สมา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 165 / 325

… 398 พระโยคาวจรทำปฐมฌานนั้นนั่นแลให้ชำนิชำนาญ ด้วยความมีวสี ทั้ง ๕ เหล่านี้ คือ อาวัชชนะ การคำนึง ๑ สมาปัชชนะ การเข้า ๑ อธิฏฐานะ การตั้งมั่น ๑ วุฏฐานะ การออก ๑ ปัจจเวกขณะ การพิจารณา ๑ ตั้งความเพียรเพื่อล…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการฝึกปฐมฌานและการพัฒนาจิตผ่านอรูปฌานในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยสามารถเข้าใจการตั้งมั่น การวิเคราะห์ และการทำบริกรรมที่นำไปสู่อรูปฌานที่แตกต่างกัน โดยมีการพิจารณาเชิงลึกเพื่อเข้าถึงองค

…ปาฏิโมกข์สังวรศีล ๑ อินทรียสังวรศีล ๑ อาชีวปาริสุทธิศีล ปัจจัยสันนิสสนิตศีล ๑ ชื่อว่าสีลวิสุทธิ ฯ 0 สมาธิแม้มี ๒ อย่าง คือ อุปจารสมาธิ ๑ อัปปนาสมาธิ ๑ ชื่อว่า จิตตวิสุทธิ ฯ การกำหนดนามรูปด้วยอำนาจลักษณะ …

…กับสีลวิสุทธิ และจิตตวิสุทธิ การทำความเข้าใจในนามรูปโดยใช้ลักษณะเป็นแนวทาง มีการกล่าวถึงความสำคัญของสมาธิและการปฏิบัติที่ประสานกับการวิเคราะห์จิตเพื่อเข้าใจจักรวาลแห่งขันธ์และพัฒนาความสามารถในการเปลี่ยนแ…

… สิ้นอาสวะเป็นยอดพระทักขิไณยบุคคล ในโลก ฯ นี้เป็นความต่างแห่งบุคคล ในอธิการว่าด้วยบุคคลนี้ ฯ [ประเภทสมาบัติ] ก็บรรดาสมาบัติเหล่านี้ ผลสมาบัติย่อมทั่วไปแม้แก่พระอริยบุคคล ทั้งสิ้น ด้วยอำนาจผลตามที่เป็นของ…

…ะพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงพระอนาคามีและพระอรหันต์ที่ละกิเลสได้เด็ดขาด ไม่มีเหลือ นอกจากนั้นยังอภิปรายถึงสมาบัติ ผลของสมาบัติ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ ซึ่งเป็นขั้นพื้นฐานที่สำคัญในพระพุทธศาสนา รวมถึงการพิจาร…

…ะพุทธเจ้าเป็นต้นเป็นปรมัตถ์ เพราะมีมากมายหลายอย่าง และเพราะแม้พระคุณอย่างเดียวก็เป็นของลึกซึ้ง เพราะสมาธิไม่อาจจะ ตั้งมั่งอยู่ได้ด้วยอำนาจแห่งอัปปนาฯ สมาธิยังไม่ถึงความเป็นอัปปนา ตั้งอยู่โดยความเป็นอุปจา…

บทความนี้เสนอแนวทางการเจริญกรรมฐานโดยมีกสิณเป็นต้น และวิเคราะห์ความสำคัญของการมีสมาธิและอัปปนาในการละกิเลส บรรยายถึงกรรมฐานที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น อสุภกรรมฐาน และถึงวิธีการฝึกอบรมจิตเพื…

… อยู่ นิมิตเป็นเหมือนดวงกสิณทีเดียว มาสู่คลองแห่งชวนะที่เป็นไปใน มโนทวาร (ย่อมมีในเวลานั้น) ฯ บทว่า สมาธิยติ ความว่า ภาวนา ย่อมตั้งมั่นตามที่ได้บรรลุจิตเตกัคคตาโดยพิเศษ ฯ แม้บุคคลที่เป็นผู้ตั้ง มั่นเหมือ…

