แก้ว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 33 / 61

…ี่เข้าฌานอยู่นั้น (อย่างนี้เรียกว่า บันเทิงด้วย อำนาจสมาธิ) ถามว่า บันเทิงด้วยอำนาจวิปัสนาอย่างไร ? แก้ว่า ภิกษุ ครั้นเข้าฌาน ๒ ที่มีปีติ (เป็นองค์) ออกแล้วพิจารณาปีติอัน สัมปยุตกับฌาน โดยความสิ้นไปเสื่อม…

บทความนี้ว่าด้วยการเข้าฌานและการปฏิบัติวิปัสนาที่จะช่วยให้ภิกษุสามารถบันเทิงจิตได้อย่างมั่นคง ซึ่งมุ่งเน้นการพิจารณาที่ทำให้จิตใจอยู่ในอารมณ์เดียวกัน โดยอธิบายถึงการตั้งจิตให้มั่นและการปลดปล่อยจากนีวร

…ลได้ความ เช่นนั้น ๓. โจรา โอจรกา ศัพท์ โอจรกา แห่งนี้ท่านแก้ไปทางความประพฤติ คือในอรรถกถากกธูปมสูตร แก้ว่า นีจกมุมการกา ผู้ทำกรรมอันต่ำช้า ในมหาฎีกาแห่งวิสุทธิมรรคนี้แก้ว่า ลามกาจารา ผู้มีความ ประพฤติเลวท…

ในเนื้อหานี้เกี่ยวกับการสอนของโยคาวจรภิกษุที่ใช้พระโอวาทของพระพุทธเจ้าเป็นแนวทางในการละปฏิฆะ และแสดงออกถึงความสำคัญของการควบคุมอารมณ์ โดยเฉพาะความโกรธ การอ้างอิงถึงคำสอนในฉบับยุโรปและการแก้ไขศัพท์ต่าง

…ม่อาจยังจิต (ร้าย) ให้ดับไป แม้โดยอุบาย อย่างนี้ จึงทำธาตุวินิพโภค (แยกธาตุ) ต่อไป ถามว่า ทำอย่างไร แก้ว่า พึงสอนตนโดยวิธีแยกอย่างนี้ว่า "นี่แน่ะพ่อบรรพชิต ก็ตัวเจ้า เมื่อโกรธบุคคลนั้น โกรธอะไร โกรธผมหรือ…

อานิสงส์ ๑๑ ของการเจริญเมตตา ประกอบด้วยการหลับและตื่นอย่างมีความสุข ไม่ฝันร้าย เป็นที่รักของคนและเทวดา ปลอดภัยจากอันตรายต่างๆ และจิตใจที่มั่นคงและสดใส. ผู้ที่เจริญเมตตาย่อมเข้าถึงพรหมโลกได้ หากไม่ให้จ

…ป็นอย่างยิ่ง" ดังนี้ ถามว่า ก็เพราะเหตุไฉน อัปปมัญญาเหล่านั่น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่าอย่างนั้น แก้ว่า เพราะอัปปมัญญาเหล่านั่น เป็นอุปนิสัยแห่งวิโมกข์นั้น ๆ แท้จริง สัตว์ทั้งหลายย่อมเป็นสิ่ง ไม่ปฏิกูล…

บทนี้กล่าวถึงเนื้อความที่ว่าด้วยความเป็นสุภปรมาและวิโมกข์ในพระพุทธศาสนา โดยใช้บริบทจากหลิททวสนสูตร กล่าวถึงการที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงเมตตาและการพิจารณาอัปปมัญญาในสัญญาของพระโยคาวจร การนำจิตเข้าสู

…ณ เป็นอาทิ [แก้สมติกุกมา] บทว่า เพราะก้าวล่วง คือเพราะหายรัก และเพราะดับ ถามว่า คำอธิบายมีอย่างไร ? แก้ว่า "เพราะหายรัก และเพราะดับ คือ เหตุที่หายรักและเหตุที่ดับไป แห่งรูปสัญญาทั้งหลาย ที่ได้แก่ฌาน ๑๕ โด…

เนื้อหาเกี่ยวกับรูปสัญญาและอารมณ์ที่มีความสัมพันธ์กับฌาน และอธิบายถึงการก้าวล่วงสัญญาที่ไม่มีแก่ผู้ที่ยังไม่หายรักในอารมณ์ โดยรายละเอียดคลุมถึงการเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ ซึ่งสำคัญต่อการปฏิบัติในทางพุทธ

