ลักษณะ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 44 / 78

…้วยความเพียร, ความเพียรนั้นเป็นคุณอันพยุงจิตในอัน ประกอบกิจไม่ให้ท้อ ได้ชื่อในบาลีเป็นหลายประการ โดยลักษณะมีอาทิ คือ วิริย์ เพราะเป็น เหตุแกล้วกล้าของบุคคล อุฏฐาน เพราะเป็นเหตุลุกขึ้นประกอบกิจไม่นั่งนิ่ง อุ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของวิริยสมบัติหรือความเพียรในการประกอบกิจกรรม โดยอธิบายถึงคุณลักษณะและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีความเพียรในทางที่ถูกต้อง ความเพียรมีหลายลักษณะและเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้…

…ธรรมที่ให้บรรลุถึงความสำเร็จตั้งต้นแต่สำเร็จปธานทั้ง ๔ เป็นเครื่องละโกสัชชะ ความนอนจม คือเกียจคร้าน ลักษณะอาการของความเพียรที่ตั้งขึ้นได้ ทรงตัวอยู่ได้ ก้าวหน้าไปได้ เรียกว่า กำหนดเป็น ๓ ธาตุ คือ อารัมภธาตุ…

บทความนี้กล่าวถึงการตั้งความเพียรในพุทธศาสนา โดยเฉพาะจากคำสอนของสมเด็จพระญาณสังวร ซึ่งรวมถึงการระวังบาป การละบาป การทำบุญ และการรักษาบุญ นอกจากนี้ยังนำเสนอพระมหาชนกเป็นตัวอย่างของความเพียรพยายาม ที่ไม

…ด้ ด้วยกล่าวถึงพระ ชาติ แลได้เสด็จเถลิงถวัลยรามไหศวรรยสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์เจ้าปฐพีมณฑล ต้องด้วย ลักษณะในพรหมภาษิตนิพนธ์ว่า ขตฺติโย เสฏฺโฐ ชเนตสฺม เย โคตฺตปฏิสาริโน พระมหากษัตริย์เป็นใหญ่ในหมู่คนผู้รังเก…

…เคารพในครอบครัวและสังคม ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการดำเนินชีวิตและการปฏิบัติธรรม นอกจากนี้ยังเน้นถึงลักษณะพิเศษในการเป็นผู้นำที่ดีในฐานะพระมหากษัตริย์

…้นมีทั้ง ดีแลชั่ว ได้ในคำว่า กลยาณมิตฺโต ปาปมิตฺโต มิตรดีเรียกกัลยาณมิตร มิตรชั่ว เรียกว่า ปาปมิตร. ลักษณะเครื่องกำหนดรู้มิตร ๒ ประเภทนั้น ในสิงคาลาวทสูตร แสดงไว้ว่า มิตรชั่วย่อม เป็นผู้ปอกลอก เป็นผู้พูดไม่…

…รับสารภาพ ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของอาชีวะสำหรับทั้งฝ่ายบรรพชิตและคฤหัสถ์ นอกจากนี้ยังอธิบายเกี่ยวกับลักษณะของมิตรและอมิตรในทางพระพุทธศาสนา โดยแบ่งออกเป็นสองประเภท คือ มิตรดีและมิตรชั่ว ซึ่งถูกรับรู้ผ่านลักษ…

๑๕.รชนีย์ ๑๖.โลหมย์ ๑๗.ปณฺฑโว ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 156 เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด เป็นวิการแห่งเหล็ก ชนเป็นเหล่ากอแห่งบัณฑ ๑๘.อิตถ์ ประการนี้, อย่างนี้. ๑๙. โอลิมปิโก ผ

…กำหนัด, 'โลหมย์' ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำเหล็กและการประกอบอาชีพ, และ 'ปณฺฑโว' ซึ่งมีความหมายถึงชนชั้น ลักษณะของผู้คนในสังคมต่าง ๆ และแนวคิดของเกียรติ. นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงความงามในธรรมชาติ เช่น ดอกไม้ และค…

