ลักษณะ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 45 / 78

…ะองค์ได้ทรงประกาศแล้ว ในวิภังค์นั่นแล ส่วนวินิจฉัยใน ๒ บทว่า " ปฐมฌานมีความงาม ๓ ประการ ถึงพร้อมด้วยลักษณะ ๑๐ นั้น ดังนี้ ความที่ปฐมฌานมีความงาม ๓ › ประการ บัณฑิตพึงทราบโดยจัดเป็นเบื้องต้น ท่ามกลาง ที่สุด แ…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ปฐมฌานในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายลักษณะและความงามสามประการที่เกี่ยวข้องกับปฐมฌาน พร้อมอธิบายความแตกต่างระหว่างองค์ญาณในบริบทของจิตและการปฏิ…

…่เพราะดำเนินไปแล้ว จิตย่อมดิ่งไป ในสมถะนั้นก็ดี นั้นเป็นปฏิปทาวิสุทธิเป็นเบื้องต้นแห่งปฐมฌาน นี้เป็นลักษณะ ๓ แห่งเบื้องต้น เพราะเหตุนั้น จึงกล่าวว่า ปฐมฌาน เป็นคุณมีความงามในเบื้องต้นด้วย ถึงพร้อมด้วยลักษณะ…

บทความนี้นำเสนอปฏิปทาวิสุทธิที่เป็นเบื้องต้นของปฐมฌาน โดยอธิบายลักษณะ ๓ แห่งความงามในเบื้องต้นของพระโยคาวจรที่เพ่งดูจิตที่หมดจดและดำเนินไปสู่สมถะ ตลอดจนการพอกพูนแห่งอุเบ…

… ๒ - หน้าที่ 148 ท่ามกลาง เพราะเหตุนั้นจึงกล่าวว่าปฐมฌานเป็นคุณมีความงามใน ท่ามกลางด้วย ถึงพร้อมด้วยลักษณะ ๓ ด้วย ( ในข้อว่า ) ความร่าเริง เป็นที่สุดแห่งปฐมฌาน (นั้นถามว่า ) ลักษณะแห่งที่สุดมีเท่าไร (ตอบว่า…

เนื้อหานี้กล่าวถึงปฐมฌานและลักษณะต่างๆ ของมัน โดยเฉพาะลักษณะ ๔ ของความร่าเริงในฌานจิต ซึ่งประกอบด้วยความไม่แยกจากกันของธรรมต่างๆ, อิน…

… นี่สัณฐานอก G). ปาฐะเดิม (หน้า ๒๓๐) เป็น... อุปลกฺเขติ ๒. มหาฎีกาว่า ความขึ้นพอง เป็นสภาวะ คือ เป็นลักษณะของมัน ความทำ ให้เกิดความน่าเกลียดเป็นรส คือเป็นกิจ ( เป็นหน้าที่ ) ของมัน )

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงการกำหนดดูซากศพตามความเป็นของมัน โดยแบ่งออกเป็น 6 ลักษณะหลัก ซึ่งรวมถึงสีกาย เพศ และสัณฐาน นอกจากนี้ยังกล่าวถึงรสและกิจที่สัมพันธ์กับซากศพ การกำหนดเป็นสิ่งส…

…์ทั้ง ๕ พระโยคาวจรละได้ดังนี้ อนึ่ง องค์ฌานทั้งหลายคือ วิตก อันมีการปักจิตลงจำเพาะในนิมิตนั้นแล เป็นลักษณะ วิจาร อันยังกิจคือการตามเฟ้นนิมิตให้สำเร็จ ปีติ อันมี ๕ วิเสสาธิคม (อธิคม คือธรรมวิเสส ) ที่ได้แล้ว…

บทนี้กล่าวถึงการบรรลุธรรมวิเสสที่ผู้ปฏิบัติได้รับ รวมถึงองค์ฌานทั้งหลายและการละนิวรณ์ทั้ง 5 ที่พระโยคาวจรสามารถทำได้ผ่านการยึดมั่นในสมาธิและความสุข โดยจัดการวิเคราะห์ความสำคัญระหว่างการปฏิบัติกับผลลัพ