…ก็มิใช่ เพราะเป็นสิ่งที่มีอยู่โดยความเป็นเศษสังขารที่ละเอียด ถามว่า "ก็สัญญากิจในคำนั้น คืออะไร ? " แก้ว่า "สัญญา กิจ ก็คือการจำอารมณ์ได้อย่างหนึ่ง การเข้าถึงความเป็นวิสัย (คือ อารมณ์) แห่งวิปัสนาแล้วยังน…

เนื้อหาพูดถึงการเข้าใจและพิจารณาสัญญาในทางวิปัสนา สัญญากิจที่จำเป็นต้องมีเพื่อการเข้าถึงความเป็นจริง เมื่อพูดถึงธาตุไฟในน้ำร้อน เป็นภาพลักษณ์ที่สื่อถึงความไม่สามารถทำกิจได้แม้จะมีธรรมแม้ว่าเป็นธรรมชาต

… จำแนกความนี้แหละไว้โดยนัยว่า "ถามว่า ภิกษุเป็นผู้มีความ สำคัญว่าไม่ปฏิกูลในสิ่งปฏิกูลอยู่เป็นไฉน ? แก้ว่า ภิกษุแผ่ไปโดย เมตตาก็ดี พิจารณาโดยความเป็นธาตุก็ดี ในวัตถุอันไม่น่าปรารถนา...." ดังนี้เป็นอาทิแล …

เนื้อหานี้มุ่งเน้นการอธิบายเกี่ยวกับอัปปฏิกูลสัญญา และการทำความเข้าใจถึงการมีสติสัมปชัญญะในทุกสถานการณ์ภายใต้การพิจารณาของพระอริยะ อธิบายสถานะของปฏิกูลและไม่ปฏิกูลในสิ่งต่างๆ และการแผ่เมตตาเพื่อเป็นกา

…ิ แห่งสัตว์มีนกเป็นต้น ชื่อว่า กมฺมวิปากชาอิทธิ ดังพระบาลีว่า "ถามว่า ฤทธิเกิดด้วย วิบากกรรมเป็นไฉน แก้ว่า ฤทธิ์ของนกทั้งปวง ของเทวดาทั้งปวง ของมนุษย์ลางพวก ของวินิปาติกะลางเหล่า นี้เป็นฤทธิ์เกิดด้วยวิบาก…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ฤทธิ์ทางอากาศของสัตว์ โดยเฉพาะนก เทวดา และมนุษย์ที่เกิดจากกรรมดี รวมถึงวิบากกรรมที่ส่งผลกระทบต่อฤทธิ์เหล่านี้ นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึงฤทธิ์ของบุคคลที่มีบุญ เช่นพระเจ้าจักรพร

…งเทพชั้นต่ำมีวิทยาธร เป็นอาทิ ชื่อว่า วิชชามยาอิทธิ ดังพระบาลีว่า "ถามว่า วิชชามยา อิทฺธิ เป็นไฉน ? แก้ว่า พวกวิทยาธรวิทยาแล้วไปทางอากาสได้ แสดงช้างในอากาศกลางหาวก็ได้ ฯลฯ แสดงขบวนเสนาต่างๆใน อากาศกลางหาว…

ประโยคนี้นำเสนอเกี่ยวกับเรื่องราวของเศรษฐีที่มีบุญและการกระทำที่แสดงถึงอิทธิฤทธิ์ ซึ่งรวมถึงการแจกข้าวและเงินแก่ประชาชน และการทำการเกษตรที่ประสบผลสำเร็จอย่างมาก สะท้อนให้เห็นถึงความมั่งคั่งและความเมตต

…คแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 116 พระธรรมเสนาบดีได้กล่าวคำนี้ไว้ว่า "ถามว่า ภูมิ ๔ แห่งฤทธิ์เป็น ไฉน ? แก้ว่า ปฐมฌาน เป็นวิเวกชภูมิ (ภูมิเกิดแต่วิเวก) ทุติยฌาน เป็นปีติสุขภูมิ (ภูมิปีติและสุข) ตติยฌาน เป็นอุ…

