กล่าว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 118 / 270

…นทีเดียว จะเห็นได้ว่า ชินโพธิย์ เป็นทุติยาวิภัตติ หาใช่สัตตมีวิภัตติไม่ แม้ศัพท์อื่น ๆ ที่ได้ยกขึ้น กล่าวแล้วก็พึงทราบโดยนัยนี้ ในคัมภีร์มูลกัจจายนะ ให้คำอธิบายว่า ๑. มูลกจจายน, สูตรที่ ๑๒๓. หน้า ๒๒๔.

บทความนี้อธิบายการแจกและการเปลี่ยนแปลงวิภัตติในภาษาบาลี โดยมุ่งเน้นที่นามและอัพยยศัพท์ ผู้ศึกษาควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงของวิภัตติและอำนาจของลิงค์ในศัพท์ต่าง ๆ เช่น การรวมสระและตัววิภัตติ วิธีเปลี่ยนแปล

…ีวิธีแจกวิภัตติเหมือน มน ศัพท์ในปุ๋ลิงค์ นอกจากจากจะเปลี่ยนแปลงในตติยาวิภัตติ จนถึงสัตตมีวิภัตติดัง กล่าวแล้ว บางคราวก็เอา อิ ทุติยาวิภัตติเป็น โอ ได้บ่าง เช่นคำว่า อทาเน กุรุเต มโน (แปลว่า) ชโน อันว่าชน ก…

บทที่ 45 ของการศึกษาบาลีไวยากรณ์จะพิจารณาถึงศัพท์ที่เป็นนปุสกลิงค์ โดยอธิบายว่าในการแจกวิภัตติของคำว่า 'มน' นั้น มีหลายรูปแบบ เช่น เอก, ท., ต. และจ. ซึ่งแสดงให้เห็นรูปแบบต่าง ๆ ในการจัดข้อความ วิธีการ

…แต่ถ้าจะมุ่งฟังถ้อยคำหรือสำนวนโวหารแล้วคงผิด กันมาก เพราะตัวอย่างข้างต้นมีรุงรังไปด้วยคำซ้ำ ๆ ซาก ๆ กล่าว คือจะต้องเอ่ยถึงตัว นามนาม คือ นายดำ นายขาว กันเรื่อยไป จนกว่าจะจบเรื่อง, ส่วนตัวอย่างข้างปลายนั้น …

…ซึ่งถือเป็นวิธีการที่ถูกต้องตามภาษาที่นิยม โดยเฉพาะในกรณีของ ปุริสสัพพนามซึ่งคือคำที่ใช้แทนตัวนามที่กล่าวถึงแล้ว ทั้งในบริบทของคน สัตว์ และสิ่งของ ทำให้การสื่อสารมีความกระชับและชัดเจนยิ่งขึ้น

…รณ์ เพื่อเป็นเครื่องหมายสำหรับใช้เรียกชื่อศัพท์ ประเภทหนึ่งเท่านั้น แต่ความมุ่งหมายคงมีทั่ว ๆ ไป ดังกล่าว แล้ว. อีกนัยหนึ่ง โดยมากสำนวนโวหารของภาษาบาลีที่พูดเป็นกลางๆ ไม่เจาะจงใคร หรือ คนพวกหนึ่ง พวกใด แต่…

การศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่เน้นถึงการใช้คำว่า 'บุรุษ' เป็นประธานในการกล่าวอ้างในสำนวนภาษาบาลี มุ่งเป้าหมายการสอนหรือเตือนผู้อื่น โดยมีตัวอย่างพระพุทธภาษิต 4 ข้อที่แสดงการใช้เ…

…้, คำว่า "นั้น" เป็นวิเสสนสัพพนาม เพราะเป็นคำที่ใช้ประกอบบทนามนาม คือ บุรุษ ให้เห็นว่าอยู่ไกลจาก ผู้กล่าวถึงไปหน่อย และกำหนดแน่นอนด้วยว่า เป็นบุรุษคนนั้นไม่ใช่ คนอื่น หรือคนนี้ ส่วนคำว่า "ดี" เป็นคุณนามโดย…

