วิจ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 39 / 141

…้น ชื่อว่า สงัดจากกามทั้งหลายเทียว สงัดจากธรรมทั้งหลายที่เป็นอกุศลเทียว เข้าถึงฌานที่ ๑ อันมีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ ปฐมฌานปฐวีกสิณอันละองค์ ๕ ประกอบด้วยองค์ ๕ มีความงาม ๓ ประการถึงพ…

…ใจในตำแหน่งและความสำคัญของฌานในกระบวนการปฏิบัติทางจิต นอกจากนี้ยังอธิบายถึงลักษณะของปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากการถือสติอยู่ในความสงบทั้งกามและอกุศล

…ต่อ กามฉันท์ ปีติเป็นปฏิปักษ์ต่อพยาบาท วิตกเป็นปฏิปักษ์ต่อถีนมิทธะ สุขเป็นปฏิปักษ์ต่ออุทธัจจกุกุจจะ วิจารเป็นปฏิปักษ์ต่อวิจิกิจฉา" ดังนี้ โดยนัยที่กล่าวมาฉะนี้ ในปาฐะ ๒ บทนั้น ( วิกขัมภนวิเวก ) ความสงัดด…

…ในวิสุทธิมรรค ซึ่งเป็นข้าศึกต่อองค์ฌาน โดยพระมหากัจจานเถระได้อธิบายถึงความที่สมาธิ ปีติ วิตก สุข และวิจาร เป็นปฏิปักษ์ต่ออารมณ์ต่างๆ ของนิวรณ์ ทั้งนี้ การข่มไว้ของนิวรณ์ที่กล่าวถึงในบทเพลงคือการรักษาความ…

…ขึ้นไปในอากาศ และดุจกิริยา โผลงตรงดอกปทุม แห่งแมลงภู่ที่มีใจผูกพันอยู่ในกลิ่น (ปทุม ) ฉะนั้น (ส่วน) วิจาร มีความเป็นไปละเมียด ( กว่าวิตก ) เป็นภาวะที่จิตไม่แกว่งนัก ดุจ การกางปีก (ราร่อน ) ไปแห่งนกที่ขึ้…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับวิตกและวิจารในสภาวะแห่งฌาน ตามที่กล่าวในอรรถกถาต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสองฌานแรก แสดงให้เห็นถึงบทบาทของวิตกที…

…้มน้ำมันผสมฝุ่นขัด ( ภาชนะนั้น ) ด้วยมือ ข้างหนึ่ง ฉะนั้น นัยเดียวกัน วิตกเป็นดังมือที่ตบ (ขึ้นรูป) วิจารเป็นดังมือที่ คอยแต่งตรงนั้นตรงนี้ แห่งช่างหม้อผู้หมุน (แป้น ) ล้อทำภาชนะ โดยใช้ไม้ตบ นัยนั้นเหมือ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิตกและวิจารในบริบทของการปฏิบัติธรรมในวิสุทธิมรรค โดยใช้ภาพเปรียบเทียบกับช่างทำภาชนะ ศึกษาเพื่อเข้าถึงสภาพสงบ …

…นั้น บัณฑิตพึงทราบด้วยอำนาจแห่งการละ นิวรณ์ ๕ เหล่านี้ คือ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ วิจิกิจฉา เพราะเมื่อนิวรณ์เหล่านั้นยังมิได้ละแล้ว ฌานจะเกิดขึ้นหา ได้ไม่ เหตุนั้น นิวรณ์เหล่านั้น จึงเร…

…รลุฌานที่ ๑ โดยกล่าวถึงความสำคัญของการละนิวรณ์ ๕ ได้แก่ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา ซึ่งมีความจำเป็นในการเข้าสู่ฌานอย่างถูกต้อง และจะต้องมีการรักษาการเคลื่อนไหวและอิริยาบถให้สอด…

…้วย่อมเป็นจิตไม่ควรแก่การงาน มีอุทธัจจ กุกกุจจะเป็นเบื้องหน้าแล้วย่อมเป็นจิตสงบไม่ลง คิดพล่านไป ถูก วิจิกิจฉาขัดขวางแล้วย่อมไม่ขึ้นสู่ทางอันจะยังการบรรลุฌานให้สำเร็จ นิวรณ์ ๕ นี้เท่านั้นท่านเรียกว่า " อง…

