กิ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 373 / 559

…รบรรลุณพิพวามของผู้อื่น ด้วยความสิ้นเลสของผู้อื่น ถ้าผิดไม่ ฉะนั้นแสดง การบรรญธรรมเป็น ที่สิ้นไปแห่งกิเลส ในขณะแห่งโคตรภาณุณ ด้วยอันตราธานาฝาน ให้เป็นอารมณ์ถูกต้องโดยแท้ เหตุฉะนั้น พระอรรถกถาจารย์ จึงคำ…

เนื้อหาสำรวจความสำคัญของการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนา และการวิเคราะห์คำสอนเกี่ยวกับกิเลสและการสิ้นกิเลส โดยมีการอ้างถึงอรรถกถาจารย์ที่ชี้ให้เห็นความเกี่ยวข้องของธรรมกับการบรรลุของพระอริ…

ปราจนาคุณว่าธรรมเป็นที่สุด ไปแห่งกิสร ด้วยเหตุนี้ พระอรรถกถาจึงว่า "เมื่อกิสรทั้งหลายยังไม่สิ้นไปเลย โคตรภูญาณ ย่อมทำธรรมเป็นที่สุดให้เ…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับการทำธรรมเป็นที่สุดในบริบทของกิสรและนิพพาน ตามที่ปรากฏในพระอรรถกถา โดยการกล่าวถึงความเป็นธรรมิไม่ใช่รูปและสถานะของนิพพานที่เป็นสภาพ…

…จริงอยู่ พระมหา จริย ศัพท์ ประกอบด้วยบูชาอภิวาติดี เอกวะ มินิทิตเป็นที่สุดแท้ ย่อมปรากฏในคำหลายว่า 'กิสมต วติ คิยมปา พระมหาอริยะ' อะไรเป็นวัตรของท่าน ? องค์ อะไรเป็นพรหมวรรย์ของท่าน ?, ว่า ' ตฺ เม วติ ท…

…ถึงการตีความจากบาลี ซึ่งบางครั้งอาจมีความผิดพลาดในการสวด อาทิเช่นการอ่านคำว่า 'รูป อนุตตา' ที่อาจจะเกิดจากอิทธิพลของอักษรบาลีที่หายไป ซึ่งมีผลต่อการเข้าใจในธรรมและการปฏิบัติ.

…รถว่า ย่อมคิด. อธิบายว่า ย่อมรู้แจ้งซึ่งธรรม" ฯ อนุฏิฆามณิสาระว่า "จิตฺตฺ ธาตุ เป็นไปในอรรถว่า คิด กิเลสความคิดนั้น มี ๓ อย่าง คือ อุณฺฉนฺตุ (คิดด้วยอาณาจักรความตรี-ตรอง) วิจาณฉนฺตุ (คิดด้วยอาณาจักรควา…

…ในแง่ต่างๆ เช่น การคิดที่มีประสิทธิภาพ และรูปแบบต่างๆ ของความคิดที่ทำให้เราเข้าใจธรรมชาติต่างๆ เช่น กิเลสความคิด การรู้แจ้ง และความเข้าใจในอารมณ์ อย่างละเอียดทั้งทางปฏิบัติและทางทฤษฎี. สามารถเรียนรู้ฐาน…

…เพลว่า ข้อดังนี้จริง (แต่) บทว่า วิชชานิติ นี้ ท่านกล่าวไว้ เพื่อแสดงการที่อัตคายอารมณ์อันพิเศษ เป็นกิเลิ้งสัญญาและปัญญา เพราะ จิตฺเจต เป็นศัพท์ทั่วไปให้เกิดทั้งปวง. จริงอยู่ ธรรมชาติใด ท่านเรียกว่า จิ…

ในเนื้อหานี้มีการพูดถึงจิตและธรรมชาติของมัน โดยยกคำถามเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับอารมณ์ รวมถึงการแบ่งประเภทของการยึดอารมณ์เป็น 3 ส่วน ได้แก่ สญชานน, วิชชานหน้า และ ปญฺหา. จิตถูกนิยามว่าเป็นศัพท