… เช่น การใช้คำว่าบุรุษเป็นนามนาม และการระบุคำว่า ‘นิยม’ และ ‘อนิยม’ ที่มีความหมายที่แตกต่างกัน โดยจะกล่าวถึงวิธีการใช้และความหมายของแต่ละคำในบริบทต่าง ๆ และอธิบายว่าทำไมจึงเป็นสิ่งสำคัญในทางภาษาและการสื่อส…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 95 นิยม ศัพท์นี้แปลว่า "กำหนด" คือกล่าวชี้ตัว นามนาม ให้ปรากฏ โดยชัดเจนทีเดียว ไม่กระจัดกระจายทั่วไปในนามอื่นที่กล่าวมาแล้ว. สัพพนามพวกนี้ไ…

บทความนี้อธิบายการใช้สัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งรวมถึงคำว่า ต (นั้น), เอต (นั่น), อิม (นี้), และ อมุ (โน้น) เพื่อชี้ตัวและชี้เฉพาะนามในบริบทที่แตกต่างกัน ผู้เรียนควรพิจารณาและฝึกฝนการเปรียบเทียบการใช้คำสัพ

…" ท่านบัญญัติให้เป็นชื่อของศัพท์อีกแผนกหนึ่ง ซึ่งจะแจกด้วยวิภัตติ ทั้ง ๒ หมวด เหมือนนามทั้ง ๓ ตามที่กล่าวมาแล้วไม่ได้ รูปเดิม เป็นมาอย่างไร ก็คงไว้อย่างนั้นไม่เปลี่ยนแปลง ในนามทั้ง ๓ ตามที่ กล่าวมาแล้ว จะม…

ในบทนี้นำเสนอการอธิบายศัพท์บาลีที่เรียกว่า 'อัพยยศัพท์' ซึ่งหมายถึง 'ไม่ฉิบหายไป' โดยอธิบายถึงหน้าที่และความนำเสนอในด้านไวยากรณ์ รวมถึงการแบ่งประเภทของอัพยยศัพท์เป็น 3 ประเภทคือ อุปสัค, นิบาต, และปัจจ

…เป็นเครื่องหมายวิภัตติ ลงท้ายธาตุ ใช้เป็นเครื่องหมายกิริยา, ปัจจัยแผนกนี้ ต่างจากอุปสัคและนิบาตซึ่ง กล่าวมาแล้วข้างต้น ก็คำว่า "ปัจจัยนั้นลงท้ายนามศัพท์" ก็นาม- ศัพท์หมายเอานามนาม ๑ สัพพนาม ๑ ส่วนคุณนามจะใ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของปัจจัยในอัพยยศัพท์และบทบาทของมันในการกำหนดวิภัตติของนามและธาตุในภาษาบาลี โดยเน้นว่าแต…

…บ ความขาดแห่งชีวิติทรีย์ที่เนื่องอยู่กับภพอันหนึ่ง ชื่อว่ามรณะ ในคำว่ามรณสตินั้น ส่วนว่าสมุจเฉทมรณะ กล่าวคือความขาดเด็ดแห่ง วัฏฏทุกข์ของพระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี ขณิกมรณะ อันได้แก่ความดับ ในขณะ ๆ แห่งสังขารทั…

ในเอกสารนี้กล่าวถึงการบรรยายมรณสติในบริบทของวิสุทธิมรรค โดยมุ่งเน้นความหมายและประเภทต่างๆ ของมรณะทั้งในด้านกาลมรณะแล…

…รณะนี้ชื่อว่า อกาลมรณะ มรณะ ทั้งหมดนั้น (ล้วน) สงเคราะห์เข้าด้วยความขาดแห่งชีวิตินทรีย์ มี ประการดังกล่าวแล้ว ความระลึกถึงความตาย กล่าวคือความขาดแห่ง ชีวิตินทรีย์ ดังกล่าวมานี้แล ชื่อมรณสติ [วิธีเจริญมรณสต…

