แปล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 100 / 198

…ไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 48 กมุม ศัพท์นี้ แจกเหมือน กุล นสกลิงค์ทีเดียวก็ได้ แต่ในที่นี้ แปลกอยู่แต่ นา, ส, สมา, ส, สฺมึ เท่านั้น, กมุม ศัพท์นี้โดยกำเนิด เป็นนปุ๊สกลิงค์แท้. โค (โค) สามัญ ไม่น…

บทความนี้จะพูดถึงการศึกษาแบบละเอียดเกี่ยวกับนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี เพื่อให้นักเรียนและผู้สนใจสามารถเข้าใจการเปลี่ยนรูปคำและการใช้นามได้อย่างถูกต้อง โดยเน้นที่การแจกนามต่าง ๆ วิเคราะห์ความหมายและวิ

…ุโน ส. อทฺธาเน เท่านั้น (เหมือน กมุม โดยมาก) ๔. มฆว เป็นปุ๊ลิงค์ (แจกตามแบบ อ การันตุในลิงค์ ปุริส) แปลกแต่ ป. เอก. เป็น มฆวา เท่านั้น ๕. ยุว เป็นทวิลิงค์ (ปุ๊. อิต.) ในปุลิงค์ใช้มาแต่ ป. เอก ยุวา ในอิตถ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายแนวคิดบาลีเกี่ยวกับนามและอัพยยศัพท์ แสดงให้เห็นความแตกต่างระหว่างคำในเพศและประเภท โดยมีตัวอย่างการใช้คำเฉพาะในวิภัตติที่แตกต่างกัน ตัวอย่าง เช่น ฐานะของคำว่า 'ปุม', 'สา', 'อทฺ

…้ ในภาษาบาลีท่านก็นิยมการนับเหมือนกัน จึงมีศัพท์อยู่พวก หนึ่งต่างหายที่เรียกว่าสังขยา และสังขยานั้น แปลว่านับ คือนับ นามนามให้รู้ว่ามีจำนวนเท่าใด ท่านจึงจัดสังขยาไว้เป็น ๒ เรียกว่า ปกติสังขยา ๑ ปูรณสังขย…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับศัพท์ที่เป็นเครื่องนับนามในภาษาบาลี เรียกว่า สังขยา ซึ่งหมายถึงการบ่งบอกจำนวนโดยเฉพาะ เพื่อให้ทราบว่ามีจำนวนเท่าใด ในภาษาบาลียังมีการจัดสังขยาออกเป็น ๒ ชนิด ได้แก่ ปกติสังขยา แ

…ี่เป็นปกติสังขยา แจกตามแบบของตน ๆ ที่เป็นสัพพนามเป็นได้ทั้ง ๒ วจนะ และทั้ง ๓ ลิงค์แจกตามแบบ ย ศัพท์ แปลกจาก ย ศัพท์เฉพาะในอิตถีลิงค์ เอก จ. ฉ. เป็น เอกิสสา, ส. เป็น เอกสส์ เท่านั้น ที่เป็นพหุวจนะให้แปล ว…

…พท์เอกและศัพท์ทวิ เปรียบเทียบการใช้คำในรูปแบบต่างๆ ตามมาตรฐานของบาลีไวยากรณ์ผู้ศึกษาจะได้เรียนรู้การแปลและการจัดการศัพท์อย่างถูกต้องในรูปแบบของคำที่เป็นปกติและสัพพนาม โดยมีตัวอย่างการใช้งานที่ชัดเจน เช่น…

…นเศษของสิบ เช่น เตรส ๑๓ เป็นต้น และให้เอา ท หรือ ร เป็น ฬ ได้ ในเมื่อ 2 อันเป็นเศษของ ๑๐ คือ ๑๖ ถูก แปลงเป็น โส แล้ว จึงเป็น โสฬส. และบางแห่งท่านให้ลง ติ หลัง ศัพท์เหล่านี้ได้บ้าง คือ วีสติส เป็น วีสติ ต…

