กล่าว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 118 / 274

…จะเป็น ประโยชน์ตนก็ตาม ประโยชน์ผู้อื่นก็ตาม ประโยชน์นั้นๆก็สำเร็จ สมพระประสงค์ทั้งนั้น และพระปยัตตะ กล่าวคือสัมมาวายามะ อัน เป็นเหตุเกิดขึ้นแห่งความเป็นครูของโลกทั้งปวง ก็มีอยู่ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงถวาย…

เนื้อหาสะท้อนถึงความเป็นใหญ่ (อิสสริยะ) และความสำเร็จในพระจิตของพระองค์โดยผ่านพระธรรมอันเป็นโลกุตตระ ซึ่งรวมกับการมีอยู่ของพระยศและพระสิริที่เต็มไปด้วยความงามและความสง่างาม รวมถึงความพยายามและการประกอ

…เมื่อน่าจะเรียกว่าพระกฤตวา (แต่ ) เรียกเสียว่า พระภควา [แก้บท ภเวสุ วนฺตคมนะ] อนึ่งเล่า เพราะความไป กล่าวคือตัณหาในภพ ๒ พระองค์ทรง คายเสียแล้ว เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่า ภเวสุวนฺตคมโน (แต่) ท่านถือเอา ภ อัก…

ในเนื้อหานี้มีการกล่าวถึงความหมายและการใช้คำว่า 'พระภควา' และความสำคัญของการระลึกถึงพระพุทธคุณในจิตของผู้ฝึกฝน พระโยคาวจรม…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 292 เพราะความที่ธรรมที่เขากล่าวว่าเป็นอันตรายิกธรรมทั้งหลาย หามีความเป็น ธรรมทำอันตรายไม่ และเพราะความที่ธรรมที่เขากล่าวว่าเป็นนิยย…

เนื้อหาแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างธรรมที่เป็นอันตรายิกธรรมและนิยยานิกธรรม รวมถึงความสำคัญของปริยัติธรรมและโลกุตตรธรรมที่สอดคล้องกับการปฏิบัติที่นำไปสู่พระนิพพาน พระผู้มีพระภาคเจ้าได้สอนให้สาวกยึด

…นผู้ควรในการขอ เพราะ คนอื่นๆ ขอสิ่งใดๆ ก็ให้สิ่งนั้นๆ ปาฐะว่า ยาชโยโค ก็มี แปลว่า ผู้ประกอบด้วยยาชะ กล่าวคือการบูชา (การให้) บทว่า ทานสิวิภาครโต แปลว่า ยินดีในการให้และในการแบ่ง ด้วยความว่า พระโยคาวจรผู้ทา…

ในบทนี้ กล่าวถึงการเสียสละในรูปแบบของ โวสุสคฺครโต หรือการบริจาค ซึ่งมีผลต่อจิตใจของผู้ให้ โดยเฉพาะเมื่อพระโยคาวจ…

…นทีเดียว จะเห็นได้ว่า ชินโพธิย์ เป็นทุติยาวิภัตติ หาใช่สัตตมีวิภัตติไม่ แม้ศัพท์อื่น ๆ ที่ได้ยกขึ้น กล่าวแล้วก็พึงทราบโดยนัยนี้ ในคัมภีร์มูลกัจจายนะ ให้คำอธิบายว่า ๑. มูลกจจายน, สูตรที่ ๑๒๓. หน้า ๒๒๔.

