๓ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 102 / 143

…ีล ความงดเว้นของบุคคลผู้เว้น จากโทษมีปาณาติบาตเป็นต้น ชื่อว่าเจตสิกศีล อีกอย่างหนึ่ง เจตนา ในกรรมบถ ๓ ของบุคคลผู้ละโทษมีปาณาติบาตเป็นต้น ชื่อว่าเจตนา ศีล ธรรมคือ อนภิชฌา อพยาบาท และสัมมาทิฏฐิ ที่ตรัสไว…

บทนี้กล่าวถึงเจตนาของบุคคลผู้เว้นจากโทษ อาทิ ปาณาติบาต ซึ่งเป็นเจตนาศีลและเจตสิกศีล พร้อมนำเสนอสังวร ๕ ประการ เช่น ปาฏิโมกข์สังวร และสติสังวร โดยยกตัวอย่างการปฏิบัติและหลักธรรมในบริบทของกฎเกณฑ์ปฏิบัติ

…่นแล เป็นปทัฏฐาน แห่งศีลนั้น. - หน้าที่ 1 18 แท้จริง ศีลนี้นั้นมีความสะอาดที่ตรัสไว้ว่า "(ความสะอาด ๓ คือ) ความสะอาดทางกาย ความสะอาดทางวาจา ความสะอาดทางใจ" ดังนี้ ในปัจจุปัฏฐาน หมายความว่าศีลนั้นย่อมปร…

บทความนี้เสนอมุมมองเกี่ยวกับศีลในพระพุทธศาสนา ซึ่งพรรณนาไว้ว่า ศีลมีความสะอาดทางกาย วาจา และใจ โดยศีลนั้นถือเป็นปัจจุปัฏฐานที่สำคัญ มีหิริและโอตตัปปะเป็นปทัฏฐานของศีล เมื่อมีคุณสมบัติเหล่านี้ ศีลจึงจะ

…ทำข้อที่ทรงห้ามไว้ว่า นี่ไม่ควรทำ อันใด การไม่กระทำนั้นชื่อ วาริตศีล (ต่อไป) นี้เป็นอธิบาย * ขุ. ป. ๓๖๑.

เนื้อหาในวิสูทธิมรรคแปลพูดถึงศีลในพระพุทธศาสนาแบ่งออกเป็นหลายประเภท เช่น ศีล อวิสุทธศีล และเวมติกศีล โดยมีการกล่าวถึงประเภทต่าง ๆ ของศีลและความหมายที่ประกอบอยู่ในแต่ละประเภท เช่น ภิกขุศีล และอาจารศีล

…ว ฯลฯ ลิ้ม รสด้วยชิวหาแล้ว ฯลฯ ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกายแล้ว ฯลฯ รู้ ธรรมารมณ์ด้วยมนะแล้ว ๑. อภ. ว. ๒๕/๓๒๘. ไม่ถือเอานิมิต ไม่ถือเอาอนุพยัญชนะ ๒. เราเคยแปลกันว่า ไม่ถือโดยนิมิต ไม่ถือโดยอนุพยัญชนะ แต่ในคั…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงศีล ๔ ประเภท เช่น ปาฏิโมกขสังวรศีล ซึ่งเน้นการสำรวมของภิกษุไม่ให้ละเมิดศีลและการรักษาวินัย อาทิเช่น การไม่ถือเอานิมิตและอนุพยัญชนะ โดยมีการยกตัวอย่างการรักษาจักขุนทรีย์และอารมณ์ที

…ต แต่มหาฎีกาแก้อรรถปฏิวาต เป็น ปวายต ถ้า เช่นนั้นก็แปลว่า "ฟังไปด้วยกลิ่นพระฤษี" ฟังได้ดี ๒. อภิ.ว. ๓๕ ๓๓๑. อุเปโต โหติ สมเปโต อุปาคโต สมฺปาคโต อุปปันโน สมุปปนฺโน สมนาคโต ศัพท์เหล่านี้ความเดียวกันทั้งน…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงอาจาระและโคจรในทางพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นความสำคัญของการเข้าถึงธรรมและการปฏิบัติที่ถูกต้องเพื่อให้เกิดความเกษม การอภิปรายเกี่ยวกับอนาจาระทั้งทางกายและทางวาจายังถูกนำเสนอ โดยเฉพา

…ริสุทธิ์) ได้ยาก เหมือน หยาบและราค ๑. อง. ปญฺจก. ๒๒/๒๘๑. ๒. ความที่เปรียบคนทุศีลด้วยผ้าป่านดิบมีโทษ ๓ ประการนี้ กล่าวตามนัยสูตรที่ (๕๓๕) ๑๐๐ က ในติกังคุตตร หน้า ๓๑๓ คำ "สาณสาฏโก วัย" จึงเป็นอุปมาแห่งบท…

บทความนี้กล่าวถึงโทษแห่งสีลวิบัติที่ทำให้ผู้ทุศีลไม่เป็นที่ชอบใจของเทวดาและมนุษย์ โดยยกตัวอย่างการเปรียบเทียบผู้ทุศีลกับผ้าป่านดิบที่มีผิวพรรณหมองและสัมผัสหยาบ เนื้อหายังชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการมี

…ดนกำหนดวัดเถิด. ส่วนในอรรถกถามัชฌิมกาย กล่าวว่า พึงวัดอุปจารแม้แห่ง ๑. วิ. มหา. ๑/๘๕. ๒. อภ. วิ. ๒๕/๓๓๘. ๓. วิ. มหา. ๒/๑๔๖.

บทนี้กล่าวถึงลักษณะของเลฑฑบาตที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดวัดและอุปจารเรือน โดยอธิบายถึงวิธีการวัดพื้นที่ในสถานที่ต่าง ๆ เช่น บ้านที่มีรั้วและไม่มีรั้ว โดยใช้ธนูและกำหนดระยะทางในการล้อมพื้นที่ สำหรับบ้านที

…าจะได้ผลคือ ได้บุตรแน่ สำนวนนี้ท่านใช้สำนวนข้าวกล้า ก็มี เช่น ในอัจจายิกกรณียสูตรในติกังคุตตระ หน้า ๓๐๕ ว่า.... อชฺเชว เม ธัญญาน ชายนตุ เสวว คพฺภินิโย โหนตุ อุตตรเสว ปจนตติ... คฤหบดีชาวนาไม่มีอำนาจจะบั…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุพเพงคาปีติ คือปีติที่ทำให้ร่างกายสามารถเคลื่อนที่ในอากาศ มีตัวอย่างจากการที่นางโลดลิ่วไปยังลานพระเจดีย์ได้เมื่อได้เห็นแสงจันทร์และมีพระพุทธเป็นอารมณ์ โดยการอธิบายถึงประสบการณ์นี้ช่วย

…ะคนเป็นนั้น ไม่ปรากฏ เพราะเครื่องแต่งกายอันเป็นอาคันตุกะปิดบังไว้ โดยปกติ แล้ว อันสรีระนี้ มีกระดูก ๓๐๐ - ท่อนกว่าๆ เป็นโครง (กระดูกนั้น ) ชนติดกันด้วยข้อต่อ ๑๘๐ ข้อ ยึดกันอยู่ด้วยเอ็น ๕๐๐ เส้น ฉาบด้วย…

ในบทนี้พูดถึงสรีระของมนุษย์ว่ามีลักษณะเป็นอสุภ ไม่ว่าจะเป็นบุคคลทั่วไปหรือชนชั้นสูง สรีระนี้มีส่วนประกอบที่ไม่สะอาด และนำไปสู่การเจ็บป่วยและทุกขธรรม ต่างกันเพียงรูปลักษณ์ภายนอกและไม่สะอาดโสโครกในสรีระ

…โอกาสโลกก็ทรงรู้ฉันนั้น จริงอย่างนั้น [ขนาดของจักรวาล] จักรวาลอันหนึ่ง โดยยาวและโดยกว้าง ประมาณ ๑,๒๐๓,๔๕๐ โยชน์ (๑ โยชน์ = ๑๖ กิโลเมตร ) ส่วนโดยรอบ ปริมณฑลทั้งสิ้น ( ของจักรวาลนั้น )ประมาณ ๓.๖๑๐,๓๕๐ โย…