เนื้อหาเกี่ยวกับมรณสติซึ่งหมายถึงการระลึกถึงความตาย โดยชี้ให้เห็นถึงความขาดแห่งชีวิตินทรีย์และความสัมพันธ์กับกรรมที่ทำไว้ในอดีต อีกทั้งอธิบายลักษณะของมรณะที่เกิดจากอำนาจของกรรมต่างๆ ขอเสนอมุมมองที่หลา

…าเล่า ท่านผู้มียศใหญ่ทั้งหลาย แม้เป็นท้าวพญาผู้ ประเสริฐเช่นพระเจ้ามหาสมมต ท่านยัง ประสพอำนาจจมฤตยู กล่าวอะไรใจคนทั้งหลาย เช่นเราเล่า ดังนี้เป็นประการแรก [ปุญฺญมหตุตโต] (พึงระลึก) โดยความมีบุญมากอย่างไร ? …

ในเนื้อหา มีการพูดถึงการระลึกถึงความมีบุญและการสำรวจแนวคิดเกี่ยวกับความตาย โดยยกตัวอย่างเศรษฐีที่มีชื่อเสียงทั้งหลาย เช่น โชติยะ ชฏิละ และอุคคะ ซึ่งแม้จะมีบุญมากและมีอำนาจก็ยังต้องพบกับความตาย และชี้ใ

…ุคคลเหล่านั้นผู้เลื่องชื่อในโลกว่า เป็นคน มีกำลังเรี่ยวแรงอย่างนี้ ก็ยังถึงซึ่งคา ยังถึงซึ่งความตาย กล่าวอะไรในคนทั้งหลายเช่นเราเล่า [อิทธิมหตฺตโต] (พึงระลึก) โดยความมีฤทธิ์มากอย่างไร ? พึงระลึกโดยความ มีฤ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความมีเรี่ยวแรงและฤทธิ์ของบุคคลที่มีชื่อเสียงเช่น พระอัครสาวกที่ถึงแม้จะมีพลัง แต่ยังต้องเผชิญกับ…

…ยวที่ ๑๖ แห่งพระ สารีบุตร" พระอัครสาวกที่ ๑ ได้ชื่อว่ามีปัญญา มากอย่างนี้ ยังถึงซึ่งอำนาจของความตาย กล่าว อะไรคนทั้งหลายเช่นเราเล่า [ปจเจกพุทฺธโต] 12 (พึงระลึก) โดยความเป็นพระปัจเจกพุทธะอย่างไร ? พึงระลึก …

บทนี้กล่าวถึงความมีปัญญาและการเป็นพระปัจเจกพุทธะ โดยชี้ให้เห็นว่าพระอัครสาวกอย่างสารีบุตรแม้จะมีปัญญามาก แต่ก็…

…ปรียบเสมอด้วย นอแรด เพราะเที่ยวไปและพักอยู่ผู้เดียว แม้ พระมหาฤษีเหล่านั้น ก็หาล่วงความตายไปได้ ไม่ กล่าวอะไรในคนทั้งหลายเช่นเราเล่า [สมฺมาสมฺพุทฺธโต] (พึงระลึก) โดยความเป็นพระสัมมาสัมพุทธะอย่างไร ? พึง ระ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงพระมหาฤษีที่สามารถบรรลุอาสวักขัยด้วยญาณของตนเอง แม้จะไม่สามารถหลีกเลี่ยงความตายได้ พระสัมมาสัมพุท…

