สง : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 152 / 324

…ระการเป็นทางเกิดขึ้นแห่งปีติสัมโพชฌงค์ คือ พุทฺธานุสสติ ระลึกพระพุทธคุณ ธมฺมานุสสติ ระลึกพระธรรมคุณ สงฺฆานุสสติ ระลึกพระสังฆคุณ สีลานุสสติ ระลึกถึงศีลที่รักษา จาคานุสสติ ระลึกถึงการบริจาค เทวตานุสสติ ระ…

บทนี้พูดถึงการปรับเปลี่ยนสัญญาในใจและหลักการในการเลือกคบหาบุคคลที่มีความเพียรและหลีกเลี่ยงความเกียจคร้าน โดยเน้นที่ธรรม 11 ประการ รวมทั้งความระลึกถึงพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ รับรู้ถึงธรรมที

…ชฌงค์ นั่นเพราะเหตุอะไร ภิกษุทั้งหลาย (เพราะ) จิตฟุ้งซ่านอยู่ อันจิต ฟุ้งซ่านนั้น พระโยคาวจรจึงทำให้สงบได้โดยง่ายด้วยธรรมเหล่านั้น เปรียบเหมือนบุรุษใคร่จะดับไฟกองใหญ่ ต่างว่าเขาใส่หญ้าสดๆ ลง ไป ใส่มูลโค…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิสัมโพชฌงค์และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ รวมถึงวิธีการทำให้จิตสงบจากความฟุ้งซ่าน โดยใช้การเปรียบเทียบกับการดับไฟใหญ่ด้วยวิธีการต่างๆ ที่สนับสนุนให้ภิกษุสามารถเจริญส…

…มุตฺตา น้อมจิตไปในสมาธินั้น ๑. ธรรม ๕ ประการ เป็นทางเกิดขึ้นแห่งอุเบกขาสัมโพชฌงค์ คือ สตฺตมชุฌตฺตตา สงฺขารมชุฌตฺตตา ความวางเฉยในสัตว์ ความวางเฉยในสังขาร สตฺตสงฺขารเกลายนปุคฺคล ความหลีกเว้นบุคคลผู้พัวพัน…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการแนะนำการหลีกเลี่ยงบุคคลที่ไม่มีสมาธิและการร่วมสนทนากับผู้มีสมาธิ รวมถึงการพิจารณาวิโมกข์ในฌานและการเข้าใจธรรมที่เกิดจากการวางเฉยในสัตว์และสังขาร โดยยกตัวอย่างถึงการเจริญสติในสมาธ

…จจเวกขณ ต่อนั้นไปก็ฌานปัจจเวกขณ์แล [ปฐมฌาน] ก็ด้วยลำดับแห่งภาวนาเพียงเท่านี้ พระโยคาวจรนั้น ชื่อว่า สงัดจากกามทั้งหลายเทียว สงัดจากธรรมทั้งหลายที่เป็นอกุศลเทียว เข้าถึงฌานที่ ๑ อันมีวิตก มีวิจาร มีปีติแ…

…ิทางจิต นอกจากนี้ยังอธิบายถึงลักษณะของปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากการถือสติอยู่ในความสงบทั้งกามและอกุศล

…น ๒ - หน้าที่ 129 [แก้อรรถ วิวิจฺเจว กาเมหิ...] ในฌานปาฐะเหล่านั้น ปาฐะว่า วิวิจฺเจว กาเมหิ ความว่า สงัด คือพรากไป หลีกไปจากกามทั้งหลาย ส่วนเอวศัพท์ที่ประกอบ ในปาฐะนั้น บัณฑิตพึงทราบว่าเป็นศัพท์จำกัดควา…

