ปัญญาบารมีในวิถีนักสร้างบารมี : หน้า 143/334

ยังอดใจไม่ทำบาปมิได้ ฉะนั้นบุคคลจะมีสหชาติปัญญาติดตัวมาข้ามชาติได้ จึงต้องเป็นผู้ที่ทั้งหมั่น ศึกษาธรรมะจนแตกฉานและปฏิบัติตามธรรมนั้นได้อย่างชำนาญ “นิสัยขยันขวนขวายศึกษาธรรมะ แล้วนำมาปฏิบัติจนชำนาญข้ามชาติ” จึงนับเป็นนิสัย ในวิถีนักสร้างบารมีที่นับเนื่องเข้าในปัญญาบารมี 4.15 สรุป และ ภาษิตหมวดปัญญาบารมีที่มีมาในชาดก ความเป็นไปทั้งหมดของชีวิตล้วนเริ่มต้นที่ความคิด เหตุนี้ปัญญาบารมีจึงประเสริฐสูงสุด ปัญญาเป็นสิ่งทําหนดทิศทางชีวิตของสรรพสัตว์ บารมีอื่น ๆ จะมากน้อยก็ด้วยปัญญาเป็นสำคัญ แต่ มนุษย์เป็นอันมากใช้ชีวิตอยู่ด้วยศรัทธามากกว่าใช้ปัญญา ใครที่ตนศรัทธาจะพูดอะไรให้ฟังย่อมจะ เชื่อมากกว่าผู้ที่ตนไม่มีศรัทธามาพูด แม้จะพูดด้วยเหตุผลอันดีก็ตาม ผู้มีปัญญาย่อมขวนขวายแสวงหาปัญญา หลักการแสวงหาปัญญาจำต้องออกห่างพาล เข้าหาบัณฑิตด้วยความอ่อนน้อมถ่อมตน ลดตนให้ต่ำเหมือนไม่มีค่า เหมือนงูพิษเขี้ยวหลุด พญาครุฑ ปีกหัก ดังที่พระสารีบุตรผู้เลิศทางปัญญาได้กล่าวไว้ว่า.. “เรามีมานะและความเขลา (กระด้าง วางเสียแล้ว ดุจงูถูกถอนเขี้ยว ดุจโคอุสภราชถูกตัดเขา เข้าไปหาหมู่คณะด้วยคารวะหนัก..บุคคลผู้มีความปรารถนาลามก เกียจคร้าน ละความเพียร ผู้สดับ น้อยและไม่มีมารยาท อย่าได้มาสมาคมกับเราในที่ไหนๆ สักครั้งเลย ส่วนผู้มีการสดับมาก ผู้มีปัญญา ตั้งมั่นดีในศีลทั้งหลายและประกอบด้วยสมถะทางใจ ขอจงตั้งอยู่บนกระหม่อมของเราเถิด ก็ท่าน พระสาวกนามว่าอัสสชิเป็นอาจารย์ของเราอยู่ในทิศใด เราย่อมทำท่านไว้เหนือศีรษะในทิศนั้น (นอน หันศีรษะไปทางทิศนั้น)” การเข้าหาบัณฑิตย่อมได้ปัญญามาจากความอ่อนน้อมถ่อมตน ส่วนปัญญาที่ได้มาด้วย ความอดทนโดยมิต้องไปแสวงหา แต่มีผู้ชี้ขุมทรัพย์ให้ นับเป็นปัญญาที่ดียิ่งเพราะเหมาะสำหรับ การแก้ไขตัวเอง โดยเฉพาะผู้ที่ถูกยกไว้สำหรับคำเตือน (ไม่รับฟังคำตักเตือน) จึงเข้าสู่หนทาง หายนะโดยสิ้นเชิง เพราะผู้ที่ยังไม่หมดกิเลสต้องมีข้อผิดข้อพลาดแน่นอน เมื่อถูกยกจากคำเตือนเสีย แล้ว บุคคลเช่นนี้จะได้อะไรจากการมีชีวิตอยู่? คนเช่นนี้หากอยู่โรงเรียนจะได้อะไรจากการมาอยู่ใน โรงเรียน? เมื่อมิได้คำเตือนจากครูในจุดผิดพลาด จะเป็นเด็กเกเรโตขึ้นเป็นอันธพาล! หากแต่งงาน มีครอบครัวจะได้อะไรจากการแต่งงาน? จะเอาแต่ใจตัว บ้านแตก! หากมาอยู่วัดจะได้อะไรจาก การมาอยู่วัด? นอกจากแก่วัดไปเปล่าๆ กลวงๆ ทั้งหมดเพราะถูกปิดหูปิดตาจากคําเตือน เมื่อผู้อื่น ยังเตือนไม่ได้แสดงว่าตนก็เตือนตนไม่ได้ บ 126 DOU ช า ด ก วิ ถี นั ก ส ร้ า ง บ า ร มี