บุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 402 / 715

…ฌานิกา (เป็นไปในฌานทั้ง ๔ ใน จตุกนัย) หรือเป็นปัญจกฌานิกา (เป็นไปในฌานทั้ง ๕ ในปัญจกนัย เท่า ๆ กัน) บุคคลนั้น เป็นผู้อันภิกษุทั้งหลายพึงว่ากล่าวว่า "ท่านอย่าพูด อย่างนั้น เพราะเมื่อเป็นเช่นนั้น แม้ภาวนา…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิจากหลักการของอัปปมัญญาทั้ง 4 ซึ่งรวมถึงการมีวิตกและวิจาร และการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับสุขและอุเบกขา นอกจากนี้ยังมีการติชมการพูดที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับสมาธิและการเข้าใจพระพุท

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 232 ก็ดี บุรุษคล้ายศัตรูก็ดี ในที่ ๆ (วิ่ง) หนีไปก็ดี ในหมู่บ้านอื่นก็ดี แล้วหวาดกลัว และไม่อยากมองฉะนั้น อนึ่ง…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงการพิจารณาเกี่ยวกับความกลัวและการหลีกหนีในบริบทของฌาน โดยพระโยคาวจรได้เห็นโทษในรูปาวจรจตุตถฌานว่าเป็นอารมณ์ที่มีลักษณะหยาบและมีการประมวลด้วยอุปมาของสุนัขที่ถูกสุกรขวิดและคนที่กล

…้น โดยความหมาย (ในวิภังค์) จึงกล่าวไว้ว่า "คำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ หมาย ถึงธรรมคือจิตและเจตสิก ของบุคคลผู้เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ (ฌาน) หรือผู้เข้าถึง (คือเกิดใน) เนวสัญญานาสัญญายตนะ (ภพ) ผู้มีเนวส…

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความหมายของคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌานนี้ ความละเอียดและความเข้าใจในธรรมที่เกิดขึ้นทำให้เนวสัญญานา

…นั้น เหมือนกัน อันอารูปสมาบัติเหล่านั้น ประณีตและประณีตไปโดยลำดับ ด้วยประการฉะนี้ [อารูป ๔ อุปมาด้วยบุรุษ ๔ คน] บุรุษผู้หนึ่งเกาะอยู่ที่มณฑป (อันตั้งอยู่) ในที่ · ปละ (อ่านปะละ) เป็นชื่อมาตราน้ำหนัก ว่า…

เนื้อหาที่เสนอถึงความแตกต่างระหว่างสมาบัติอารูป ๔ โดยใช้การเปรียบเทียบกับผ้าชนิดต่างๆ ซึ่งมีความประณีตที่แตกต่างกันตามชนิดเนื้อผ้าและน้ำหนักของผ้า ข้อความนี้สื่อถึงความสำคัญของการเข้าใจในระดับความประณ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 263 ไม่สะอาด คนหนึ่ง (มา) อาศัย (เกาะ) บุรุษ ผู้นั้น คนหนึ่ง (มา) ไม่อาศัย (เกาะ) ผู้นั้น (ยืนอยู่) ข้างนอก และอีกคนหนึ่ง (มา) อาศัย (อิง) คน…

ในบทนี้กล่าวถึงอุปมาเกี่ยวกับการเกาะอิงในที่ไม่สะอาด โดยมีบุรุษสองคนที่เกาะมณฑปและคนที่ยืนอยู่ข้างนอกซึ่งไม่อาศัยในความไม่สะอาด เมื่อมีความรู้สึกว่าการเกาะอิงนั…

ตนะ ณ ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 264 บุรุษที่เกาะมณฑป (โหนอยู่) เพราะเกลียดที่ไม่สะอาด วิญญา ณัญจายตนะอันปรารภอากาสานัญจายตนะที่มีอากาศเป็น…

…ญายตนะและเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยเน้นว่าสิ่งเหล่านี้มีความสำคัญในกระบวนการคิดและการดำรงอยู่ ลักษณะของบุรุษที่เกาะมณฑปถูกใช้เป็นอุทาหรณ์เพื่ออธิบายความไม่ปลอดภัยทางจิตใจ สร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการอิงอาศั…

…ป (มัน) ก็ (ไป) พักอยู่ในโอกาสที่เป็นเช่นหลุมคูถอันไม่ได้ล้างมา ๑๐ ปี ๑. ฉบับพม่าเป็น มนฺทปุญญาน์ - บุญน้อย ในมหาฎีกาเป็น มนฺทปุญฺญ แต่ว่าจะเป็น ปัญญาอ่อน หรือบุญน้อย อย่างไหนก็เข้าใจยากอยู่นั่นเองทำไมจ…

…เพาะอาหารและความปฏิกูลที่เกิดขึ้น โดยชี้ให้เห็นว่าอาหารที่มีอาสยะประเภทต่างๆ จะมีผลกระทบต่อสุขภาพของบุคคลและร่างกาย อีกทั้งยังทำการเปรียบเทียบอาหารที่ผ่านการกลืนลงไปเหมือนกับของเสียในหลุมที่ไม่ได้ทำความ…

…าอาหารที่ยังไม่ย่อย ก็คือพิจารณาอุทธิยะ (อาหารใหม่) นั่นเอง พิจารณาโดยอาสยะ ก็คือพิจารณาน้ำดี เสมหะ บุพโพ โลหิต พิจารณาอาหารที่ย่อยแล้วก็เป็นอันได้กำหนดกรีสและบุตร พิจารณาโดยผลก็เป็นอันได้ กำหนดโกฏฐาสทั…

เนื้อหาในบทนี้เริ่มต้นด้วยการอธิบายเกี่ยวกับเบญจกามคุณและวิธีการเจริญกายคตาสติ โดยใช้ข้อมูลเกี่ยวกับอาหารและความปฏิกูลเพื่อความก้าวหน้าในธรรมะ อธิบายความหมายของววัฏฐาน และการพิจารณาอาการต่อไปของอาหาร

…๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - - หน้าที่ 20 สิ่งใดมีอยู่ในตน อาศัยตนอยู่ เป็นของเหลวอาบเอิบไป ซึ่งบุคคล ยึดถือ (เป็นของตน) สิ่งนี้คืออะไร ? สิ่งนี้คือ น้ำดี ฯลฯ น้ำ บุตร หรือแม้สิ่งใดสิ่งหนึ่งอื่นอีกท…

…ปรายเกี่ยวกับธาตุภายในตามหลักคำสอนในวิสุทธิมรรค โดยเน้นที่ธาตุน้ำ ธาตุไฟ และธาตุลม ที่มีอยู่ในตน และบุคคลยึดถือเป็นของตน การเข้าใจธาตุเหล่านี้สามารถช่วยให้เข้าใจธรรมชาติของร่างกายและการดำรงชีวิตได้มากขึ…

…แห่งธาตุ มีปฐวีธาตุ เป็นอาทิโดยพิสดารนี้ใด ในโกฏฐาสทั้งหลายนั้น โกฏฐาส ๔ นี้คือ อาหารใหม่ อาหารเก่า บุพโพ มูตร เป็นอตุสมุฏฐาน (มีฤดูเป็น สมุฏฐาน) อย่างเดียว ๔ นี้คือ น้ำตา เหงื่อ น้ำลาย น้ำมูก เป็นอุต จ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพรรณนาคำว่า 'โดยสมุฏฐาน' ในวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นว่าโกฏฐาสมีหลายประเภทและอธิบายถึงชนิดต่าง ๆ ของสมุฏฐาน ได้แก่ อาหารใหม่ อาหารเก่า และองค์ประกอบอื่น ๆ เช่น น้ำตา เหงื่อและลมหายใจ โ

…ฉิกรณียธรรมนั้น ๆ ทีเดียว ในเมื่อเหตุ (ที่จะให้ได้ อภิญญา) มีพร้อมอยู่" [มีภพวิเศษเป็นอานิสงส์] (๔) บุถุชนเหล่าใดมีฌานไม่เสื่อม ปรารถนาความเข้าถึง พรหมโลก ว่าเราจักเกิดในพรหมโลก หรือแม้ไม่ปรารถนาก็ตาม (…

บทนี้กล่าวถึงอานิสงส์ของการเจริญอัปปนาสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยมีอภิญญาเป็นเครื่องหมายแสดงความก้าวหน้า การทำให้แจ้งด้วยอภิญญาเพื่อเข้าถึงความรู้ยิ่ง ทั้งยังชี้ให้เห็นถึงการมีภพวิเศษจากการฝึกสมาธิที่ไม่เ

…ุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 94 ในอากาศ ป้องกันฝนถ่านเพลิง (มิให้ตกลงมาถูกคน) ได้ ฉะนั้น [ผู้มีบุพโยคะกล้าไม่ต้องฝึกฝนตามนี้ก็ทำฤทธิ์ได้] แต่สำหรับท่านผู้มีบุพโยคะ (ความเพียรที่ทำมาแต่ปางก่อน) แรงก…

บทนี้กล่าวถึงการฝึกฝนจิตและการพัฒนาคุณธรรมที่ช่วยให้เกิดอิทธิวิธะ โดยเน้นว่าผู้มีบุพโยคะสามารถทำได้แม้ไม่ต้องฝึกตามลำดับ การควรฝึกฝนจิตตามอาการ ๑๔ และการทำให้จิตอ่อน ซึ่งจะนำไปสู่อิทธ…

…พราะอรรถว่าสำเร็จ มีอธิบายว่า เพราะอรรถ ว่า เกิดผล และเพราะอรรถว่า ได้เฉพาะ ด้วยว่าสิ่งใดเกิดผล และ บุคคลได้เฉพาะซึ่งสิ่งใด สิ่งนั้น ก็เรียกได้ว่า สำเร็จ ดังพระบาลี (กามสูตร) ว่า "กาม กามยมานสฺส ตสฺส เจ…

การศึกษาความหมายของอิทธิในบริบทของจิตอ่อนและการตั้งอยู่ นำเสนอว่าจิตที่เต็มเปี่ยมด้วยการฝึกฝนสามารถนำไปสู่ความเป็นอิทธิ โดยการทำให้เกิดความไม่หวั่นไหวและความประณีตในภาวนา ทั้งนี้ได้มีการอ้างถึงบาลีสูต

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 108 พระองค์ โดยใจความว่า บุคคลไม่ควรประทุษร้ายต่อผู้ที่มิได้ทำร้าย ความที่พระราชาไม่อาจทรงปล่อยลูกศรออกไปได้ดังกล่าวมาฉะนี้ เป็…

ในบทนี้กล่าวถึงการไม่ประทุษร้ายต่อผู้อื่นและการให้ความสำคัญกับการเป็นผู้ไม่ปฏิกูลในสิ่งที่ปฏิกูล ซึ่งเชื่อมโยงกับอริยาอิทธิ และข้อบังคับในธรรมวินัย พระภิกษุสามารถพัฒนาจิตใจให้วางเฉยต่ออารมณ์ที่ไม่ดีใน

…วโตอิทฺธิ ฤทธิของโฆสกคฤหบดีก็เป็น ปุญฺญวโตอิทธิ ฤทธิของ เมณฑกคฤหบดีก็เป็น ปุญฺญวโตอิทธิ ฤทธิของผู้มีบุญทั้งห้า ก็เป็น ปุญฺญวโตอิทธิ" ดังนี้ ว่าโดยสังเขป คุณวิเศษที่สัมฤทธิ์ขึ้นในเมื่อ บุญสมภารถึงความสุก…

ในบันทึกนี้ได้ทบทวนกลุ่มบุคคลที่มีบุญซึ่งได้รับ ปุญฺญวโตอิทธิ เป็นพิเศษ พูดถึงฤทธิ์ต่างๆ ของพระเจ้าจักรพรรดิและคฤหบดีกแต่ละคน …

… "ราคะ เรียกว่า ธุลี แต่ละออง (ภายนอก) ไม่ เรียกว่าธุลี (ในอริยวินัย) คำว่าธุลีนั่นเป็นคำเรียก ราคะ บุคคลทั้งหลายผู้ที่ละธุลี (คือราคะ) นั้นได้ แล้ว ก็เป็นบัณฑิตอยู่ในศาสนาของพระองค์ผู้ ปราศจากธุลีได้ ม…

ในบทนี้ พระจุลปันถูกยืนร้องไห้อยู่ที่ประตูเมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นและเข้าไปปลอบพระจุลปันถูก โดยตรัสว่าผู้ที่ไม่สามารถท่องคาถาได้ไม่ถือเป็นความผิดในศาสนา พระองค์จูงมือเธอเข้าสู่วิหาร และเนรมิตผ้า

…ปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 126 โทสะ เรียกว่า ธุลี แต่ละอองไม่เรียกว่าธุลี คำ ว่าธุลีนั่นเป็นเรียกโทสะ บุคคลทั้งหลายผู้ที่ละธุลี (คือโทสะ) นั้นได้แล้ว ก็เป็นบัณฑิตอยู่ในศาสนา ของพระองค์ผู้ปราศจากธุลีได้ โม…

เนื้อหานี้อธิบายถึงโทสะและโมหะที่เรียกว่า 'ธุลี' และการละธุลีเหล่านี้เพื่อให้เป็นบัณฑิตในศาสนา เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากวิหารไป พระจุลปันถกได้รับนวโลกุตรธรรมที่มีคุณสมบัติในการบรรลุธรรมสูงสุดด้

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 127 ครั้งนั้น บุรุษผู้นั้นไป (ถึง) เห็นสวน (มะม่วงของหมอชีวก) รุ่งเรืองเป็นอันเดียวด้วยผ้ากาสาวะทั้งหลาย จึง(กลับ) ม…

ในบทนี้กล่าวถึงบุรุษที่ไปพบสวนมะม่วงของหมอชีวก อธิบายถึงการนำภิกษุไปกราบถวายพระพุทธเจ้า และการนิรมิตของภิกษุที่สามารถ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 135 ได้ ๓ โยชน์ ท้าวสุยามถือวาลวัชนี" ปัญจสิขะ บุตรคนธรรพ์ ถือ พิณสีเหลืองดุจผลมะตูมสุก ยาวประมาณ ๓ คาพยุต ทำบูชาแด่พระ ตถาคตเจ้า (ด้วยเสียงพิณ ?) ลง…

…ระธัมมทินนะในวันสำคัญ ขยายความเกี่ยวกับการทำอาวิภาวปาฏิหาริย์ พร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับธรรม ๓ ประการที่บุคคลควรปฏิบัติ และการประเมินการเสด็จลงของพระพุทธเจ้าในท่ามกลางทวยเทพ โดยกล่าวถึงพฤติกรรมและอุปกรณ์การ…

…้ำอันไม่แตกก็ได้ ในปาฏิหาริย์ข้อว่า "อุทเกปิ ปภิชฺชมาเน- (เดินไป) บนน้ำ อันไม่แตกก็ได้" มีพรรณนาว่า บุคคลใดแล้วจม น้ำนั้นเรียกว่า ภิชฺชมาน - แตก น้ำตรงกันข้าม เรียกว่า อภิชชมาน - ไม่แตก ก็แล ภิกษุผู้ใคร…

…ต่ยังรวมถึงการอธิษฐานอื่น ๆ เช่น อิริยาบถและวัตถุต่างๆ เพื่อให้เป็นไปตามที่ต้องการได้อีกด้วย ดังนั้นบุคคลที่ไม่มีฤทธิ์จะต้องเดินบนพื้นดินเท่านั้น ขณะที่ผู้ที่มีฤทธิ์สามารถดำเนินการต่าง ๆ ได้ตามที่อธิษฐา…