ประกอบ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 87 / 156

…ชื่อ ) จตุตถะ เพราะพระโยคาวจรเข้าถึงฌานนี้เป็นที่ 4 ส่วนคำใดที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้ว่า จตุตถฌานละองค์ ๑ ประกอบ ด้วยองค์ ๒ บัณฑิตพึงทราบอรรถาธิบายในคำนั้นต่อไป ความที่ จตุตถฌานละองค์ ๑ พึงทราบโดยการละโสมนัส ก็แล…

บทความนี้กล่าวถึงจตุตถฌานที่เป็นฌานที่ 4 ตามคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยมีการอธิบายถึงองค์ประกอบต่างๆ ของจตุตถฌาน และความสัมพันธ์ระหว่างจตุตถฌานกับปัญจกฌาน รวมถึงการพัฒนาจิตใจจากปฐมฌานไปยังทุติยฌา…

…กัน เพราะความที่เป็นผู้มีความเพียรอันปรารภ แล้ว ถีนมิทธะก็ละได้ อุทธัจจกุกกุจจะละได้ด้วยอำนาจการตาม ประกอบธรรมอันสงบที่ทำความไม่ต้องร้อนใจ ( ในภายหลัง ) เพราะ

บทความนี้สำรวจแนวคิดที่นำเสนอในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการปฏิบัติกรรมฐาน โดยเน้นที่ความสำคัญของอุทธุมาตกอสุภและผลของการควบคุมจิตใจผ่านกรรมฐาน ซึ่งผู้ปฏิบัติต้องมีความเพียรพยายามในการพัฒนาจิตใจ ปฏิกูลในการ

…ารถ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา (ต่อไป ) นี้เป็นนัยในการระลึกในพระพุทธคุณเหล่านั้น (คือ) ระลึก ( ประกอบ อิติปิ ไว้ทุกบท ) ว่า โส ภควา อิติปิ อรหั (แม้เพราะเหตุนี้พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นเป็นพระอรหันต์) ฯ เ…

เนื้อหาวิเคราะห์การระลึกถึงพระคุณของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยใช้บทอิติปิโสเป็นเครื่องมือในการไตร่ตรองว่าเหตุใดพระองค์จึงถูกเรียกว่าอรหันต์และภควา รวมถึงการอธิบายแต่ละนัยที่มีความหมายสำคัญเพื่อให้เข้าใจถึ

…อวิชชา และ ภวตัณหา อภิสังขารมีบุญญาภิสังขารเป็นต้นเป็นกำ ชรามรณะ เป็นกง สอดด้วยเพลาทำด้วยอาสวสมุทัย ประกอบเข้าไว้ในตัวรถ คือไตรภพหมุนไปตลอดกาลอันหาเบื้องต้นมิได้ นั้นใด กำทั้งหลาย ของสังสารจักรนั้นพระองค์ทร…

ในบทนี้กล่าวถึงการทำลายสังสารจักรซึ่งเกิดจากอวิชชาและภวตัณหา โดยพระองค์ทรงทำลายสังสารจักรอันเป็นผลแห่งการสั่งสมบุญ ด้วยพระญาณและศรัทธาเพื่อนำไปสู่การสิ้นกรรม พระอรหันต์ทรงวิเคราะห์โครงสร้างของสังสารจั

.. ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 263 (๑) ตถาคตรู้วาจาใดว่า เป็นวาจาไม่จริงไม่แท้ไม่ประกอบด้วย ประโยชน์ และวาจานั้นไม่เป็นที่รักไม่เป็นที่ชอบใจของคนอื่นๆ ด้วย ตถาคตย่อมไม่กล่าววาจานั้น (๒) แ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์วาจาที่มีความจริงแท้โดยพระตถาคต ซึ่งมีการแยกประเภทของวาจาเป็น 4 ประเภทตามความจริง ความเป็นประโยชน์ และความรู้จักกาลในการกล่าว วาจาที่ไม่เป็นจริงไม่ควรกล่าว ไม่ว่าจะได้รับคว

