ควร : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 112 / 223

…กล่าวมาแล้ว ชื่อว่าทำสัมโพชฌงค์ ๓ มีปัสสัทธิสัมโพชฌงค์เป็นต้น ให้เจริญ พระโยคาวจรย่อมข่มจิตในสมัยที่ควรข่ม อย่างนี้แล (๖) ทำจิตให้ร่าเริงในสมัยที่ควรร่าเริง ៨ ถามว่า พระโยคาวจรทำจิตให้ร่าเริงในสมัยที่ควร…

บทความนี้พูดถึงการทำสัมโพชฌงค์ ๓ โดยระบุถึงการทำจิตให้ร่าเริงและการเพ่งดูจิตในเวลาที่เหมาะสม พระโยคาวจรมีวิธีในการบ่มเพาะจิตใจเพื่อสร้างความสำนึกรู้เรื่องทุกข์และความสุข ดูแลจิตด้วยการพิจารณาสังเวควัต

…ณะแห่งกามทั้งหลาย ธรรมชาตินี้คืออะไร ? ธรรม ชาตินี้คือเนกขัมมะ " " ดังนี้ แต่ทว่า เอวศัพท์ในปาฐะนี้ ควร (นำมา) กล่าวแม้ในบทหลังด้วย ดุจเดียวกันกับเอวศัพท์ในปาฐะนี้ว่า "อิเธว ภิกฺขเว ปรโม สมโณ อิธ ทุติโย …

บทนี้พูดถึงการที่ฌานเป็นเหตุให้หลุดพ้นจากกามทั้งหลาย โดยอธิบายถึงธรรมชาติของเนกขัมมะ ซึ่งเป็นปฏิปักษ์ต่อกามราคะ ตามคำสอนของพระสารีบุตร นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงวิเวกที่เกี่ยวข้องและการเห็นคุณค่าของฌาน

…คที่นับว่าเป็นความแน่นอน และ * แปลว่า ปฏิปทาอันไม่เป็นข้าศึก มหาฎีกาแก้เป็นอนุโลมปฏิปทา คือปฏิทาอัน ควรแก่มรรค และว่าหมายเอาวิปัสสนา

บทความนี้กล่าวถึงการบำเพ็ญกสิณและอุปสรรคที่อาจพบในการปฏิบัติ โดยเน้นถึงกัมมาวรณ, กิเลสาวรณ และวิปากาวรณ ที่ทำให้สัตว์ไม่สามารถก้าวไปสู่ความสำเร็จในธรรมได้ รวมถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการดำเนินในมรรคของผู้ป

…ีไม้ต้น ตรงนี้มีไม้กอ ตรงนี้มีไม้เถา " ดังนี้ ( เรื่อย ) ไป (จน) ถึงที่ๆ นิมิตตั้งอยู่ อนึ่งเล่า ไม่ควร ( เดินเข้า ) ไปทวนลม เพราะว่าเมื่อไปทวนลม กลิ่นศพจะพึง กระทบจมูกทำให้เยื่อสมองอักเสบไปก็ได้ ทำให้สำ…

…รเมื่อถึงที่อสุภ โดยแนะนำให้หลีกเลี่ยงการเดินทวนลมเพราะกลิ่นศพอาจกระทบจมูกทำให้เกิดความไม่สบายใจ และควรกำหนดทิศก่อนที่จะแสดงอสุภนิมิต เพื่อให้จิตใจเป็นกัมมนียะ รวมถึงรักษาสุขภาพจิตในการยืนที่ไม่อยู่ในทวน…

…ิมิตโดยรอบมีประโยชน์อย่างไร เป็น อาทิ ก็เมื่อพระโยคาวจรผู้ใด ไปสู่ที่ตั้งอุทธุมาตกนิมิตในเวลาไม่ บังควร ทำการกำหนดนิมิตแม้โดยรอบแล้วลืมตาแลดู เพื่อถือเอา นิมิตอยู่นั่นแล ซากนั้นจะปรากฏเป็นเหมือนลุกขึ้นยื…

การกำหนดจำนิมิตมีประโยชน์ในการทำให้พระโยคาวจรอดทนต่อความกลัวที่เกิดจากอารมณ์น่ากลัวในกรรมฐาน ซึ่งมักทำให้เกิดความสยองในใจ ในขณะเดียวกัน การทำให้ใจมั่นคงด้วยการปลงใจว่าร่างที่ตายแล้วไม่มีทางลุกขึ้นหรือ

