แต่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 407 / 1726

…่า พรหมลิขิต ดังนั้นชะตาชีวิตของคนเราจะเป็นเช่นไรนั้น พระพรหมได้ขีดเส้นชะตาชีวิต ไว้เสร็จสรรพแล้วนับแต่เกิดมาทีเดียว กล่าวกันว่าแต่ละคนมีพรหมลิขิตปรากฏอยู่บนหน้าผาก ตั้งแต่เกิดได้ 6 วัน ซึ่งรอยนั้นพระพรห…

บทความนี้สำรวจความเชื่อเกี่ยวกับพระพรหมในศาสนาฮินดูว่าเป็นผู้สร้างและควบคุมชะตาชีวิตของมนุษย์ พระพรหมถูกมองว่ามีร่างกาย 4 หน้าและต่อมาได้รับการปรับเปลี่ยนให้มีลักษณะคล้ายคลึงกับมนุษย์มากขึ้นโดยมี 7 หน

…่อมความ นิยมลง ในปัจจุบันเทวาลัยในอินเดียที่ประดิษฐานรูปปั้นพระพรหมนั้นแทบจะหาไม่ได้เลย บางเทวาลัยมีแต่รูปปั้นของพระศิวะและพระวิษณุประดิษฐานโดดเด่นเป็นสง่า แต่ในคูหาหรือ ช่องเล็กๆ ของผนังเทวาลัยกลับมีรูป…

บทความนี้วิเคราะห์เรื่องราวการเกิดนิกายไวษณพนิกายและไศวนิกาย รวมถึงการเสื่อมสภาพของพระพรหมในฐานะเทพเจ้าสูงสุด ในขณะเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงของระบบวรรณะเป็นผลจากสงครามระหว่างอารยันและดราวิเดียน สะท้อนถึ

…มาวรรณะได้ถูกตีความไปตามความจำเป็นทางสังคม ที่ต้องการแรงงานและ ความเชี่ยวชาญในวิชาชีพต่าง ๆ ซึ่งเป็นแต่เพียงการแบ่งหน้าที่และอาชีพให้แก่คนในสังคมเท่านั้น ได้แก่ พราหมณ์มีหน้าที่สั่งสอนเยี่ยงครูอาจารย์ กษ…

…ามหมายของวรรณะที่มีต่อความเชื่อและการใช้ชีวิตในสังคม โดยสรุปวรรณะต่าง ๆ มาจากพระพรหมและอธิบายบทบาทในแต่ละวรรณะ อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นและอำนาจในสังคม รวมถึงความรุนแรงของการแบ่งวรรณะและผลที่ตามมาใ…

…รงงานมาจากเท้าของพระพรหม การที่มนุษย์ถือกำเนิดมาจากอวัยวะที่ต่างกันดังนี้ จึงไม่มีความเสมอภาคกันตั้งแต่เกิด แต่เพราะนั่นเป็นพระประสงค์ของพระผู้เป็นเจ้าที่ได้กำหนดไว้แล้ว จึงต้องถือปฏิบัติตามอย่าง เคร่งคร…

บทความนี้สำรวจประเด็นการทำมาหาเลี้ยงชีพในสังคมอินเดียที่สัมพันธ์กับระบบวรรณะ ตั้งแต่การเกิดในวรรณะต่าง ๆ จนถึงการส่งผลกระทบต่ออาชีพและความเสมอภาค โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากยุคอุปนิษัทที่ประก…

…ปนิษัทเกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อใดนั้นยังหาข้อสรุปได้ยา ทั้งนี้เพราะคัมภีร์อุปนิษัท มีอยู่นับร้อยเล่ม และแต่ละเล่มก็ไม่ตรงกันหรือที่ขัดแย้งกันเองก็มี นักปราชญ์ฝ่ายฮินดูกล่าวว่า อุปนิษัทต้องเกิดก่อนพุทธศาสนาอย…

คัมภีร์อุปนิษัทเป็นการรวบรวมความคิดเกี่ยวกับปฐมเหตุของโลกและชีวิต รวมถึงเรื่องของพรหมัน ซึ่งมีความสำคัญต่อศาสนาพราหมณ์และการพัฒนาปรัชญา เป็นการศึกษาเกี่ยวกับความจริงสูงสุดและพื้นฐานของการหลุดพ้นจากทุก

