หน้าหนังสือทั้งหมด

คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
130
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
๑๑๔ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ (๑) อนุต มาน ปัจจัย ใช้กับกิริยาอาการที่กำลังทำอยู่ เป็น ไปอยู่ หรือจะทําในอนาคตอันใกล้นี้ ซึ่งแปลว่า “เมื่อ” เช่น : อห์ ธมฺม สุณนฺโต ปีติ สภามิ ฯ : อนุสนธิ์ ฆเกตวา
เอกสารนี้เป็นคู่มือการศึกษาเกี่ยวกับการแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ โดยเน้นการใช้งานของปัจจัยในกิริยาอาการเพื่อกำหนดความหมายที่ถูกต้อง เช่น อนุต มาน ปัจจัยที่ใช้กับกิริยาที่กำลังทำอยู่ และการสื่อสารในกาลพิเศ
ไวยากรณ์และสัมพันธ์ในกิริยา
133
ไวยากรณ์และสัมพันธ์ในกิริยา
ไวยากรณ์และสัมพันธ์ ๑๑๗ กิริยาอย่างหนึ่งทำหน้าที่คุมพากย์ อีกอย่างหนึ่งต้องประกอบด้วย อนุต มาน ปัจจัยวางไว้ข้างหน้าหรือข้างหลังกิริยาคุมพากย์นั้น ซึ่งแสดงว่า กิริยา ๒ อย่างนั้น ทำพร้อมกัน เกิดขึ้นพร้อ
บทความนี้กล่าวถึงการใช้กิริยาในประโยคที่มีการกระทำพร้อมกัน โดยชี้ให้เห็นว่ากิริยาหนึ่งทำหน้าที่คุมพากย์ ในขณะที่อีกกิริยาหนึ่งจะประกอบด้วยอนุตมานปัจจัย ซึ่งเป็นการสร้างความสัมพันธ์ที่ชัดเจนในรูปแบบการ
คำอธิบายเกี่ยวกับประโยคแบบในสำนวนนิยม
161
คำอธิบายเกี่ยวกับประโยคแบบในสำนวนนิยม
สำนวนนิยม ๑๔๕ สํานวนมคธ ประโยคแบบ ประโยคแบบ คือ ประโยคที่ท่านวางสำนวน หรือศัพท์ไว้คงที่ ไม่เปลี่ยนแปลง แม้จะแปลยักเยื้องไปอย่างไร ก็คงรูปอยู่อย่างนั้น ประโยคเช่นนี้ มีใช้มาก ขอให้นักศึกษาให้ได้แม่นยำข
เนื้อหาเกี่ยวกับประโยคแบบในสำนวนนิยม และการใช้ประโยคที่มีความหมายคงที่ในภาษาไทย มีการอธิบายประเภทประโยคต่าง ๆ เช่น ประโยคต้นเรื่องและประโยคคอคาถา ซึ่งจะช่วยให้นักศึกษาเข้าใจและใช้ประโยคได้อย่างถูกต้อง
มคธและสำนวนไทยที่เกี่ยวข้อง
179
มคธและสำนวนไทยที่เกี่ยวข้อง
มคธเป็น ปีละ......เดือน สำนวนนิยม ๑๖๓ : จีวร์ ปริโภเค ปริโภเค ปจจเวกขิตพฺพ์, ปิณฑปาโต อาโลเป อาโลเป, เสนาสน์ ปริโภเค ปริโภเค ฯ (มงคล ๑/๑๙๗) (๙) สำนวนไทยว่า วันละ......ครั้ง เดือนละ.....วัน ให้ประกอบศั
มคธคือระบบที่เกี่ยวข้องกับการนับวัน เดือน ปี ซึ่งมีการใช้สำนวนไทยในการสร้างรูปแบบต่าง ๆ เช่น ทิวสสส เทว วารา สำหรับวันละสองครั้งเดือนละหกวัน ตลอดจนการใช้ในการสรรเสริญพระพุทธเจ้าและอาจารย์ โดยใช้สำนวนท
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ
186
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ
๑๗๐ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ แต่ท่านแปลยักเยื้องไปตามสำนวนโดยพยัญชนะบ้าง สํานวนคำพูดบ้าง เพราะฉะนั้นเมื่อนักศึกษาพบสำนวนเช่นนี้ จึงใคร่ครวญดูให้รอบคอบ ก่อนว่าตรงกับศัพท์อะไร เมื่อพบสำนวนที่ผิดส
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธนี้ให้ความรู้เกี่ยวกับการแปลสำนวนไทยเป็นภาษามคธ โดยนักศึกษาได้เรียนรู้วิธีการสังเกตศัพท์และสำนวนที่เหมาะสม การไม่คิดสร้างศัพท์ใหม่โดยไม่จำเป็น การแนะนำสำนวนไทยที่ควรทราบเพื่อการ
