บัณฑิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 51 / 65

…ต และมิจฉาทิฏฐิ เล่า ก็เป็นอันสงเคราะห์เอาไว้แล้วด้วยศัพท์คือมโนทุจริตก็ดี (แต่) การตรัสสองบทนี้อีก บัณฑิตทราบว่า เพื่อทรงแสดงความที่อริยุป วาท และมิจฉาทิฏฐินั้นมีโทษมาก อันอริยุปวาท (นั้น) จัดว่ามี โทษมากจ…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับมิจฉาทิฏฐิ ผู้ที่มีความเห็นผิด และผลกระทบจากอริยุปวาทต่อการปฏิบัติธรรม โดยเน้นถึงความสำคัญของการมีศีล สมาธิ และปัญญาในการมาโฟกัสที่เป้าหมายการบรรลุธรรมและประโย

…ปปนฺนา" คือ อุปคตา - เข้าถึง อธิบายว่า "เกิด ในอบายเป็นต้นนั้น" [สุคติโลกสวรรค์] สุกกปักข์ (ฝ่ายดี) บัณฑิตพึงทราบโดยปริยายที่ผิด (ตรงกัน ข้าม) จาก (ฝ่ายชั่ว) ที่กล่าวแล้วนั้นเถิด แต่ความ (ต่อไป) นี้ เป็นควา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบ่งถึงอสุรกายและนรกในวิสุทธิมรรค โดยวิเคราะห์ธรรมชาติของอสุรกายที่ถูกจัดเป็นอบายและทุคติ จัดเรียงแสดงถึงความดำเนินชีวิตในทางที่ผิดกับความเจริญ และความหมายของศัพท์ในการบรรยายถึงสุคติ

…229 [ปกิณณกกถา] อนึ่ง พระนาถะเจ้าผู้ทรงรู้ขันธ์ ๕ ได้ตรัส อภิญญา ๕ ใดไว้โดยประการดังกล่าวมานี้ แล้ว บัณฑิตได้ทราบอภิญญา ๕ นั้นแล้ว พึงทราบเรื่องเบ็ดเตล็ดในอภิญญา ๕ นั้น (ดังต่อไป) นี้อีกบ้าง ก็ในอภิญญา ๕ นั…

…อบไปด้วยหมวดต่าง ๆ อาทิเช่น ปริตตารัมมณฑิกะ มัคคารัมมติกะ และอตีตารัมมณฑิกะ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้บัณฑิตเข้าใจความหมายและการประยุกต์ใช้ของอภิญญายิ่งขึ้น ในการศึกษาธรรมและการปฏิบัติ โดยไม่หลงเข้าใจผิดในการ…

…ช้าง ม้าเป็นต้น อันเป็นสิ่งภายนอก (กายของตน) ก็เป็นพหิทธารมณ์ แล ความที่อิทธิวิธญาณเป็นไปในอารมณ์ ๓ บัณฑิตพึงทราบโดยนัย ดังกล่าวมาฉะนี้ เป็นอันดับแรก (ทิพพโสตธาตุญาณเป็นไปในอารมณ์ ๔] ทิพพโสตธาตุญาณ ย่อมเป็น…

…รวมถึงความเข้าใจในทิพพโสตธาตุญาณ โดยอธิบายการแสดงอารมณ์ต่าง ๆ เช่น เสียงและการรับรู้ ทั้งนี้เพื่อให้บัณฑิตเข้าใจธรรมชาติของอารมณ์ต่าง ๆ ในมุมมองที่ละเอียดขึ้น และสามารถประยุกต์ใช้ในการเจริญปัญญาได้อย่างมีปร…

…ัคคตารมณ์ ในกาลที่รู้ (จิต) เป็นมรรคและเป็น ผล (ของคนอื่น) ก็เป็นอัปปมาณารมณ์ ก็แลในอัปปมาณารมณ์นี้ บัณฑิตพึงทราบความแปลกกัน (ดัง)นี้ คือ ปุถุชนย่อมไม่รู้จิตของพระโสดาบัน พระโสดาบันเล่าก็ย่อม มไม่รู้จิต ของ…

…ะลึกเรื่องมรรคจิตและผลของคำว่าอัปปมาณารมณ์ในระบบการเข้าใจนี้ นอกจากนี้ยังชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างที่บัณฑิตควรทราบในการเข้าใจจิตของแต่ละประเภทของพระอริยะอย่างละเอียด โดยกล่าวถึงการรู้จิตของกันและกันในช่วงเวล…