ในเนื้อหานี้พูดถึงการทำอันตรายของนิวรณ์ ๕ ต่อฌาน โดยเฉพาะกามฉันทะและพยาบาทที่ทำให้จิตไม่ตั้งมั่นในเอกัตตารมณ์ รวมถึงการกล่าวถึงการเข้าสู่ฌานที่อาจมีการเกิดขึ้นของอกุศลจิต แม้ในขณะที่มีฌาน. ข้อความนี้ช

…รจิตนอกนี้แห่ง องค์ ๕ นั้น ในองค์ ๕ นั้น เอกัคคตาพระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงชี้ไว้ ในปาฐะว่า สวิตกก สวิจาร์...นี้ก็จริงอยู่ถึงอย่างนั้นเอกกัคคตา ก็นับเป็นองค์ได้แท้ เพราะตรัสไว้ในวิภังค์ว่า " คำว่าฌาน คือ…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ปฐมฌานในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายลักษณะและความงามสามประการที่เกี่ยวข้องกับปฐมฌาน พร้อมอธิบายความแตกต่างระหว่างองค์ญาณในบริบทของจิตและการปฏิบัติทางพุทธศาสนา โดยมีการอ้างอิงถึงค

…สุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 167 " ถึงกระนั้น (ก็พึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคำว่า วิตกก วิจาราน รูปสมา ดังนี้ไว้ ก็เพื่อแสดงว่า เพราะองค์หยาบๆ ล่วง ไป ความบรรลุฌานที่ยิ่งกว่าปฐมฌานขึ้นไปมีทุต…

บทความนี้อธิบายความหมายของคำว่า 'วิตกกวิจาราณ์ รูปสมา' ที่แสดงถึงเหตุผลที่ทำให้ทุติยฌานมีความสัมพันธ์กับการระงับวิตกวิจาร การเข้าใจถึงการมีอย…

…ระโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 171 เพราะสงบระงับด้วย" แต่เมื่อ จ ศัพท์นั้นผนวกเอาวิตกวิจารรูปสม ศัพท์เข้ามา พึงทราบโยชนาดังนี้ว่า "เพราะปีติคลายไปด้วย เพราะ วิตกวิจารระงับไปยิ่งขึ้นอีกหน่อ…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และอธิบายธรรมะในวิสุทธิมรรคเกี่ยวกับการลดความวิตกวิจารและปีติในการปฏิบัติฌาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตติยฌาน การบรรยายถึงความสำคัญของการละสังโยชน์ที่ทำให้เกิ…

…นะเหมือนกัน ก็พึงมีได้ เพราะเหตุที่ โทมนัสสินทรีย์นั้น เมื่อความเหนื่อยกายและความเหนื่อยใจอันมีวิตก วิจารเป็นปัจจัยมีอยู่ ก็ย่อมเกิดขึ้น และเพราะไม่มีวิตกวิจาร มันจะ ไม่เกิดขึ้นเลย อนึ่งเล่า วิตกวิจารใน …

ในบทนี้มีการอธิบายถึงความสำคัญของสินทรีย์ ณ ฌานแต่ละระดับ รวมถึงอุปจารและอัปปนา เพื่อแสดงถึงความเกิดและดับของความรู้สึกต่างๆ เช่น โทมนัส ปีติ และโสมนัส และการมีอยู่ของจิตใจในขณะที่มีกายหยั่งลงสู่ความส

…กิดขึ้นโดย นัยที่กล่าวมาแล้วนั่นแล วิตกอย่างเดียวเท่านั้นเป็นองค์สำหรับละแห่ง ทุติยฌานนั้น องค์ ๔ มีวิจารเป็นอาทิเป็นองค์ประกอบ คำที่เหลือมี ประการดังกล่าวแล้ว ก็แลครั้นทุติยฌานแม้นั้น อันเธอได้บรรลุอย่า…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการบรรลุตติยฌานในกระบวนการฝึกสมาธิ โดยเน้นการทำใจให้บริสุทธิ์ผ่านการบริกรรมคำว่า 'ปฐวี' เพื่อประสบผลแห่งการพัฒนาในจิตและการละองค์หยาบในทางจิตใจ จะได้ปรับเข้าสู่ความละเอียดในตติยฌ