…ียนเอาอสุภนิมิตชนิดอุทธุมาตกะ ย่อมไปผู้เดียว ไม่ (ต้อง) มีสหาย มีสติตั้งมั่น ) " ดังนี้เป็นต้นอันใด ลักษณะนั้นทั้งปวงพร้อม ด้วยวินิจฉัยและอธิบาย บัณฑิตพึงทราบโดยนัยที่กล่าวนั่นแล เปลี่ยน แต่บทอุทธุมาตกะ ในท…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเรียนรู้เกี่ยวกับอสุภนิมิตชนิดต่างๆ ที่ระบุไว้ในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายถึงลักษณะและการปฏิบัติของอสุภนิมิต เช่น วิปุพพกอสุภและวิจฉัททกอสุภ พร้อมทั้งการใช้หัวข้อเหล่านี้ในกรรมฐาน เพื…

… - หน้าที่ 237 ขึ้นแล้ว ยังมนสิการให้เป็นไปว่า อฏฐิก ปฏิกูล อฏฐิก ปฏิกูล (อัฏฐิกอสุภปฏิกูลๆ ) เถิด [ลักษณะนิมิตทั้งสองในอัฏฐิกอสุภ ท่านกล่าวไว้ ( ในอรรถกถา ) ว่า " อุคคหนิมิตก็ดี ปฏิภาคนิมิต ก็ดี ในกรรมฐานน…

บทความนี้กล่าวถึงลักษณะนิมิตในอัฏฐิกอสุภที่มีทั้งอุคคหนิมิตและปฏิภาคนิมิต โดยระบุความแตกต่างระหว่างนิมิตแต่ละประเภทในกรรมฐา…

…เพราะ อาเจียนหรือถ่ายออกมา ปีติโสมนัสก็เกิดขึ้นได้แก่คนเป็นโรคผู้มีพยาธิ ทุกข์หนักฉะนั้น (อสุภ ๑๐ มีลักษณะเดียว อนึ่ง อสุภทั้ง ๑๐ อย่างนั้น โดยลักษณะก็มีอันเดียวเท่านั้น แท้ จริง ความเป็นสิ่งปฏิกูล คือไม่สะ…

…ี่ได้เห็นกระดูกและเปรียบเทียบกับการทำงานให้เห็นถึงผลลัพธ์ทางจิตใจอย่างชัดเจน รวมถึงการปรากฏของอสุภในลักษณะต่างๆ โดยมีการยกตัวอย่างจากความเป็นจริงในการปฏิบัติ

…หตุนั้น บัณฑิตจึงถวาย พระนามว่า พระภควา ก็แลความถึงพร้อมแห่งพระรูปกายของพระองค์ ผู้ทรงไว้ซึ่งพระ บุญลักษณะ ( ลักษณะอันเกิดเพราะบุญ ) นับด้วย ๑๐๐ เป็นอันท่าน แสดงแล้วด้วยความที่ทรงเป็นผู้มีพระภาคย์ (คือบุญบา…

…ทสะ และโมหะได้ ทำให้พระองค์ไม่สามารถมีอาสวะได้ บัณฑิตจึงตั้งพระนามให้พระองค์ว่า พระภควา พระองค์มีบุญลักษณะถึง 100 ประการ รวมถึงความรู้จักของชาวโลก ความสามารถในการช่วยขจัดทุกข์ และการทำอุปการะของทั้งคฤหัสถ์แ…

…งโลก มี จีน แขก ฝรั่ง เป็นต้น แม้คำอื่น ๆ ที่เหมือนกับคำนี้ ก็พึงทราบโดยนัยดังกล่าว แล้ว. คุณนาม และลักษณะ ธรรมดานามนามย่อมมีลักษณาการประจำอยู่ทั้งสิ้น ของนามนามนั้นย่อมมีหลายอย่างต่าง ๆ กัน เช่นคน ย่อมมีโง…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ในส่วนของนามและคุณนาม โดยเน้นความสำคัญของการใช้คำที่แสดงลักษณะของนามเพื่อให้เข้าใจลักษณะและประเภทของสิ่งต่าง ๆ ได้ดีขึ้น เช่น การจำแนกคนตามลักษณะ และการใช้งานคำคุ…

…นั้นเป็นพวกวิเสส เพราะแปลกจากชั้นปกติสามัญ แต่ไม่ถึง กับเลิศที่สุด. อติวิเสสนั้น ได้แก่คุณนามที่แสดงลักษณะดีหรือชั่วมากที่สุด หรือน้อยที่สุด เช่นดีก็ดีอย่างที่สุด ชั่วก็ชั่วอย่างที่สุด ไม่ใช่ดีหรือชั่ว ธรรม…

