๓ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 103 / 143

…การที่ ๕ - - อายุทุพพลโต] บทว่า อายุทุพพลโต อธิบายว่า อันอายุนั้นไม่แข็งแรงอ่อนแอ" ๑. องฺ. อฏฐก. ๒๔/๓๓๑ ๒. ตรงนี้ปาฐะในวิสุทธิมรรคว่า อายุ นาเมต์ อพล์ ทุพพล น่าจะเรียง ทุพพล์ ไว้หน้า อพ เพราะทุพุพล เป็…

เนื้อหานี้อธิบายถึงความสำคัญของการพิจารณาความตายตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยแสดงให้เห็นว่าร่างกายมีอุปัทวะที่สามารถนำไปสู่ความตายได้มากมาย และสอนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของชีวิต ทุกข์หรือปัญหาที่เกิดขึ้

…่า แต่พื้นเท้า ด. ท่านให้ประกอบ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย ทุกบท ต่อนี้ไปพึงทราบว่าเปยยาลไว้ ๒. ที. มหา. ๑๐/๓๒๘

บทนี้เน้นการทำสมาธิและการระลึกถึงกายตามคำสอนในวิสุทธิมรรค มุ่งเน้นอานาปานบรรพเป็นกรรมฐาน ที่ชี้ให้เห็นถึงธรรมชาติของกายมนุษย์ที่เต็มไปด้วยสิ่งไม่สะอาด เพื่อให้เกิดการสำนึกในความไม่ถาวรของร่างกายและจิต

…ิ่งที่ประสงค์นั้นก็ย่อม สำเร็จแก่เขาแล ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบอธิชาติ (ต้อง มนสิการนิมิต ๓ ตามกาลอันควร) ฯลฯ (จิตของเธอจึงจะ) ตั้ง มันถูกทางเพื่อสิ้นอาสวะทั้งหลาย แม้นเธอน้อมจิตไปเพื่อทำให้แ…

ในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุที่มีอธิจิตต โดยมีธรรม ๖ ประการ ที่ช่วยในการเข้าถึงสีติภาวะอันยอดเยี่ยม จิตของภิกษุต้องถูกตั้งอย่างถูกต้องเพื่อห่างไกลจากอาสวะ และเพื่อให้สาม

…ระดูก (บัง) หัวใจ ๑ กระดูกรากขวัญ ๒ กระดูกสะบัก ๒ กระดูกต้นแขน ๒ กระดูก ปลายแขนข้างละ ๒ กระดูก้านคอ ๓ กระดูกคาง ๒ กระดูก จมูก ๑ กระดูกเบ้าตา ๒ กระดูกหู ๒ กระดูกหน้าผาก ๑ กระดูก กระหม่อม ๑ กระดูกกะโหลกศ…

เนื้อหาเกี่ยวกับจำนวนและลักษณะของกระดูกในร่างกายมนุษย์ตามวิสุทธิมรรค รวมทั้งการเปรียบเทียบระหว่างการแปลในปรมัตถโชติกากับวิสุทธิมรรค คำอธิบายเกี่ยวกับกระดูกรองจากข้อมูลที่อิงตามตำราโบราณ เช่น การบอกจำน

…้นสู่ ๑. มหาฎีกาว่า คำว่าทุกประการนี้หมายถึง ๑๖ ประการนั่นเอง ๒. สมเณภิ อญฺญาห์ ในจตุกกังคุตตระหน้า ๓๒๓ อันเป็นที่มาแห่งพระบาลีนี้ พิมพ์ไว้ เป็น สมเณภิ อญฺเญหิ แต่จะเป็นอย่างไหนก็ยากในการแปลทั้งนั้น อญ…

ในคำสอนของศาสนานี้ คำว่า 'อิธ ภิกฺขเว' หมายถึง 'ดูกรภิกษุทั้งหลาย' ซึ่งแสดงถึงความสำคัญของศาสนาในการสร้างอานาปานสติสมาธิ พุทธพจน์นี้ชี้ชัดให้เห็นว่าศาสนานี้มีสมณะเฉพาะที่เป็นที่มาของการพัฒนาใจและความส