…ิบายเกี่ยวกับไวยากรณ์บาลีในส่วนของนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการใช้ตัวเลขตั้งแต่สิบขึ้นไป การคูณและแปลงตัวเลขที่มีเศษในภาษาบาลี เช่น การใช้ศัพท์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตัวเลข ๑๐, ๒๐, ๓๐ และการทำความเข้าใ…

…พื่อ เห็นง่าย ก็เป็น ตุยาสีติยา ส่วนเรหิ อุตตรานิ จตูหิ สวจฉราน สเหติ อธิกานิ เทว สํวจฺฉาน สหสฺสานิ แปลว่าอันว่าพัน ท. แห่งปี ท. สอง ยิ่งด้วยร้อย ท. แห่งปี ท. ยิ่งด้วยปี ท. แปลสิบสาม เราจะเห็นได้ว่า อุตต…

เนื้อหานี้อธิบายวิธีการต่อจำนวณเศษที่เหลือจากจำนวนเต็มในบาลี โดยใช้คำว่า อุตฺตร และ อธิก เพื่อแบ่งแยกระหว่างสังขยาคุณและสังขยานาม การใช้วิภัตติและการปรับเปลี่ยนรูปเป็นสิ่งที่สำคัญในการสร้างความถูกต้อง

…ฺฒ ศัพท์ ก็ต้องเพิ่มจำนวนข้างหน้าขึ้น เช่น ๑ ต้องเป็น ๒,๓ เป็น ๔, และ ๖ ก็เป็น ๓ เป็นต้น เพราะ อทุฒ แปลว่า กึ่ง หรือ ครึ่ง โดยมากมีสังขยาจำนวนหน้า ลงปัจจัยใน ปูรณตัทธิต คือ ติย, ถ, จ, ม, อี, จึงเป็นเอกวจ…

เนื้อหานี้เสนอการอธิบายถึงบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะเกี่ยวกับนามและอัพยยศัพท์ พร้อมทั้งการใช้เลขที่ประเมินสำหรับเอกวจนะและพหุวจนะ โดยยกตัวอย่างให้เข้าใจง่าย เช่น สังขยาที่มีจำนวนที่สุดและการใช้คำว่า อฑฺฒ ใ

…์จัดเป็น ปฐมปุริส หรือ ประถมบุรุษ สำหรับใช้ แทนชื่อ คน สัตว์ ที่ สิ่งของ ที่กล่าวมาแล้ว ท่านบัญญัติ แปลเป็นไทยว่า ท่าน เธอ เขา มัน เป็นต้น เปลี่ยนให้ถูกตาม ฐานะชั้นเชิงของบุคคล แต่ในภาษาบาลีต้องเปลี่ยน ล…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำว่า 'ปุริโส' ซึ่งเป็นสาธารณะโวหารที่ไม่จำกัดเพศและฐานะ อธิบายถึงการแบ่งประเภทบุรุษในไวยากรณ์บาลี รวมถึงการใช้ปุริสสัพพนามที่มีการจัดแบ่งตามหลักทางไวยากรณ

… ชั้นเชิงของบุคคล จึงเห็นวิธีใช้คำปุริสสัพพนาม ที่เป็นประถมบุรุษ ในภาษาไทย ดังต่อไปนี้ ต ประถมบุรุษ แปลเป็นไทย ใช้ตามชื่อของบุคคลที่ออกชื่อถึง พระองค์ ประถมบุรุษ พระ, ธ, (ในคำประพันธ์) ท่าน เธอ เขา แก มั…

ในบทเรียนนี้ได้กล่าวถึงการใช้สัพพานามและนามนามในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้คำปุริสสสัพพนาม ซึ่งช่วยให้การสื่อสารในภาษาบาลีไม่เกิดความซ้ำซาก นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบการใช้คำในภาษาไทย ซึ่งแตกต่างกัน

ประโยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 75 ตุมห มัธยมบุรุษ แปลเป็นไทย ใช้ให้ถูกตามชั้นของบุคคลผู้ฟัง คำมัธยมบุรุษ ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท ชั้นผู้พูด (อมฺห) ผู้น้อย …