บทความนี้อธิบายการแจกและการเปลี่ยนแปลงวิภัตติในภาษาบาลี โดยมุ่งเน้นที่นามและอัพยยศัพท์ ผู้ศึกษาควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงของวิภัตติและอำนาจของลิงค์ในศัพท์ต่าง ๆ เช่น การรวมสระและตัววิภัตติ วิธีเปลี่ยนแปล

…ีวิธีแจกวิภัตติเหมือน มน ศัพท์ในปุ๋ลิงค์ นอกจากจากจะเปลี่ยนแปลงในตติยาวิภัตติ จนถึงสัตตมีวิภัตติดัง กล่าวแล้ว บางคราวก็เอา อิ ทุติยาวิภัตติเป็น โอ ได้บ่าง เช่นคำว่า อทาเน กุรุเต มโน (แปลว่า) ชโน อันว่าชน ก…

บทที่ 45 ของการศึกษาบาลีไวยากรณ์จะพิจารณาถึงศัพท์ที่เป็นนปุสกลิงค์ โดยอธิบายว่าในการแจกวิภัตติของคำว่า 'มน' นั้น มีหลายรูปแบบ เช่น เอก, ท., ต. และจ. ซึ่งแสดงให้เห็นรูปแบบต่าง ๆ ในการจัดข้อความ วิธีการ

…แต่ถ้าจะมุ่งฟังถ้อยคำหรือสำนวนโวหารแล้วคงผิด กันมาก เพราะตัวอย่างข้างต้นมีรุงรังไปด้วยคำซ้ำ ๆ ซาก ๆ กล่าว คือจะต้องเอ่ยถึงตัว นามนาม คือ นายดำ นายขาว กันเรื่อยไป จนกว่าจะจบเรื่อง, ส่วนตัวอย่างข้างปลายนั้น …

…ซึ่งถือเป็นวิธีการที่ถูกต้องตามภาษาที่นิยม โดยเฉพาะในกรณีของ ปุริสสัพพนามซึ่งคือคำที่ใช้แทนตัวนามที่กล่าวถึงแล้ว ทั้งในบริบทของคน สัตว์ และสิ่งของ ทำให้การสื่อสารมีความกระชับและชัดเจนยิ่งขึ้น

…รณ์ เพื่อเป็นเครื่องหมายสำหรับใช้เรียกชื่อศัพท์ ประเภทหนึ่งเท่านั้น แต่ความมุ่งหมายคงมีทั่ว ๆ ไป ดังกล่าว แล้ว. อีกนัยหนึ่ง โดยมากสำนวนโวหารของภาษาบาลีที่พูดเป็นกลางๆ ไม่เจาะจงใคร หรือ คนพวกหนึ่ง พวกใด แต่…

การศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่เน้นถึงการใช้คำว่า 'บุรุษ' เป็นประธานในการกล่าวอ้างในสำนวนภาษาบาลี มุ่งเป้าหมายการสอนหรือเตือนผู้อื่น โดยมีตัวอย่างพระพุทธภาษิต 4 ข้อที่แสดงการใช้เ…

…้, คำว่า "นั้น" เป็นวิเสสนสัพพนาม เพราะเป็นคำที่ใช้ประกอบบทนามนาม คือ บุรุษ ให้เห็นว่าอยู่ไกลจาก ผู้กล่าวถึงไปหน่อย และกำหนดแน่นอนด้วยว่า เป็นบุรุษคนนั้นไม่ใช่ คนอื่น หรือคนนี้ ส่วนคำว่า "ดี" เป็นคุณนามโดย…

… เช่น การใช้คำว่าบุรุษเป็นนามนาม และการระบุคำว่า ‘นิยม’ และ ‘อนิยม’ ที่มีความหมายที่แตกต่างกัน โดยจะกล่าวถึงวิธีการใช้และความหมายของแต่ละคำในบริบทต่าง ๆ และอธิบายว่าทำไมจึงเป็นสิ่งสำคัญในทางภาษาและการสื่อส…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 95 นิยม ศัพท์นี้แปลว่า "กำหนด" คือกล่าวชี้ตัว นามนาม ให้ปรากฏ โดยชัดเจนทีเดียว ไม่กระจัดกระจายทั่วไปในนามอื่นที่กล่าวมาแล้ว. สัพพนามพวกนี้ไ…