…ความเป็นปฏิปักษ์ต่อฌานและการบรรลุถึงฌานเป็นไปได้เมื่อมีการสละกาม เทียบเคียงกับการดับความมืดเพื่อให้แสงประทีปปรากฏ ผู้อ่านสามารถเข้าใจแนวคิดถ่ายทอดในปาฐะนี้ได้จากการศึกษาในบทที่กำหนดพร้อมอธิบายเหตุผลของก…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที 131 ก็แลด้วยบทว่า 'กาเมหิ' นี้ บัณฑิตพึงทราบว่า ท่านสงเคราะห์ เอาทั้งวัตถุกามที่กล่าวไว้ใน ( มหา ) นิเทศโดยนัยว่า " วัตถุกาม ทั้งหลายคืออะไร คือรูปอันน่าร…

…ี้อธิบายเกี่ยวกับความหมายของ 'กาเมหิ' ที่เกี่ยวข้องกับวัตถุกามและกิเลสกามในวิสุทธิมรรค โดยเน้นถึงการสงัดจากวัตถุกามที่กล่าวใน มหานิเทศและความเชื่อมโยงกับกิเลสกามใน ฌานวิภังค์ บัณฑิตสามารถเข้าใจถึงการสละ…

* ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 134 นัยเดียวกันนั้น ในอกุศลมูล ๓ ความสงัดด้วยข่มไว้ได้ซึ่งโลภะอันมี ประเภทแห่งกามคุณ ๕ เป็นอารมณ์ เป็นอันกล่าวด้วยบทแรก ความ สงัดด้วยข่มไว้…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของการทำความสงัดในจิตใจจากโลภะ โทสะ และโมหะ ตามหลักการในวิสุทธิมรรค โดยมีการแสดงอารมณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับความสง…

* ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 142 สงเคราะห์ในเวทนาขันธ์ ปีติเปรียบเหมือนความดีใจในเพราะได้เห็น หรือได้ยินข่าวหมู่ไม้หรือน้ำ สุขเปรียบเหม…

ในบทนี้พูดถึงการแปลความหมายของ 'วิเวกชมปีติสุข' ที่ระบุถึงปีติและสุขในฌานซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดจากวิเวก โดยมีการอธิบายบทบาทของปีติสุขซึ่งสัมพันธ์กับวิเวก ทำให้เกิดความเข้าใจในจิตใจผู้ปฏิบัติธรรมได้ดีขึ้น

…ิกษุลางรูปในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน เป็นคนโง่งุ่มง่ามไม่รู้จักเขต ( แห่งภาวนา) ไม่ฉลาดที่จะ สงัดจากกามทั้งหลาย ฯลฯ เข้าถึงปฐมฌานอยู่ เธอไม่ต้องเสพ ไม่เจริญ ไม่ทำให้มากซึ่งนิมิตนั้น และ 4 และไม่ต…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงการเปรียบเทียบระหว่างภิกษุที่ไม่รู้จักเขตแห่งภาวนาและแม่โคที่หากินบนภูเขา โดยเน้นว่าแม้จะมีความพยายามในการเข้าถึงปฐมฌาน แต่การขาดสติปัญญาและความรู้สึกไม่สามารถนำพาไปยังความสำเร็จได้

…ไม่มีความตรอง) ก็พึงทราบ โดยนัย เดียวกันนี้ แม้ในวิภังค์ก็กล่าวไว้ว่า " ทั้งวิตกและวิจารนี้เป็นธรรม สงบระงับดับไปแล้ว ตกลับไปแล้ว เสื่อมหายไปแล้ว เหือดแห้ง ไปแล้ว ถูกทำให้สุดสิ้นไปแล้ว เหตุนั้น ฌานนี้จึ…

…กษณะของจิตในฌานที่ไม่มีความตรึกตรองหรือวิตกและอวิจาร ตามปาฐะในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงว่าทุติยฌานมีความสงบและไม่มีการวิเคราะห์ ว่าแม้จะมีการกล่าวถึงวิตกวิจารก็เป็นไปตามภาวะของจิตซึ่งเกินจริงความคิดและความน…

…ที่สุด โลกแล้วแลพ้นทุกข์ได้หามีไม่ เพราะเหตุนั้น แล ท่านผู้ปัญญาดี ผู้ถึงที่สุดโลก อยู่จบ พรหมจรรย์ สงบแล้ว รู้ที่สุดโลกแล้ว จึงไม่ ปรารถนาทั้งโลกนี้ และโลกอื่น [โลก ๓] อีกนัยหนึ่ง โลกมี ๓ คือ สังขารโลก…

