มา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 513 / 1051

အ ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 302 คือในท้องของมารดา ฯ คัพภเสยยกะเหล่านั้นนั่นแล ชื่อว่าสัตว์ เพราะ เป็นผู้ข้องในอารมณ์มีรูปเป็นต้น เพราะเหตุนั้น จึง…

บทนี้อธิบายถึงขั้นตอนการเกิดของสัตว์ในช่วงเวลาต่างๆ ในท้องมารดา โดยใช้แนวคิดจากอภิธรรมและหลักบาลี เพื่อแสดงความเชื่อมโยงของการปฏิสนธิและหมวดงามในชีวิตในช่วงท้อง…

…าะห์ธรรมทุกอย่าง ๑ พึงทราบอย่างไร ? พึงทราบอกุศลสงเคราะห์ก่อน ฯ อาสวะ (กิเลสเครื่องหมักดอง) ๔ คือ กามาสวะ อาสวะคือ 0 กาม ๑ ภวาสวะ อาสวะคือภพ ๑ ทิฏฐาสวะ อาสวะคือทิฏฐิ ๑ อวิชชาสวะ อาสวะคืออวิชชา ๑ ฯ * พระ…

…งคหะ, โพธิปักขิยสังคหะ, และสัพพสังคหะ. ข้าพเจ้ายังได้อธิบายเกี่ยวกับอาสวะ 4 ประการที่ประกอบไปด้วย กามาสวะ, ภวาสวะ, ทิฏฐาสวะ, และอวิชชาสวะ โดยอ้างอิงถึงบทบาทของพระอริยาเมธีที่เป็นแปลผู้ทรงคุณวุฒิ.

…ี ๗๒ ประเภท พร้อมทั้งลักษณะ คือมีความคิดเป็นต้นเป็นลักษณะ ที่พระอนุรุทธาจารย์ ได้กล่าวไว้แล้ว ด้วยสามารถแห่งจิต เจตสิก นิปผันนรูป และนิพพาน บัดนี้ ข้าพเจ้า (พระสุมังคลาจารย์) จักกล่าวสมุจจัย (การรวม) คื…

…งแยกตามอำนาจและคุณภาพของธรรม มีการสงเคราะห์ธรรมที่เป็นอกุศล, กุศล, และโพธิปักขิยธรรม โดยใช้คลังความหมายที่อธิบายความเข้าใจถึงธรรมที่ประกอบกันได้.

…นิวรณ์ ฯ นิวรณ์คือถีนมิทธะ ชื่อว่า ถีนมิทธนีวรณ์ ฯ อุทธัจจกุกกุจจนีวรณ์ก็อย่างนั้น ๆ มีคำถามสอดเข้า มาว่า ก็เพราะเหตุไร ธรรมที่แตกต่างกันเหล่านี้พระผู้มีพระภาค จึงตรัสไว้อย่างละ ๒ (ถนะกับมิทธะ อุทธัจจะก…

บทความนี้กล่าวถึงนิวรณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นที่บทบาทของนิวรณ์ เช่น กามฉันทะและพยาบาท ในการปิดกั้นปัญญาและส่งผลต่อจิตใจ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงปัจจัยและสภาพที่ก่อให้

… ลงใน ๕ ฐานและ ๘ ฐาน อวิชชาสงเคราะห์ลง ใน ๓ ฐาน, ปฏิฆะสงเคราะห์ลงใน ๕ ฐาน กังขาสงเคราะห์ลงใน ๔ ฐาน, มานะและอุทธัจจะ สงเคราะห์ลงใน ๓ ฐาน, ถีนะสงเคราะห์ลงใน ๒ ฐาน, บาป คือ กุกกุจจะ มิทธะ อหิริกะ อโนตตัปปะ…

…นและการรวมกันของหมวดธรรมต่าง ๆ เข้าด้วยกัน เพื่อให้เข้าใจถึงความพ้นทุกข์และหนทางสู่ความหลุดพ้น ที่สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 328 หมายเอาธรรมเหล่าอื่น เหตุที่ว่ามานี้เป็นเหตุแห่งการแสดงอินทรีย์ เหล่านั้นตามลำดับ เพราะฉะนั้น จึงควรพอก…