พระธรรมเสนาบดีได้กล่าวถึงภูมิ ๔ แห่งฤทธิ์ซึ่งรวมถึงปฐมฌานที่เป็นวิเวกชภูมิ, ทุติยฌานที่เป็นปีติสุขภูมิ, ตติยฌานที่เป็นอุเบกขาสุขภูมิ และจตุตถฌานที่เป็นอทุกขมสุขภูมิ โดยแต่ละภูมิมีความเกี่ยวข้องกับการเ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 117 "ถามว่า บาท ๔ แห่งฤทธิเป็นไฉน ? แก้ว่า ภิกษุในพระธรรมวินัย นี้เจริญอิทธิบาท อันมาพร้อมด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร เจริญ อิทธิบาทอันมาพร้อ…

บทนี้พูดถึงอิทธิบาทในพระธรรมวินัย โดยเฉพาะการเจริญอิทธิบาทสี่ประการ ได้แก่ ฉันทสมาธิ วิริยสมาธิ จิตตสมาธิ และวีมังสาสมาธิ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุธรรม นอกจากนี้ยังกล่าวถึงปธานสังขารที่เป็นตัวช่วยในก

…ี) ภูเขาหรือต้นไม้ก็ตามผุดขึ้น (กั้น) ในระหว่าง (ทาง) เธอจำ ต้องเข้าสมาบัติแล้วอธิษฐานอีกหรือไฉน ?" แก้ว่า "โทษ (ในการ เข้าสมาบัติแล้วอธิษฐานอีกนั้น) หามีไม่" ด้วยว่าการเข้าสมาบัติแล้ว อธิษฐานอีก ก็เป็นเช…

บทความนี้พูดถึงพลังและความสามารถของภิกษุที่มีฤทธิ์ ซึ่งสามารถเรียกอากาศได้ด้วยการอธิษฐาน ทำให้เขาสามารถเดินทางผ่านสิ่งกีดขวางได้ เป็นการทำความเข้าใจในเรื่องการอธิษฐานในบริบทของการปฏิบัติตามหลักสูตรที่

…น ๆ ได้ และใช่แต่ (อธิษฐานให้) เป็นดินได้อย่างเดียว เท่านั้นก็หาไม่ แม้ในอวิญญาณกวัตถุทั้งหลาย เช่น แก้ว ทอง และภูเขา ต้นไม้ เธอต้องการสิ่งใด ๆ ก็อาวัชนาการถึงสิ่งนั้น ๆ แล้วอธิษฐานโดยนัยที่กล่าวแล้วนั่น …

เนื้อหาผลการเดินบนน้ำอันไม่แตก เรียกว่าอภิชชมาน สำหรับภิกษุผู้มีฤทธิ์และการปฏิบัติในการอธิษฐาน การอธิษฐานน้ำให้กลายเป็นดิน เพื่อสามารถเดินบนผิวน้ำได้ การอธิษฐานนั้นไม่ได้จำกัดเฉพาะน้ำในที่เพียงอย่างเด

…รภิกษุผู้ใคร่จะรู้จิตของผู้อื่นใน ชั้นอรูปภพ จะเห็นหทัยรูปของใคร จะดูความผันแปรแห่งอินทรีย์ของ ใคร" แก้ว่า "ไม่ (ต้อง) ดูของใคร ๆ ข้อที่อาวัชนาการถึงจิต (ของผู้อื่น) ในภพใดภพหนึ่ง (ที่เป็นปัญจโวการ หรือจต…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์จิต ๑๖ ประเภทตามคำสอนในวิสุทธิมรรค โดยเริ่มจากการอธิบายภาวะของภิกษุที่มีความสามารถในการเข้าใจจิตของผู้อื่นในระดับที่เป็นปัญจโวการและจตุโวการ รวมถึงการทำบริกรรมเริ่มต้นจากการ

… เกิดปรากฏขึ้นในวันเพ็ญเดือนผัคคุณะ (คือเดือน ๔) ไม่ก่อนไม่หลัง กันเลยทีเดียว" ถามว่า เป็นอย่างไร ? แก้ว่า เมื่อข้าวฟ่าง (ที่หุง) สุก ฟองขึ้นซู่เดียวเท่านั้น (หน้าข้าว) ลางแห่งก็ปูดขึ้น ลางแห่งก็ปุ่มลง ลา…

ในวิสุทธิมรรคแสดงถึงการเกิดของจักรวาฬและภูเขาหิมพานต์ซึ่งปรากฏในวันเพ็ญเดือนผัคคุณะ โดยใช้การเปรียบเทียบอาหารที่หุง สัตว์ที่มีผิวพรรณแตกต่างกัน เรียกร้องสติปัญญาเกี่ยวกับการเหยียดดีเกิดจากการมองที่ผิว