บทความนี้อธิบายการใช้สัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งรวมถึงคำว่า ต (นั้น), เอต (นั่น), อิม (นี้), และ อมุ (โน้น) เพื่อชี้ตัวและชี้เฉพาะนามในบริบทที่แตกต่างกัน ผู้เรียนควรพิจารณาและฝึกฝนการเปรียบเทียบการใช้คำสัพ

…" ท่านบัญญัติให้เป็นชื่อของศัพท์อีกแผนกหนึ่ง ซึ่งจะแจกด้วยวิภัตติ ทั้ง ๒ หมวด เหมือนนามทั้ง ๓ ตามที่กล่าวมาแล้วไม่ได้ รูปเดิม เป็นมาอย่างไร ก็คงไว้อย่างนั้นไม่เปลี่ยนแปลง ในนามทั้ง ๓ ตามที่ กล่าวมาแล้ว จะม…

ในบทนี้นำเสนอการอธิบายศัพท์บาลีที่เรียกว่า 'อัพยยศัพท์' ซึ่งหมายถึง 'ไม่ฉิบหายไป' โดยอธิบายถึงหน้าที่และความนำเสนอในด้านไวยากรณ์ รวมถึงการแบ่งประเภทของอัพยยศัพท์เป็น 3 ประเภทคือ อุปสัค, นิบาต, และปัจจ

…เป็นเครื่องหมายวิภัตติ ลงท้ายธาตุ ใช้เป็นเครื่องหมายกิริยา, ปัจจัยแผนกนี้ ต่างจากอุปสัคและนิบาตซึ่ง กล่าวมาแล้วข้างต้น ก็คำว่า "ปัจจัยนั้นลงท้ายนามศัพท์" ก็นาม- ศัพท์หมายเอานามนาม ๑ สัพพนาม ๑ ส่วนคุณนามจะใ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของปัจจัยในอัพยยศัพท์และบทบาทของมันในการกำหนดวิภัตติของนามและธาตุในภาษาบาลี โดยเน้นว่าแต…

…บ ความขาดแห่งชีวิติทรีย์ที่เนื่องอยู่กับภพอันหนึ่ง ชื่อว่ามรณะ ในคำว่ามรณสตินั้น ส่วนว่าสมุจเฉทมรณะ กล่าวคือความขาดเด็ดแห่ง วัฏฏทุกข์ของพระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี ขณิกมรณะ อันได้แก่ความดับ ในขณะ ๆ แห่งสังขารทั…

ในเอกสารนี้กล่าวถึงการบรรยายมรณสติในบริบทของวิสุทธิมรรค โดยมุ่งเน้นความหมายและประเภทต่างๆ ของมรณะทั้งในด้านกาลมรณะแล…

…รณะนี้ชื่อว่า อกาลมรณะ มรณะ ทั้งหมดนั้น (ล้วน) สงเคราะห์เข้าด้วยความขาดแห่งชีวิตินทรีย์ มี ประการดังกล่าวแล้ว ความระลึกถึงความตาย กล่าวคือความขาดแห่ง ชีวิตินทรีย์ ดังกล่าวมานี้แล ชื่อมรณสติ [วิธีเจริญมรณสต…

เนื้อหาเกี่ยวกับมรณสติซึ่งหมายถึงการระลึกถึงความตาย โดยชี้ให้เห็นถึงความขาดแห่งชีวิตินทรีย์และความสัมพันธ์กับกรรมที่ทำไว้ในอดีต อีกทั้งอธิบายลักษณะของมรณะที่เกิดจากอำนาจของกรรมต่างๆ ขอเสนอมุมมองที่หลา

…าเล่า ท่านผู้มียศใหญ่ทั้งหลาย แม้เป็นท้าวพญาผู้ ประเสริฐเช่นพระเจ้ามหาสมมต ท่านยัง ประสพอำนาจจมฤตยู กล่าวอะไรใจคนทั้งหลาย เช่นเราเล่า ดังนี้เป็นประการแรก [ปุญฺญมหตุตโต] (พึงระลึก) โดยความมีบุญมากอย่างไร ? …