…ลต่อการทำงานของจิต นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงการใช้ธรรมชาติเพื่อพัฒนาสัมปยุตธรรมให้สำเร็จตามความมุ่งหมาย การทำความเข้าใจในหลักเหล่านี้ จะช่วยให้ผู้คนสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อพัฒนาจิตใจและการดำเนิ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 329 ผัสสาหารย่อมนำเวทนา ๓ มา ฯ กุศลกรรมและอกุศลกรรม กล่าวคือ มโนสัญเจตนาหาร ย่อมนำปฏิสนธิในภพทั้ง ๘ ง ๓ ฯ ปฏิสนธิวิญญาณ กล่าวคือ…

…ระหว่างผัสสะและเวทนา ว่ามีความสำคัญในการนำไปสู่อารมณ์ต่างๆ ของสัตว์ ซึ่งการผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์สามารถสร้างเวทนาได้ เช่น เวทนาแห่งสุขเป็นต้น นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสำคัญของกุศลกรรมและอกุศลกรรมที่มีผ…

…สงเคราะห์ปัจจัย) ๒ อย่าง คือ ปฏิจจสมุปบาทนัย ๑ ปัฏฐานนัย ๑ ฯ บรรดานัยทั้ง ๒ นั้น นัยที่ท่าน กำหนดโดยมาตรว่าอาการ คือภาวะแห่งธรรมที่มีปกติเกิดขึ้นโดยเป็น ปัจจัยธรรมนั้น ๆ เรียกว่า ปฏิจจสมุปบาทนัย ฯ ส่วนท…

…ปฏิจจสมุปบาทนัยและปัฏฐานนัย ทั้งสองนัยมีอิทธิพลต่อการเกิดขึ้นของสังขารและวิญญาณ ข้าพเจ้าได้อธิบายถึงมาตรฐานที่ใช้ในการกำหนดอาการและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับธรรมดังกล่าว ซึ่งเป็นพื้นฐานในการศึกษาอภิธรรมเพื่…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 369 เหตุปัจจัย ฯ มีคำอธิบายที่ท่านกล่าวไว้ว่า เป็นปัจจัยโดยฐานเป็นเหตุ คือเป็นปัจจัยโดยความเป็นเหตุฯ พึงทราบสันนิษฐานว่า ธรรมเป็น เครื่

…้ำจุนแก่รูปและนามธรรมในปวัติกาล รวมถึงการอธิบายเกี่ยวกับอารัมมณปัจจัยและอนันตรปัจจัยที่ไม่มีสิ่งใดๆ มาขัดขวาง และเชื่อมโยงไปยังธรรมที่เกี่ยวข้องในแง่มุมของจิตและเจตสิก ซึ่งถูกกล่าวถึงอย่างละเอียดในเอกสา…

…และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 370 สมนันตรปัจจัย ฯ ธรรมที่ดับไปโดยความเป็นธรรมที่มีในก่อน ๆ สา มารถในอันยังจิตตุปบาทที่สมควรให้เกิดในลำดับแห่งตน พระผู้มีพระ ภาคตรัสว่าอนันตรปัจจัย และว่าสมนันตรปัจจ…

…ย่างไม่มีระหว่าง นอกจากนี้ความสิ้นหมดของสัญญาและไม่สัญญาในพระอริยเจ้าก็มีความสำคัญที่เชื่อมโยงกับผลสมาบัติ

…่นามรูปทั้ง ๒ เช่นนั้นนั่นแล โดย อาการ 8 อย่าง ๑ ฯ ปัจจัยทั้งหลายตั้งอยู่โดยอาการ 5 อย่าง ดังพรรณนา มาด้วยประการอย่างนี้ ฯ อัพยากตชวนวิบาก ถึงความเป็นวิบากด้วยอำนาจแห่งกรรม ถูก กำลังกรรมซัดไป เป็นไปประด…

