จตุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 74 / 128

…ูลแก่คน โมหจริตและคนวิตกจริต อนุสติ ๖ ข้างต้น อนุกูลแก่คนสัทธาจริต กรรมฐาน ๔ คือ มรณสติ อุปสมานุสติ จตุธาตุววัฏฐาน อาหาเร- ปฏิกูลสัญญา อนุกูลแก่คนพุทธิจริต กสิณที่เหลือและ อรูป ๔ อนุกูล แก่คนทุกจริต อนึ่…

บทนี้นำเสนอการวินิจฉัยกรรมฐานและจริยาที่เหมาะสมกับจริตต่างๆ โดยใช้กรรมฐาน ๔๐ เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติทางจิตวิญญาณ บัณฑิตควรเลือกกรรมฐานตามลักษณะของจิตเจตนาและคุณธรรม เพื่อให้เหมาะสมกับผู้ปฏิบัติ บทนี้อ

…ามทั้งหลายทีเดียว ฯลฯ เข้าถึงปฐมฌานอยู่" ดังนี้ พระโยคาวจรผู้ใดเคยบวชในพระศาสนาหรือว่าบวชเป็นฤษี ทำ จตุกฌาน หรือ ปัญจกฌานในปฐวีกสิณ ให้เกิดมาแล้วแม้ในอดีตภพ นิมิตในดินที่มิได้แต่ง ( ดังกล่าว) ในคำอรรถกถา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการจำแนกรูปแบบนิมิตในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพระมหาฎีกาที่ระบุถึงนิมิตที่เกี่ยวกับดินที่มีที่สุด ทั้งนี้จะต้องมีการระบุขนาดและลักษณะที่ถูกต้องเพื่อให้เกิดความชัดเจนในจิตใจของผู

…ไม่ต้องขวนขวายแม้ในการระงับปัจจนึกธรรม อันมา ( ในจตตุถฌาน ปาฐะ ) อย่างนี้ว่า " อุเปกขาสติปาริสุทธิ์ จตุตถ์...เข้าถึง จตุตถฌานอันมีความบริสุทธิ์แห่งสติที่เกิดแต่อุเบกขา " ดังนี้ อุเบกขา นี้ชื่อว่า ปริสุทฺ…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงอุเบกขาซึ่งแบ่งออกเป็นหลายประเภท ได้แก่ ฉฟังคุเบกขา, พรหมวิหารุเบกขา, และโพชฌงคุเบกขา อุเบกขาเป็นเรื่องเกี่ยวกับการนำเสนอความเป็นอันเดียวกันและความแตกต่างในบริบทต่างๆ โดยยกตัวอย่าง

…กอบด้วยองค์ ๒ ) คือ สุข ๑ เอกัคคตาแห่งจิต ๑" ดังนี้ คำวินิจฉัยที่เหลือมีนัยดุจอันกล่าวแล้วในปฐมฌาน [จตุตถฌาน] ก็แลครั้นได้บรรลุตติยฌานนั้นอย่างนี้แล้ว พระโยคาวจรจึง ประพฤติให้เป็นวสีโดยอาการ ๕ ตามนัยที่ก…

…ฌานนั้นกล่าวว่าเป็นความพยายามในการปล่อยวางความคิดเกี่ยวกับความสุขในระหว่างตติยฌานเพื่อเตรียมตัวบรรลุจตุถฌานในระดับที่ละเอียดขึ้น ในข้อความอธิบายถึงข้อคิดที่ว่าตติยฌานนั้นยังมีองค์ที่หยาบอยู่ และชี้ให้เห็…

…ิตนั้นนั่นแล โดยบริกรรมว่า ปฐวี ปฐวี ดังนี้เพื่อละองค์หยาบและเพื่อได้องค์ละเอียดอยู่ ขณะที่ปรากฏว่า จตุตถฌานจักเกิด มโนทวาราวัชชนะย่อมตัดภวังค์ ทำปฐวีกสิณ นั่นเองให้เป็นอารมณ์เกิดขึ้น ต่อนั้น ชวนะ ๔ หรือ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการบรรลุถึงจตุตถฌานซึ่งเป็นการเข้าใจบริสุทธิ์ของจิต โดยการทำสมาธิและการฝึกปฏิบัติภาวนา เพื่อให้เกิดความอุเบกขาและค…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 182 [แก้อรรถแห่ง จตุตถฌานปาฐะ ] ( แก้ สุขสฺส จ ปหานาฯ เปฯ อตฺถึงฺคมา ) ในปาฐะเหล่านั้น ปาฐะว่า " เพราะละสุขด้วย เพราะละท…

ประโยคนี้วิเคราะห์ความหมายและสำคัญของการละสุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส ในจตุตถฌานปาฐะ โดยยกตัวอย่างถึงการที่สิ่งเหล่านี้ละไปในอุปจารขณะที่แตกต่างกัน ซึ่งแสดงถึงความเข้าใจในธรรม…