ในเนื้อหาเกี่ยวกับวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นถึงความหมายของโลกวิทูและการเข้าใจในสามโลก ได้แก่ สังขารโลก สัตวโลก และโอกาสโลก ผ่านคำสอนของพระพุทธเจ้า ความรู้ในโลกทั้ง ๓ นี้จะช่วยให้พุทธศาสนิกชนสามารถเข้าถึง

…ะภาคเจ้านั้น ทรงพระนามว่า ภควา เพราะทรงเป็น ( ภคี ) ผู้มีภคะ ( คือโชค) เพราะเป็น( ภชี ) ผู้เสพ ( ที่สงัด ) เพราะเป็น ( ภาคี ) ผู้มีภาค (คือมีส่วนควรได้รับจตุปัจจัย หรือมีส่วนแห่งธรรม ) เพราะเป็น ( วิภตฺ…

บทนี้กล่าวถึงลักษณะของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยนำเสนอความหมายที่ซ่อนอยู่ในคาถา ภายใต้การอธิบายของพระสังคีติกาจารย์ ซึ่งมีการใช้คำบาลีเช่น ภควา, ภาคี, และ บัณฑิต เพื่อสร้างความเข้าใจในธรรมะที่แท้จริง นอกจ

…ปลิโพธะ (หน่วงไว้มิให้ถึงมรรค) ซึ่งอริยสัจคือ นิโรธ โดยอรรถ (๔) คือ นิสสรณะ (ออกไปจากทุกข์ ) วิเวก (สงัด จากทุกข์ ) อสังขตะ (อันปัจจัยมิได้ปรุงแต่ง ) อมตะ ( เป็นสภาพไม่ตาย) ซึ่งอริยสัจคือมรรค โดยอรรถ (๔…

ในพระวิสุทธิมรรคมีการจำแนกธรรมโดยการแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่น กุศลธรรม อริยสัจ และการระบุลักษณะต่างๆ เช่น ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค โดยมีการประมวลมาในรูปแบบที่ชัดเจน การอธิบายธรรมอย่างลึกซึ้งด้วยอร

…ิญสังฆานุสสติ ก็พึงเป็นผู้ไปในที่ ลับ ( คน ) เร้นอยู่ ( ในเสนาสนะอันสมควร ) แล้ว ระลึกถึงคุณ พระอริยสงฆ์ทั้งหลาย ( โดยอนุสสรณปาฐะ ) อย่างนี้ว่า สุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญา…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการเจริญสังฆานุสสติ ซึ่งเป็นการระลึกถึงคุณของพระอริยสงฆ์ โดยการปฏิบัติในที่ลับและการฟังโอวาทของพระผู้มีพระภาคเจ้า สาวกที่ได้ยินและปฏิบัติตามหลักคำสอนจะกลา…

…็อัน เดียวกัน ) นั้นแล (แก้บท ทกฺขิเณยโย] ก็ทานที่บุคคลพึงเชื่อปรโลกแล้วจึงให้ เรียกว่า ทักขิณา พระ สงฆ์ย่อมควรซึ่งทักขิณานั้น หรือว่าเกื้อกูลแก่ทักขิณา เพราะว่าทำ ทักขิณาให้หมดจด โดยภาวะคือทำทักขิณานั้…

เนื้อหานี้พูดถึงการเคารพระสงฆ์และคุณสมบัติของท่านเกี่ยวกับการทำทักขินา และการทำอัญชลีกรรม อธิบายถึงความสำคัญของการบูชาที่ถูกต้อง…