…ร จึงไม่ควรเจริญไปในบุคคล ๔ ประเภท มีบุคคลที่เกลียดกันเป็นต้นเป็นปฐม ? ๑. ขุ. ธ. ๒๕/๖๕ ๒. สํ. ส. ๑๕/๓๒๕

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้ขันติเป็นกำลังเพื่อพัฒนาจิตใจและเมตตาภาวนาในการลดโทสะ เน้นว่าไม่ควรเจริญเมตตาในบุคคลที่มีความสัมพันธ์เชิงลบในสี่ประเภท โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้น. การฝึกฝนขันติ

…ๆ ย่อมเกิดขึ้น (โดย) ทำตนให้เป็นพยานว่า "เราเป็นผู้รักสุขเกลียดทุกข์ และอยากเป็นอยู่ ๑. อภิ, วิ. ๒๕/๓๗๐ ๒, บุ, ป. ๓๑/๔๘๓

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเจริญเมตตาที่ผู้คนควรมีต่อสัตว์ทั้งปวง โดยอธิบายความหมายและอาการของเมตตาที่เปิดเผยต่อกันและกัน รวมถึงการเจริญเมตตาในตนเองที่เชื่อมโยงกับความสุขและความเกษม. ในหลักพระพุทธศาสนาที่รา

…ม่เคืองตอบ) ผู้นั้นชื่อว่าประพฤติเป็นประ โยชน์ด้วยกันทั้ง ๒ ฝ่าย คือทั้งฝ่ายตนและ ฝ่ายท่าน" และว่า (๓) "ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่ศัตรูปรารถนา (ให้มีแก่ผู้ เป็นศัตรูกัน) ที่ศัตรูพึงทำ (ให้แก่ผู้เป็นศัตร…

…มีความโกรธเกิดขึ้น ผู้ที่ไม่โกรธตอบจะได้รับการขนานนามว่าเป็นผู้ชนะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเข้าใจธรรม ๓ ประการที่ศัตรูต้องการ ได้แก่ การมีลักษณะผิดพรรณทราม ตามด้านครอบคลุมทั้งบุรุษและสตรี บทนี้ยังได้ระบุ…

…เป็นปฏิปักษ์ ที่อำมาตย์ชั่วผู้ประทุษร้ายในพระเทวีของ พระองค์ นำมายึดเอาราชอาณาเขต” อันมีเนื้อที่ถึง ๓๐๐ โยชน์ ก็ มิได้โปรดให้หมู่อำมาตย์ผู้ลุกขึ้นจะป้องกัน แตะต้อง (อะไร) แม้แต่ อาวุธ ซ้ำเมื่อถูกปฏิปัก…

เนื้อหาหลักคือการพิจารณาถึงบุพจริยาคุณของพระศาสดาที่ไม่มีการประทุษร้ายต่อศัตรู แม้ในสถานการณ์ที่ท้าทายต่างๆ เช่น เรื่องของพระเจ้าสีสวะโพธิสัตว์ที่ไม่ใช้ความรุนแรงในการปกป้องตนเองและราชอาณาเขต นำไปสู่ก

…ึงระงับมันเสียตามนัยที่กล่าวในเมตตาภาวนานั้น แล้วทำสีมสัมเภท โดยความมีจิตเสมอในชนทั้ง ๔ คือ ในบุคคล ๓ (ที่กล่าวแล้ว) นี้ และในตนเองด้วย จึงต้องเสพเจริญกระทำให้มาก ซึ่งนิมิตนั้นไป ก็จะพึงยังอัปปนาให้เจร…

ในบทนี้กล่าวถึงการฝึกมุทิตา โดยให้มองเห็นบุคคลที่รักหรือศัตรูในแง่บวกเพื่อสร้างความบันเทิงใจ การระลึกถึงความสุขในอดีตและอนาคตของผู้อื่น จะช่วยทำให้เกิดมุทิตา การเจริญฌานนั้นจะทำให้สามารถพัฒนาจิตใจไปใน