…ึงชื่อว่า วิปุพพกะ ( วิปุพพอสุภอันน่าเกลียด ) คำว่า วิปุพพกะ นั่นเป็นคำเรียกซาก ศพที่เป็นอย่างนั้น (วิจฉัททกอสุภ] อสุภที่แยกออกจากกันโดยขาดเป็น ๒ ท่อน เรียกว่า วิจฉัททะ วิจฉัททะนั่นเอง เป็นวิจฉัททกะ นัยห…

…ทความนี้นำเสนอความหมายของอสุภในทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเภทต่างๆ ของอสุภ ได้แก่ วิปุพพะ, วิจฉัททะ และวิกขายตกะ อธิบายลักษณะและความน่าเกลียดที่เกี่ยวข้องกับแต่ละประเภท ซึ่งเป็นการเน้นย้ำถึงแนวค…

…ทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 231 ความที่ธรรมวิเสสที่ตนได้บรรลุแล้ว เป็นคุณอันประจักษ์ ( แก่ตน ) วิจิกิจฉาในองค์พระศาสดาผู้ทรงแสดงข้อปฏิบัติก็ดี ในตัวข้อปฏิบัติก็ดี ในผลแห่งการปฏิบัติก็ดี ก็ละได้นิวรณ…

บทนี้กล่าวถึงการบรรลุธรรมวิเสสที่ผู้ปฏิบัติได้รับ รวมถึงองค์ฌานทั้งหลายและการละนิวรณ์ทั้ง 5 ที่พระโยคาวจรสามารถทำได้ผ่านการยึดมั่นในสมาธิและความสุข โดยจัดการวิเคราะห์ความสำคัญระหว่างการปฏิบัติกับผลลัพ

…น ข้อนี้ ปรากฏ (เป็นร่าง) คล้ายกับว่า (มีน้ำเหลือง) ไหลซึมอยู่ ปฏิภาค นิมิตปรากฏเป็นร่างนิ่งอยู่ ๔. วิจฉัททกอสุภกรรมฐาน วิจฉัททกอสุภ ย่อมมีอยู่ในสนามรบบ้าง ในดงโจรบ้าง ใน ป่าช้าเป็นที่ๆ พระราชาทั้งหลาย (…

…มิตชนิดต่างๆ ที่ระบุไว้ในวิสุทธิมรรค โดยอธิบายถึงลักษณะและการปฏิบัติของอสุภนิมิต เช่น วิปุพพกอสุภและวิจฉัททกอสุภ พร้อมทั้งการใช้หัวข้อเหล่านี้ในกรรมฐาน เพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งในแนวทางปฏิบัติทางธรรม รวม…

…้ระหว่าง (ห่างกันสัก) องคุลี ๑ ครั้นเขี่ยเข้ามา (รวมกัน ) อย่างนั้นแล้ว จึงยังมนสิการให้เป็นไปว่า " วิจฺฉิทฺทก์ ปฏิกูล วิจนิทฺทก์ ปฏิกูล (วิจฉัททกอสุภปฏิกูล ๆ ) " อุคคหนิมิต ในกรรมฐานนั้น ยังปรากฏเป็นร่า…

บทความนี้กล่าวถึงกรรมฐานอสุภ โดยเสนอแนวทางการปฏิบัติที่เกี่ยวกับการมองเห็นอสุภในรูปลักษณะต่าง ๆ และการรวมรวบอสุภ โดยไม่ให้จับต้องด้วยตนเองเพื่อไม่ให้เกิดความชินในสัมผัส. มีการใช้ไม้เท้าในการเก็บอสุภ ห