…ยญาณนั้นจัดเป็นพริธารมณ์ ก็เพราะมีจิตของ คนอื่นเป็นอารมณ์แท้แล ความเป็นไปในอารมณ์ 4 แห่งเจโตปริยญาณ บัณฑิตพึงทราบ โดยประการดังกล่าวมาฉะนี้ [ปุพเพนิวาสญาณเป็นไปในอารมณ์ 4] ปุพเพนิวาสญาณ ย่อมเป็นไปในอารมณ์ 4 …

ในบทนี้กล่าวถึงเจโตปริยญาณซึ่งเป็นอำนาจในการรู้จิตของผู้อื่น โดยแสดงว่าจิตนอกไม่สามารถรับรู้ได้ เปรียบเทียบกับจักขุวิญญาณที่เห็นรูปได้เท่านั้น นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงปุพเพนิวาสญาณที่เกี่ยวข้องกับอา

…น่นอนแล้ว ปุพเพนิวาสญาณนั้นเป็นอดีตารมณ์แท้ (ต่อไป) นี้เป็นนัยแห่งอรรถกถาในเรื่องอตตารมณญาณนั่นว่า "บัณฑิต พึงทราบความแปลกกัน (ดัง) นี้คือ ในญาณทั้งหลายนั้น แม้เจโต ปริยญาณและยถากัมมูปคญาณ ก็เป็นอดีตารมณ์ ก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเข้าใจในอารมณ์และญาณในบริบทของวรรณกรรมเรื่อง 'วิสุทธิมรรค' โดยเฉพาะในเรื่องของเจโตปริยญาณ และยถากัมมูปคญาณซึ่งมีความเชื่อมโยงกับอดีตและการปฏิบัติในศาสนา ทบทวนแนวคิดเกี่ยวกับอารมณ์

…ยตนะ (คือเสียง) ดังบาลีว่า "นิรุตติปฏิสัมภิทาเป็นปริตตารมณ์" - ความเป็นในอารมณ์ ๘ แห่งปุพเพนิวาสญาณ บัณฑิตพึงทราบ โดยประการดังกล่าวมาฉะนี้ ด. ปาฐะในวิสุทธิมรรคพิมพ์ไว้ว่า นามโคตฺตปฐวันิมิตตาท-- นามโคตฺต นั้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาความหมายของยถากัมมูปคญาณซึ่งเป็นเนื้อหาสำคัญในประเด็นขันธ์ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศล เป็นอารมณ์ของญาณ ๒ ได้แก่ ปุพเพนิวาสญาณที่เกี่ยวข้องกับการระลึกถึงขันธ์ทั้งของตนและของคนอื่น ร

…น ก็เป็นอัชฌัตตารมณ์ ในกาบที่เห็นรูปคนอื่น ก็เป็นพหิทธารมณ์แล ความเป็นไปในอารมณ์ ๔ แห่งทิพพจักขุญาณ บัณฑิตพึงทราบ โดยประการดังกล่าวมาฉะนี้ [อนาคตังสญาณเป็นไปในอารมณ์ 4] อนาคตตังสญาณ ย่อมเป็นไปในอารมณ์ 4 โดย…

…ในอนาคต อีกทั้งแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของการรับรู้ในระดับต่าง ๆ ทั้งในปัจจุบันและอนาคต โดยหวังว่าบัณฑิตจะสามารถเข้าใจและนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้ dmc.tv

…ก็เป็นนวัตทัพพารมณ์ โดยนัยที่กล่าวแล้วในปุพเพนิวาสญาณ นั้นแล ความเป็นไปในอารมณ์ 4 แห่งอนาคตตั้งสญาณ บัณฑิตพึงทราบ โดยประการที่กล่าวมาฉะนี้ [ยถากัมมูปคญารเป็นไปในอารมณ์ ๕] ยถากัมมูปคญาณ ย่อมเป็นไปในอามรณ์ ๕ …

เนื้อหาเกี่ยวกับอนาคตังสญาณและเจโตปริยญาณเป็นหลักสำคัญในวิสุทธิมรรค ซึ่งได้อธิบายว่า อนาคตังสญาณมีธรรมชาติเป็นอนาคตารมณ์ รวมถึงการรู้เกี่ยวกับอนาคตและกรรมต่างๆ โดยยกตัวอย่างกรณีต่างๆ เช่น การรู้เกี่ยว

