วิสุทธิมรรคแปล: กมฺมวิปากชาอิทธิ และ ปุญฺญวโตอิทฺธิ : หน้า 110/244

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - - หน้าที่ 11 110 [๗ กมฺมวิปากชาอิทฺธิ) ส่วนฤทธิมีความไปทางอากาศได้เป็นอาทิ แห่งสัตว์มีนกเป็นต้น ชื่อว่า กมฺมวิปากชาอิทธิ ดังพระบาลีว่า "ถามว่า ฤทธิเกิดด้วย วิบากกรรมเป็นไฉน แก้ว่า ฤทธิ์ของนกทั้งปวง ของเทวดาทั้งปวง ของมนุษย์ลางพวก ของวินิปาติกะลางเหล่า นี้เป็นฤทธิ์เกิดด้วยวิบาก- กรรม" ดังนี้ แท้จริง ในสัตว์เหล่านั้น ความไปทางอากาศได้โดย เว้นฌานหรือวิปัสสนาทีเดียว" แห่งนกทั้งปวง เป็น กมฺมวิปากชาอิทฺธิ อย่างเดียวกัน ความไปทางอากาศได้แห่งเทวดาทั้งปวงและแห่งมนุษย์ ที่เกิดในปฐมกัปลางพวก ก็เป็น กมุมวิปาชาอิทธิ ฉันเดียวกัน ความไปทางอากาศได้แห่งวินิปาติกะลางเหล่า เช่นยักษิณียังกรมาตา ยักษิณีอุตตรมาตา ยักษิณีปุสสมิตตา ยักษิณีธัมมคุตตา เป็นอาทิต ก็เป็น กมฺมวิปากชาอิทธิ แล [๘ ปุญฺญวโตอิทฺธิ] ส่วนฤทธิ์มีการไปทางอากาศได้เป็นต้น แห่งบุคคลผู้มีบุญทั้งหลาย มีพระเจ้าจักรพรรดิเป็นอาทิ ชื่อว่า ปุญญวโตอิทธิ ดังพระบาลีว่า ๑. ขุ. ป. ๓๑/๖๐๐. ๒. มหาฎีกาว่า ฌานนี้หมายเอาฌานที่ถึงอภิญญา วิปัสสนา ก็หมายเอาวิปัสสนาแก่กล้า เกิดอุพเพงคาปีติ ทำให้ร่างกายโลดลอยไปในอากาศได้ ๓. ยักษิณีเหล่านี้ ไม่พบเรื่องเล่าไว้ จึงแปลชื่อทับศัพท์ไว้ ควรสังเกตว่า วินิปาติกะ หมายถึงยักษ์ด้วย สัตว์จำพวกนี้แม้เกิดด้วยกุศลกรรม (จึงมีฤทธิ์) แต่ก็ตกต่ำ คือไม่ อาจเพิ่มพูนความสุขเยี่ยงผู้เกิดด้วยกุศลกรรมจำพวกอื่น ทั้งนี้ก็เพราะอำนาจวิบากของ อกุศลอย่างหนึ่งที่ทำไว้ จึงเรียกว่า วินิปาติกะ