…งดังนี้: ปญฺญา นาม อิจฉิตพฺพา, ตาย จ สุขุมมปิ อตฺถ วิจาเรติ. วิเสส โชตกนิบาต ๕. ถ้าความท่อนต้นกล่าว ลักษณะแห่งคน หรือของอะไร ๆ โดย อาการเสมอกัน ไม่ได้วินิจฉัยว่า วิเศษกว่ากันอย่างไร, ความท่อนหลัง วินิจฉัยวิ…

…เพื่อให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงวิเสสโชตกนิบาตซึ่งใช้ในการระบุว่าคนหรือสิ่งของมีลักษณะพิเศษแตกต่างกันอย่างไรในท่อนหลัง ทั้งสองประเภทนี้เป็นส่วนสำคัญในไวยากรณ์บาลีที่ช่วยให้การวิเคราะห์ข้…

…ีอรรถว่าสระ มีอรรถว่าสีสะ มีอรรถว่าสีตละ (เย็น) ดังนี้เป็นอาทิ: มีอรรถว่าสิวะ (เกษม) ดังนี้เป็นอา [ ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน ปทัฏฐาน ของศีล ] บัดนี้จะแก้ในปัญหาข้อว่า "อะไรเป็นลักษณะ เป็นรส เป็น ปัจจุปัฏฐาน แล…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับศีลศัพท์ ซึ่งมีอรรถและลักษณะหลากหลาย อาทิ สีลนะ ความเป็นมูลราก และปัจจุปัฏฐาน ศีลมีความสำคัญเหมือนหัวของร่างกาย หากศีลแตกหรือทำล…

…ัปปะ มีอยู่ ศีลจึงจะเกิดขึ้นและตั้งอยู่ได้ เมื่อหิริและโอตตัปปะไม่มี ศีลก เกิดไม่ได้ ตั้งอยู่ไม่ได้ ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐานแห่งศีล สาธุชน พึงทราบ ด้วยประการดังพรรณนามาฉะนี้ [ อานิสงส์ของศีล ] ข้อว่…

บทความนี้เสนอมุมมองเกี่ยวกับศีลในพระพุทธศาสนา ซึ่งพรรณนาไว้ว่า ศีลมีความสะอาดทางกาย วาจา และใจ โดยศีลนั้นถือเป็นปัจจุปัฏฐานที่สำคัญ มีหิริและโอตตัปปะเป็นปทัฏฐานของศีล เมื่อมีคุณสมบัติเหล่านี้ ศีลจึงจะ

…ยิ่ง อธิบายว่า เพียงที่ทุกข์นั้นเสื่อมหมดไป ศีล อันมีการพิจารณาโดยแยบคายก่อนแล้วจึงบริโภคปัจจัยเป็น ลักษณะนี้ บัณฑิตพึงทราบว่า ชื่อปัจจยสันนิสิตศีล โดยสังเขป ด้วย ประการฉะนี้ ส่วนอรรถแห่งคำในคำว่า ปัจจยสันน…

คิลานปัจจัยเภสัช ได้ชื่อว่าเป็นเครื่องค้ำจุนแห่งชีวิต ซึ่งช่วยให้ชีวิตยั่งยืน บทวิเคราะห์นี้ชี้ให้เห็นถึงบริการเภสัชที่ทำให้คนไข้รู้สึกสบายขึ้นและความเชื่อมโยงกับเวยยาพาธ หักทุกข์และโรคต่าง ๆ เช่น โรค

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - - หน้าที่ 155 กล่าวว่า อนึ่ง ลักษณะแห่งเลฑฑบาตนั้น ก็คือร่วมในแห่งที่ที่ตกลง แห่งก้อนดินที่ขว้างไป (เต็มแรง) อย่างพวกคนรุ่นหนุ่ม เมื่อจ…

บทนี้กล่าวถึงลักษณะของเลฑฑบาตที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดวัดและอุปจารเรือน โดยอธิบายถึงวิธีการวัดพื้นที่ในสถานที่ต่าง ๆ เช่…