…ัสถ์ (Grihastha : Householder) แปลว่า ผู้ครองเรือน เป็นวัยที่แสวงหาความ สุขทางโลกตามฆราวาสวิสัย ต้องแต่งงานและมีบุตรอย่างน้อย 1 คน เพื่อใช้หนี้บรรพบุรุษและ เป็นการป้องกันมิให้บิดามารดาตกนรกขุม “ปุตตะ” จะ…

อาศรม 4 เป็นลำดับขั้นแห่งวิถีชีวิตในศาสนาพราหมณ์ แบ่งออกเป็น ยัชโญปวีต, คฤหัสถ์, วนปรัสถ์, และ สันยาสี การดำเนินชีวิตเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อบรรลุโมกษะ โดยมีอิทธิพลต่อชีวิตสังคม มีข้อกำหนดเฉพาะสำหร

…ครจะเลือกจะเลือกหรือไม่เลือกก็ไม่มีผลต่อความพ้นทุกข์เพราะความพ้นทุกข์ขึ้นอยู่กับการ บูชายัญเป็นหลัก แต่ครั้นมาถึงยุคอุปนิษัท ระบบโครงสร้างทางศาสนาอันได้แก่คำสอนและการปฏิบัติ ของศาสนาพราหมณ์ได้เปลี่ยนแปลง…

เนื้อหาแสดงถึงความเปลี่ยนแปลงในศาสนาพราหมณ์จากการเน้นพิธีบูชายัญสู่การเข้าใจในโมกษะผ่านการบำเพ็ญตบะในยุคอุปนิษัท โดยเน้นบทบาทของสันยาสีและการแสวงหาความสันโดษเพื่อความสุขทางจิตวิญญาณ การเกิดนักคิดอิสระ

…ิใด ๆ ทั้ง มิได้อ้างว่าเป็นความรู้ที่เกิดจากญาณหยั่งรู้พิเศษอันเกิดมาจากการบำเพ็ญเพียงทางจิตจนบรรลุ แต่เป็นความคิดความเห็นที่เกิดจากการคาดคะเนและทำนายตามหลักเหตุผลล้วนๆนักคิดกลุ่มนี้ ประกอบด้วยนักปรัชญาอ…

ในยุคนี้ ลัทธิศาสนาของอินเดียแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ อไวทิกวาทะ (Nastika) ซึ่งปฏิเสธพระเวทและความศักดิ์สิทธิ์ และไวทิกวาทะ (Astika) ซึ่งยังคงยึดถือพระเวทเป็นฐานข้อมูลหลัก อไวทิกวาทะประกอบด้วยกลุ่มเ

…e Reality) ของโลกและจักรวาล มีเพียงสิ่งเดียวเท่านั้น คือ พรหมัน หรือปรมาตมัน และชีวาตมัน หรืออาตมัน แต่เพราะเหตุที่ เราไม่รู้เท่าทันความจริงที่ว่า จิตของเราแต่ละคนเป็นอาตมัน เป็นอย่างเดียวกับจิตของพรหม ค…

บทความนี้กล่าวถึงหลักทรรศนะ 6 แห่งปรัชญาอินเดีย ได้แก่ เวทานตะ ซึ่งก่อตั้งโดยฤาษีพาทรายณะ มุ่งเน้นไปที่ความจริงสูงสุดของอาตมันและปรมาตมัน และลัทธินยายะ โดยฤาษีโคตมะ ที่เน้นการใช้ตรรกะและเหตุผลในการค้น

…กะ (Vaisesika) ก่อตั้งโดยฤๅษีกณาท ลัทธินี้สอนว่า โลกเกิดจากพลังอันมองไม่เห็นที่สืบมาจากกรรมในภพก่อน แต่ก็มีจิตอันยิ่งใหญ่ที่สุดคือปรมาตมันเป็นใหญ่อยู่ในสากลโลก เป็นอมตะ ไม่มีต้นไม่มีปลาย ไม่มีการทำลายแตก…

พบกับความคิดของลัทธิไวเศษิกะที่สอนว่าโลกเกิดจากพลังอันมองไม่เห็นและแนวคิดเกี่ยวกับจิตอันยิ่งใหญ่ของปรมาตมันที่สร้างสรรค์สากลโลก ผ่านการขจัดอวิชชาเพื่อเข้าถึงโมกษะ ในขณะเดียวกัน สางขยะช่วยนำเสนอว่ามนุษ