เนื้อหานี้อธิบายถึงการใช้คำมัธยมบุรุษในบาลี ซึ่งแสดงถึงการแสดงความเหมาะสมในการสื่อสารจากผู้พูดไปยังผู้ฟัง โดยมีการจัดลำดับชั้นของบุคคล เช่น พระราชา, พระราชินี, และเจ้านายอื่นๆ ข้อควรระวังในการใช้คำมัธ

…ายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 77 อมุห ศัพท์เดียวเท่านั้น สำหรับใช้แทนชื่อผู้พูด แต่ถ้าจะแปลเป็น ภาษาไทยก็ได้หลายคำ เช่น ฉัน ข้า กู เป็นต้น ตามลำดับฐานะ ชั้นเชิงของผู้พูดนั้น เพื่อให้เหมาะสมกั…

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้คำแทนตัวในภาษาบาลีและภาษาไทย ที่สัมพันธ์กับฐานะและชั้นเชิงของผู้พูด เช่น การใช้ 'ข้าพระพุทธเจ้า' สำหรับพระราชา และ 'อาตมภาพ' สำหรับพระสงฆ์ รวมถึงการเลือกใช้คำที่เหมาะสมตามโครงสร้

… นามนาม ซึ่งเป็นคู่สนทนา จะเป็นลิงค์อะไร ตุมหอมห ทั้ง ๒ นี้ ก็คงอยู่อย่างนั้น ไม่เปลี่ยนไปตาม และการแปลก็ออกชื่อ คำแปล ตุมห อมห นั้นโดยตรงกันวิภัตติของตน พร้อมด้วยออก ชื่ออายตนิบาตไปด้วย เช่น ตฺวํ อันว่า…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้และการแปลนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะความสำคัญของคำที่ใช้ในการสนทนา และการใช้สัพพนามในบริบทที่เหมาะสม …

…ื่อจะให้ทราบความต่างกันในข้อนี้ จึงสมควรที่จะทำความเข้าใจใน คำว่า วิเสสนะ เสียก่อน วิเสสนะ คำนี้ ถ้าแปลเป็นภาษาไทย ก็ต้องเขียนเป็น วิเสสน์ แปลว่า การแยก การทำให้แตกต่าง หรือทำให้จะแจ้ง หมายความว่า เป็น ค…

บทความนี้อธิบายถึงวิเสสนสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีความสำคัญในการทำให้คำแสดงความแตกต่างระหว่างนามนามต่าง ๆ โดยวิเสสนสัพพนามจะทำหน้าที่ประกอบกับนามเพื่อชี้แจงลักษณะ และให้ผู้เรียนเข้าใจถึงประเภทต่างๆ ของว

… "อันว่า" แต่หมายเลข ๓-๔-๕ จัดเป็นวิเสสนะของบทบาท หมายเลข ๖ นั้น ก็เป็นนามนาม แต่เป็น ทุติยาวิภัตติ แปลออกชื่ออายตนิบาตว่า "สู่" แต่คำหมายเลข ๒ ไม่ได้แปลออกชื่ออายตนิบาตเลย เพราะเป็นคุณหรือวิเสสนะ ของ คำ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะนามและอัพยยศัพท์ มีการจัดเรียงลักษณะของนามตามประเภทต่างๆ เช่น นามที่เป็นปฐมาวิภัตติ และวิเสสนะ รวมถึงการแสดงวิธีการแจกวิภัตติที่แตกต่างกันในนามและคุณนา

… ดังจะเห็นได้ในเรื่องพระสูตร ต่าง ๆ มักจะขึ้นต้นว่า (เอวมฺเม สุติ), เอก สมย์ ภควา สาวตฺถิย์ วิหารติ แปลว่า (ข้าพเจ้าได้ฟังมาแล้วอย่างนี้) สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาค เสด็จประทับอยู่ในเมืองสาวัตถี ฯลฯ ดังนี้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการกำหนดแน่นอนของเอกในบาลีไวยากรณ์ แยกประเภทของเอกออกเป็นสังขยา และอนิยมวิเสสนสัพพนาม โดยสังขยาจะนับจำนวนของนามนาม ส่วนอนิยมวิเสสนใช้ประกอบกับบทนามเพื่อสละสลวยในการกล่าวถึงในพระสูตรต่า