เนื้อหานี้ศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับนามและรูป โดยพิจารณาข้อสรุปที่กล่าวถึงอาการ ๒ อย่าง รวมถึงการสอบถามถึงความเป็นอาเสวนะหรือปัจจัยในการเกิดขึ้นของจิต และผลกระทบของกรรมที่มีต่อสภาพของจิตในเร

…อาลัมพนูปนิสัยนั้น เป็นไป แล้วด้วยอำนาจแห่งการทำทาน ศีล อุโบสถกรรม กุศลกรรมที่ทำไว้ใน ก่อน และสั่งสมมาดี ฌาน โคตรภู โวทาน และมรรคเป็นต้น ให้หนักแน่นแล้วพิจารณาโดยนัยเป็นต้นว่า บุคคลให้ทานสมาทานศีล กระทำ…

บทความนี้สำรวจความสัมพันธ์ระหว่างกุศลธรรมและอกุศลธรรมในบริบทของอภิธรรม โดยให้ความสำคัญกับธรรมชาติของปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำ กุศลและอกุศลธรรมมีบทบาทสำคัญในลักษณะการพัฒนาที่เป็นไปตามสันดานของบ

…สมควร ฯ ส่วนปฏิภาค - นิมิต ได้เฉพาะในกสิณ ๑๐ อสุภะ ๑๐ กายคตาสติ ๑ อานาปา นัสสติ ๑ ฯ จริงอยู่ อุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธิ ปรารภปฏิภาคนิมิต ในกรรมฐาน ๒๒ นั้น เป็นไป ๆ คืออย่างไร ๆ คือว่า ก็เมื่อ พระโยคาวจร …

บทความนี้สำรวจความแตกต่างในการภาวนาผ่านกรรมฐาน ๔๐ โดยเน้นที่นิมิตและผลลัพธ์การทำสมาธิ อธิบายถึงการสำเร็จในการฝึกจิตผ่านประสบการณ์ที่ได้จากนิมิตต่างๆ เช่น ปริกรรมนิมิตและอุคคหนิมิต พร้…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 404 บางลง มาสู่โลกนี้เพียงครั้งเดียวเท่านั้น ๆ มีชื่อว่าอนาคามี เพราะ เจริญอนาคามิมรรคแล้ว ละกามราคะและพยายามได้…

…พุทธศาสนา โดยกล่าวถึงพระอนาคามีและพระอรหันต์ที่ละกิเลสได้เด็ดขาด ไม่มีเหลือ นอกจากนั้นยังอภิปรายถึงสมาบัติ ผลของสมาบัติ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ ซึ่งเป็นขั้นพื้นฐานที่สำคัญในพระพุทธศาสนา รวมถึงการพิจาร…

…่ ภาวนาวิธีแม้ทั้ง ๒ อย่าง ท่านอาจารย์กล่าวไว้โดยสังเขปเหลือเกินในที่นี้ ๆ ก็เมื่อ พวกเรานำนัยพิสดารมา เพื่อแสดงอรรถแห่งภาวนาวิธีนั้น ก็จะมีการ ชักช้ามากเกินไป เพราะฉะนั้น พวกเราจักไม่ให้ภาวนาวิธีนั้นพิ…

…ที่ลมหายใจ รวมถึงการกำหนดนิมิตในอารมณ์ โดยมีการกล่าวถึงความต่างของนิมิตที่เกิดจากการปฏิบัติภาวนาและสมาธิในแนวทางที่อาจารย์ได้ชี้แจงไว้ แม้ว่าเนื้อหาจะมีความซับซ้อน แต่ก็สามารถเข้าใจได้ในระดับที่จำกัด เน…

…นี้ ๆ ชื่อว่าปัจจยสันนิส "สิตศีลฯ ชื่อว่าจตุปาริสุทธิศีล เพราะมี 4 อย่าง และเพราะบริสุทธิ์ ได้ด้วยสามารถการแสดง การสำรวม การแสวงหาและการพิจารณาฯ [อธิบายจิตตวิสุทธิและทิฏฐิวิสุทธิ] สมาธิ ชื่อว่าจิตตวิสุท…

