ปุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 199 / 459

…กคน ไม่จำกัดเพศภูมิ ฐานะและวัย ปฏิบัติตามได้ทั้งนั้น ดังที่เราเข้าใจกันอยู่แล้ว ฉะนั้น รวมใจความว่า ปุริโส คำนี้เป็นสาธารณะโวหารที่นิยมใช้อยู่ในภาษา บาลีทั่วไป ทั้งที่เป็นส่วนไวยากรณ์ และส่วนธรรมคำสั่งส…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำว่า 'ปุริโส' ซึ่งเป็นสาธารณะโวหารที่ไม่จำกัดเพศและฐานะ อธิบายถึงการแบ่งประเภทบุรุษในไวยากรณ์บาลี รวมถึงการใ…

…านแสดงไว้โดยชัดเจนแล้ว ให้ผู้ศึกษา พึงกำหนดแจก ต สัพพานาม กับ ตัวนามนามให้ตรงกันโดยนัยนี้ วิธีใช้ ต ปุริสสสัพพนาม ได้กล่าวมาในเบื้องต้นแล้วว่า คำนี้สำหรับใช้แทน นามนาม ที่ เคยออกชื่อมาแล้ว เพื่อจะมิให้ม…

ในบทเรียนนี้ได้กล่าวถึงการใช้สัพพานามและนามนามในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้คำปุริสสสัพพนาม ซึ่งช่วยให้การสื่อสารในภาษาบาลีไม่เกิดความซ้ำซาก นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบการใช้คำในภ…

…ก อมห อุตตมบุรุษ. ทั้ง ๔ ศัพท์นี้ เมื่อจะเรียงเข้าประโยคต้องมีบท อื่นนำหน้าก่อน จึงจะใช้ได้ เช่น Q. ปุตโต เต วย์ ปตฺโต บุตร ของท่าน ถึงแล้ว ซึ่งวัย ๒ ๔ ๒ ကေ ๔ ๒. (อห์) สตฺต โว ภิกฺขเว อปริหานิเย ธมฺเม เ…

บทเรียนนี้สำรวจการใช้บาลีในไวยากรณ์ โดยเฉพาะเรื่องของนามและอัพยยศัพท์ และการแสดงความเคารพในภาษา เมื่อพูดถึงพหุวจนะที่ใช้เพื่อแทนผู้สูงวัย เช่น อาจารย์และบิดา นอกจากนี้ยังมีการอธิบายการใช้โครงสร้างประโ

…- อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 84 วิเสสนะ ภาษาไทย ภาษาบาลี ภูเขาใหญ่ มหนฺโต ปพฺพโต ปุ๊. ที่เป็น คุณนาม ชบาเขียว นีลา ชปา อิต. สกุลดี สุนทร์ กุล นปุ๋. ชายนั้น โส ปุริโส ที่เป็น สัพพนาม ห…

เนื้อหานี้อธิบายการใช้วิเสสนะในภาษาไทยและภาษาบาลี โดยชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างการใช้คำวิเสสนะในทั้งสองภาษา เช่น การจัดลำดับคำ การใช้คำกิริยาที่มีเนื้อความแตกต่าง ตลอดจนการเรียกศัพท์ที่ใช้ประกอบก

…หรือ ประกอบ นามนาม โดยไม่ได้กำหนด แน่นอนลงไปว่า สิ่งนั้น สิ่งนี้ หรือ คนนั้น คนนี้ เป็นต้น เช่น "โย ปุคฺคโล" แปลว่า บุคคลใด คำว่า "ใด" เป็น อนิยม วิเสสนสัพพนาม ประกอบคำว่า บุคคล ให้วิเศษขึ้น แต่ยังรู้ไม…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะนามและอัพยยศัพท์ เช่น คำว่า "ใด" ในวิเสสนสัพพนามที่ใช้ประกอบคำว่า บุคคลเพื่อให้มีความหมายกว้าง. คำนี้ไม่เฉพาะเจาะจงในสิ่งหรือคนใดคนหนึ่ง นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกั

…ย่าง ซึ่งต่างจากศัพท์อื่นๆ ในประเภทเดียวกัน พึงสังเกตในหัวข้อต่อไปนี้ :- ๑. การแจกวิภัตติ ก ศัพท์ ในปุ๊ลิงค์ท่านให้แปลง กึ เป็น ก แล้วแจกตามแบบ ย ศัพท์ ดังนี้ :- ป. ทุ เอก. โก ກໍ ปุ๊ลิงค์ พหุ. เก เก ต. …

บทความนี้อธิบายถึงการใช้คำว่า 'เอก' ในบริบทต่าง ๆ ของบาลี โดยเฉพาะการแปลและการแจกวิภัตติคำ โดยเน้นการทำความเข้าใจความหมายในแง่มุมต่าง ๆ เช่น 'คนหนึ่ง' หรือ 'พวกหนึ่ง' และวิธีการใช้คำถามที่มีความเฉพาะเ

…93 ๕. กึ ศัพท์ที่มี ย นำหน้า มี จิ ต่อท้าย ถ้าแจกวิภัตติในลิงค์ ทั้งสาม ก็จะสำเร็จรูปดังนี้ :- เอก. ปุ๊ลิงค์ พหุ. ป. โย โกจิ ทุ ยงฺกญฺจิ ต. จ. เยน เกนจิ ยสฺส กสฺสจิ เย เกจิ เย เกจิ เยหิ เกหิจิ เยส์ เกสญ…

เอกสารนี้นำเสนอการแจกวิภัตติของศัพท์บาลีที่มี ย นำหน้า และ จิ ต่อท้าย โดยแสดงตัวอย่างและรูปแบบต่างๆ ของการเชื่อมคำในภาษาบาลี ซึ่งมีประโยชน์ในการศึกษาภาษาบาลีทั้งในด้าน语法และคำศัพท์ การแข่งขันทางภาษาและ

…อุทาหุ หรือว่า กจฺจิ แลหรือ " อาทู นุ หนอ เสยฺยถีท อย่างไรนี้ ทั้ง 4 ศัพท์นี้ ทางสัมพันธ์ เรียกว่า "ปุจฉนตฺถ." อาม แปลว่า เออ นิบาตบอกความรับ อามนฺตา แปลว่า เออ ทั้ง ๒ ศัพท์นี้ ทางสัมพันธ์เรียกว่า "สมปฏ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่นิบาตและคำต่างๆ ที่มีความหมายพิเศษในภาษาบาลี เช่น 'กิ' แปลว่า 'หรือ', 'นนุ' แปลว่า 'มิใช่ หรือ', และนิบาตสำหรับผูกศัพท์และประโยคที่มีอรรถหลายอย่าง เป็นต

… " เอกโต ข้างเดียว " อุภ ปร อุภโต สองข้าง " ปรโต ข้างอื่น " ต ตโต แต่-นั้น เอต " เอโต แต-นน อิม อปร ปุร ปจฺฉ ทกฺขิณ " " อิโต แต-น " อปรโต ข้างอื่นอีก ปุรโต ข้างหน้า " ปจฺฉโต ข้างหลัง " ทกฺขิณโต ข้างขวา …

เนื้อหาเกี่ยวกับตติยาวิภัตติและปัญจมีวิภัตติในบาลี ซึ่งอธิบายการใช้คำว่า 'ข้าง' และ 'แต่' พร้อมทั้งตัวย่างการแปลศัพท์เดิมและรูปสำเร็จ เช่น สพฺพ โต (ทั้งปวง) และ อญฺญโต (แต-นอกนี้) เช่นเดียวกับการแปลคำ

…ั้นมีอธิบายว่า พระโยคาวจรพึงระลึกถึงความตาย โดยเปรียบเทียบด้วยอาการ ๓ คือ ยสมหตุตโต โดยความมียศใหญ่ ปุญฺญมหตุตโต โดยความมีบุญมาก ถามมหตุตโต โดยความมีเรี่ยวแรงมาก อิทฺธิมหตุตโต โดยความมีฤทธิ์มาก ปญฺญามหต…

ในบทนี้กล่าวถึงการระลึกถึงความตายโดยอาการวิบัติแห่งสมบัติที่เกี่ยวข้อง พระโยคาวจรได้ชี้ให้เห็นถึงความตายว่าเป็นปริโยสานแห่งชีวิต โดยการเปรียบเทียบกับบุคคลต่าง ๆ ที่มีคุณลักษณะเช่น ยศ ความมีบุญ และปัญญ

…ฐเช่นพระเจ้ามหาสมมต ท่านยัง ประสพอำนาจจมฤตยู กล่าวอะไรใจคนทั้งหลาย เช่นเราเล่า ดังนี้เป็นประการแรก [ปุญฺญมหตุตโต] (พึงระลึก) โดยความมีบุญมากอย่างไร ? พึงระลึกโดยความมี บุญมากอย่างนี้ว่า เศรษฐีเหล่านี้คื…

ในเนื้อหา มีการพูดถึงการระลึกถึงความมีบุญและการสำรวจแนวคิดเกี่ยวกับความตาย โดยยกตัวอย่างเศรษฐีที่มีชื่อเสียงทั้งหลาย เช่น โชติยะ ชฏิละ และอุคคะ ซึ่งแม้จะมีบุญมากและมีอำนาจก็ยังต้องพบกับความตาย และชี้ใ

…๑. ความตอนนี้ ฉบับยุโรปเรียงไว้เป็นรูปคาถาว่า กกจูปมโอวาท- ปฏิฆสฺส ปหานาย อาทีน์ อนุสสร โต ฆฎิตพฺนํ ปุนปฺปุนํ ข้าทีทีเดียว ส่วนฉบับของเราเรียงเป็นความเรียง และ ปุนปุปุน พลัดไปอยู่ต้นประโยคหลัง อย่างไรอย…

ในเนื้อหานี้เกี่ยวกับการสอนของโยคาวจรภิกษุที่ใช้พระโอวาทของพระพุทธเจ้าเป็นแนวทางในการละปฏิฆะ และแสดงออกถึงความสำคัญของการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะความโกรธ การอ้างอิงถึงคำสอนในฉบับยุโรปและการแก้ไขศัพท์ต่าง

… อเวรา ฯเปฯ อตฺตานํ ปริหรันตุ ขอสตรีทั้งหลายทั้งปวง จงเป็นผู้ไม่มีเวร ฯลฯ รักษาตนอยู่เถิด (๒) สพฺเพ ปุริสา---- ขอบุรุษทั้งหลายทั้งปวง---- (๓) สพฺเพ อริยา---- ขออริยชนทั้งหลายทั้งปวง (๔) สพฺเพ อนริยา----…

ในวิสุทธิมรรค ภาค ๒ ตอน ๑ มีการอธิบายถึงเมตตาจิตและการรักษาตนให้เป็นผู้ไม่มีเวร โดยเสนอคำขอให้สัตว์ทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นสตรี บุรุษ อริยชน และอนริยชน รวมถึงเทพ และมนุษย์ให้รักษาตนเองและอยู่อย่างไม่มีเ

…น ๑ - หน้าที่ 189 (๔) สพฺเพ ทุกขิณาย ทิสาย สตฺตา---- ขอสัตว์ทั้งหลาย ทั้งปวง ในทิศใต้---- (๕) สพฺเพ ปุรตฺถิมาย อนุทิสาย สตฺตา---- ขอสัตว์ทั้งหลาย ทั้งปวง ในทิศเฉียงตะวันออก (คือตะวันออกเฉียงเหนือ)---- (…

เนื้อหานี้สรุปถึงการขอพรสำหรับสัตว์ทั้งหลายในทิศทางต่างๆ ตามที่ระบุในวิสุทธิมรรคแปล เช่น ในทิศใต้ ตะวันออกเฉียงเหนือ ตะวันตกเฉียงใต้ และบอกถึงการแสดงเจตนาให้สัตว์ทั้งหลายอยู่รอดโดยไม่มีเวร การขอพรนี้ม

…ใจเข้า ชื่อว่า ภูต เพราะเป็นแล้ว หมายความว่า เพราะเป็นขึ้นพร้อม คือ เกิดใหญ่ขึ้น นิรยะ ท่านเรียกว่า ปุ๋ สัตว์ทั้งหลายย่อมเลื่อน หมายคามว่า ย่อมไปในนิริยะที่เรียกนั้น เหตุนั้นจึงชื่อ บุคคล” ๑. สํ. ขันธวา…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และตีความคำว่า 'สัตว์' ตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ โดยเฉพาะคำว่า สัตว์ ที่มีการใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้อง เช่น เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ และการเข้าใจในมิติของการเกิดแ

…ๆ ในอาการ ๕ ส่วนในโอธิโสผรณะเป็น ๒๘ เนื่องด้วยอัปปนา ๔ ๆ ในอาการ ๓ ก็แลในอาการ ๓ นั้น คำว่า อิตถิโย ปุริสา - สตรี บุรุษ ท่านกล่าวโดยเพศ คำว่า อริยา อนริยา - อริยชน อนริยชน กล่าว โดย (แยก) เป็นพระอริยะ แ…

บทนี้กล่าวถึงการเจริญเมตตาของพระโยคาวจร ตามอัปปนาในบทต่าง ๆ โดยอธิบายเกี่ยวกับจำนวนอัปปนาในแต่ละประเภทอาการ พร้อมเหตุผลในการแบ่งประเภททั้งหญิงและชาย รวมถึงอานิสงส์ ๑๑ ประการที่เกิดจากการเจริญเมตตา โดย

…ลังเข้าไปข้างใน (สำไส้) เพราะเหตุที่ในอาสยะ ๔ คือ ปิตตาสยะ (อาสยะคือน้ำดี) เสมหาสยะ (อาสยะคือเสมหะ) ปุพพาสยะ (อาสจยะคือบุพโพ) โลหิตาสยะ (อาสยะคือโลหิต) อาสยะอย่างใด อย่างหนึ่งย่อมมีเป็นแท้ แม้แก่พระพุทธ…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์นิยามและการสื่อความหมายของบิณฑบาตในวิสุทธิมรรค ซึ่งกล่าวถึงบทบาทของอาหารในชีวิตประจำวันและการมีให้เห็นในมุมมองทางพระพุทธศาสนา โดยอ้างอิงถึงอาสยะต่างๆ ที่ทำให้เกิดการเข้าใจใน

…า (จากอัตตา) หาสัตว์ (คือ วิญญาณ) มิได้ เป็นของเหลว มีอาการซึมซาบได้ เป็นอาโปธาตุ ด้วยประการฉะนี้ " ปุพฺโพ - น้ำหนอง น้ำเหลือง ว่า "บุพโพ ไม่มีโอกาส (คือที่อยู่) ประจำ ในตำแหน่ง แห่งร่างกายใด ๆ ที่ถูกตอ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงความไม่แน่นอนและการไม่มีตัวตนของอัพยากฤต รวมถึงการวิเคราะห์ธรรมชาติของบุพโพที่ไม่มีโอกาสประจำในร่างกาย การเปรียบเทียบความเข้าใจในตำแหน่งต่าง ๆ ของร่างกายกับการเกิดของบุพโพ โดยแสด

…ี่ปรากฏเป็นของใหญ่แห่งสันดาน ๒ อย่าง * เอตานิ มหาฎีกาว่า ท่านเพ่ง ภูตศัพท์ ซึ่งเป็นได้สองลิงค์ (คือ ปุ๋. และ นป.) จึง ทําเป็น นปุ๊. ไป.

ในบทนี้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างสมุฏฐานและกรรมสมุฏฐานซึ่งมีความเป็นอันเดียวกัน ทั้งยังชี้ให้เห็นถึงคุณลักษณะของธาตุที่เรียกว่า รูป ซึ่งไม่ล่วงลักษณะของความทรุดโทรม มีการอธิบายถึงการปรากฏการณ์ใหญ่ที่เก

… ก็คืออายาตนะภายใน 6 มีจักษุเป็นต้น วิญญัติ ๒ คือ กาย วิญญัติ วจีวิญญาติ อินทรีย์ ๓ คือ อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ และชีวิตทรีย์ แต่ถ้า วิญญาณวัตถุ หมายเอา หทยวัตถุ (คือหัวใจ) ตามที่เกิดอาจารย์ว่า อินทรีย…

มีการกล่าวถึงความแตกต่างระหว่างธาตุภายในและภายนอก โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างปฐวีธาตุและความเป็นปัจจัยช่วยกันของธาตุต่างๆ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการทำความเข้าใจเกี่ยวกับวิญญาณวัตถุรวมถึงอินทรีย์ทั้งหลา