…่ที่ลมหายใจ รวมถึงการกำหนดนิมิตในอารมณ์ โดยมีการกล่าวถึงความต่างของนิมิตที่เกิดจากการปฏิบัติภาวนาและสมาธิในแนวทางที่อาจารย์ได้ชี้แจงไว้ แม้ว่าเนื้อหาจะมีความซับซ้อน แต่ก็สามารถเข้าใจได้ในระดับที่จำกัด เน…

…้ด้วย ดีโดยอำนาจความเป็นผู้มีจิตน้อมไป เอนไป โอนไปในคุณแห่งพระพุทธ เจ้าเป็นต้นฯ สองบทว่า ปริกมุมญฺจ สมาธิยติ คือ บริกรรมภาวนา ย่อมสำเร็จรูปนักหน่วงมั่นเข้า ฯ สองบทว่า อุปจาโร จ อุปฺปชฺชติ ความว่า และอุปจ…

บทนี้กล่าวถึงการเจริญกรรมฐานและความสำคัญของสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยเน้นการประณีตและการข่มนิวรณ์เพื่อพัฒนาจิตสู่ระดับอภิญญา ซึ่งเป็นการรู้ยิ่ง และกา…

…ะบริสุทธิ์ ได้ด้วยสามารถการแสดง การสำรวม การแสวงหาและการพิจารณาฯ [อธิบายจิตตวิสุทธิและทิฏฐิวิสุทธิ] สมาธิ ชื่อว่าจิตตวิสุทธิ์ เพราะชำระจิตให้หมดจด โดยอำนาจ ให้ถึงความปราศจากนิวรณ์ หรือเพราะกระทำคำอธิบายว…

ในบทนี้มีการอภิปรายถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะการพิจารณาคุณสมบัติของจิตตวิสุทธิและทิฏฐิวิสุทธิ ซึ่งจัดประเภทเป็นจตุปาริสุทธิศีลที่มีประโยชน์ในการแสดง การสำรวม และการพิจารณ

…วนชนอื่นให้บำเพ็ญด้วย ดังที่สรรเสริญไว้ใน เรื่องต่าง ๆ โดยอนุรูปแก่เหตุว่า เอโก อตฺตนา จ เทติ ปรญฺจ สมาทเปติ โส นิพฺพตฺต นิพฺพตฺตฏฺฐาเน โภคสมุปทญฺจ ลภติ ปริวารสมุปทญฺจ ความว่า ทายกผู้หนึ่งย่อมให้ทานด้วย …

บทความนี้เน้นถึงพระราชดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการชักชวนประชาชนให้ประกอบกิจกรรมดี ๆ ยกตัวอย่างกิจกรรมบำเพ็ญทานและการสร้างคุณประโยชน์ให้กับสังคม พระองค์ดำเนินพระราชกิจในรูปแบบต่

… ใช่ประโยชน์ กะ สมณพราหมณาจารย์ผู้ทรงคุณธรรมละเว้นกิจที่ให้โทษ ประกอบแต่กิจที่เป็นประโยชน์ เป็นวัตต สมาทาน แต่พระเดชานุภาพและพระเกียรติคุณไพศาลไปทั่วทิศานุทิศ ไม่มีกษัตริย์เจ้านครนั้น ๆ จะอาจแข่งขันไม่อ่…

บทความนี้กล่าวถึงอำนาจและวิธีการปกครองของจักรพรรดิซึ่งมีความสำคัญต่อความเจริญรุ่งเรืองของบ้านเมือง โดยมีการนำเสนอในบริบทของจักรวัติสูตรและคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงดำเนินวิธีการสอนต่างๆ ตา

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ในศก ๑๒๓ ຕຕ พระคุณพิเศษ ส่วนอัตตสมบัติ จะถวายวิสัชนาด้วยสมานัตตาส่วนปรหิตปฏิบัติ จะถวายวิ สัจนาด้วยการุญญภาพ และรัฏฐาภิบาลโนบาย พอเป็นนิทัสสนนัย สมานัตตตานั้นแ…

ในพระบทธรรมที่กล่าวถึงสมานัตตาและการประพฤติตนตามธรรมชาติในความสัมพันธ์ของญาติและการบริหารจัดการทรัพย์สิน โดยอธิบายความสำคัญขอ…