…รมชาตินั้น ท่านก็เรียกว่า จิต โดย อาการนั้น ส่วนธรรมชาติดี ไม่เป็นไปโดยประกายั้น ธรรมชาติด นั้น คือ กิริยาดิฝ่ายกามพอธิ์คู่ และอันมีชมจิต บันติพูง ตราบว่า จิต ด้วยอำนาจแทนามธรรมมิวามดีดเป็นธรรมชาติ ดงาม…

ข้อความนี้สำรวจความหมายของจิตและธรรมชาติในบริบททางธรรม โดยอธิบายถึงจิตในแง่มุมที่มีความสัมพันธ์กับอารมณ์และปัญญา การสำรวจนี้รวมถึงการศึกษาเรื่องความคิด การรับรู้ และภาวะจิต โดยมีการอ้างอิงถึงแหล่งที่ม

…์ทุติยโลกธรรมนันว่า "ชื่อว่า อภิปลายโล เพราะเป็น เครื่องประกอบ คือ ประกอบไว้ทั่วไป อย่างยิ่ง ได้แก่ กิริยาที่พึงกระทำ ยิ่ง ให้แปลตามกัน ด้วยเหตุนี้ นาภารภาถาชิ จิงล่าวว่า "อภิปลายโล." มภิฏฐ์อุปมาปานุสส…

…่น 'อภิปลายโล' และ 'ปริทยาย' พร้อมการอธิบายเกี่ยวกับการปฏิบัติหลักโดยผิดเหตุต่างๆ ในทางธรรมเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น การศึกษาธรรมเหล่านี้ช่วยให้ผู้ปฏิบัติตระหนักถึงธรรมชาติจริงๆ ของโลกและ…

ประโยค ๕- มังคลัตถทีปิเป็นแปล เล่ม ๕ หน้า ๑๑๓ ยาจีก็กล่าวว่า "กิญฺจาปิ" เป็นต้น ความคิดอันกำเิรบ หรือความ เหือดแห้ง ณ ภายในนั้นแหละ อันวันจากความเป็นผู้แก่กล้า คือช…

บทความนี้สำรวจความเศร้าโศกและอารมณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในมนุษย์ โดยเน้นความคิดและการรับรู้เกี่ยวกับความเครียดและความเศร้าใจนั้น ๆ ผ่านตัวอย่างในอดีตกา…

… [ แก้วรถ ] บรรดานาทหล่านั้น เทว่า โรเดน ความว่า ถ้เมื่อพี่ชายตายแล้ว หม้อมันยังร้องให้ไช้. ลองบว่า กิลา ออสส์ ความว่า หมอฉันพึ่งมีรีระชมผอ (ด้วยลองบว่า กิลา ออสส์ นั้น ) นายอ่อนแสดงว่า "ก็ถือว่าความ เจ…

ในบทความนี้มีการวิเคราะห์ความเศร้าโศกที่เกิดขึ้นเมื่อมีการสูญเสียคนในครอบครัว โดยมีการอ้างอิงถึงบรรทัดในมังลัดดาที่พูดถึงการไม่เศร้าโศกของผู้ที…

…ยู่ พวกข้าฝึก ยอ้ม ดีใจ." [แก้รรง] บรรดาทหารนั้น บอกว่า นามพูติฏฐ์โร เป็นัล่ง ที่สงบลงไปแล้วว่า ให้ กิเลยงนี้เหมือนกัน. อธิบายว่า นี้ชื่อว่า ความโศก ไม่นำรมเถื่อนเลยไปแล้ว คือ ล่วงพัน คับ สามสุข ไปแล้ว …

เนื้อหาเกี่ยวกับความโศกและการเข้าใจในอารมณ์ของตัวละคร ถ่ายทอดความรู้สึกและการสนทนาทางอารมณ์ ว่าด้วยการทำความเข้าใจในความเจ็บปวดและความสุข มีพระราชาเป็นศูนย์กลางของเรื่องราวที่ต้องกลับไปสู่กรุงและรับมื

…ที่เป็นเปล เล่ม ๕ หน้า ๑๒๓ พระเจ้าตราธนัน แม้ผู้อื่นทุกธรรมถูกต้องแล้ว ไม่ทรงเศร้าโศก ย่อมยังมานให้เกิดได้ ด้วยประการดังนี้ เรื่องพระเจ้าตราธาน จบ. แม้เรื่องที่สายแล้ว บันเทิดควรตรวจดูในตกโรคชาดก ในทุกอ…