…ัพท์ - หน้าที่ 76 ชั้นผู้พูด (อมฺห) ชั้นผู้ฟัง (ตุมห) คนสุภาพทั่วไป, คนสุภาพทั่วไป, พระ คฤหัสถ์, พระสงฆ์ที่ สงฆ์ ที่มีพรรษามาก มีพรรษาน้อยกว่า กว่า คนสุภาพทั่วไป, พระ สงฆ์มีพรรษามาก กว่า กว่า คนสุภาพทั่…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้ชั้นผู้พูดและชั้นผู้ฟังในภาษาบาลี การใช้คำแทนเช่น 'ผม' ที่เป็นอุดมบุรุษ ตัวอย่างการใช้ในบทสนทนา การแยกประเภทผู้พูดและฟังเพื่อให้เข้าใจความหมายในบริบท

…ตราเป็นต้น ด้วยอำนาจ แห่งกรรมที่ทำไว้ในปางก่อนก็ดี” มรณะนี้ชื่อว่า อกาลมรณะ มรณะ ทั้งหมดนั้น (ล้วน) สงเคราะห์เข้าด้วยความขาดแห่งชีวิตินทรีย์ มี ประการดังกล่าวแล้ว ความระลึกถึงความตาย กล่าวคือความขาดแห่ง…

เนื้อหาเกี่ยวกับมรณสติซึ่งหมายถึงการระลึกถึงความตาย โดยชี้ให้เห็นถึงความขาดแห่งชีวิตินทรีย์และความสัมพันธ์กับกรรมที่ทำไว้ในอดีต อีกทั้งอธิบายลักษณะของมรณะที่เกิดจากอำนาจของกรรมต่างๆ ขอเสนอมุมมองที่หลา

…งหาก โดยเป็นอานาปานสติ (กรรมฐาน) ส่วนว่า ทวดึงสาการกรรมฐานนั้นใด ที่ทรงแสดงไว้โดยเป็นปฏิกูล มนสิการ สงเคราะห์เอามันสมองเข้ากับเยื่อในกระดูกอย่างนี้ว่า "ดูกร ภิกษุทั้งหลาย ก็แลข้ออื่นยังมีอีก ภิกษุพิจารณ…

บทนี้เน้นการทำสมาธิและการระลึกถึงกายตามคำสอนในวิสุทธิมรรค มุ่งเน้นอานาปานบรรพเป็นกรรมฐาน ที่ชี้ให้เห็นถึงธรรมชาติของกายมนุษย์ที่เต็มไปด้วยสิ่งไม่สะอาด เพื่อให้เกิดการสำนึกในความไม่ถาวรของร่างกายและจิต

…สิงฆาณิกา ลสิกา มุตติ” (น้ำตา มันเหลว น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร) แล้วว่าโดยปฏิโลมอีกว่า "มุตติ ลฬิกา สงฺฆาณิก เขโฬ วสา อสฺสุ เมโท เสโท โลหิต ปุพฺโพ เสมุห์ ปิตต์ มาถลุงค์ กรีส อุทริย์ อนุตคุณ อนุติ ปปฺผาส…

ในข้อความนี้เป็นการกล่าวถึงระบบอวัยวะภายในร่างกายมนุษย์ เช่น ม้าม ตับ หัวใจ ไต และของเหลวต่าง ๆ เช่น เลือด น้ำเหลือง หรือเหงื่อ โดยการแบ่งเป็นกลุ่มอวัยวะและของเหลวที่มีประโยชน์และบทบาทสำคัญต่อสุขภาพขอ

…าปานสติกรรมฐานนั้น) เป็นกายจิตที่ยังมีความกระวนกระวาย (นับว่า) ยังหยาบ ครั้นความหยาบแห่งกายจิตยังไม่สงบ แม้ลมหายใจ ออกและลมหายใจเข้าก็เป็นลมหยาบ คือเป็นไปแรงมาก จมูกไม่พอ ยืนหายใจทั้งออกทั้งเข้าทางปาก ต…

…ิกษุที่ยังมิได้กำหนดอานาปานสติกรรมฐาน ทำให้เกิดความกระวนกระวายและความหยาบในการหายใจ เมื่อต้องคืนความสงบให้แก่กายและจิตผ่านการฝึกอย่างถูกต้องสามารถช่วยให้ลมหายใจเข้าสู่ระดับที่ละเอียดขึ้นได้ นอกจากนี้ยัง…