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
202
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
๑๘๖ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ เป็น : ปาฏิโมกฺเขน สุเตน วา อสฺสเตน วา โก อตฺโถ ความไทย : จะมีประโยชน์อะไร ด้วยคุณที่ลี้ลับ อันท่านแสดง เป็น แก่มหาชนเพราะเหตุบาตรไม้ผุๆ : ฉวสุส ทารุมยปตฺตสฺส การณา
ในคู่มือวิชานี้สอนการแปลจากภาษาไทยเป็นภาษาไหมธและการใช้ศัพท์ที่สำคัญ โดยมีการยกตัวอย่างประโยคต่างๆ ที่แสดงถึงการใช้ศัพท์อย่างเหมาะสม เช่น อล์ ในความหมายที่แตกต่างกัน การปฏิเสธและการใช้ในประโยคที่ถูกต้
การใช้ศัพท์และความหมายในพระไตรปิฎก
209
การใช้ศัพท์และความหมายในพระไตรปิฎก
: ศัพท์และความหมาย ๑๙๓ ตาม ปวิสิตวา นิสินเน, อปโรป นารโท นาม ตาปโส หิมวนฺตโต อาคนฺตฺวา ฯเปฯ (๑/๓๗) สา ปน เถเรน “กเถหิเยวาติ” วุจจมานา อาทิ ฯเปฯ เถโร อญฺญานิปิ วิมานทวารานิ คนตวา อาคตาคตา อปราบ เทวธีตโ
บทความนี้อธิบายถึงการใช้ศัพท์ในพระไตรปิฎก โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ อญฺญตร ที่หมายถึง 'คนหนึ่ง สิ่งหนึ่ง' และการนิยามความหมายเพิ่มเติมเกี่ยวกับดาบสกับเทพธิดา โดยมีตัวอย่างในบทพระธรรมเทศนาเพื่อแสดงให้เห็นถึง
ศัพท์และความหมาย ๒๐๕
221
ศัพท์และความหมาย ๒๐๕
ศัพท์และความหมาย ๒๐๕ วชฺเชตวา อญฺญตร ๓. นิสสาย ปฏิจจ อุปาทาย อาคมม อนุวาย ๔. เวยยาวจฺจ อุสสุกก ๕. ภุญชติ ปริภุญช ๖. เนติ อาเนติ หรติ อาหรติ ๗. ปวิสิตฺวา สมาปชฺชิตฺวา ๔. นิกขมิตวา ส่วนหนึ่ง เว้นหมดไม่ม
เนื้อหานี้รวมคำศัพท์และความหมายที่สำคัญในภาษาไทย เช่น วชฺเชตวา อญฺญตร นิสสาย เป็นต้น คำศัพท์เหล่านี้มีประโยชน์ในการศึกษาและสามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายเกี่ยวกับการเว้นและการ
การแปลงประโยคและการล้มประโยค
237
การแปลงประโยคและการล้มประโยค
การแปลงประโยคและการล้มประโยค ๒๒๑ กัตตุ กัมม. ความไทย กัตตุ กัมม. ยาให้ครรภ์ตกแล้ว ให้เธอเพราะกลัวเธอ จะเป็นใหญ่... : อนุธพาเล กุสุมา เอวมกาส, อยู่ ตัว อิสสริยภเยน คพุภปาตนเภสชช์ โยเชตวา เทติ ฯ (๑/๔๓)
บทเรียนเกี่ยวกับการแปลงประโยคในภาษาไทยให้เข้าใจได้ง่าย โดยสอนวิธีการแปลงประโยคกัมมวาจกเป็นกัตตุวาจกและการล้มประโยค โดยอธิบายถึงลักษณะและวิธีการใช้งาน รวมถึงตัวอย่างที่ช่วยให้เข้าใจแนวทางการใช้งานและกา
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
250
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
๒๓๔ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ เป็น = อนุญญาติ ๆ (๗/๑๐) อิทานิ ปนสุส ดุสิตวิมาเน นิพฺพตฺตตฺตา (นิพฺพตฺตตาย) อนุญญาติ ฯ มยา ตุมหาก์ จีวรคุคห ตัวอย่างประโยค ย ขยายกาลสัตตมี (ยทา เทา) (๑) ตัด ยทา ตท
หนังสือเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นคู่มือในการเรียนการสอนการแปลภาษาไทยเป็นมคธ โดยมีอธิบายตัวอย่างประโยคและหลักกฎการแปลอย่างละเอียด เช่น การเปลี่ยนกิริยาและการใช้ประธานในประโยคต่าง ๆ นอกจากนี้ยังมีการเน้น
การขยายกรรมและบทเหตุในพระพุทธศาสนา
255