ในบทนี้จะอธิบายเกี่ยวกับคำอธิบายทางไวยากรณ์บาลีโดยเน้นไปที่คำและศัพท์ที่มีความหมายพิเศษ เช่น คำที่มีอุปสรรค ‘อติ’ ที่ใช้ในผู้แสดงสถานะเช่น ‘อติปณฺฑิโต’ ซึ่งหมายถึงการยกย่องและเปรียบเทียบ. จะได้ทำความเ

… ในโกฏฐาสตจปัญจกะทั้งสิ้นก็ฉันนั้น ได้เห็นเทียว จึงถือเอานิมิต” ครั้นถือเอานิมิตอย่างนี้แล้วจึงกำหนดลักษณะโกฏ ฐาสทั้งปวง โดยสี สัณฐาน ทิศ โอกาส (ที่ตั้ง) และตัดตอนแล้ว จึงกำหนดความเป็นปฏิกูล ๕ ประการ โดยสี …

บทความนี้กล่าวถึงวิธีการพิจารณานิมิตในผม ซึ่งรวมถึงการถอนผมและการตรวจสอบลักษณะของโกฏฐาสตามสีและสัณฐาน . เนื้อหายังระบุถึงการพิจารณาความเป็นปฏิกูลของโกฏฐาสและการเลือกลักษณะซึ่งมีค…

…าน กลิ่น ที่อาศัย และโอกาส แห่งโกฏฐาสทั้งปวง ดุจกำหนดความปฏิกูล แห่งผมทั้งหลายฉะนั้นเถิด แต่ว่าโดย (ลักษณะคือ) สี สัณฐาน ทิศ โอกาส และการตัดตอน ต้องกำหนดแยก ๆ กันทุกโกฏฐาส . [ขน] ในโกฏฐาสเหล่านั้น จึงกำหนด …

…จรได้กำหนดความปฏิกูลออกเป็น 5 ส่วนตามสี สัณฐาน และกลิ่น ที่เกี่ยวข้องกับโกฏฐาส ทั้งนี้ยังมีการอธิบายลักษณะของขนว่ามีจำนวนและความแตกต่างอย่างไร ซึ่งการทำความเข้าใจเกี่ยวกับความปฏิกูลนี้ช่วยเสริมสร้างความตระห…

…นดุจสีเม็ดทองหลางป่า โดยสัณฐาน มีสัณฐานดัง ๑. ศัพท์ ปกขิตต และเสทิต ในบทสมาส ปกขิตต... สณฺฐานํ นั้น ลักษณะเป็นวิเสสนะ ทั้ง ๒ บท ทำให้แปลฝืดและฝืน เพราะต้องแปล เสทิต ก่อน ปกขิตต ปาฐะในปรมัตถ โชติกาไม่ได้ ท่า…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายเยื่อในกระดูกและลักษณะของไต พร้อมพูดถึงศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับอวัยวะภายใน โดยใช้คำอธิบายเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจ…

…ต วา เป็นอาทิ [แก้อรรถบทต่าง ๆ แห่งบาลีคำเฉลย] ในบทเหล่านั้น บทว่า อรญฺญคโต ความว่า ในบรรดาป่า อันมีลักษณะที่ท่านกล่าวไว้ว่า "ชื่อว่าป่า คือที่นอกเสาอินทขีลออก ไปนั่นจัดเป็นป่าทั้งสิ้น" น" ดังนี้ก็ดี ว่า "เ…

…สนาสนะอันเหมาะสม โดยระบุว่าความหมายของรุกขมูลไม่จำกัดอยู่เพียงโคนไม้เท่านั้น แต่มีการตีความในหลาย ๆ ลักษณะ อย่างเช่น แสงที่แผ่ออกไปในเวลาที่ไม่มีลม การอ้างอิงถึงสถานที่ต่าง ๆ ที่ใช้อภิปรายอย่างชัดเจน ไม่ว่า…

…แน่ แห่งกรรมฐาน ชื่อว่าอัปปนา ความกำหนดกรรมฐานไว้ มีอธิบายว่า จดจำสภาพแห่งกรรมฐานไว้ว่า กรรมฐานนี้มีลักษณะอย่างนี้ ชื่อว่า ลักษณะ พระโยคาวจร เมื่อเรียนเอากรรมฐานมีสนธิ ๕ ดังนี้ ตัวเอง * ปญฺจสนธิก มหาฎีกาและ…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงกรรมฐานในจตุกกะ ที่มีความสำคัญสำหรับผู้เริ่มต้นปฏิบัติ โดยเฉพาะอาทิกัมมิกะ ที่จะต้องทำให้ศีลบริสุทธิ์และเรียนกรรมฐานอันมีสนธิ ๕ ซึ่งรวมถึงการเรียนรู้ วิธีการถามและการกำหนดกรรมฐา

…กเคาะแล้ว---- แม้ ฉันใด" ดังนี้ เป็นต้น ความพิสดาร บัณฑิตพึงกล่าว (ตามแนว ปฏิสัมภิทามรรคนั้น) เถิด [ลักษณะที่ต่างจากกรรมฐานอื่น] กรรมฐานนี้ หาเป็นอย่างกรรมฐานอื่น ๆ ซึ่ง (เมื่อเจริญไป) ยิ่งชัดแจ้งยิ่งขึ้นไม…

…ที่เกิดจากการเคาะกังสดาลและเจริญกรรมฐานเพื่อเข้าใจในอารมณ์ที่ละเอียดขึ้น นอกจากนี้ยังมีความชี้แจงถึงลักษณะเฉพาะของกรรมฐานนี้ซึ่งแตกต่างจากกรรมฐานอื่น ๆ ว่าเมื่อเจริญขึ้นอาจถึงไม่มีนิมิตปรากฏ.

…่ ขณิกจิตเตกัคคตา (ความมีอารมณ์เดียว แห่งจิตอันตั้งอยู่ชั่วขณะหนึ่ง) เกิดขึ้นเพราะความรู้แจ้ง (ไตร) ลักษณะ ในขณะแห่งวิปัสนา ภิกษุดำรงจิตให้เสมอ คือตั้งจิตให้เสมอใน อารมณ์แม้ด้วยอำนาจขณิกจิตเตกัคคตาอันเกิดขึ…

บทความนี้ว่าด้วยการเข้าฌานและการปฏิบัติวิปัสนาที่จะช่วยให้ภิกษุสามารถบันเทิงจิตได้อย่างมั่นคง ซึ่งมุ่งเน้นการพิจารณาที่ทำให้จิตใจอยู่ในอารมณ์เดียวกัน โดยอธิบายถึงการตั้งจิตให้มั่นและการปลดปล่อยจากนีวร

ตนะ ณ ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 264 บุรุษที่เกาะมณฑป (โหนอยู่) เพราะเกลียดที่ไม่สะอาด วิญญา ณัญจายตนะอันปรารภอากาสานัญจายตนะที่มีอากาศเป็นอารมณ์เป็นไป พึงเห็นเหมือนคนที่อาศัย (เกา

…บอากิญจัญญายตนะและเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยเน้นว่าสิ่งเหล่านี้มีความสำคัญในกระบวนการคิดและการดำรงอยู่ ลักษณะของบุรุษที่เกาะมณฑปถูกใช้เป็นอุทาหรณ์เพื่ออธิบายความไม่ปลอดภัยทางจิตใจ สร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการอิ…

…ระดูกสันหลังแถวบั้นเอว ทั้งสองข้าง มีหน้าทำให้เกิดน้ำปัสสาวะ เพื่อส่งไปยังกระเพราะปัสสาวะ ไม่ตรงกับ ลักษณะที่ท่านว่าในที่นี้ ส่วนม้าน ว่าเป็นอวัยวะอยู่ริมกระเพาะอาหารข้างซ้าย ก็ไม่ตรง กับลักษณะที่ท่านว่าในท…

…์ของหัวใจกับอวัยวะในร่างกาย โดยเปรียบเทียบความเกี่ยวข้องกันเหมือนผลมะม่วงที่ติดอยู่กับขั้ว และอธิบายลักษณะของวักกะในร่างกาย โดยการมองว่าเป็นอัพยากฤตที่ไม่มีความคิดและเป็นส่วนหนึ่งของปฐวีธาตุ นอกจากนี้ยังกล่…