…หน้าที่ 167 แม้โสสานิกภิกษุนี้ก็มี ∞ พวก ใน ๓ พวก นั้น ผู้ถืออย่างอุกฤษฎ์ จึงอยู่แต่ในป่าช้าที่ (ได้ลักษณะ ๓ คือ) มีการเผาศพเป็นประจำ มีซากศพ (ทอดอยู่) มิได้ขาด และมีเสียง ร้องไห้อยู่เนืองนิตย์ สำหรับผู้ถือ…

บทนี้พูดถึงประเภทแห่งโสสานิกภิกษุที่แบ่งออกเป็นสามกลุ่มและลักษณะต่าง ๆ ของพวกเขาที่ป่าช้า อย่างเช่น ผู้ถืออย่างอุกฤษฎ์ ผู้ถืออย่างกลางและผู้ถืออย่างเพลา และอธิบายคว…

…าที่ 2 และผู้ถูกทำ ตลอดถึงประพันธ์ผูกคำพูดที่แบ่งไว้ในวจีวิภาร ให้เข้า ประโยคเป็นอันเดียวกัน ๔. ฉันทลักษณะ (ฉันท+ลักษณะ) แสดงวิธีแต่งฉันท์ คือ คาถาที่เป็นวรรณพฤทธิและมาตราพฤทธิ อักขรวิธี ภาคที่ ๑ สมัญญาภิธา…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์เน้นไปที่สมัญญาภิธานและความสำคัญของอักขระในการสื่อความหมายอย่างถูกต้อง โดยอธิบายถึงบทบาทของสระและพยัญชนะ และอธิบายความสำคัญของการใช้คำที่ถูกต้องในการสื่อสารเพื่อหลีกเลี่ยงค

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 12 พยัญชนะสังโยค ลักษณะที่จะประกอบพยัญชนะซ้อนกัน คือ ใช้เป็นตัวสะกดได้ นั้น พึงทราบดังนี้ :- พยัญชนะวรรค (ก) พยัญชนะที่ ๑ ซ…

…ซ้อนกัน ซึ่งมีการจัดกลุ่มพยัญชนะที่ซ้อนกันตามวรรคต่างๆ โดยให้ตัวอย่างและคำอธิบายที่ชัดเจนเพื่อเข้าใจลักษณะการใช้พยัญชนะเหล่านี้ เราจะเห็นวิธีการที่พยัญชนะสามารถทำหน้าที่เป็นตัวสะกดได้ และเรียนรู้เกี่ยวกับขอ…

…เกิด มาด้วยกรรมอันมีเครื่องแวดล้อมมีโลภะเป็นต้นเจือกัน ย่อมเป็นคน โวมิสสจริต ( จริตเจือ ) ฉันนันแล [ลักษณะแห่งจริต| ส่วนข้อใดที่ว่า " และจะพึงทราบได้อย่างไรว่า บุคคลนี้เป็น ราคจริต " ดังนี้เป็นต้น พึงทราบนั…

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์จริตของบุคคลตามกรรมและอิทธิพลการแวดล้อมที่มีผลต่อพฤติกรรม โดยนำเสนอว่าบุคคลที่เกิดมาด้วยกรรมที่ต่างกัน ย่อมแสดงออกถึงจริตที่แตกต่างกัน และสามารถวิเคราะห์จริยาทางจิตได้จากอิ

…จริตเป็นต้นนั้น ก็เป็นเช่นเดียวกันนั่นแล บัณฑิตพึงบอกจริยาด้วยอิริยาบถ ดังกล่าวมานี้ เป็นอันอับแรก [ลักษณะโดยกิจ] พึงทราบนัยในข้อว่า " โดยกิจ " ต่อไป ก็แลในกิจทั้งหลาย เช่นว่า การกวาด คนราคจริตจับไม้กวาดพอด…

ในเนื้อหาดังกล่าวได้ชี้ให้เห็นถึงลักษณะการทำกิจกรรมของบุคคลที่มีจิตนิสัยแตกต่างกัน เช่น คนสัทธาจริต คนราคจริต และคนโทสจริต โดยอธิบายว่าการท…

…ปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 50 นั่นเถิด เพราะมีส่วนเสมอกันแล บัณฑิตพึงบอกจริยาโดยกิจ ด้วย ประการฉะนี้ (ลักษณะโดยการบริโภค ข้อว่า " โดยการบริโภค " มีนัยดังนี้ คนราคจริต ชอบของกิน ที่บรรจงจัด และของหวาน เมื่อบริ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบริโภคที่สัมพันธ์กับจริตของบุคคล ประเภทต่างๆ เช่น คนราคจริตจะชอบของหวานและบริโภคอย่างระมัดระวัง ส่วนคนโทสจริตชอบของหยาบและบริโภคอย่างไม่ใส่ใจ คนโมหจริตมีความชอบที่ไม่แน่นอน ข้อมูลนี

… ที่กล่าวมาแล้วนั่นเถิด เพราะมีส่วนเสมอกัน บัณฑิตพึงบอกจริยาโดยอาการมีการดูเป็นต้น ด้วยประการฉะนี้ [ลักษณะโดยธรรมประวัติ ข้อว่า " และโดยธรรมประวัตินั่นแล " นั้น มีนัยดังนี้ ก็ธรรม ทั้งหลายคือ มายา สาเถยยะ ม…

บทความนี้เกี่ยวข้องกับการพิจารณาความรู้สึกของมนุษย์เมื่อเห็นรูปต่างๆ โดยอธิบายถึงบุคคล 3 ประเภทที่มีการตอบสนองต่อรูปดังกล่าว ทั้งคนโทสจริต คนโมหจริต และคนสัทธาจริต พร้อมทั้งมีการพูดถึงคุณสมบัติของผู้ท

…ว่า เป็นที่ไม่เหมาะสม ) ดังนี้แล้วพึงหลีกเสียให้ห่าง ดุจหลีกทางอันมีภัยปรากฏอยู่ ฉะนั้น ฉะนั้นเถิด [ลักษณะวิหารอันเหมาะสม] ส่วนว่าวิหารใดประกอบด้วยองค์ ๕ มีความเป็นวิหารที่ไม่ไกลนัก ไม่ใกล้นักแต่โคจรคาม เป็…

บทความนี้กล่าวถึงโทษต่างๆ ที่บัณฑิตควรรู้ จำนวนทั้งหมด ๑๘ ประเภท รวมถึงลักษณะของวิหารที่เหมาะสมสำหรับภิกษุ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสะดวกในการเข้า-ออก และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการปฏ…

…เป็น ( สิ่งมีสีสัณฐาน ) เช่นนั้นไซร้ มันก็จะพึงเป็นสิ่งที่รู้ได้ทางจักษุ เป็นของหยาบ ลูบคลำได้ เข้า ลักษณะ ๓ ได้ แต่นี่ไม่เป็นเช่นนั้น แท้จริงมันเป็นสิ่งที่เกิดแต่ สัญญา ( ในภาวนา ) เพียงเป็นอาการที่ปรากฏแก…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงสมาธิ ๒ อย่างคือ อุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธิ โดยอธิบายถึงธรรมชาติของนิมิตและการตั้งมั่นของจิตเมื่อประสบกับภาวนา การเข้าใจในความแตกต่างระหว่างสองระดับของสมาธิ และพัฒนาการของจิตในขณ

…็มที่แห่งปีติสัม โพชฌงค์ที่เกิดแล้วบ้าง ดังนี้ [แก้อรรถปาฐะบางบท] มนสิการอันเป็นไปโดยแทงตลอดซึ่งสภาวลักษณะและสามัญ- ลักษณะ ชื่อว่าโยนิโสนมนสิการในธรรมทั้งหลายมีธรรมเป็นกุศลเป็น ต้น ในพระบาลีนั้น มนสิการอันเ…

ในบทนี้พูดถึงการทำโยนิโสมนสิการซึ่งเป็นพื้นฐานในการเกิดปีติสัมโพชฌงค์ โดยเน้นความสำคัญของธรรมเป็นที่ตั้งของปีติและการบำเพ็ญบุญในทางกรรมฐานเพื่อเสริมสร้างปีติสัมโพชฌงค์. การแก้อรรถปาฐะบทร่วมถึงธรรมที่เ