การขยายกรรมและบทเหตุในพระพุทธศาสนา
เป็น = ตัวอย่างขยายกรรม : การแปลงประโยคและการล้มประโยค ๒๓๙ อานนฺทตฺเถร์ อุปสงฺกมิตวา ฯเปฯ ยาจึสุ ฯ (๑/๕๕) เย ปญฺจสตา ภิกขู ทิสาวาสิโนปิ โหนฺติ, เต วุฒิตวสสา อานนฺทตฺเถร อุปสงฺกมิตวา ยาสุ ฯ ครั้งนั้น ล
บทความนี้กล่าวถึงตัวอย่างการขยายกรรมและบทเหตุในพระพุทธศาสนา โดยเสนอวิธีการแปลงประโยคและการล้มประโยคอย่างละเอียด เช่น การใช้คำสั่งที่เหมาะสมในบริบทและการเปลี่ยนรูปประโยคเพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น โดยเน้นที
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
256
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
๒๔๐ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ ความไทย : ท่านเศรษฐีตั้งชื่อลูกชายคนนั้นว่า ปาละ เพราะบุตรนั้น ตนอาศัยต้นไม้เจ้าป่าที่ตน บริบาลได้มา เดิม = เป็น = เสฏฐี อตฺตนา ปาลิต วนปุปต์ นิสสาย พุทธตตา ตสฺส ปา
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยนักศึกษาและผู้ที่สนใจในการแปล เอกสารและประโยคจากภาษาไทยไปเป็นภาษามคธ โดยมีตัวอย่างและกฎในการแปล เพื่อให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เช่น การใช้รูปแ
การเรียงประโยคอธิบายความ
261
การเรียงประโยคอธิบายความ
การเรียงประโยคอธิบายความ ๒๔๕ (๑) เรียงบทตั้งไว้ข้างหน้า มี อิติ ศัพท์คุม แล้วตามด้วยบทแก้ (๒) บทแก้นั้นจะต้องมีลักษณะเหมือนกับบทตั้ง คือ ถ้าบทตั้งเป็น ศัพท์นามประกอบด้วยวจนะและวิภัตติอะไร บทแก้จะต้องม
การเรียงประโยคอธิบายความในภาษาไทยมีลักษณะเฉพาะในการจัดเรียงบท ตั้งโดยให้มีคำคุมตามด้วยบทแก้ ซึ่งบทแก้ต้องมีลักษณะตรงกับบทตั้ง และหากมีบทแก้หลายบทต้องใช้คำไขเหมาะสม เช่น 'คือได้แก่' พร้อมด้วยการจัดวางแ
การวิเคราะห์และการแก้ไขประโยคในภาษาไทย
263
การวิเคราะห์และการแก้ไขประโยคในภาษาไทย
ความไทย เป็น การเรียงประโยคอธิบายความ ๒๔๗ : สองบทว่า สติปัจจยตา วฏฏติ ความว่า การได้ ความที่มีสติเครื่องพิจารณาเป็นปัจจัย ย่อมควร ฯ : สติปจฺจยตา วฏฺฏ ติ ปญฺจเวกขณสฺสติยา ปัจจยตต์ ลัทธิ์ วฏฺฏติ ฯ (มงคล
บทนี้อธิบายการเรียงประโยคภาษาไทย โดยใช้หลักการจากสติปัจจยตา ที่ช่วยในการพิจารณาและแก้ไขศัพท์ในประโยค เพื่อให้มีความชัดเจนและไม่ซ้ำซ้อนกัน การวิเคราะห์จะรวมถึงการเลือกแก้ศัพท์อย่างเหมาะสม เช่น ไม่ควรแก
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
278
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
๒๖๒ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ เอว์ และ จะวางประโยค ยถา ไว้หน้าประโยค ตถา เอว์ ก็ได้ วางไว้ หลังก็ได้ แต่นิยมวางไว้หน้ามากกว่า จึงดูตัวอย่าง ความไทย : ส่วนโยมชายควรกระทําการให้อาบน้ำ นวดฟัน เป็นต
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ นำเสนอวิธีการแปลประโยคจากภาษาไทยไปเป็นมคธ ผ่านตัวอย่างการใช้คำและโครงสร้างประโยคที่ถูกต้อง ไม่ว่าจะเป็นการวางคำหน้าหรือหลัง รวมถึงการใช้งานคำอุปมาที่เหมาะสม นอกจากนั้นย
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ
300