…ี ทำปฏิสันถารก็ดี ในระหว่างทางไซร้ อันเธอจะนิ่ง ด้วยไว้ตัวว่า ฉันเป็นพระกรรมฐาน (เดิน ) ไปเสีย ก็ไม่ควร จำต้อง บอกวัน ต้องแก้ปัญหา ถ้าไม่รู้ ก็ต้องพูดว่า อาตมาไม่ทราบ ต้องทำ ปฏิสันถารอันชอบธรรม เมื่อเธอม…

บทความนี้กล่าวถึงการปฏิบัติกรรมฐานของพระภิกษุ เมื่อเผชิญคำถามจากผู้อื่น ควรมีแนวทางที่ถูกต้องในการตอบและปฏิสันถาร โดยไม่ควรหลงไปกับนิมิตที่อาจทำให้เสื่อมสู่วิถีแห่งกรรมฐาน การ…

…มิต ความเป็นร่าง บริบูรณ์ ( ปรากฏ ) ในปฏิภาคนิมิตจึงจะชอบ อนึ่ง แม้ในกระดูก ท่อนเดียว ในอุคคหนิมิตก็ควรเป็นรูปพิกลน่ากลัว แต่ในปฏิภาคนิมิต ควรเป็นรูปที่ทำให้ปีติโสมนัสให้เกิด เพราะเป็นนิมิตอันจะนำมาซึ่ง …

…ริบทต่างๆ ในอรรถกถา ความเข้าใจในนิมิตเหล่านี้ส่งผลต่อการปฏิบัติธรรมและการพัฒนาจิตใจของผู้ปฏิบัติ จึงควรศึกษาและวิจารณ์ตามหลักคำสอนในพุทธศาสนา รวมถึงความเกี่ยวข้องในพรหมวิหาร ๔ ที่มีนิมิตเฉพาะตามการรวบรวม…

…แล้ว ด้วยประการฉะนี้ บัณฑิต ได้ทราบอสุภเหล่านั้น และภาวนานัยนี้ แห่ง อสุภเหล่านั้นด้วย อย่างนี้แล้ว ควรทราบ ปกิณณกกถาในอสุภเหล่านั้นแหละอีกบ้าง ต่อ ไปนี้ ปกิณณกสถา อันที่จริง พระโยคาวจรผู้ได้บรรลุฌานในอส…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอสุภกรรมฐานและการประพฤติตามแนวทางในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในการเป็นผู้ละความโลภ ผ่านการบรรยายของพระมหาติสสเถระเกี่ยวกับความแตกต่างของนิมิตในอสุภกรรมฐาน ทั้งหมดนี้นำไปสู่การเ

…ันข้าพเจ้าทำเพื่อประโยชน์แก่ความปราโมทย์แห่งสาธุชน ดังนี้ ทัพพชาติกะ มหาฎีกาแก้ว่า ผู้เป็นภัพพบุคคล ควรจะบรรลุอุติมนุสสธรรมได้ ใน อภิธานัปปทีปิกาเอนกัตถวรรค กล่าวอรรถทัพพศัพท์ไว้ ๕ คือ เป็นภัพพบุคคล เป็น…

ในบทนี้มีการพูดถึงบทบาทของบุคคลในฐานะภิกษุผู้เป็นทัพพชาติ และการทำกรรมฐานให้ถึงอัปปนา โดยเน้นย้ำถึงอาการแห่งอสุภในสรีระ รวมถึงการบรรลุอุติมนุสสธรรมสำหรับผู้ที่เป็นภัพพบุคคล ซึ่งส่งเสริมความเข้าใจในด้า

…ทรงขับ อธิบายว่าทรงฝึก ทรงนำไป ซึ่งบุรุษที่พึงฝึกได้ทั้งหลาย บุรุษทั้งหลายที่ยังมิได้ฝึก ( แต่ว่า ) ควรจะฝึกได้ เป็นดิรัจฉานบุรุษก็ดี เป็นมนุษย์บุรุษก็ดี เป็นอมนุษย์บุรุษก็ดี ชื่อว่า ปุริสทมฺมา - บุรุษที…

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายคำสอนเกี่ยวกับการฝึกอบรมบุรุษที่พึงฝึกได้ทั้งหลาย ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำไป ยังได้กล่าวถึงบุรุษที่ยังมิได้ฝึกและวิธีการนำ ไปสู่ทางที่ถูกต้อง รวมถึงการฝึกที่เข้าถึงได้ของบุ

