ทราบเรื่อง (ต่อไป) นี้ [เรื่องภิกษุหนุ่มว่าร้ายพระอริยะ เล่ากันว่า พระเถระรูปหนึ่ง และภิกษุหนุนรู…

เนื้อหาเกี่ยวกับการว่าร้ายพระอริยะในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการที่พระเถระและภิกษุหนุ่มว่าพระอริยะไม่เป็นสมณะ ซึ่งมีผลกระทบต่อความเข้าใจในสมณธรรม. เรื่องนี้อธิบายเกี่ยวกับการวินิจฉัยว่าผู้ที่ว่าร้ายนั้นมี

…้เดียว) สถาน ที่อยู่ของท่านไม่มีใครรู้ สถานที่ไปขอท่านเล่าก็ไม่ปรากฏไซร้ ก็พึง ไปหาภิกษุที่เป็นบัณ นบัณฑิตรูปหนึ่ง แล้วบอก (ปรึกษาท่าน) ว่า "ท่าน ขอรับ กระผมได้กล่าวถึงท่าน กะท่านผู้มีอายุชื่อโน้น วิปฏิสาร …

บทความนี้พูดถึงการขอขมาในพระพุทธศาสนา การขอขมาแม้จะไม่ได้ขอขมาต่อหน้าท่าน และข้อพิจารณาในการขอขมาท่านอรหันต์โดยเฉพาะเมื่อท่านได้ปรินิพพานไปแล้ว โดยเน้นถึงการทำจิตให้สงบและการประคองจิตอย่างถูกต้อง การบ