…ๆ ไป และจะเกิดความสำเร็จเป็นขั้น ๆ เช่นกัน บางครั้งอาจเกิดมีอิทธิปาฏิหาริย์ขึ้นมา ซึ่งเป็นผลพลอยได้ แต่เป้าหมายที่แท้จริงก็เพื่อการดับพฤติกรรมของจิต 6) ลัทธิมิมางสา (Mimamsa) ก่อตั้งโดยฤๅษีไซมินิ เชื่อว่…

…ที่การพัฒนาจิตและการแสวงหาความเป็นจริงสูงสุดในชีวิต ทั้งนี้ สอนว่าแม้ว่าจะมีความแตกต่างในรายละเอียด แต่ทุกสำนักต่างมีเป้าหมายร่วมคือการหลุดพ้นจากวัฏจักรแห่งชีวิตและการเข้าถึงความจริงสูงสุด เรื่องราวนี้ช่…

…ีมหาเศรษฐีที่มีทรัพย์สมบัติมหาศาลมากมายหลายท่าน 2. ในสมัยพุทธกาลมีสมณพราหมณ์เจ้าลัทธิต่างๆ จำนวนมาก แต่ที่มีชื่อเสียงเป็นที่ ยอมรับของมหาชนมีอยู่ 6 ท่าน คือ ปูรณกัสสปะ มักขลิโคสาล อชิตเกสกัมพล ปกุธกัจจาย…

ในสมัยพุทธกาล แบ่งการปกครองออกเป็น 21 แคว้น รูปแบบมีแบบจักรวรรดินิยม สมบูรณาญาสิทธิราชย์ และประชาธิปไตย เศรษฐกิจดี มีมหาเศรษฐีหลายคน นอกจากนี้ ยังมีสมณพราหมณ์ 6 ท่านที่มีชื่อเสียงและคำสอนต่างจากพระพุท

…ณาญาสิทธิราชย์ ได้แก่ แคว้นที่ให้อำนาจสิทธิ์ขาดในการปกครองบ้าน เมืองขึ้นอยู่กับพระมหากษัตริย์โดยตรง แต่อาจทรงมอบหมายอำนาจนั้นให้พระบรมวงศานุ วงศ์หรือปุโรหิต ข้าราชบริพารไปปฏิบัติแทนได้ ประมุขของแคว้นเรีย…

บทความนี้พูดถึงการปกครองในแคว้นต่าง ๆ ในยุคพุทธกาล โดยแคว้นที่ใหญ่ที่สุดได้แก่ มคธ ที่มีการปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์และประชาธิปไตย แสดงถึงระบบการปกครองที่หลากหลาย มีประมุขคือราชาและสภา คำอธิบายยังร

…ารงานชั้นต่ำ 3.2 ครูทั้ง 6 ลัทธิร่วมสมัยยุคพุทธกาล ในสมัยพุทธกาลมีสมณพราหมณ์เจ้าลัทธิต่างๆ จำนวนมาก แต่ที่มีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับ ของมหาชนมีอยู่ 6 ท่าน คือ ปูรณกัสสปะ มักขลิโคสาล อชิตเกสกัมพล ปกุธกัจจาย…

บทความนี้สำรวจอาชีพของคนอินเดียในสมัยพุทธกาลซึ่งจำแนกตามวรรณะ ได้แก่ วรรณะกษัตริย์ วรรณะแพร่พราหมณ์ วรรณะแพทย์ และวรรณะศูทร โดยมีการสรุปถึงบทบาทและหน้าที่ของชนชั้นต่างๆ นอกจากนี้ยังพูดถึงครูทั้ง 6 ที่

…้ไม่มี จึงนำของหวานและของคาวเข้าไปสักการะ ปูรณกัสสปะคิดว่า เรื่องนี้ เกิดขึ้นเพราะเราไม่นุ่งผ้า ตั้งแต่นั้นมาแม้ได้ผ้ามาก็ไม่นุ่ง เขาถือเอาการไม่นุ่งผ้านั่นแหละเป็น บรรพชา ต่อมามีกุลบุตรมาเป็นศิษย์จำนวนม…

ปูรณกัสสปะเกิดในวรรณะพราหมณ์ และมีแนวคิดที่แตกต่างจากหลักกฎแห่งกรรมในพระพุทธศาสนา ส่วนนักบวชมักขลิโคสาลมีจุดเริ่มต้นจากการทำผิดพลาดในวัยเด็ก เขาและปูรณกัสสปะมีศิษย์มากมายและต่างสร้างลัทธิที่สะท้อนความ