…ดูกรมหานาม ก็อริยสาวกผู้มีจิตดำเนินไปตรงแล้วนั่นแล ย่อมได้รสอรรถ ย่อมได้ รสธรรม ย่อมได้ความปราโมชอันประกอบด้วยธรรมเมื่อเธอปราโมช ปีติย่อมเกิด " ดังนี้ ในพุทธวจนะนั้นพึงทราบว่า คำว่าได้รสอรรถ ตรัสหมายเอาความ…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความไม่ประมาทในเทวตานุสสติที่มีอานุภาพมาก โดยการพิจารณาและปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ซึ่งเน้นให้ผู้มีปัญญาปฏิบัติอย่างตั้งใจและละเอียด โดยอ้างถึงพุทธวจนะที่กล่าวถึงอารมณ์และคว

… - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ โดยตรงคือนามนาม โดยอ้อมคือคุณนามและสัพพนาม และต้อง ประกอบให้มีลิงค์เป็นอย่างเดียวกันนามนาม ในภาษามคธท่านแบ่ง คำพูดเป็น ๓ ลิงค์ คือ ปุ๊ลิงค์ เครื่องหมายที่ไม่…

บทความนี้อธิบายถึงบทบาทของนามในบาลีไวยากรณ์ โดยแบ่งนามออกเป็นลิงค์ต่างๆ เช่น ปุ๊ลิงค์ อิตถีลิงค์ และนปุสกลิงค์ พร้อมกับการจัดประเภทตามกำเนิดและสมมติ ด้วยการนำเสนอตัวอย่างที่เกี่ยวข้อง เช่น การจำแนกคำท

…นามนาม จึงจัดเป็นลิงค์ได้ ๒ ลิงค์ แต่เป็น นปุ๊. โดยมาก. เป็นอิตถีลิงค์เฉพาะ โกฏิ เท่านั้น. 88 เมื่อ ประกอบเป็นศัพท์สังขยา ก็ต้องปรากฏเป็น สติ อยู่ข้างหลัง เพราะ ยังขาดอยู่หนึ่งที่จะเต็มจำนวน ในที่จะเต็มเช่น…

บทนี้กล่าวถึงการอธิบายบาลีทางไวยากรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการจำแนกนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการกำหนดวจนะของสังขยา ซึ่งระบุว่า ตั้งแต่ ทวิ ถึง อฏฐารส เป็นพหุวจนะ และจาก เอกูนวีสติ ถึง อฏธนวุฒิ เป็นเอกวจนะ มี

…ำหนดใช้ อุตฺตร อยู่ใกล้สังขยาคุณ, อธิก อยู่ ใกล้สังขยานาม, อุตฺตร อธิก ทั้งสองนี้เป็นคุณนาม เมื่อใช้ประกอบ ต้องให้เป็นคุณนามของสังขยาที่เป็นจำนวนเต็ม (คือสังขยาที่เป็นตัว ประธาน) จะนับนามนามใด ให้เอานามนามน…

…ปรับเปลี่ยนรูปเป็นสิ่งที่สำคัญในการสร้างความถูกต้องในการใช้ภาษา ตัวอย่างที่ให้ไว้ได้แก่การแสดงถึงการประกอบของสังขยาที่เป็นเศษในแบบปรับย่อสมาส.

… ครึ่งพัน คือ ๕๐๐ หรือ ครึ่งหมื่น คือ ๕,๐๐๐ เป็นต้น เพื่อจะ ให้จำนวนหลังเต็ม ท่านนิยมใช้ อฑฺฒ ศัพท์ ประกอบ ส่วนจำนวน ข้างหน้านั้นไม่จำกัดจำนวน เช่น ๑๕๐-๓,๕๐๐-๖,๕๐๐ เป็นต้น เมื่อ ประกอบด้วย อฑฺฒ ศัพท์ ก็ต้อง…

เนื้อหานี้เสนอการอธิบายถึงบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะเกี่ยวกับนามและอัพยยศัพท์ พร้อมทั้งการใช้เลขที่ประเมินสำหรับเอกวจนะและพหุวจนะ โดยยกตัวอย่างให้เข้าใจง่าย เช่น สังขยาที่มีจำนวนที่สุดและการใช้คำว่า อฑฺฒ ใ

…กรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 85 เอว เวทหิ เจ้าจงว่าอย่างนี้ เอว์ แปลว่า อย่างนี้ เป็นศัพท์ นิบาต ประกอบเข้ากับ กิริยา คือ วเทหิ ซึ่งแปลว่า เจ้าจงว่า ปุนปฺปุนํ กโรถ พวกท่านจงทำบ่อย ๆ ปุนปฺปุนํ แปลว่า บ่อย…

ในหน้าที่ 85 ของบทเรียนนี้ มีการอธิบายการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะการสร้างประโยคผ่านการรวมศัพท์ต่างๆ เข้าด้วยกัน เช่น นิบบาต และการใช้กิริยาวิเสสนะ การแปลและประโยคตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์

…นไหน คนไหน คนหนึ่ง, พวกหนึ่ง บางคน, บางพวก ทั้งปวง หรือ, อะไร กี อุภย " " ทั้งสอง เป็นคำใช้แทน หรือ ประกอบ นามนาม โดยไม่ได้กำหนด แน่นอนลงไปว่า สิ่งนั้น สิ่งนี้ หรือ คนนั้น คนนี้ เป็นต้น เช่น "โย ปุคฺคโล" แป…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะนามและอัพยยศัพท์ เช่น คำว่า "ใด" ในวิเสสนสัพพนามที่ใช้ประกอบคำว่า บุคคลเพื่อให้มีความหมายกว้าง. คำนี้ไม่เฉพาะเจาะจงในสิ่งหรือคนใดคนหนึ่ง นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับกา…

…ยมวิเสสนสัพพนาม เรียกว่า เอกสัพพนาม ไม่ได้มุ่งหมายที่จะนับ นามนาม เพื่อให้ทราบจำนวน เป็นแต่เพียงใช้ ประกอบเข้ากับบทนามนาม เพื่อความสละสลวยแห่งสำนวนโวหาร ที่จะกล่าวขึ้นในเบื้องต้นแห่งเรื่องนั้น ๆ ดังจะเห็นได…

…์ แยกประเภทของเอกออกเป็นสังขยา และอนิยมวิเสสนสัพพนาม โดยสังขยาจะนับจำนวนของนามนาม ส่วนอนิยมวิเสสนใช้ประกอบกับบทนามเพื่อสละสลวยในการกล่าวถึงในพระสูตรต่างๆ เช่น คำว่า เอก ในพระสูตรไม่ได้มุ่งหมายที่จะนับแต่ใช้…

…ได้ ไม่มีลิงค์ ไม่มีวจนะ แต่ จำต้องใช้ศัพท์นั้น ๆ ในฐานะที่เป็น ตติยาวิภัตติ และ สัตตมีวิภัตติ แม้จะประกอบเข้ากับนามนาม ที่เป็น ลิงค์ใด วจนะใด ก็ตาม สัพพนามที่แปรรูปไปเป็น อัพยยตัทธิต แล้วนั้น ก็ยังคงปรากฏเ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีการเปลี่ยนรูปเมื่อใช้ร่วมกับอัพยยตัทธิต และการใช้ศัพท์ในฐานะที่เป็นตติยาวิภัตติและสัตตมีวิภัตติ การแจกวิภัตติของสัพพนามจะแตกต่างจากนามนาม ผู้เรียนคว

… ๆ แล้วคำนึงถึงความตายของพวก สัตว์ที่ตายซึ่ง (มัน) มีสมบัติ (คือความพร้อมมูลต่าง ๆ) ที่ตนเคย เห็นมา ประกอบสติ และสังเวคะ และญาณเข้า ยังมนสิการให้เป็น ไปโดยนัยว่า "มรณ์ ภวิสฺสติ ความตายจักมี" ดังนี้ เป็นต้นเ…

บทความนี้เน้นถึงการพิจารณาเรื่องความตายด้วยสติ โดยให้ผู้ศึกษาได้ตรวจสอบว่า การมีสติในการรับรู้ถึงความตายจะช่วยลดความโศกเศร้าจากการมองเห็นการตายของบุคคลที่รักหรือเป็นเวร การมีสติส่งผลให้เกิดการยอมรับแล