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ
๒๔๔ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ ประโยค ประโยค คือ กลุ่มคำที่มีเนื้อความเกี่ยวเนื่องกันเป็นระเบียบและ มีความสมบูรณ์ในตัว ประโยคในภาษาไทยกับประโยคในภาษามคธมี หลายลักษณะและหลายชนิดเช่นเดียวกัน เพื่อค
บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับประโยคในภาษาไทยและภาษามคธ ให้ความรู้เกี่ยวกับประเภทของประโยค เช่น เอกรรถประโยค อเนกรรถประโยค และสังกรประโยค โดยมีการแสดงตัวอย่างประโยคในแต่ละประเภทเพื่อความเข้าใจที่ชัดเจน นอกจ
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ
307
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ ป.ธ.๙ ๒๙๑ ๑. มุขยประโยค คือ ประโยคหลัก ประโยคสําคัญซึ่งจะขาดเสียมิได้ ในสังกร ประโยคหนึ่งๆ จะมีมุขยประโยคอยู่เพียงประโยคเดียวเท่านั้น ข้อความ ที่พิมพ์ด้วยตัวเน้นต่อไปนี้ จัดเป็นม
บทนี้เสนอหลักการแต่งไทยในรูปแบบมคธ โดยเริ่มจากการอธิบายมุขยประโยค ซึ่งเป็นประโยคหลักที่สำคัญ และการใช้อนุประโยคในการขยายความหมายให้ชัดเจนยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังได้สำรวจประเภทของอนุประโยคที่มีอยู่ด้วย เช
หลักการแต่งภาษาไทยเป็นมคธ
315
หลักการแต่งภาษาไทยเป็นมคธ
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ ป.ธ.๙ ๒๙๙ เมื่อแต่งเป็นภาษามคธ ก็จะต้องให้ได้ลักษณะถูกต้องสํานวนมคธ คือ ยึดภาษามคธเป็นหลัก เมื่อแปลกลับมาเป็นภาษาไทย ก็จะต้องให้ได้ ลักษณะถูกต้องตามสํานวนภาษาไทย ยึดภาษาไทยเป็นหล
การแต่งภาษาไทยเป็นมคธต้องยึดภาษามคธเป็นหลัก โดยเมื่อแปลกลับจะต้องถูกต้องตามภาษไทย เช่น การเขียนว่า 'ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่หนึ่ง' จะต้องแปลตามสำนวนนั้น ไม่ใช่แปลตามหลัก
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ ป.ธ.๙ ๓๑๗
333
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ ป.ธ.๙ ๓๑๗
หลักการแต่งไทยเป็นมคธ ป.ธ.๙ ๓๑๗ มคธ : ภัตตคเค หิ อนุโมทนากถา พุทเธน อนุญญาตา โหติ ฯ วุตฺตญฺเหต ภควตา อนุชานามิ ภิกฺขเว ภัตตคเค อนุโมทิตุนุติ ๆ ๒. ในกรณีที่สำนวนไทยอ้างว่าพระพุทธเจ้าตรัสไว้อย่างนั้นอย่
หลักการแต่งไทยในแนวมคธ ป.ธ.๙ ๓๑๗ อธิบายถึงการอ้างพระพุทธพจน์และการพิจารณาเนื้อหาก่อนการอ้าง ควรจำแนกอย่างชัดเจนระหว่างพระพุทธพจน์แท้กับการขยายความจากผู้แต่ง เพื่อหลีกเลี่ยงการเข้าใจผิด อาทิเช่น การอธิ
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
334
คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙
๓๑๘ คู่มือวิชาแปลไทยเป็นมคธ ป.ธ.๔-๙ ตามตัวอย่างข้างต้น ท่านปรุงประโยคใหม่ด้วยการตีความ แล้วตัดความ โดยหลีกเลี่ยงการใช้ “อิติ” ในประโยคหากแต่งเป็นประโยค “อิติ” ตามสำนวนไทย เช่น แต่งว่า เตเนว ภควา “นโร
คู่มือวิชานี้ให้แนวทางในการตีความและปรุงประโยคจากพระพุทธพจน์ที่ไม่ควรใช้ 'อิติ' ควรเรียนรู้การปรับประโยคให้อยู่ในรูปแบบที่เข้ากันได้โดยที่เนื้อความยังคงอยู่ ครูแนะนำให้นักเรียนทำความเข้าใจและนำไปใช้เพ