โดยการศึกษาเรื่องพระเจ้าตราธนันและเจ้ามาดามคำ สอนให้เข้าใจถึงสาเหตุของความเศร้าโศกและวิธีบรรเทา โดยการมีจิตใจที่ตั้งอยู่ในธรรม. เช่นเรื่องของพราหมณ์ที่ต้องเผชิญกับการสูญเสียและความพินาศ จะเห็นได้ว่า ก

…งราคา เพราะกระทำความสร้างมองแห่งจิต. เพราะละสึกว่าคือ รากนั้นเสีย. ว่า วิปปฤษฎุกวา คือ เพราะเหตุละ (กิเลสภูสึ) ด้วยมรรคชั้นสูง โดยเด็ดขาด สองบทว่า วิหรุตติเต ความว่า ภญุเหล่านี้ คือ ผู้ละ เป็นบัณฑิต ย่…

เนื้อหาในเอกสารนี้ โดยเฉพาะในคาถาที่พระผู้มีพระภาคทรงตรัสเกี่ยวกับความหมายของคำว่า โส ซึ่งหมายถึงโมหะ และบทบาทของบัณฑิตที่อยู่ในสนามของท่านผู้ต้องการบรรลุ nirvana ด้วยการลดละสันเสียดต่างๆ เพื่อให้เข้า

…ดยปกติ บทว่า วิปป- วุชชวน คือ ด้วยสามารถแห่งโทษอิเป็นวิบาก อันยังสัตว์ให้เป็น ไปพร้อมในอวย." [๕๒๙] กิเลสทั้งหลายมีรเป็นต้นนั่น เป็นกิเลสแตกต่างกัน โดยโมหิมความเป็นกิเลสคลายช้าบ้างต้น ก็จริง ถึงฉนั้น ก็…

บทความนี้กล่าวถึงการที่จิตใจของเรามักถูกโมหะครอบงำ ซึ่งส่งผลให้เราไม่สามารถเห็นภัยที่เกิดขึ้นภายในตนเองได้ และเสนอวิธีการในการคลายจิตใจจากอิทธิพลของโมหะ เพื่อเข้าใจธรรมชาติที่ถูกต้องในชีวิ…

… จึงไม่เห็นธรรม. [๕๕๐] อรรถกถาทูตีปนาสก์ ในสตนกนิบาต อังคุตตร นิทานว่า "สองนาว่า อนุตตา ชาต" แลว่า เกิดขึ้นแล้ว ณ ภาย ใน สองนาว่า อตุ น ชานาติ ความว่า คนโลก ย่อมไม่รู้รส คือความเจริญ สองนาว่า มูม น ปุตต…

ในบทนี้กล่าวถึงความรู้ของคนโลกที่ไม่เห็นธรรมและไม่รู้รสความเจริญ โดยอ้างอิงถึงอรรถกถาทูตีปนาสก์ ซึ่งพูดถึงสองนาว่าความมืดในชีวิตและการไม่รู้จักธรรม คนไม่รู้จักอรรถมีความมืดอยู่ในจิตใจ หากต้องการเห็นธร

…าศิลาลชาดก ในปฐมวรรค ทุกนิบาต [เรื่องทุจราบูชา] [๕๕๓] ในอดีตกาล ในกรุงพาราณสี ยังมีพระราชาพระนามว่า กิฏวาสะ พระราชโอรสของพระองค์ พระนามว่า ทุจราภา เป็น อุปราช แต่ในกาลที่พระโอรสองค์นั้นประสูติ พวกโหรผู้…

เรื่องเล่าถึงอดีตในกรุงพาราณสี มีพระราชาที่พระนามว่ากิฏวาสะ ห่วงใยในชีวิตของพระโอรส ทุจราภา หลังจากที่ได้รับคำทำนายเกี่ยวกับชะตาชีวิต ทำให้พระราชาได้สร้าง…