…ในสหายนักเลง ต่อนั้นในคนที่เป็นศัตรูแล แล้วทำสีมสัมเภทโดย (วางใจ) เป็นกลางในบุคคลทั้งปวงคือ ในบุคคล ๓ ตามที่กล่าวมานี้ และในตนเอง แล้วเสพนิมิตนั้นให้ยิ่ง เจริญนิมิตนั้น ทำนิมิตนั้นให้มาก เมื่อพระโยคาวจ…

เนื้อหาในบทความนี้พูดถึงการเจริญอุเบกขาในพระโยคาวจร โดยกล่าวถึงการเสริมสร้างจิตใจให้มีความเป็นกลางต่อบุคคลทั้งสามประเภท ได้แก่ ผู้ที่รัก ตัวเอง และผู้ที่เป็นศัตรู นอกจากนี้ยังได้อธิบายถึงจตุตถฌานและคว

…ว่า "ดูกรภิกษุ เมื่อใด จิตของเธอเป็นจิตหยุดตั้งมั่นอยู่ในภายใน และธรรมทั้งหลายอันเป็น ๑. อง. อฏฐก. ๒๓/๓๐๘ ๒. มหาฎีกาว่า ได้แก่ขณิกสมาธิ ที่เรียกว่า มูลสมาธิ ก็เพราะเป็นมูลแห่งสมาธิวิเสส ต่อ ๆ ไป

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงการฝึกสมาธิและการไม่ยึดติดในธรรม เพื่อให้ภิกษุสามารถบรรลุถึงพระอรหัตได้ การสนทนาทำนองนี้ทำให้เห็นถึงความสำคัญของการฝึกจิตให้มั่นคงและเกิดปัญญา รวมทั้

…การ ในที่เช่นนี้ มีความ หมายว่า ชนิด อย่าง ส่วน อาการ มีความหมายว่า ส่วน เช่นเดียวกับ ทวัตติสาการ - ๓๒ อาการ ก็คือ ๓๒ ส่วน เพราะฉะนั้น จะว่า ทุกชนิด ทุกอย่าง หรือทุกส่วน ก็ได้ความเป็นอันเดียวกัน ๒. ที.…

เนื้อหาในวิสุทธิมรรคแปลนี้พูดถึงการอธิบายรูปสัญญาในความสัมพันธ์กับรูปาวจรฌาน โดยเชื่อมโยงความหมายของคำในบาลีและการนำไปสู่การปฏิบัตที่ถูกต้อง ในที่นี้คือคำว่า สพฺพโส ซึ่งมีความหมายว่า โดยประการทั้งปวง

… ดุจการกล่าวถึงสุขและทุกข์อันละได้แล้วในฌานอื่น ในจตุตถฌาน (อีก) และดุจการกล่าวถึงสังโยชน์เบื้องต่ำ ๓ มีสักกาย ทิฏฐิเป็นต้น อันละได้ในมรรคอื่นแล้ว ในตติยมรรค (อีก) ฉะนั้น อีกนัยหนึ่ง สัญญาเหล่านั้น ไม่…

ในหน้าที่ 239 ของวิสุทธิมรรค ภาค ๒ ตอน ๑ มีการพูดถึงความหมายของสัญญาและทำให้เข้าใจว่าบุคคลผู้บรรลุฌานจะไม่มีสัญญาเหล่านั้น ซึ่งบางครั้งสามารถกล่าวถึงเพื่อสรรเสริญให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าใจถึงคุณค่าในฌานนั

…ิการ (คือบุญบารมี) ซึ่งลางทีก็เรียก "ปุพเพ เหตุ" มิใช่ได้เพราะความเชี่ยวชาญในสมาบัติ ๒. อง, ตึก, ๒๐/๓๓๑.