…และหยิ่งเหตุโคตร ย่อมดูหมิ่นญาติของตน ต์ ปราภวโต มุข ข้อนั้น เป็นมุขแห่งความเสื่อมฉะนี้ เหตุดังนั้น สมานัตตตา ความเป็นผู้มีตนสม่ำเสมอ ใน ญาติธรรมจึงควรให้เป็นไปในบุคคลผู้เป็นญาติตามสมควร เกิดขึ้นก็ย่อมจะ…

บทความนี้สนทนาเกี่ยวกับความสำคัญของญาติและมิตรในชีวิตมนุษย์ตามหลักพุทธศาสนา โดยระบุว่าหากบุคคลมีการคบหากับมิตรที่ดี เช่น กัลยาณมิตร จะส่งผลให้เกิดความเจริญ ในขณะที่การมีมิตรที่ไม่ดีอาจนำไปสู่ความเสื่อ

…ละกันอย่าง บัณฑิตพึงสันนิษฐานโดยนัยนี้แล้ว รู้จักผ่อนผันประพฤติตามสมควรแก่ชุมชนที่ตน เนื่องอยู่นั้น สมานัตตตา ความเป็นผู้มีตนสม่ำเสมอในตัปปริยาปันนธรรม คือธรรมของชนผู้ เนื่องในหมู่นั้น ๆ จึงให้เป็นไปในชน…

บทความนี้นำเสนอคำสอนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เกี่ยวกับการเคารพผู้อาวุโสและความสามัคคีในชุมชน โดยยกตัวอย่างจากพุทธภาษิตและอปริหานิยธรรมสูตร เพื่อแสดงให้เห็นว่าความรักและการช่วยเหลือก

…ริบูรณ์ ฯ สมณพราหมเณ อุปสงฺกมิตวา ปญฺหปุจฉน์ หมั่นไต่ถาม สมณพราหมณ์ผู้ทรงคุณธรรมถึงบาปบุญคุณโทษแล้ว สมาทานแต่กิจที่ขอบ ๑ ๑ วัตรเหล่านี้มีใน บาลีจักรวัติสูตร อธมุมราคสฺส ปหาน กับเว้นความกำหนัดในกามโดยอากา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตนในสังคหวัตถุและจักรวรรดิวัตรของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส กำหนดแนวทางการบริหารและความสัมพันธ์ระหว่างพระองค์กับประชาชน รวมไปถึงการป้องกันและพัฒนาประเทศผ่านหลัก

…ุสิ่งของเกื้อกูล เปยยวชเชน ด้วยกล่าวถ้อยคำที่จับใจ อตฺถจริยาย ด้วยประพฤติการ ที่เป็นประโยชน์แก่มิตร สมานตฺตตาย ด้วยความ (๑) ที. ปา. ๑๑/๑๙๔. (๒) ขุ. ชา ทวาทส. ๒๗/๓๔๐ (๒) สํ. ส. ๑๕/๕๑. (๔) ขุ.ชา. นวก. ๒๘/๑…

บทความนี้ได้กล่าวถึงการแบ่งแยกลักษณะของมิตรจากคำสอนของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า โดยเน้นถึงความสำคัญของมิตรแท้ที่มอบความรัก เอื้อเฟื้อ และเกื้อกูลกันเมื่อประสบปัญหา ในขณะที่มิตรเทียมเป็นผู้ที่มีนิสัยที่ถือเอ

…หตุ ทรงทราบ แต่เพียงว่าพระสงฆ์ไม่ปรองดองกระทำอุโบสถร่วมกัน ตรัสใช้อมาตย์ผู้หนึ่งไปสู่อโศการาม เพื่อ สมานพระสงฆ์แล้วอาราธนาให้กระทำอุโบสถ อมาตย์ผู้นั้นไปถึงแล้วก็ประชุมสงฆ์โดยพระราช โองการ ถามพระภิกษุทั้ง…

เนื้อหาเกี่ยวกับพระคุณสมบัติของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่ทรงสามารถแก้ไขอุปสรรคในการบริหารราชการ และความรู้ในการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการทำงาน เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติที่ดีในกลุ่มบุคคลต