ในเนื้อหา มีการพูดถึงการระลึกถึงความมีบุญและการสำรวจแนวคิดเกี่ยวกับความตาย โดยยกตัวอย่างเศรษฐีที่มีชื่อเสียงทั้งหลาย เช่น โชติยะ ชฏิละ และอุคคะ ซึ่งแม้จะมีบุญมากและมีอำนาจก็ยังต้องพบกับความตาย และชี้ใ

…ุคคลเหล่านั้นผู้เลื่องชื่อในโลกว่า เป็นคน มีกำลังเรี่ยวแรงอย่างนี้ ก็ยังถึงซึ่งคา ยังถึงซึ่งความตาย กล่าวอะไรในคนทั้งหลายเช่นเราเล่า [อิทธิมหตฺตโต] (พึงระลึก) โดยความมีฤทธิ์มากอย่างไร ? พึงระลึกโดยความ มีฤ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความมีเรี่ยวแรงและฤทธิ์ของบุคคลที่มีชื่อเสียงเช่น พระอัครสาวกที่ถึงแม้จะมีพลัง แต่ยังต้องเผชิญกับ…

…ยวที่ ๑๖ แห่งพระ สารีบุตร" พระอัครสาวกที่ ๑ ได้ชื่อว่ามีปัญญา มากอย่างนี้ ยังถึงซึ่งอำนาจของความตาย กล่าว อะไรคนทั้งหลายเช่นเราเล่า [ปจเจกพุทฺธโต] 12 (พึงระลึก) โดยความเป็นพระปัจเจกพุทธะอย่างไร ? พึงระลึก …

บทนี้กล่าวถึงความมีปัญญาและการเป็นพระปัจเจกพุทธะ โดยชี้ให้เห็นว่าพระอัครสาวกอย่างสารีบุตรแม้จะมีปัญญามาก แต่ก็…

…ปรียบเสมอด้วย นอแรด เพราะเที่ยวไปและพักอยู่ผู้เดียว แม้ พระมหาฤษีเหล่านั้น ก็หาล่วงความตายไปได้ ไม่ กล่าวอะไรในคนทั้งหลายเช่นเราเล่า [สมฺมาสมฺพุทฺธโต] (พึงระลึก) โดยความเป็นพระสัมมาสัมพุทธะอย่างไร ? พึง ระ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงพระมหาฤษีที่สามารถบรรลุอาสวักขัยด้วยญาณของตนเอง แม้จะไม่สามารถหลีกเลี่ยงความตายได้ พระสัมมาสัมพุท…

…ผู้มีพระภาคเจ้าเถิด ข้อนั้นจะพึงเป็น อุปการะแก่เรามากหนอ" ดังนี้ก็ดี ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านี้เรา กล่าวว่าเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ เจริญมรณสติเฉียบพลันที่จะสิ้นอาสวะ" (ระยะ) กาลแห่งชีวิตสั้น (จน) ไม่น่าวางใจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการนำคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกี่ยวกับมรณสติและความสั้นของชีวิต เพื่อเตือนสติให้พิจารณาความตาย…

…่าตายเพราะจิตดับ (นี้) บัญญัติ ทางปรมัตถ์ พระโยคาวจร พึงระลึกถึงความตาย โดยชีวิตมีขณะสั้น โดยนัยดัง กล่าวมาฉะนี้ [มรณสติฌาน] ៨ เมื่อพระโยคาวจรแม้ระลึกอยู่ด้วยอาการ 4 นี้ อย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้ ด้วยอำนาจก…

เนื้อหาพูดถึงการระลึกถึงความตายและการฝึกฌานในชีวิตประจำวัน อธิบายลักษณะของจิตที่เกิดขึ้นและดับไป การพิจารณาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความตายจะช่วยให้จิตตั้งมั่นและลดนิวรณ์ได้ ฌานที่เกิดขึ้นในกระบวนการนี้จะ