บทนี้กล่าวถึงอานิสงส์ของการเจริญอัปปนาสมาธิในพระพุทธศาสนา โดยมีอภิญญาเป็นเครื่องหมายแสดงความก้าวหน้า การทำให้แจ้งด้วยอภิญญาเพื่อเข้าถึงความรู้ยิ่ง ทั้งยังชี้ให้เห็นถึงการมีภพวิเศษจากการฝึกสมาธิที่ไม่เ

…กว่า อริยาอิทธิ เพราะมีแต่แก่พระ อริยะทั้งหลายผู้ได้เจโตวสีเท่านั้น ด้วยประการฉะนี้ ๑. องฺ. ฉกก. ๒๒/๓๑๐. ๒. คำว่า ปฏิกูล ในที่นี้ท่านมิได้หมายแต่เพียงว่า สกปรก โสโครก แต่หมายถึงวัตถุที่ ไม่น่าปรารถนา น…

เนื้อหานี้มุ่งเน้นการอธิบายเกี่ยวกับอัปปฏิกูลสัญญา และการทำความเข้าใจถึงการมีสติสัมปชัญญะในทุกสถานการณ์ภายใต้การพิจารณาของพระอริยะ อธิบายสถานะของปฏิกูลและไม่ปฏิกูลในสิ่งต่างๆ และการแผ่เมตตาเพื่อเป็นกา

…แก่ใครตรงๆ อย่างนี้มีน้อยเต็มที่ เท่าที่ นึกออกเวลานี้ ในบาลีพบ 4 แห่ง คือในอัมพัฏฐสูตร ที. ซี. (๕/๑๓๕) ประทานพร แก่อัมพัฏฐมาณพแห่งหนึ่ง ในสักกปัญหาสูตร ที่ ม. (๑๐/๓๐๓) ประทานแด่ สักกเทวราชแห่งหนึ่ง ใน…

เนื้อหาที่นำเสนอในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ กล่าวถึงการเสด็จมาของพระบรมศาสดาและการที่นาคราชสนทนากับพระเถระ โดยเฉพาะตอนหนึ่งที่พระพุทธเจ้าได้ประทานพรให้แก่นาคราชพร้อมกับกล่าวถึงสงครามระหว่างโมคคัลลานะ

…ลิก แผ่นดินเอาล่างขึ้นบนแล้วซัดไปในอากาศ ที่ส่วนหนึ่ง ๆ แห่งแผ่นดิน ประมาณ ๑๐๐ โยชน์ก็มี ประมาณ ๒๐๐-๓๐๐-๔๐๐-๕๐๐ โยชน์ก็มี แตกออกแล้วถูกกำลังลมซัดขึ้นไป แหลกละเอียดสลายไปในอากาศ เหมือนกัน แม้ภูเขาจักรวา…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงวิธีที่ลมสามารถพลิกและทำให้สิ่งต่างๆ ในจักรวาลพินาศได้ โดยเฉพาะกับแผ่นดินและภูเขาต่างๆ ที่ถูกส่งขึ้นไปในอากาศ รวมถึงการทำลายวิมานของเทวดาและพินาศชั้นพรหมโลก การแสดงให้เห็นถึงการกระ

…ว่าคลอนแคลนนี้ มหาฎีกาอธิบายว่า ถูกกิเลสมีตัณหาและทิฏฐิเป็นต้นชักไป (ให้ ยินดียินร้ายมีประการต่างๆ) ๓. ม.อุ. ๑๔/๓๖๖ ๔. มหาฎีกาว่า ที่ท่านไม่กล่าวว่า ขณะปัจจุบันมาในบาลี เพราะการทำอารมณ์ โดย ขณปัจจุบันน…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความผูกพันของวิญญาณกับอำนาจฉันทราคะในปัจจุบัน และการศึกษาจิตในมุมมองของอาจารย์ภายในพระสูตรที่ทำให้ผู้คนสามารถรู้ถึงจิตของคนอื่นได้ ในอุปมาเปรียบเทียบกับดอกไม้ที่สามารถเชื่อมต่อกันได้

ประโยค - วิวัฒนาการเปล๔ก ภาค ๓ ตอนที่ ๑๐๐ พิสดารอย่างนี้ ว่า "รูปปกอย่างนี้ที่เป็นอดีตนาคและปัจจุบัน เป็น ภายในหรือภายนอกก็ตาม หา…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์รูปขันธ์และการรวมตัวของเวทนาทุกอย่างที่เป็นอดีตและปัจจุบัน ซึ่งมาจากการตรัสของพระอิทธธรรม โดยเฉพาะคำว่า 'ทุกอย่าง' และการใช้บททั้งสองในความหมายของการรวมกันของรูป เวทน