การทําหน้าที่กัลยาณมิตร : หน้า 152/334

การทําหน้าที่กัลยาณมิตร เป็นการเพิ่มพูนวิริยบารมีได้อย่างดียิ่ง เพราะต้องกล้าเผชิญ หน้าคนที่ไม่เข้าใจ ต้องมีธาตุทรหด บากบั่นพากเพียรโดยไม่กลัวลำบากขยันหาหนทางช่วยอย่าง ต่อเนื่องโดยไม่ย่อท้อหมดกำลังใจ ชนิดยอมตายไม่ยอมถอยจนกว่าจะช่วยผู้อื่นให้พ้นทุกข์ได้ สําเร็จ 5.1 ลิงใจกล้า ฝ่าเขี้ยวเข้า สาเหตุที่ตรัสชาดก พระทศพลเมื่อประทับ ณ วิหารเชตวัน กาลนั้นทรงสดับข่าวว่าพระเทวทัต กำลังพยายามเพื่อปลงพระชนม์พระโลกนาถ พระองค์จึงตรัสแก่ภิกษุว่า แม้ในกาลก่อน พระเทวทัต ก็เคยพยายามแล้วเหมือนกัน แล้วทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกดังต่อไปนี้ ในอดีต มีลิงตัวหนึ่งมีพละกำลังมาก เที่ยวกระโดดข้ามเกาะกลางน้ำไปหาผลไม้ในป่าอีกฟาก พอตกเย็นก็กระโดดกลับมา เย็นวันหนึ่งลิงหยุดยืนอยู่ริมน้ำสำรวจดูสภาพการณ์ เห็นว่าวันนี้ไม่ปกติ เพราะแผ่นหินผิดปกติ แผ่นหินสูงขึ้น! วันนี้น้ำไม่ลงและไม่ขึ้น แต่หินกลับงอกขึ้น! ลิงคิดไปพลางมองไป ที่หินพลางจนแน่ใจว่า มีจระเข้นอนคอยจับตนอยู่บนหินอย่างแน่นอน จึงกล่าวไปว่า “ท่านหิน! .. ท่านหิน! ...ท่านหิน! ..” ลิงถามอยู่สามครั้ง 66 ” จระเข้นิ่ง ไม่ตอบ “ท่านหิน! เป็นอะไรไป? วันนี้จึงไม่ตอบรับข้าพเจ้าเลย” ลิงถาม จระเข้คิดว่า วันก่อนๆ หินนี้คงจะตอบรับลิงนี้เป็นแน่ จึงลองตอบลิงไปว่า.. “อะไรรึ? ท่านลิง!” “เฮ้ย! เจ้าเป็นใคร! มานอนที่นี่ต้องการอะไร?” ลิงถามจระเข้ จระเข้เสียรู้ ตอบกลับไปว่า.. “เราคือจระเข้! มารอกินหัวใจเจ้า!” ลิงไม่เห็นหนทางอื่นที่จะกลับสู่ที่อยู่ได้ หากคิดจะอยู่ฝั่งนี้ต่อไป ลูกเมียก็รออยู่อย่างห่วงหา ลิงจึงตั้งใจจะข้ามฝั่งไปในวันนี้ให้ได้ แล้วข่มใจสู้คิดอุบายได้อย่างหนึ่ง กล่าวว่า.. บ “จระเข้สหายรัก! เอาล่ะ เราจะตัดใจสละร่างกายนี้กระโดดไปหาท่าน ท่านอ้าปากคอยงับ เราให้ดีก็แล้วกัน” จระเข้ไม่รอช้ารีบอ้าปากรอ ลิงยิ่งไม่รอช้ารีบกระโดดไปรวดเร็วปานสายฟ้า จระเข้อ้าปาก "วานรินทชาดก, พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 56 หน้า 95-99 บทที่ 5 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด วิริยบารมี DOU 135