…ุบัน สัตว์ก็มิใช่เป็นแล้ว (แต่) ชื่อว่าเป็นอยู่ (และ) มิใช่จักเป็น ชีวิต อัตภาพ และสุขทุกข์ ทั้งมวล ประกอบอยู่ ด้วยจิตดวงเดียว ขณะ (แห่งชีวิตเป็นต้นนั้น) ย่อมเป็นไปเร็ว ขันธิเหล่าใดของคนที่ตายไป หรือ

เนื้อหานี้กล่าวถึงการนำคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกี่ยวกับมรณสติและความสั้นของชีวิต เพื่อเตือนสติให้พิจารณาความตายว่าเป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน โดยอุปมาเปรียบเทียบชีวิตกับล้อรถที่หมุน ด้วยการเน้นว่าชีวิตเป

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 42 ประกอบอธิจิตพึงมนสิการปัคคหนิมิตส่วนเดียวเท่านั้นไซร้ ย่อมเป็น ได้ที่จิต (ของเธอ) จะพึงเป็นข้างอุทธัจจะเสี…

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการควบคุมจิตของภิกษุ โดยเน้นให้เห็นความสำคัญของการมีสมาธิและการประมวลอารมณ์ให้ถูกต้อง เพื่อให้จิตมีความอ่อนและผ่องใส ทำให้สามารถพ้นจากอาสวะได้ นอกจากนี้ยังเปรียบเทียบกับการทำทองเพ

…กอยู่ในวิหารเดียวกันกับพระอาจารย์ ไซร้ เธอก็ไม่จำต้องให้อาจารย์บอก (วิธีต่าง ๆ) โดยพิสดารอย่าง นั้น ประกอบกรรมฐานไปได้คุณวิเสส (แห่งภาวนาขั้น ๑) แล้วจึง (ขอ) ให้ท่านบอกขั้นสูง ๆ ขึ้นไป (แต่) พระโยคีผู้ใคร่จ…

เนื้อหานี้เสนอการแปลและอธิบายเกี่ยวกับกรรมฐานในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงถึงการทำอุคคหโกสัลละและการปฏิบัติกรรมฐานของพระโยคี พร้อมทั้งการเตรียมตัวก่อนจะเริ่มกรรมฐาน รวมถึงการทำบริกรรมตามหลักการที่เกี่ยวข้อง

…ุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 63 [ปอด] คำว่า บุปผาส-ปอด ได้แก่เนื้อปอดอันมีเนื้อย่อย ๆ ๓๒ ชิ้น (ประกอบกันอยู่) ปอดนั้น โดยสี แดงดังสีผลมะเดื่อที่สุกยังไม่จัด โดยสัณฐาน มีสัณฐานดังชิ้นขนมหนา ๆ ที่เขาตัดไ…

…รวมถึงการทำงานหลักของอวัยวะทั้งสองนี้ เช่น หน้าที่รับสารอาหารและของเหลวในร่างกาย เนื้อหาอธิบายว่าปอดประกอบด้วยเนื้อเยื่อ 32 ชิ้น มีลักษณะสีแดงและความสัมพันธ์กับหัวใจและตับ ส่วนไส้ใหญ่ถูกระบุถึงลักษณะความยาว…

…ัวที่ท่าลงน้ำฉะนั้น แต่นั้น เธอพึงผูกไว้ด้วยเชือกคือสติ เทียมไว้ที่ตรงนั้นแหละ แทงด้วยปฏิก คือปัญญา ประกอบกรรมฐานไว้ไปเถิด เมื่อเธอประกอบไปอย่างนั้น ไม่ช้านิมิต ก็จะปรากฏ ๆ [นิมิตปรากฏต่าง ๆ กัน] ก็แล อาจาร…

บทนี้พูดถึงการทำสมาธิด้วยการใช้สติและปัญญา เปรียบเทียบกับการทำงานกับโคที่ต้องใช้ความระมัดระวัง โดยแนะนำให้จัดการจิตไว้ในที่ที่ลมกระทบอย่างปกติ เมื่อสร้างสรรค์ไปในทางนี้ จะนำไปสู่การปรากฏนิมิตต่าง ๆ นอ