…ป็นอัชฌัตตารมณ์ ในกาลที่ รู้กรรมของคนอื่น ก็เป็นพหิทธารมณ์แล ความเป็นไปในอารมณ์ ๕ แห่งยถากัมมูปคญาณ บัณฑิตพึงทราบ โดยประการที่กล่าวมาฉะนี้ ส่วนว่า ในตอนที่กล่าวถึงอัชฌัตตารมณ์และพริธารมณ์นี้ คำใด กล่าวไว้ใน…

…และภายนอกตามแนวทางของอัชฌัตตารมณ์และพหิทธารมณ์ในวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะในอารมณ์ ๕ แห่งยถากัมมูปคญาณ ที่บัณฑิตควรทราบและเข้าใจความแตกต่างระหว่างการรู้กรรมของตนเองและกรรมของผู้อื่น เช่น การร่วมทำกรรมแล้วทั้งสองไ…

…ิตชาติด อุตติ ติ ปฏิทิตชาติโย ชาติแห่่มบติ ของคนนัน มีอยู่ เหตุนัน คนนั้น ชื่อ ปฏิทิตชาย มีชาติแห่ง บัณฑิต. ก็ย ปัจจัย ให้พึ่งเข้าใจว่า ก็ย ปัจจุบี้ ไม่ต้องลงบไว้ตามเดิม จะลงในศพที่ไหน ก็ต้องไปคิดไวอย่าง…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการวิเคราะห์คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับประชุมและชนในมนุษยชาติ โดยเน้นความหมายและการใช้คำในบริบทต่าง ๆ เช่น อภิบาลบัลลังก์และชื่อชนที่มีคุณธรรม รวมถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับปัจจัยต่าง ๆ

…พราะฤตทั้งหลายมีฤดูไฟเป็นต้น อันสิ่งนี้เป็นคุณมีรูเป็นต้น ต้องช่วยอนุเคราะห์" อาจารย์พวก (นี้) นั่น บัณฑิตกล่าวว่า (ด้าน) ได้ว่า "ใครก็ตามกล่าวดังนี้ว่า สภาพะมีรูเป็นอากัปเป็นคุณแก่อาจฤดูมิค ่าว่า …

เนื้อหานี้พูดถึงลักษณะตาและประสาทสัมผัสต่างๆ โดยมีการอ้างถึงคำสอนของอาจารย์ในแต่ละพวกเกี่ยวกับการเชื่อมโยงระหว่างฤดูรูป ธาตุ และคุณลักษณะของประสาทสัมผัส ว่าตาคือความผ่องใสของฤดูรูปและมีความสำคัญเช่นเด

…ร- วิญญาณนี้ คือ กุญแจและมูฏฎาไม่มี ๑ วิธีกิรเป็นอาจอรๅ เฏิญาณ ๑" สังขารทั้งหลายที่เป็นกุศลเท่านั้น บัณฑิตพึงทราบโดยประการ ที่กล่าวมานี้ เป็นอันดับแรก ๑. มหาภูติอธิบายว่า สำหรับพระโวนอวาจผู้มีกรรมงจกรรมจิร…

ในบทนี้มีการอธิบายเกี่ยวกับสังขารทั้งหลายที่มีความสัมพันธ์กับวิญญาณในองค์ประกอบต่าง ๆ เช่น อารุปปวิญญาณ และโลกุตตรวิญญาณ การอธิบายยังรวมไปถึงการพิจารณาถึงความแตกต่างในสายวิญญาณและข้อความเกี่ยวกับพระนิ

…มกข์ อุทธัจจะ มนสิการ นี่เป็นอาวปะ [ อรรถาธิบายอุตุสังขังโลกมูลข้อ ] อรรถาธิบายในอุตุสังขังเหล่านี้ บัณฑิตพึงทรงดังต่อไปนี้ [ อภิฤกษะโบตัตปะ ] บุคคลใดอายา เหตุนี้บุคคลนึงจึงชื่ออิหิโล ( แปลว่าผู้อายอาย ) คว…

ในบทนี้พูดถึงอุตุสังขังที่เกี่ยวข้องกับสังขาร ๑๓ ประเภทในโลก พร้อมทั้งอธิบายถึงวิญญาณเดวที่ ๑ และแนวความคิดเกี่ยวกับความเป็นอายและความไม่อาย รวมถึงอภิฤกษะโบตัตปะ ซึ่งเป็นแนวคิดที่สื่อถึงความสงบและความ