…ปริตตารมณ์ มหัคคตารมณ์ อนาคตารมณ์ ปัจจุบัน นารมณ์ อัชฌัตตารมณ์ และพหิทธารมณ์ ถามว่า เป็นไปอย่างไร ? แก้ว่า ก็อิทธิวิธญาณนั้น จัดเป็นปริตตารมณ์ ก็เพราะมีรูปกายเป็นอารมณ์ (โดย) ทำ ความหมายถึงความที่ว่า "เมื…

ในบทความนี้กล่าวถึงอิทธิวิธญาณที่มี 3 อารมณ์ ได้แก่ ปริตตารมณ์ มหัคคตารมณ์ และอัชฌัตตารมณ์ เช่น ขณะพระโยคีทำกายให้อาศัยจิต การน้อมกายไปตามอำนาจจิต วางรูปกายลงไปในมหัคคตจิต เป็นต้น แสดงให้เห็นว่าการเข้

…ป็นไปในอารมณ์ ๔ โดยเป็นปริตตารมณ์ ปัจจุปันนารมณ์ อัชฌัตตารมณ์ และพหิทธารมณ์ ถามว่า เป็นไป อย่างไร ? แก้ว่า ก็ทิพพโสตธาตุญาณนั้น เพราะเหตุที่ทำเสียงให้เป็น อารมณ์ และเสียงเป็นปริตตธรรม (คือเป็นกามาวจร) เพร…

บทความนี้วิเคราะห์อัชฌัตตารมณ์และการทำกายใจให้เป็นอารมณ์ รวมถึงความเข้าใจในทิพพโสตธาตุญาณ โดยอธิบายการแสดงอารมณ์ต่าง ๆ เช่น เสียงและการรับรู้ ทั้งนี้เพื่อให้บัณฑิตเข้าใจธรรมชาติของอารมณ์ต่าง ๆ ในมุมมอ

…” มีวิจารณ์ว่า ถามว่า เพราะเหตุ อะไร พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสสนั่นเด่น ๕ เท่านั้นไม่หย่อนไม่ยิ่ง ? แก้ว่า เพราะทรงสงเคราะห์ (รวมรวบ) สังขตธรรมทั้งปวงเข้าส่วม

เนื้อหาพูดถึงวิญญาณอุปทานและอุปาทานขันธ์ ๕ ซึ่งมีความสำคัญในพระพุทธศาสนา การอธิบายขันธ์ที่เกี่ยวกับอาสวะและการจัดแบ่งให้เข้าใจอย่างชัดเจน ภายในบทมีการพิจารณาความเป็นธรรมชาติของขันธ์อย่างลึกซึ้งและการว

…) แก่ผู้ที่กล่าวว่า "กรียาเพียงแต่ความเกิดขึ้นนั้นชื่อว่า ปฏิจจสมุปบาท" ด้วย ถามว่า (ผิด) อย่างไร? แก้ว่ากิริยาสิการปฏิจจสมุปบาทเป็นปฏิจจสมุปบาท วิภธรรม เมื่อแรกตรัสรู้ แห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยบอกว่า "…

ในบทนี้เน้นถึงการวิเคราะห์คำว่า 'ปฏิจจสมุปบาท' ซึ่งเป็นที่ถกเถียงในทางความหมายและการอ้างอิงในพระสูตรว่าทำไมคำนี้ถึงไม่สอดคล้อง โดยชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของเหตุผลทางเทววิทยาและการปรากฏการณ์ของกรรมในบริ

…ตุ โดยอ้อม) ซึ่งเป็นเหตุ (ให้กล่าวไว้ว่าอวิชา) เป็นตัวมูลเหตุ ก็มีอยู่ ถามว่าก็ปริยายนี้คืออะไร ? แก้ว่า คือลความที่อวิชาเป็นสีละ (เป็น ยอดเหตุ) ในวัฏฏกุตา (คือพระธรรมเทคนคว่ำวัฏฏะ) จริงอยู่ พระผู้มีพ…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอวิชาที่เป็นมูลเหตุของโลกในพระบาลี โดยยกคำสอนจากพระผู้มีพระภาคอัญชาตร์ใบ ซึ่งอธิบายว่าอวิชาเป็นสิ่งที่ไม่มีเหตุ แต่กลับเป็นตัวมูลเหตุของการเกิดขึ้นของวัฏฏะ มีการกล่าวถึงคว