…นะ (กิเลส ) ด้วย สันทิฏฐิประดุจนักรบได้ชื่อว่า รถกะ เพราะ (รบ) ชนะด้วย รถ ฉะนั้น (นัยที่ ๓ แปลว่า " ควรซึ่งการเห็น "] อีกนัยหนึ่ง การเห็น เรียกว่า ทิฏฐะ ทิฏฐะนั่นเองเป็นสันทิฏฐะ แปลว่า การเห็น โลกุตตรธรร…

เนื้อหานี้พูดถึงทุกขโทมนัสทางใจ โดยอธิบายว่าผู้ที่สามารถละความกำหนัดได้จะไม่คิดเบียดเบียนตนหรือผู้อื่น ซึ่งจะไม่รู้สึกทุกข์ใจ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงธรรมสันทิฏฐิว่าเป็นธรรมที่ผู้คนสามารถบรรลุได้ด้ว

…นั่นแล จึงยังวัฏฏภัย (ภัยคือวัฏฏะ) ให้กลับได้ เพราะเหตุนั้น โลกุตตรธรรมนั้นจึงชื่อ สันทิฏฐิกะ เพราะ ควรซึ่งสันทิฏฐะ (การเห็น ) เปรียบเหมือนคนที่ได้ชื่อว่า วัตถิกะ เพราะความซึ่งวัตถะ (ผ้า) ฉะนั้น [แก้บท อ…

เนื้อหาเกี่ยวกับสันทิฏฐะในโลกุตตรธรรม อธิบายถึงการเห็นที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติภาวนา และแนวคิดของอกาลิโกที่หมายถึงการให้ผลที่ไม่ขึ้นอยู่กับเวลา ธรรมะนี้พุ่งเป้าสู่การให้ผลในทุกช่วงเวลา โดยไม่ยึดติดกับก

…ที่เขานำมาแม้แต่ไกลถวายในท่านผู้มีศีลทั้งหลาย คำว่า อาหุนะ นั่น เป็นเชื่อแห่งปัจจัย ๔ พระสงฆ์เป็นผู้ควรที่จะรับ อาหนะนั้น เพราะทำอาหนะนั้นให้มีผลมาก เหตุนั้นจึงชื่อ อาหุเนยยะ (ผู้ควรรับของอันเขานำมาบูชา …

…กล่าวถึงความสำคัญของการบูชาพระสงฆ์ โดยอธิบายถึงวัตถุที่นำมาบูชา เช่น พระสงฆ์ซึ่งถือเป็นอาหวนียะ ซึ่งควรได้รับการบูชาเป็นอย่างมาก การถวายของในพระสงฆ์มีผลเกินกว่าการบูชาวัตถุอื่น เช่น ไฟที่พราหมณ์บูชา นอกจ…

…ยเลย ( ไม่ เสียดายอาลัยหรือหวังผลตอบแทน ) มีมืออันล้างไว้ ( คอยจะหยิบของ ให้ทาน ) ยินดีในการเสียสละ ควรในการขอ พอใจในการให้และ การแบ่ง" ของผู้เป็นทายก [แก้อรรถ อนุสสรณปาฐะ] ในปาฐะเหล่านั้น ข้อว่า ลาภา วต…

…จะทำให้เจ้าของทานกลายเป็นที่รักของคนทั่วไปและมีความสุขทางจิตใจ. ดัชนีข้อมูลในพระบาลีสอนให้คนเป็นทายกควรชื่นชมในการเสียสละและไม่หวังผลตอบแทน. เชื่อว่ากลุ่มคนที่มีใจไม่ตระหนี่จะได้รางวัลเป็นความสำเร็จในชีว…

…็นเช่นนั้น ดังสูตรที่มานั้นว่า อ ยมีโต ปญฺญฺญาโต แต่หน้า อี อันชื่อ ป. เอาอ์ วิภัตติ เป็น & ได้. ข้อควรสังเกต การันต์ วิภัตติ วจนะ มีรูปเหมือนกันก็มี เช่น อิ อี อุ อู ในปุ๋ลิงค์และอิตถีลิงค์ต่างมีด้วยกัน…

…ทความนี้กล่าวถึงการแจกวิภัตติในบาลีไวยากรณ์ ภาคภูมิใจในนามและอัพยยศัพท์ เช่น อิ วิภัตติเป็น ย และข้อควรสังเกตเกี่ยวกับการใช้รูปแสดงประเภทต่าง ๆ ของลิงค์ในบาลี สิ่งที่ควรคำนึงถึงคือการมีกิริยากิตก์หรือคุณ…