…พ โดยอรรถว่า เป็นเครื่องอาศัยเป็นอยู่ร่วมกัน ภิกษุผู้ประพฤติสมควรแก่สิกขาบทนั้น เรียกว่า สิกขาสาชีว สมาปนโน ผู้ถึงพร้อมด้วยสิกขาเป็นสาชีพ กล่าวคือเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยสหกรณ์ผู้หนึ่ง ฯ สมเด็จ พระบรมศาสดากับ…

เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของการประพฤติธรรมรวมถึงสหกรณ์ภายในชุมชนและการทำงานร่วมกันของสมเด็จพระสงฆ์และรัฐบาลเพื่อพัฒนาความเจริญรุ่งเรืองของประเทศ โดยวิจารณ์การจัดตั้งคณะรัฐบาลที่มีวัตถุประสงค์เพื่อความ

…ัติด้วย พระขันติธรรม ส่วนปรหิตสมบัติ ด้วยรัฏฐาภิบาลโนบาย สาธกถวายด้วยเมธาวี ธรรมพอเป็น นิทัสสนัย สีลสมาธิคุณานํ สัพเพปิ กุสลา ธมฺมา ขนฺติ ปธานการณ์ ขนฺตยาเยว วฑฺฒนฺติ เต พระพุทธศาสนสุภาษิตบทนี้แปลความว่า…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชปณิธานของสมเด็จพระญาณสังวรและการปฏิบัติตามคำสอนทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะคุณสมบัติของขันติและโสรัจจะ ที่เป็นหลักสำคัญต่อการดำรงอยู่ของพสกนิกรในช่วงวิกฤตการณ์ต่าง ๆ ทั้งยังชี้ให้เห

…อย่างยากจะประมาณได้ ขันติ เป็นประธาน คือขันติเป็นใหญ่ เป็นเหตุนำ และสิ่งที่ขันตินำให้เกิดคือ ศีลและ สมาธิ อันเป็นคุณทั้งสองประการ ศีลก็ตาม สมาธิก็ตาม จักไม่เกิดจากความ ไม่อดทน หรือ ความไม่มีขันติ ขันติทำ…

ข้อความนี้พูดถึงความสำคัญของขันติในแง่ของการรักษาศีลและสร้างสมาธิในชีวิตผู้ปฏิบัติธรรม ขันติเป็นกุญแจสำคัญในการยับยั้งอารมณ์ที่นำไปสู่การทำผิดศีล ทั้งในการควบคุมคว…

…ด้ ดังปรากฏประจักษ์แจ้งชัดแล้วในปัจจุบัน วิกฤตการณ์เลวร้ายนักหนาหาอาจยังความ เศร้าหมองให้เกิดแก่ศีล สมาธิ และกุศลธรรมใด ๆ ในพระราชหฤทัยได้ ส่วนปรหิตสมบัติ รัฏฐาภิบาลโนบาย ขอรับพระราชทานอัญเชิญพระพุทธศาสน…

บทความนี้พูดถึงสมเด็จพระญาณสังวร ซึ่งทรงมีพระขันติธรรมและศรัทธาในพระพุทธศาสนา แม้พบกับวิกฤตการณ์ร้ายแรง พระองค์ก็ยังมีความมั่นคงในศีลในธรรม ส่งผลต่อจิตใจของผู้ที่นับถือและไม่ได้นับถือพระพุทธศาสนา ทั้ง

…ษา จึงพร้อมกันเฉลิมฉลองทั่วประเทศด้วยวิธีต่าง ๆ เตหิ เตหิ วิเสเสหิ วิรญชีวี มหาราชา ยสสา เตชสา จาปิ สมา ภัทรานิ สมุปสฺส์ คุเณหิ ปฏิมณฑิโต สุขปฺปตฺโต อนามโย วฑฺฒยนโต นรุตฺตโม จิร์ รชฺเช ปติฏฐิต ។ ขอสมเด็จ…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชกรณียกิจและความมุ่งมั่นของสมเด็จพระสังฆราชที่ได้ดำเนินการเพื่อประชาชนตามโครงการพระราชดำริ รวมถึงการเฉลิมฉลองพระชนมายุพระองค์ โดยได้เน้นถึงการดำรงความสุขทั่วราชอาณาจักร การอบรมผู