เนื้อหาเกี่ยวกับความรู้ในวิสุทธิมรรคที่ครอบคลุมถึงลักษณะของจิต การรู้จักสัตว์ทั้งหลาย และขนาดของจักรวาลที่มีขนาดใหญ่ กล่าวถึงจิตที่มีอาการดี และการสอนให้รู้ง่ายหรือยาก โดยขึ้นอยู่กับเกณฑ์เช่น ศรัทธาแล

…) หลากๆ อนึ่ง ในความข้อนี้ พระสูตรนี้ ( ที่ตรัส) ว่า " ดูกรเกสี เราก็นำบุรุษที่พึงฝึกได้ ๑. ม.ม. ๑๒/๓๒๕ ๒. คำว่าบุรุษ ในที่นี้ ท่านมิได้หมายถึงเพศ แต่หมายถึงว่า ใครก็ตามที่จะรับการฝึกได้ ๓. มหาฎีกาว่า …

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายคำสอนเกี่ยวกับการฝึกอบรมบุรุษที่พึงฝึกได้ทั้งหลาย ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำไป ยังได้กล่าวถึงบุรุษที่ยังมิได้ฝึกและวิธีการนำ ไปสู่ทางที่ถูกต้อง รวมถึงการฝึกที่เข้าถึงได้ของบุ

…คล” แต่ความ จริง พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นพระศาสดาของสัตว์ดิรัจฉานทั้งหลายด้วย ๑. ม.อุ. ๑๔/๔๐๕ ๒. บุ.. ๓๐/๓๑๓ ๓. หมายความว่า เทวดาและมนุษย์เท่านั้น นับเป็นสัตว์ชั้นสูงอยู่ในฐานะจะเป็น ภัพพบุคคล คือผู้ควรจ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระนามว่าสัตถา (ศาสดา) เนื่องจากทรงสอนเวไนยสัตว์ให้เข้าถึงประโยชน์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า โดยเปรียบเทียบถึงการนำของสัตถวาหะ (นายกองเกวียน) ที่นำหมู่เกวียนข้าม

…ณของเทวดา ที่พึงตั้งไว้ใน ฐานแห่งพยานทั้งหลาย เสมอกันกับคุณทั้งหลายมีศรัทธาเป็นต้นของ * อง.ฉกุก. ๒๒/๓๒๐

บทความนี้สำรวจความหมายและวิธีการเจริญเทวตานุสสติ โดยเชื่อมโยงถึงคุณธรรมที่มีอยู่ในตัวเองและในเทวดา ที่จำเป็นต้องมีศรัทธากล้าในการทำความดี บทความยังกล่าวถึงความสำคัญของการตั้งเทวดาเป็นพยาน และการระลึกถ

…่าว ( อนุสสติ ๖ นี้ ) โดยเป็นธรรมเครื่องได้ช่องว่าง ( ในที่คับแคบ เพื่อความเป็นผู้มี * อง. ฉกฺก. ๒๒/๓๔๗

อนุสสติ ๖ จะสำเร็จแก่ท่านอริยสาวกทั้งหลาย เพื่อทำให้จิตของท่านหมดจดจากกามคุณและเข้าถึงปรมัตถวิสุทธิ์ พระพุทธเจ้าตรัสถึงอนุสสติ ๖ เฉพาะในธรรมวินัยของพระโสดาบัน เช่น ในมหานามสูตรและเคธสูตร เพื่อแสดงถึงว

…ไม่พึงเมา. โดยอุทาหรณ์ทั้งสองนี้แสดงให้เห็นว่า ศัพท์มโนคณะ เมื่อลง ๑. แปลตามนัยอรรถชาดก เล่ม ๔ หน้า ๓๓๖