…ผู้มีพระภาคเจ้าเถิด ข้อนั้นจะพึงเป็น อุปการะแก่เรามากหนอ" ดังนี้ก็ดี ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านี้เรา กล่าวว่าเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ เจริญมรณสติเฉียบพลันที่จะสิ้นอาสวะ" (ระยะ) กาลแห่งชีวิตสั้น (จน) ไม่น่าวางใจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการนำคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกี่ยวกับมรณสติและความสั้นของชีวิต เพื่อเตือนสติให้พิจารณาความตาย…

…่าตายเพราะจิตดับ (นี้) บัญญัติ ทางปรมัตถ์ พระโยคาวจร พึงระลึกถึงความตาย โดยชีวิตมีขณะสั้น โดยนัยดัง กล่าวมาฉะนี้ [มรณสติฌาน] ៨ เมื่อพระโยคาวจรแม้ระลึกอยู่ด้วยอาการ 4 นี้ อย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้ ด้วยอำนาจก…

เนื้อหาพูดถึงการระลึกถึงความตายและการฝึกฌานในชีวิตประจำวัน อธิบายลักษณะของจิตที่เกิดขึ้นและดับไป การพิจารณาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความตายจะช่วยให้จิตตั้งมั่นและลดนิวรณ์ได้ ฌานที่เกิดขึ้นในกระบวนการนี้จะ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - - หน้าที่ 43 เป็นเครื่องประดับคอก็ดี เป็นสายสังวาลก็ดี สิ่งที่ประสงค์นั้นก็ย่อม สำเร็จแก่เขาแล ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบอธิชาติ (ต้อง มนสิการนิมิต ๓ ตาม

ในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการปฏิบัติธรรมของภิกษุที่มีอธิจิตต โดยมีธรรม ๖ ประการ ที่ช่วยในการเข้าถึงสีติภาวะอันยอดเยี่ยม จิต…

…ห้เป็นวิเสสนะของ----จมุม ๒. ตอนวิสภาคปริเฉทนี้ ปาฐะก็วุ่น ๆ อย่างไรอยู่ ความไม่ใคร่ดี ในท้ายหน้า ๓๕ กล่าวไว้หน ๑ ว่า 'เกสา น โลมา โลมาปิ น เกสาติ เอว์ อมิสสกตาวเสน วิสภาคปริจฺเฉโท เวทิตพฺโพ' เป็นประโยคเดีย…

…ห็นถึงข้อมูลที่เป็นประโยชน์ในการศึกษาธรรมะและการเข้าถึงความรู้ที่ลึกซึ้งในพระพุทธศาสนา จากเนื้อหาดังกล่าวผู้อ่านจะมีความเข้าใจในความแตกต่างระหว่างผมและโกฏฐาสได้ดียิ่งขึ้น สามารถเข้าถึงข้อมูลทางธรรมที่มากมา…

…นั้นว่าสีครามอ่อน ๓. อวัยวะข้างใน มีอันเป้นออกมาข้างนอก ก็เป็นอาการร้ายแรงทั้งนั้น เหตุไร ท่านจึงมา กล่าวที่ตรงม้ามนี่แห่งเดียว ? ศัพท์ ปารณ ปหาเรน นั้น ถ้าแปลตรง ๆ ว่า ประหารด้วย เครื่องประหาร ก็ฟังทื่อเต…

…าคถูกชี้แจงว่าเป็นอวัยวะที่สำคัญ สำหรับการทำงานภายในร่างกายและผลกระทบจากการบาดเจ็บ นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงศัพท์เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการทางการแพทย์และการตีความในมุมมองที่แตกต่าง

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 74 ขึ้นด้วยเหตุต่าง ๆ เช่นร้อนไฟ ร้อนแดด และความผันแปรแห่งฤดู เมื่อนั้นมันจึงไหลออกตามช่องขุมผมและขนทั้งปวง ดุจกำสายบัวที่พอ คนถอนขึ้นจากน้ำ มีเง่าและราก

วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ กล่าวถึงการเกิดขึ้นของเสโทจากเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น ร้อนไฟ ร้อนแดด และฤดูที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งทำให้เกิดการหลั…