…งอบกลิ่น มีดอกไม้และเครื่องหอมเป็นต้น เพราะส่อความที่สิ่งที่เนื่องด้วยกายและผิวพรรณมีกลิ่นเหม็น [๔] วิจฉัททกอสุภ เป็นสัปปายะแห่งบุคคลผู้มักกำหนัดใน ความเป็นชิ้นทึบในสรีระ เพราะเผยความเป็นโพรงข้างใน * มหา…

…แบ่งออกเป็น 10 ชนิดตามสภาพและความแตกต่างทางจิตใจของบุคคล ซึ่งได้แก่ อุทธุมาตก, วินีลก, วิปุพพก, และ วิจฉัททก เป็นต้น ทั้งนี้มีการตั้งปัญหาถึงความแตกต่างในการแบ่งประเภทอสุภเมื่อเปรียบเทียบกับมหาสติปัฏฐานส…

…ีรูปสัญญาเป็นต้น เจตนา ๖ มีรูปสัญเจตนาเป็นต้น หมวดตัณหา ๖ มีรูปตัณหาเป็นต้น วิตก ๖ มีรูปวิตกเป็นต้น วิจาร ๖ มีรูปวิจาร เป็นต้นขันธ์ ๕ มีรูปขันธ์เป็นต้น กสิณ ๑๐ , อนุสติ ๑๐ สัญญา ๑๐ โดยมีอุทธุมาตกสัญญาเป็…

ในบทนี้เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับอริยสัจทั้ง 4 และความสำคัญของการรู้จักการเจริญและการละในธรรมะ โดยเน้นเรื่องจักษุและความสัมพันธ์กับทุกข์รวมถึงการตีความภพต่างๆ เช่น กามภพ รูปภพ อรูปภพ ศัพท์ในบทฐาน ตัวอย่า

…คนแก่ ผู้ที่ไม่ใช่อยู่ในเกณฑ์เคารพนับถือ สัตว์ดิรัจฉาน สิ่งของ สถานที่ ๑. ดัดแปลงมาจาก สนามไวยากรณ์ วิจีวิภาค

ในบทเรียนนี้ได้กล่าวถึงการใช้สัพพานามและนามนามในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้คำปุริสสสัพพนาม ซึ่งช่วยให้การสื่อสารในภาษาบาลีไม่เกิดความซ้ำซาก นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบการใช้คำในภาษาไทย ซึ่งแตกต่างกัน

…ึงเลี่ยงว่า "ระงม วิรวนตา นี้ ได้พบในสัมโมหวิโนทนี อรรถกถาวิภังค์ ตอนนิเทศแห่งสติปัฏฐานวิภังค์ เป็น วิจรนตา-อุลลงมิตวา วิจรนฺตา ถ้าเช่นนี้ก็แปลว่า "เที่ยวพลุ่งพล่านไป” ดูจะแนบเนียนกว่า---- วิรวนตา กระมัง…

ในเอกสารนี้มีการอธิบายพยาธิ 32 ประเภทที่อาศัยอยู่ในอุทร ขนาดและลักษณะที่แตกต่างกัน เช่น พยาธิประเภทต่างๆ ที่เปรียบเสมือนหนอนในอุทรที่มีพฤติกรรมที่แสดงถึงการแย่งอาหารในร่างกายมนุษย์ เมื่อร่างกายมีอาหาร

…ี่กลืนลงไปยัง ไม่ย่อย ยังไม่เข้าลักษณะกระเพาะอุจจาระไปไม่สมกัน อาหารที่กลืนลงไปยัง ๒. นานรุณป....ปวนวิจริต ปาฐะนี้ถ้าไม่คลาดเคลื่อน ปวน ตรงนี้ก็มิได้หมายถึง ป่า ปวน แปลว่า ลม ก็ได้ ในที่นี้จึงแปลเอาความว…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการเปรียบเทียบสถานะของอาหารที่ยังไม่ย่อยเหมือนกับหลุมที่ไม่สะอาดมาเป็นเวลานาน เช่นเดียวกับกลิ่นไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากเศษอาหาร ความปฏิกูลนี้แสดงถึงการสะสมของอาหารที่ไม่ถูกย่อยซึ่