บทที่ 45 ของการศึกษาบาลีไวยากรณ์จะพิจารณาถึงศัพท์ที่เป็นนปุสกลิงค์ โดยอธิบายว่าในการแจกวิภัตติของคำว่า 'มน' นั้น มีหลายรูปแบบ เช่น เอก, ท., ต. และจ. ซึ่งแสดงให้เห็นรูปแบบต่าง ๆ ในการจัดข้อความ วิธีการ

…มนาม อย่างเดียว ไม่ได้ใช้เข้ากันสังขยานาม เช่น สติ สหสฺสํ เป็นต้น ทั้งมีแบบแจกโดยเฉพาะเหมือนกันทั้ง ๓ ลิงค์ ๓ ๓ ติ แจกวิภัตติได้ตามแบบของตนเอง ใช้ต่อสังขยาอื่นบ้าง ต่อกับนามนามบ้าง แปลง ติ เป็น เต บ้าง…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการศึกษาบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่นามและอัพยยศัพท์อย่างละเอียด มีการอธิบายการใช้ศัพท์ต่าง ๆ และการแปลงไปใช้ในบริบทต่างๆ เช่น การเข้ากับสังขยานามญาติ โดยมีการยกตัวอย่างประกอบด้วย เ

…้งแต่ข้างหลังไปหาข้างหน้า เมื่อเป็น เช่นนี้ เลข ๕ จึงเป็นจำนวนหน่วย เลข ๒ อยู่หลักสิบเท่ากับ ๒๐ เลข ๓ อยู่ที่หลักร้อย เท่ากับ ๓๐๐.

ในบทนี้อธิบายเกี่ยวกับสังขยาจำนวนในภาษาบาลี วิธีการนับจำนวนร้อย โดยเริ่มจากการคูณจำนวน ๑๐ เพื่อให้ได้จำนวนเต็ม เช่น ๑๐๕๑๐ เพื่อให้ได้ ๑๐๐ จากนั้นนำมาคูณอีกครั้งเพื่อให้ได้ 1,000 การใช้คำว่า ๑๐ และ ๑,๐

…้มากไปกว่านี้ ก็พึงเอา ทฑฺฒ ศัพท์ประกอบข้างหน้าสังขยาที่เป็นเศษ และโดยมาก ลงปัจจัยในปรูณตัทธิต เช่น ๓๕๐ ว่า อฑฺฒฏฐม สติ ร้อยที่ 4 ทั้งกึ่ง จำนวนอื่นก็พึงเทียบตามนี้ ៨ สังขยาที่ประกอบด้วย ศัพท์นี้ ถ้าไม…

บทความนี้เสนอการอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ของนามและอัพยยศัพท์ พร้อมตัวอย่างที่ชัดเจน รวมถึงการใช้ปูรณสังขยาในการนับจำนวนและการใช้ศัทพ์ต่างๆ ในบริบทต่างๆ โดยมีการกล่าวถึงการส่งผ่านปัจจัยและเว้นตัวอย่า

…ัพยยศัพท์ - หน้าที่ 67 นิคคหิตอาคมได้ คือเป็น เอกาทสึ จตุททสึ ปณฺณรสี ตามที่มา ในมูลกัจจายน สูตรที่ ๓๓๔ หน้า ๘๕. นอกนั้นมีในแบบไวยากรณ์ ชัดเจนแล้ว.

…ที่ ๑-อาจยนฺติ ฯ ปฯ โจทก์ อยู่ใน สํ. ส. ๑๕/๑๕๕ คาถาที่ ๒ ผลานมิว ฯเปฯ มรณโต ภัย อยู่ใน ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๓ คาถาที่ ๓ ยถา หิ ฯ เปฯ ชีวิต อยู่ใน ที. มหา, ๑๐/๑๔๑ คาถาที่ ๔ อุสสาโวว ฯเปฯ นิวารย อยู่ใน ขุ. ชา. เ…

เนื้อหาเน้นถึงความตายที่เข้ามาเปรียบเสมือนเพชฌฆาตที่รอที่จะคร่าชีวิตของมนุษย์ รวมถึงการเตือนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของสมบัติในชีวิตที่อาจสูญเสียไปได้ทุกเมื่อ การมีสมบัติยังคงอยู่ได้ก็ชั่วขณะหนึ่งก่อน