ในบทนี้มีการอภิปรายถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะการพิจารณาคุณสมบัติของจิตตวิสุทธิและทิฏฐิวิสุทธิ ซึ่งจัดประเภทเป็นจตุปาริสุทธิศีลที่มีประโยชน์ในการแสดง การสำรวม และการพิจารณ

…่ประณีตยิ่ง ๑ ญาณที่เป็นวิปัสสนาเป็นไปในไตรลักษณ์ เป็นเช่นกับด้วยวชิระ (คือสายฟ้า) ที่พระอินทร์ฟาดลงมา ๑ สติ กล่าวคืออุปัฏฐานะ ซึ่งเป็นสติปัฏฐาน สามารถตามระลึกถึงกิจที่ กระทำแล้วนาม ๆ เป็นต้นได้ ๑ อุเบก…

…สร้างความเข้าใจในวิถีแห่งการพ้นทุกข์ ผ่านการปฏิบัติอย่างมีสติและยึดมั่นในธรรมะ ด้วยการรู้จักตัณหาและมานะให้ดีเพื่อความสำเร็จในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเข้าถึงโอภาสและความพอใจในรูป

…่เป็น เป็นขาศก ฯ จบนัยวิสุทธิ ๖ ฯ [อธิบายญาณทัสสนวิสุทธิ ความแก่รอบแห่งวิปัสสนาก็คือสังขารุเปกขาญาณ มาถึง ได้แก่ อาศัยสังขารุเปกขาญาณนั้นๆ คำว่า อิทานิ อปุปนา อุปฺปชฺชิสสติ ความว่า ในขณะที่ควรกล่าวว่า บ…

…ห็นโดยประจักษ์ รวมทั้งการเข้าใจในลักษณะต่างๆ ของวิปัสสนาและการวางเฉยในสังขาร การวิเคราะห์ปรัชญานี้สามารถช่วยให้ผู้ศึกษาเข้าถึงความหมายและการประพฤติธรรมอย่างถูกต้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านวิปัสสนาและมรรค…

…ี่อันอุบาสกชื่อว่านัมพะ คือผู้มีนาม ว่านัมพะ ผู้มีการเกิดคืออุบัติ ในตระกูลไพศาล งดงามด้วยจารีต คือ มารยาทประจำตระกูบ ผู้มีบ่อเกิดแห่งคุณมีทานศีลเป็นต้นเจริญรุ่งเรือง และบริสุทธิ์ด้วยศรัทธา ที่มีกรรมเป็…

บทความนี้พูดถึงผู้ที่มีชื่อว่านัมพะในพระอภิธัมมัตถสังคหะ โดยเน้นความสำคัญของศีลและคุณธรรมในการดำเนินชีวิต รวมถึงการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่ผู้อื่น ผ่านการศึกษาพระธรรมและวิถีชีวิตที่ดีในตระกูลที่มีเกียรติ

…ล โดยพระบรมราชประสงค์ทุกสิ่งสรรพ ซึ่งจะสัมฤทธิ์โดยเทวานุภาพและวิบากสมบัติส่วน ทิฏฐธรรมเวทนียผล เสร็จมาแต่พระราชกุศลบุญนิธิ นั้นตามวิบากสามารถด้วยประการฉะนี้ ฯ พระราชกุศลเทวตาพลีธรรมิกสักการนี้ เป็นอปริห…

…พ็ญเพื่อความสุขและสวัสดิภาพของประชาชน โดยมีการเชื่อมโยงกับการประกอบพิธีบูชาพลีสักการะที่เชื่อว่าจะนำมาซึ่งความเจริญสุขให้กับกุลบุตรที่มีอภิสิทธิ์ในสังคมและการดูแลรักษาจิตใจให้มั่นคงในความเมตตาและการบำเพ…