…พวกปริพาชก ตั้งสำนักเผยแพร่อยู่ที่เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ชาวมคธ เป็นจำนวนมากต่างนับถือในเจ้าลัทธินี้ แต่เมื่ออุปติสสะและโกลิตมานพพร้อมบริวารจำนวน มากออกจากสำนักไปขอบวชกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สัญชัยเวลัฏฐบุ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงประวัติของโมคคัลลานะและพระสารีบุตรในขณะที่ยังเป็นอุปติสสะและโกลิตมานพ ที่เคยศึกษาอยู่กับสัญชัยเวลัฏฐบุตร อธิบายถึงลัทธิอมราวิกเขปวาทะของเขาที่มีความไม่แน่นอนและไม่ได้ชัดเจนในแนวคิด ร

…าที่ถือหลักการไม่เบียดเบียนหรืออหิงสาอย่างเอกอุ เป็นศาสนาที่มี แนวคิดใกล้เคียงกันกับพระพุทธศาสนา แม้แต่การสร้างพระพุทธรูป ถ้าดูอย่างผิวเผินก็ไม่เห็ ความแตกต่างกันมากนัก ยกเว้นจะเปลือยกายและมีดอกจันทน์ที่…

ลัทธิของนิครนถนาฏบุตรที่เรียกว่า ศาสนาเชน เป็นลัทธิที่ถือว่าการทรมานตนเองเป็นทางนำไปสู่การบรรลุธรรม โดยมีแก้ว 3 ดวง คือ ความเห็นชอบ ความรู้ชอบ และความประพฤติชอบ ศาสนานี้ยังเน้นความไม่เบียดเบียนและการร

…ษาวิชาการแขนงต่าง ๆ จนเจนจบ และ ออกบวชเมื่อทรงพระชนมายุ 29 พรรษา ทรงมีประสบการณ์ทางการปกครองอย่างดี แต่ด้วยบุญ บารมีที่ทรงสั่งสมมาอย่างดีแล้วบันดาลให้ทรงพบเทวทูตทั้ง 4 คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และ บรรพชิต …

เจ้าชายสิทธัตถะทรงเป็นบุคคลที่มีชีวิตสองด้าน ตั้งแต่การเป็นเจ้าชายที่มีสิ่งอำนวยความสะดวก และการออกบวชเพื่อค้นหาความจริงเกี่ยวกับชีวิตและความทุกข์ เมื่อ…

…เท้าของพระพรหม การที่พวกท่านมาละเสียจากวรรณะ ประเสริฐสุดเช่นนี้ ไม่เป็นการดี ไม่เป็นการสมควรเลย” แม้แต่ผู้ที่เกิดในวรรณะกษัตริย์ก็ยังต้องเคารพพราหมณ์ เช่น เมื่อครั้งที่พระเจ้า สุทโธทนะทรงประสงค์จะขนานพระ…

…ย่างไรก็ตาม เมื่อพระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้และเริ่มเผยแผ่พระธรรม ก่อให้เกิดการต่อต้านจากพราหมณ์และคฤหบดี แต่กลับสร้างการเปลี่ยนแปลงลึกซึ้งในด้านความเชื่อและวัฒนธรรมของสังคมอินเดีย

…มื่อพราหมณ์ นั่งประชุมกันพรุ่งนี้ ถ้าเจ้านมัสการสมณะโล้นนั้นไซร้ เราจะเอาพระขรรค์เล่มนี้สับเจ้า ตั้งแต่ พื้นเท้าจนถึงปลายผมทำให้เป็นกองเหมือนหน่อไม้” แม้ศาสนาพราหมณ์จะหยั่งรากฝังลึกในสังคมอินเดียมานานหลา…

…ดั้งเดิมและบทบาทของพระพุทธศาสนาในการเปลี่ยนแปลงสังคมอินเดีย พราหมณ์ 500 คนเตรียมจัดพิธีเลี้ยงในบ้าน แต่เมื่อเห็นภรรยาแสดงความเคารพต่อพระพุทธเจ้าทำให้เกิดการตึงเครียดในครอบครัวและสังคม สิ่งนี้สะท้อนไปถึงก…