…มที่สมปุญดับกับ ตัวกุสลวิญญาณแห่งวิญญาณเหล่านั้น ทุกประการเหมือนกันและ สังฆารามทั้งหมดแม้เป็นอัพงตะ บัณฑิตพิจารณาโดยนัยที่ กล่าวมานี้ นี้เป็นกุญแจอย่างพิสดารใส่สังฆารามนั้น นี้เป็นกุญแจอย่างพิสดารในสังฆ์ทั้…

บทความนี้พูดถึงเหตุผลในการจัดสังฆารามที่ประกอบด้วยมโนภิญญาธาตุ และวิริยะ โดยชี้ให้เห็นถึงการเปรียบเทียบระหว่างประเภทของสังฆารามต่างๆ ทบทวนแนวทางการพิจารณาและการตีความตามพระอภิธรรมของพระพุทธเจ้า ว่าการ

…ยตนะเหล่านี้ พึงทราบโดยลักษณะ แห่งจักุเป็นต้นด้วย ก็แล้วแต่ลักษณะทั้งหลายแห่งจักุเป็นต้นเหล่านั้น ฯ บัณฑิตพึงทราบโดยที่กล่าวแล้วในบทธรรมนิเทศเกิด [โดยมีเพียงนัน] คำว่า ตาวตวโต คือ ตาวตวาโต - โดยความมีเพียงน…

…ามีจักุและรูป เป็นเหตุแห่งจิตเจตสิก การเข้าใจในอายตนะ เช่น สถานที่เกิดและที่อยู่นั้นเป็นสิ่งสำคัญที่บัณฑิตพึงทราบ พร้อมกับอธิบายลักษณะต่าง ๆ ของจักุให้เข้าใจอย่างถูกต้อง เหตุที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ ช่วยส่งเสริ…

…ว่าว)ในพระบาลว่าว "ดูกรภิญญู บูรณนี้มีธฤฏุ ๘" ดังนี้เป็นอาทิและ เพราะเหตุนันแล โดยอธิบายตามที่ว่า (บัณฑิตีพึงทราบ) วิเคราะห์ว่า ก็ฉะนั้นเป็นธฤฏุแล้ว ข้อว่าโดยลักษณะเป็นต้น ว่าว่า วิฉัฏฉัยโดยลักษณะเป็นต้น …

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการวิเคราะห์ปัญญาและลักษณะของชาติในพระบาล โดยนำเสนอหลักการของธฤฏุและการวิเคราะห์ลักษณะเฉพาะของทุกสิ่ง ที่สามารถแบ่งแยกหรือจำแนกได้อย่างชัดเจน โดยอ้างอิงถึงคำสอนที่ปรากฏในพระไตรปิฎก

…อมเป็นทุกสมุทัยด้วย ย่อมเห็นทุกนิโรธด้วย ย่อม เห็นทุกบัญญามีปฏิภาณด้วย" ดังนี้เป็นต้น คำบาลีแห่งนี้ บัณฑิต พึง (นำมา) กล่าวไว้หมดเดิม อันกิจแห่งปฏิวิรญาณนั้น จักมี แจ้งใน (ตอนว่าด้วย) ญาณทัสสนวิธี ก็เถาสังเ…

…ห้ผู้บรรลุเห็นทุกข์และทางพ้นทุกข์ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น คำบาลีที่กล่าวถึงให้เรียบเรียงอย่างชัดเจนเพื่อให้บัณฑิตสามารถนำไปประกอบการพูดและการสอนต่อได้ เรียนรู้และเข้าใจถึงการประยุกต์ใช้ญาณในการศึกษาธรรมเพื่อการพัฒ…

…งหน้าไปสูเมืองใจกว่านั้น เพราะเหตุที่สร้างจรมีพระอวิชชามเท่านั้น หรืโดย (อวิชชา) ไมไม่ กล่าวความนี บัณฑิตรู้ว่ากว่า "ส่งธารทั้งหลายนี้เป็น ธรรมมิอวิชชาเป็นปัจฉัย" นั้นได้และ จริงอยู่ ข้อนี้แม่พระพระ ภาคเจ็…

…างบุญที่แท้จริงได้. ผู้ที่จะสามารถหลุดพ้นจากอวิชชาได้ ต้องมีความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับธรรมะ.Biندڙบัณฑิตเห็นว่า บุญต่างๆ จะเกิดขึ้นได้เมื่อการมองโลกเข้าใจผิด เมื่อไม่รู้จักความจริงด้านธรรมะที่เป็นไปตามหลั…