…วามตั้งมั่นอันไม่เป็นไปเป็นต้น ด้วย ประกอบร่างนี้ วิธีจิตทั้งหลาย ๔๔ ดวง ที่เหลือ ด้วยสามารถ แห่งวาปกิดฝ่าปามาวจร ๒๔ ดวง กิริยาจิต ๒๐ ดวง และ อรหัตผลิจ ๑ ดวง เว้นจิต ๕๔ ดวง ด้วยสามารถ แห่งกุศลจิต และอุค…

…ของบุญ และความสำคัญของพระสงฆ์ในการนำสู่ความสุขและความเจริญในชีวิตของชาวโลก พระสงฆ์ถือเป็นสถานที่ที่เกิดขึ้นของบุญที่ยิ่งใหญ่ เหมือนนาข้าวที่พรั่งพร้อมจะปลูกฝังความสุขแก่ผู้คน การทำบุญจะยิ่งเสริมสร้างควา…

…อิม มีความเสมอกัน. ด้วยเหตุนี้ แม้นอรรถกา อุปาสขันธะ ท่านกล่าวว่า "สองวาว่า เอตาณี ปุพพกฤษณ์ ได้แก่ กิ๙๙ เหล่ออย่างนี้ ชื่อว่าพุทธรงค์." ในอรรถกถา สัจจะวิงวังนี้ ท่านกล่าวว่า "บทว่า อิตมภู" ได้แก่ เอตมภ…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับมงคลหล่านซึ่งมีชื่อว่า เอตทิลานี ตามที่ปรากฏในอรรถกถา โดยมีการอธิบายถึงความหมายและความสัมพันธ์ของคำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง เช่น ฑุตุปฺปกรณ์ อสวนทีน และเอต ศัพท์ ในการอ่านเสริมสร้างคว

…อัพยศัพท์ พวกอัน ในฤทธิภาวา ท่านจึงกล่าวว่า "อาสวะ (และ) ความเร่าร้อนอันทำ ความคับแค้นเหล่าใด พึงเกิดขึ้น เพราะการเสพคนพลันเป็นฉะนั้น, เพราะความไม่มี อาสวะ และความเร่าร้อนอันทำความคับแค้นเหล่านั้น, …

…าต่างๆ ซึ่งชี้ให้เห็นถึงสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์ต่างๆ ที่ได้บรรยายไว้เกี่ยวกับอาสวะและความเร่าร้อนที่เกิดจากการเสพในสรรพสิ่ง ซึ่งนำไปสู่อาการความคับแค้นในชีวิต ผลที่ตามมานั้นคือต้องหลีกเลี่ยงการมีอยู่ของอ…

ข้อยกเว้นแก้ผู้คนดี ด้วยความปรารถนาว่า 'เราจักได้อารมณ์' เช่นนี้ในฤกติแม่อุ้มบ่. อย่างิติวาสะ ย่อมเกิดจี๊แตกบุคคลผู้คืออวะสะ. หรือว่าคนสัตว์ ความไม่รู้ อันเกี่ยวกับอวะสะทั้งหมดนั้นแสดงขื่ออวะสะ. กิลสดห…

บทความนี้กล่าวถึงความหมายของอวะสะและผลกระทบที่ทำให้คนเกิดความคับแค้นและทุกข์ทางกายและจิตใจ โดยอิงจากภูฏีกาสาวสุตร และวิเคราะห์ถึงวิบากที่ติดตามการเสพคนพาลแล…

…- มั่งคั่งที่เป็นแปลง ลุ่ม ๕ หน้า 170 และความเป็นผู้มีบุญอันทำไว้แล้วในก่อนตักเตือน ในอันทำกุศลให้เกิดขึ้น ตั้งแต่ไหว้ชอบแล้ว มีอัตภาพอันพาทักษ์จะ ศิลปะ และวิย์ ประกบแล้ว กล่าวว่าอาจภูมิอันสมควรแก่วิบั…

…ำความดี การให้ทาน และการเคารพต่อพระพุทธเจ้า การรักษาศีล และการอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างสันติ เพื่อให้เกิดความเจริญในชีวิตและจิตใจ การรักษาอุปการคุณในแต่ละด้านเป็นสิ่งสำคัญสำหรับความเจริญรุ่งเรืองในชีวิต.