…ค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 101 อุทาหรณ์การใช้อุปสัค ๆ ในอุปสัคทั้ง ๒๐ นั้น คำแปลทุก ๆ ตัวยังไม่สิ้นเชิงทีเดียว บาง ตัวอาจแปลพลิกแพลงได้มากกว่านี้ก็มี ถ้าจะนำมากล่าวในที่นี้จักเป็น …

…คในบาลี โดยเฉพาะความหมายของคำว่า 'นิ' ที่มีทั้งความหมายว่า เข้า, ลง และ ไม่มี, ออก ผู้ศึกษาควรจดจำคำแปลที่ถูกต้องเพื่อให้สามารถใช้อุปสัคได้อย่างเหมาะสมตามบริบทที่กำหนด ตัวอย่างและอุทาหรณ์ที่นำเสนอจะช่วยใ…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 102 ส่วนคำว่า นีวรณ์ ซึ่งแปลว่า ธรรมชาติอันกั้น (จิตไม่ให้บรรลุความ ดี) นั้น แม้จะแยกเป็น นิวรณ (สสกฤต เป็น นิส+วฦ ธาตุใน ความปิ…

…ารเรียนรู้เกี่ยวกับอุปสัคที่นำหน้าศัพท์ซึ่งสามารถเปลี่ยนรูปศัพท์ให้มีความหมายต่างไปได้ เช่น นิกขมติ แปลว่าสวรติหรือปิด เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างการพลิกแพลงของอุปสัคที่ทำให้ความหมายผิดรูป ผู้ศึกษาแนะ…

…ายเอาเฉพาะนามนาม ๑ คุณนาม ๑ ส่วน สัพพนามนำหน้าไม่ได้เลย. ๒. นิบาต เมื่อเพ่งตามความของศัพท์ว่า นิบาต แปลว่า "ตกลง" คือ ตกลงหรือสำหรับวางไว้ในระหว่างกลางของศัพท์ทั้งหลาย ดังกล่าว มาแล้วนั้น ที่วางไว้เช่นนั…

บทเรียนนี้เกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ที่เป็นพื้นฐานในการเข้าใจนามและอัพยยศัพท์ การจำแนกนามและคุณนาม รวมถึงการใช้ศัพท์นิบาตในประโยคต่างๆ การใช้คำในแบบที่ถูกต้องและเนื้อความที่กระชับ ทำให้สามารถใช้บา

…ยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 111 คือ ตติยาวิภัตติ ๑ ปัญจมีวิภัตติ ๑. ตติยา ให้แปลอายตนิบาตว่า "ข้าง" ปัญมี ให้แปลอายตนิบาตว่า "แต่" ดังอุทาหรณ์ ต่อไปนี้ :- ศัพท์เดิม ปัจจัย รูปสำเร็…

…ี่ยวกับตติยาวิภัตติและปัญจมีวิภัตติในบาลี ซึ่งอธิบายการใช้คำว่า 'ข้าง' และ 'แต่' พร้อมทั้งตัวย่างการแปลศัพท์เดิมและรูปสำเร็จ เช่น สพฺพ โต (ทั้งปวง) และ อญฺญโต (แต-นอกนี้) เช่นเดียวกับการแปลคำที่มีความหมา…

ปัจจัย รูปสำเร็จ ศัพทเสม ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 113 แปลว่า ต ตุถ ตตฺถ ใน-นั้น ต ตหี ใน-นั้น ต ห์ ตห์ ใน-นั้น เอต ตร อตฺร ใน-นั่น เอต ถ อตฺถ ใน-นั่น เอก ตร …

ในบทนี้เราจะพูดถึงการอธิบายบาลีไวยากรณ์ที่เกี่ยวกับนามและอัพยยศัพท์พร้อมตัวอย่างของแต่ละประเภท เช่น 'ใน-นั้น', 'ใน-เคียว', 'ใน-เดียว'. จะมีการแสดงรูปสำเร็จต่าง ๆ ที่มีลักษณะเฉพาะ รวมถึงการใช้ปัจจัยในร