นิสัยรักสบายและความกลัว : หน้า 159/334

อุปสรรคต่าง ๆ รอบตัว ซุกตัวอยู่ในโลกที่คับแคบจนไม่กล้าทําอะไร กลายเป็นคนที่ไม่เคยล้มเหลวเพราะ ไม่ทำอะไรเลย กระทั่งยังไม่กล้าเปลี่ยนแปลงนิสัยตนเอง ชีวิตก็อับเฉาลง กลายเป็นคนที่ล้มเหลวที่สุดใน ชีวิตโดยมีความสะดวกสบายล่อให้ติดอยู่ นิสัยรักสบายนี้เอง ทำให้เกิดนิสัยเกียจคร้านและขลาดกลัว วิริยะคือ “ความขยันและกล้าหาญ” จะทำลายนิสัยดังกล่าวได้ ซึ่งต้องมีนิสัยยินดีรับความลำบากให้ ได้เสียก่อน โดยเอาอุปสรรคเป็นขั้นบันไดให้ตนเดินขึ้นไป หาควรนำอุปสรรคเป็นกำแพงยังตนเองไว้ไม่ “นิสัยไม่ชอบความเกียจคร้าน, ไม่ชอบความสบาย, เห็นความสบายเป็นเครื่องหมก ตัวเอง เป็นของดักดาน ชั่วช้า น่ารังเกียจ ทำลายความก้าวหน้า เอาแต่ความเกียจคร้านมาให้ ชอบพัฒนาปรับปรุงตนเองและสิ่งแวดล้อมอยู่ตลอดเวลา, กล้าแก้ไขเหตุการณ์ไม่กลัวอุปสรรค, รักการสะสมความดีไม่มีสิ้นสุด และยินดีรับความลำบาก” ทั้งหมดนี้จึงนับเป็นนิสัยในวิถีนักสร้าง บารมีที่นับเนื่องเข้าในวิริยบารมี 5.5 ผัดวัน ไม่ประกันพรุ่ง สาเหตุที่ตรัสชาดก พระทศพลทรงปรารภนิสัยเดิมข้ามชาติของภิกษุคือ มีภิกษุ 30 รูปขอ กรรมฐานแล้วเข้าป่า แต่รูปหนึ่งเกียจคร้าน ติดในรสอาหาร ไม่อยากไปลำาบากในป่า จึงไม่ขอไปด้วย หมู่ภิกษุทั้ง 29 เพียรพยายามตลอดพรรษา ถือเอาห้องวิปัสสนายังปฐพีให้บันลือลั่นบรรลุพระอรหันต์ ออกพรรษากลับมาเฝ้าพระทศพล พระองค์ทรงชื่นชมสรรเสริญภิกษุทั้ง 29 รูปท่ามกลางสงฆ์ จากนั้นพระขีณาสพเหล่านั้นได้ทูลขออนุญาตกลับป่าตามเดิมเพื่อไปโปรดชาวบ้านที่อุตสาหะ อุปัฏฐากตนมาตลอดพรรษา ส่วนรูปที่เกียจคร้านฟังคําที่พระทศพลทรงสรรเสริญเพื่อนๆ ของตนแล้ว เกิดอยากป่าเพ็ญสมณธรรมบ้าง คราวนี้จึงขอตามไปด้วย ตกดึกบำเพ็ญเพียรจัดไม่นอนทั้งคืน บำเพ็ญสมณธรรมโดยรีบเร่งเกินไป พอถึงมัชฌิมยาม ยืนพิงแผ่นกระดานหลับไป กลิ้งตกลงมากระดูก ขาแตกเกิดทุกขเวทนาแรงกล้า พระขีณาสพเหล่านั้นต้องช่วยกันรักษาพยาบาล การเดินทางจึงชะงัก แล้วพากันกลับมาเฝ้าพระตถาคตเจ้า พระองค์จึงตรัสว่า มิใช่แต่บัดนี้เท่านั้นที่ภิกษุนี้รีบเร่งกระทำ ความเพียรในเวลามิใช่กาลเพราะความที่ตนเป็นผู้มีความเพียรย่อหย่อน แม้ในครั้ง แม้ในครั้งก่อนก็ได้ทำอันตราย การเดินทางของพวกเธอมาแล้ว เมื่อภิกษุกราบทูลอาราธนา จึงทรงนำาเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ ในอดีตกาล ณ สำนักเรียนตักกสิลา อาจารย์ทิศาปาโมกข์มีศิษย์อยู่ในสำนักถึง 500 คน วันหนึ่ง บรรดาศิษย์พากันไปป่าหาฟื้นมารวบรวมไว้ แต่มีศิษย์คนหนึ่งเห็นต้นไม้ร่มรื่นเลยเข้าไป นอนสักงีบ กะคำนวณเวลาว่าเดี๋ยวตื่นขึ้นมาก็ใช้เวลาไม่นานหักกิ่งไม้ต้นนี้ทำฟืน ศิษย์คนอื่นๆ หา ฟินเสร็จแล้วก็ผูกเป็นมัด ๆ แล้วแบกกลับสํานักไปกันหมด เหลือศิษย์นั้นคนเดียวที่ยังมัวนอนเพลิน อยู่ เผอิญมีศิษย์คนหนึ่งแบกฟืนเดินผ่านมาเห็นพอดีจึงปลุกให้ตื่น ศิษย์นั้นรีบตื่นลนลาน ลุกขึ้นขยี้ตา วรุณชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 175-181 142 DOU ช า ด ก วิถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร