กาล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 58 / 114

…ภัตตินามได้ เช่น นี กุล สกุลต่ำ อุจฺโจ รุกฺโข ต้นไม้สูง เป็นต้น ปจฺฉา ภายหลัง ทางสัมพันธ์ เรียกว่า "กาลสัตตมี." ปุนปฺปุน บ่อย ๆ ทางสัมพันธ์ เรียกว่า "กิริยาวิเสสน." อิติ แปลว่า ๆ เพราะเหตุนั้น ทางสัมพันธ…

เอกสารนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ รวมถึงการใช้คำต่าง ๆ เช่น ปจฺฉา (ภายหลัง), ปุน (คราวเดียว), และสห (กับ) พร้อมทั้งอธิบายความสัมพันธ์ทางไวยากรณ์ เช่น สมฺปิณฺฑนตฺถ ที่แสดงความหลากห

…ัพพนามอย่างเดียว เมื่อต่อท้ายเข้าแล้ว ใช้ เป็นเครื่องหมายสัตตมีวิภัตติ ปัจจัยพวกนี้ ท่านกำหนดให้ลงในกาลคือ ให้ใช้เป็นเครื่องหมายบอกเวลาอย่างเดียว ศัพท์ที่ประกอบ ด้วยปัจจัย ๒ ตัวนี้ ทางสัมพันธ์เรียกว่า [ก…

…เช่น ทา, ทาน, รหิ, ธนา, ทาจน์ มาใช้ต่อท้ายสัพพนามเพื่อสร้างคำใหม่ที่มีความหมายเกี่ยวกับเวลา เช่น 'ในกาลทั้งปวง', 'ในกาลหนึ่ง', และ 'ในกาลไร' โดยคำที่ประกอบจากปัจจัยนี้จะเรียกว่า คำกาลสัตตมี ซึ่งสำคัญในด้…

…นด้วยอำนาจความสิ้นแห่งอายุ ดังอายุ อันมีประมาณสก ๑๐๐ ปีของคนทุกวันนี้ เพราะความไม่มีสมบัติ เช่น คติ กาล และอาหารเป็นต้น นี้ชื่อว่ามรณะเพราะสิ้นอายุ ส่วน มรณะใดย่อมมีแก่บุคคลทั้งหลายผู้มีปัจจัยเครื่องสืบต…

เนื้อหาเกี่ยวกับมรณสติซึ่งหมายถึงการระลึกถึงความตาย โดยชี้ให้เห็นถึงความขาดแห่งชีวิตินทรีย์และความสัมพันธ์กับกรรมที่ทำไว้ในอดีต อีกทั้งอธิบายลักษณะของมรณะที่เกิดจากอำนาจของกรรมต่างๆ ขอเสนอมุมมองที่หลา

…า อนิมิตฺตโต คือ โดยไม่มีกำหนด หมายความว่า โดยไม่มีขีดคั่น จริงอยู่ ธรรม ๕ ประการนี้คือ ชีวิต พยาธิ กาล สถาน ที่ทอดร่าง และคติ ของสัตว์ทั้งหลายในชีวโลก ไม่มีนิมิต รู้ไม่ได้ ในธรรม ๕ ประการนั้น อันชีวิตชื…

…่เกี่ยวข้องกับชีวิตและการตาย รวมถึงความไม่แน่นอนของอายุและปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดความตาย เช่น พยาธิและกาลเวลา โดยไม่มีการกำหนดขอบเขตที่แน่นอนว่าชีวิตจะสิ้นสุดเมื่อใด สิ่งเหล่านี้ช่วยให้ผู้อ่านมีความเข้าใจท…

๑ - หน้าที่ ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - 19 ตายในกาลนี้เท่านั้น ไม่ตายในกาลอื่น ด้วยว่าสัตว์ทั้งหลายย่อมตาย ในตอนเช้าก็มี ในตอนอื่นมีตอนเที่ยงเป็นต้นตอน…

เนื้อหานี้พูดถึงความตายในมุมมองของพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นว่าการตายไม่จำเป็นต้องมีนิมิตที่แน่นอน และไม่ถูกกำหนดว่าต้องเกิดในที่ใดตามความเชื่อ โดยมีการอธิบายว่าร่างของสัตว์ทั้งหลายอาจตกอยู่ในที่ต่าง

…ษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านี้เรา กล่าวว่าเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ เจริญมรณสติเฉียบพลันที่จะสิ้นอาสวะ" (ระยะ) กาลแห่งชีวิตสั้น (จน) ไม่น่าวางใจ ชั่วขณะเคี้ยว (อาหารกลืนลงไป) ๔-๕ คำ ดังนี้แล พระโยคาวจรพึงระลึกถึง ค…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการนำคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกี่ยวกับมรณสติและความสั้นของชีวิต เพื่อเตือนสติให้พิจารณาความตายว่าเป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน โดยอุปมาเปรียบเทียบชีวิตกับล้อรถที่หมุน ด้วยการเน้นว่าชีวิตเป

…โพชฌงคโกศล ได้แสดงมาแล้วในอัปปนาโกศลกถาว่า "ฉันนั้นนั่นแล ภิกษุทั้งหลาย ในสมัยใดจิตหดหู ในสมัยนั้น (กาลนั้น) มิใช่กาลที่จะบำเพ็ญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์" ดังนี้เป็นอาทิ พระโยคีนั้น ทำอุคคหโกสัลละ ๒ วิธีนี้ ให้…

เนื้อหานี้เสนอการแปลและอธิบายเกี่ยวกับกรรมฐานในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงถึงการทำอุคคหโกสัลละและการปฏิบัติกรรมฐานของพระโยคี พร้อมทั้งการเตรียมตัวก่อนจะเริ่มกรรมฐาน รวมถึงการทำบริกรรมตามหลักการที่เกี่ยวข้อง

…สั้นของลมทั้ง ๒ นั้นอันใด ความยาวและสั้น นั้นพึงทราบ (ว่าเป็น) ด้วยอำนาจอัทธานะ (คือระยะที่ และ ระยะกาล) เหมือนอย่างน้ำหรือทรายก็ดี ที่แผ่ไปตลอดอัทธานะคือที่ (ยาวหรือสั้น) เขาก็เรียก (ลำ) น้ำยาว (หาด) ทร…

บทความนี้อธิบายความยาวและสั้นของลมหายใจในสัตว์และมนุษย์ โดยอธิบายการเปรียบเทียบลมหายใจของสัตว์ขนาดใหญ่เช่นช้างและงู กับสัตว์ขนาดเล็กเช่นสุนัขและกระต่าย การอธิบายมีการเชื่อมโยงการหายใจตามอัทธานะ รวมถึง

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 100 อำนาจฉันทะ เธอสูดลมเข้าเป็นลมหายใจเข้ายาว ในเพราะกาลที่นับว่า ระยะยาว เป็นลมละเอียดกว่าก่อนนั้น (๖) ด้วยอำนาจฉันทะ เธอ ทั้งระบายลมออกทั้งสูดลมเข้า เป็นล…

บทความนี้สำรวจการหายใจเข้ายาวและหายใจออกยาวที่เกิดจากอำนาจฉันทะและปราโมช โดยเน้นที่ความละเอียดของลมในระยะยาว การลดความยุ่งเหยิงของจิตผ่านการตระหนักรู้ถึงลมหายใจ ซึ่งสัมพันธ์กับการพัฒนาจิตใจและสมาธิ โด

…ทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 106 ถามว่า ข้อนั้นเป็นเพราะเหตุอะไร ตอบว่า เพราะเป็นความจริง ว่า ในกาลก่อนที่ยังมิได้กำหนดถือเอา (พระกรมฐานนั้น) ความ คำนึง ความรวมใจ ความใส่ใจ ความไตร่ตรอง ว่าเราจะระงับ…

บทนี้อภิปรายเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างกายสังขารหยาบและละเอียดในบริบทของพระกรรมฐาน และชั้นต่าง ๆ ของฌาน ตั้งแต่ชั้นอุปจารปฐมฌานไปยังชั้นจตุตถฌาน ซึ่งแสดงถึงความละเอียดที่เพิ่มขึ้นเมื่อจิตสงบและระงับจา

…ด้) แล้ว เท่านั้นยังไม่พอพระหฤทัย ตรัสสั่งว่า "พวกเจ้าจงตัดหัวมันเสีย" ดังนี้อีกเล่า จึงเตือนตนว่า "กาลบัดนี้นี่เป็นกาลที่เจ้าจะข่มจิตของเจ้า ไว้ให้ดี เอาละเจ้าธรรมบาล คราวนี้ เจ้าจงเป็นผู้มีจิตเสมอในบุค…

ในจูฬธัมมปาลชาดก พระธรรมปาลกุมาร แสดงถึงความสามารถในการควบคุมจิตใจท่ามกลางอันตรายและความทุกข์ เมื่อถูกสั่งให้ต้องเสียสละชีวิต พระธรรมปาลสามารถรักษาใจให้อยู่ในความสงบและซื่อสัตย์ต่อทุกคนรอบข้าง แม้จะเผ

…หน้าที่ 4 · ที่ตกอยู่ในหลุม (โสโครก) ข้างช่องเข้าหมู่บ้านพวก ซากคน· จัณฑาล อันถูกเมฆ (ฝน) นอก (ฤดู) กาลในหน้าร้อนตกรด แล้ว ถูกแดดแผดเผาก็ก่อเป็นฟองเป็นต่อม (ส่งกลิ่นน่าเกลียด) อยู่ฉะนั้น" (ปริปกุกโต - ปฏ…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับความปฏิกูลในวิสุทธิมรรคและผลกระทบที่มีต่อการใช้ชีวิตประจำวัน โดยยกตัวอย่างจากการย่อยอาหารและการเปลี่ยนแปลงของสารอาหารในร่างกาย อธิบายความแตกต่างระหว่างขยะจากอาหารที่ย่อยแล

…ังการเจริญปัญญา ให้ถึงพร้อมได้โดยง่ายทีเดียว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าทั้งหลายจักเริ่ม อภิญญากถาก่อน ณ กาลบัดนี้ [โลกิยอภิญญา ๕] กีโลกิยอภิญญา ๕ คือ อิทธิวิธ แสดงฤทธิ์ได้ต่าง ๆ ทพฺพโสตธาตุญาณ ความรู้ดุจได้ย…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิซึ่งเสริมสร้างอภิญญาและอานิสงส์จากการทำโยคะ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าถึงจตุตถฌานและอบรมปัญญาได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการทำสมาธิที่มีอานิสงส์จะช่วยให้การพัฒนาปัญญาเกิดขึ้

…พระปันถูกได้นิรมิตตนขึ้น ๑,๐๐๐ ส่วน นั่นอยู่ใน สวนอัมพวันอันรื่นรมย์ จนถึงเวลา (ที่เขามา) บอก (ภัต) กาลแล ที่นี้ได้แก่น้ำที่หลั่งในเวลาทำงาน (ลงในมือของผู้รับทาน) มิได้หมาย *ทักษิโณทก ในทีนีได้แก่นา ถึงน…

เนื้อหานี้อธิบายถึงโทสะและโมหะที่เรียกว่า 'ธุลี' และการละธุลีเหล่านี้เพื่อให้เป็นบัณฑิตในศาสนา เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากวิหารไป พระจุลปันถกได้รับนวโลกุตรธรรมที่มีคุณสมบัติในการบรรลุธรรมสูงสุดด้

…ติสากทั้งหลาย พระมหาสาวกทั้งหลาย พระอัครสาวกทั้งหลาย พระปัจเจกพุทธทั้งหลาย พระพุทธเจ้าทั้งหลาย [ระยะกาลต่างกัน] ในชน ๖ ประเภทนั้น เดียรถีย์ทั้งหลาย ระลึกได้เพียง ๔๐ กัป ไม่ยิ่งกว่านั้น เพราะอะไร เพราะมีป…

บทความนี้นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับการระลึกปุพเพนิวาสในบุคคลต่างๆ โดยแยกประเภทเป็น 6 ประเภท รวมถึงเดียรถีย์และพระอสีติมหาสาวก โดยชี้ให้เห็นว่าสามารถระลึกได้ในระยะเวลาที่แตกต่างกัน อธิบายถึงความสามารถในการ

…ี แท้จริง พระพุทธเจ้าทั้งหลายมีพระประสงค์ (จะทรงทราบ) ตรงที่ใด ๆ ในเบื้องต่ำหรือในเบื้องบนก็ตาม ใน (กาล) หลายโกฏิกัป ที่นั้น ๆ ก็ย่อมปรากฏแด่พระองค์โดยแท้ เพราะเหตุนั้น พระพุทธเจ้าทั้งหลาย นั้น จึง (เท่า…

เนื้อหาในบทนี้เน้นถึงการเรียนรู้และการระลึกถึงขันธ์และการเกิดใหม่ในพระพุทธศาสนา โดยเปรียบเทียบกับคนตาบอดที่ต้องอาศัยไม้เท้าในการเดินและการระลึกถึงลำดับของขันธ์ เหล่าสาวกเมื่อระลึกถึงขันธ์จะมีวิธีการที

…ิดในพรหมโลกได้ ด้วย อำนาจฌานที่ตน (ไป) ได้ในเทวโลก ดังนี้แล [เกิดสูรย์ ๗ ดวง] อนึ่ง ต่อแต่ฝนขาด ล่วงกาลไปนานไกล สูรย์ดวงที่ ๒ ก็เกิด ปรากฏขึ้น จริงอยู่ ข้อนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า "ดูกรภิกษุ ทั…

บทความนี้ว่าด้วยการทำบริกรรมในวาโยกสิณซึ่งนำไปสู่ฌานในเทวโลก และการเกิดในพรหมโลกโดยอำนาจของฌานที่สัตว์แต่ละตัวได้ในเทวโลก โดยไม่มีสัตว์ใดที่ปราศจากกรรมที่ดี เช่นเดียวกับการเกิดในสุริยเทพบุตร เกี่ยวกับ

…ณีตก็ดี ความเป็นผู้มากไปด้วยความ สุข หรือความทุกข์ก็ดี ความเป็นผู้มีอายุสั้นหรืออายุยืนก็ดี ของตนใน กาลนั้น เธอก็ย่อมระลึกถึงภาวะนั้นได้ด้วยเป็นแท้ เพราะเหตุนั้น จึง ตรัส (ต่อไป) ว่า "เอวิวณฺโณ มีผิวพรรณ…

ในบทนี้ มีการอธิบายการระลึกถึงชื่อและโคตรของตนในอดีตภพที่เกี่ยวข้องกับวิญญาณฐิติ สัตตาวาส และสัตวนิกาย โดยเฉพาะวิธีการที่ผู้คนสามารถระลึกถึงความเป็นอยู่ในอดีต ทั้งเรื่องผิวพรรณ การเลี้ยงชีพ และสุขทุกข

…เพียงใด เป็นวิเศษของ ปฏิ จ นา ในรูปเอกะหลักด้วย แม้คำที่ อื่น ๆ ที่มีลักษณะอย่างนี้ก็เหมือนกัน เช่น กาลสุข ตุดโก ปฏิ จ โท = ดาวกัล เพียงนั่นแห่งกาล (ชั่วโมง) ค. อย่างที่ใช้บทฉันนี้เนื้อความเป็นประธานในวิ…

…ความสัมพันธ์ระหว่างคำในเชิงลึกมากยิ่งขึ้น พร้อมกับการวิเคราะห์การใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น ชีวิตสุข และกาลสุข โดยมีการนำเสนอทั้งคำที่มีความหมายเหมือนกันและแตกต่างกัน โดยเน้นการใช้วรรณกรรมที่เหมาะสมในกรอบของ…

…งที่ได้เห็น เป็นมงคล) เป็นต้น โดยว่าเป็นสาระดี มีดอกล้าแข็งเอง มีได้ลูก (ใคร ๆ) ช่างจางเลที่เดียว ในกาลนั้น อดุลิจิตดวงที่ ๑ (คือ โสมันสสรคดี ทุจิติตสัมปดุ อัศจรรย์ - ร่วมกับโสมสะ ประกอบ ด้วยความเห็นผิด …

เนื้อหาในหน้านี้สำรวจเกี่ยวกับธรรมชาติของจิตที่มีสังขารและตัวอย่างการเข้าใจผิดเกี่ยวกับโสมันและอุปบาดาสรค โดยเน้นการเกิดขึ้นของอดุลิจิตในหลายสถานการณ์ร่วมกับการชักชวนให้คิดถึงความหมายที่ลึกซึ้งของจิตท