…ู้ศึกษาสังเกตการ ใช้ถ้อยคำซ้ำซาก เช่นนั้น จะขัดหูผู้ฟัง ผู้อ่าน หรือไม่ ถ้าเป็นจริง อย่างที่ว่าแล้ว ควรจะเปลี่ยนถ้อยคำสำนวนเสียใหม่ ว่า "นายดำ ไปหานายขาว แกถามเขาว่า ทำไม คุณไม่ไปเที่ยวที่บ้างผมบ้าง เดี๋…

สัพพนามถือเป็นส่วนหนึ่งของนามศัพท์ที่ใช้แทนคำนามทั้งสาธารณะและอสาธารณะ เพื่อเลี่ยงการซ้ำซ้อนในบทสนทนา สามารถใช้แทนคำที่พูดถึงแล้วเพื่อทำให้ประโยคกระชับและเข้าใจง่ายขึ้น อย่างเช่น 'นายดำ ไปหานายขาว' โด

…จนะ วิภัตติ ตรงกัน แต่วิธีแจกวิภัตติ เจกวิภัตตินามศัพท์ทั้งสองนี้ไม่เหมือน กัน ฉะนั้นผู้ศึกษาใหม่ ๆ ควรฝึกหัดแจกเทียบ สัพพนาม กับ นามนาม ควบกันไปในคราวเดียว เพื่อป้องกันความฟั่นเฟือ และเพื่อให้เกิด ความช…

…ใช้ศัพท์ในฐานะที่เป็นตติยาวิภัตติและสัตตมีวิภัตติ การแจกวิภัตติของสัพพนามจะแตกต่างจากนามนาม ผู้เรียนควรฝึกหัดเพื่อเข้าใจในภาษาบาลีได้ดียิ่งขึ้น โดยจะมีการพูดถึงการใช้สัพพนามทั้งในรูปแบบเดิมและใหม่ในเนื้อ…

…" ปฏิกฺกมติ ถอยกลับ ดังนี้เป็นต้น เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาเมื่อเห็นศัพท์ที่มีอุปสัคเหล่านั้น นำหน้าอยู่ ควรพิจารณารูปศัพท์ให้ดีเสียก่อนแล้วแปลศัพท์นั้น จึง จะได้เนื้อความตามต้องการ ทั้งนี้ เป็นเพราะความพลิกแ…

…ากนี้ยังมีตัวอย่างการพลิกแพลงของอุปสัคที่ทำให้ความหมายผิดรูป ผู้ศึกษาแนะนำให้พิจารณารูปศัพท์ให้ดีและควรยึดหลักตามการแปลที่ได้กำหนดไว้ในแบบเพื่อความสะดวกในการแปลหนังสือต่อไป บทนี้ช่วยให้ผู้อ่านเพิ่มความเข…

…ระภาคเจ้าจึงตรัสว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลาย นี้น้อย สัมปรายภพ (เล่า) ก็จะต้องไป จึงควรทำกุศล ประพฤติ พรหมจรรย์ ความไม่ตายแห่งสัตว์ผู้เกิดแล้วหามีไม่ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเป็นอยู่ยืน ผู…

เนื้อหาเน้นความจริงเกี่ยวกับอายุของมนุษย์ที่สั้น และให้ข้อคิดว่าเมื่อชีวิตมีเวลาน้อย ควรใช้เวลาในการทำความดีและประพฤติพรหมจรรย์ โดยมีการยกตัวอย่างเหมือนหยาดน้ำค้างที่ไม่คงอยู่ สิ่งเหล่านี้…

…) โดยตัดตอน [ทางวาจา] ก็ในกรรมฐานที่ต้องมนสิการสิ่งปฏิกูลนี้ พระโยคาวจรถึงแม้ เป็นผู้ทรงพระไตรปิฎกก็ควรทำสาธยายด้วยวาจาก่อน ในกาลมนสิการ เพราะว่า เมื่อพระโยคาวจรลางรูปทำสาธยายไปนั่นแล กรรมฐาน ย่อมปรากฏได…

ในบทอธิบายนี้กล่าวถึงการทำสาธยายในกรรมฐานที่สำคัญในการฝึกฝน โดยเฉพาะเมื่อทำเกี่ยวกับพระไตรปิฎก พระโยคาวจรจะต้องสาธยายด้วยวาจาก่อน ในช่วงสี่เดือนของการฝึก เมื่อพระเถระทั้งสองได้รับการสั่งสอน ก็ได้ตั้งใ