…ป แล้วโดยประการทั้งปวงแล นัยเดียวกันนั้น ความเกิดขึ้นแห่งโสมนัสสินทรีย์ ซึ่งแม้ละไป แล้วในอุปจารแห่งจตุตถฌาน ก็พึงมีได้ เพราะโสมนัสสินทรีย์นั้นยัง อยู่ใกล้ประการหนึ่ง เพราะยังไม่ล่วงไปดี เหตุว่าอุเบกขาที…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงความสำคัญของสินทรีย์ ณ ฌานแต่ละระดับ รวมถึงอุปจารและอัปปนา เพื่อแสดงถึงความเกิดและดับของความรู้สึกต่างๆ เช่น โทมนัส ปีติ และโสมนัส และการมีอยู่ของจิตใจในขณะที่มีกายหยั่งลงสู่ความส

…เจโตวิมุตติสมาบัติที่ เป็นอทุกขมสุข " ดังนี้ หรือนัยหนึ่ง พึงทราบว่าเวทนาเหล่านั้น พระองค์ตรัสไว้ใน จตุตถฌานนี้เพื่อสรรเสริญฌานนั้นก็ได้ เปรียบเหมือนโอรัมภาคิย สังโยชน์มีสักกายทิฏฐิเป็นต้น แม้ละได้ (ลางส…

เนื้อหาในบทนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อเจโตวิมุตติในวิสุทธิมรรค ผ่านการวิเคราะห์คุณสมบัติของเวทนาและการเข้าถึงฌานที่ 4 โดยระบุว่าราคะและโทสะต่างถูกขจัด ซึ่งส่งผลให้เกิดความสุขอทุกขมและเจโ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 189 เพราะเหตุนั้น บัณฑิตพึงทราบเถิดว่า จตุตถฌานนี้เท่านั้น พระผู้มี พระภาคเจ้าตรัสว่า อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธิ บทว่า จตุตถ์ คือฌานนี้เป็นที่ ๔ เพ…

บทความนี้กล่าวถึงจตุตถฌานที่เป็นฌานที่ 4 ตามคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยมีการอธิบายถึงองค์ประกอบต่างๆ ของจตุตถฌาน และค…

…มือนวงแว่นแก้วฉะนั้น พร้อมกับ ความปรากฏแห่งปฏิภาคนิมิตนั้นแหละพระโยคาวจรนั้น ก็จะบรรลุ อุปจารฌาน และจตุกฌาน ปัญจกฌาน โดยนัยที่กล่าวแล้วนั้นแล อาโปกสิณ จบ * สุทธวตเถน หมายถึงผ้าไม่มีสี เพราะถ้าเป็นผ้ามีสี…

…อาดในการนำเสนอน้ำเพื่อให้เกิดวิธีการภาวนาที่ถูกต้อง ซึ่งจะนำไปสู่การเข้าถึงญาณต่างๆ เช่น อุปจารฌาน, จตุกฌาน และปัญจกฌาน โดยการภาวนาในลักษณะที่เป็นกลาง ไม่สนใจถึงสีหรือลักษณะของน้ำ.

…ล ( ปริจฉินนากาสกสิณ จบ พระทศพลผู้สรรพธรรมทส ( ทรงเห็นธรรม ทั้งปวง ) ได้ตรัสทศกสิณ ซึ่งเป็นเหตุแห่ง จตุกฌานและปัญจกฌานในชั้นรูปาวจร ดัง พรรณนามาฉะนี้ บัณฑิตได้ทราบทศกสิณนั้น และนัยะในการเจริญกสิณเหล่านั้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติของโยคาวจรในวิสุทธิมรรคว่า โยคาวจรที่ต้องการเรียนรู้เกี่ยวกับอากาสกสิณสามารถใช้ช่องต่างๆ ในการทำสมาธิได้ โดยการสร้างช่องที่เหมาะสมและใช้การภาวนาเป็นเครื่องช่วย อธิบายถึงการสร

…าตัวได้กรรมฐานข้อนี้ อันเป็นกรรมฐานที่ ได้ยากเช่นกับแก้วมณีมีค่ามากของคนทุคตะ เพราะว่าท่านผู้บำเพ็ญ จตุธาตุกรรมฐาน ก็กำหนดเอามหาภูตรูป ๔ ของตน ผู้บำเพ็ญอานาปาน กรรมฐาน เก็กำหนดเอาลมที่จมูกของตน งตน ผู้บำ…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญกรรมฐานและวิปัสสนาในวิสุทธิมรรค โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจและเห็นอานิสสงส์ ซึ่งพระโยคาวจรนั้นถือว่าเป็นผู้ที่เห็นความสำคัญของกรรมฐานอันยากจะได้ เพราะว่าเมื่อท่านได้อานิสงส์จาก

… อสัญญีภพ เนวสัญญี นาสัญญีภพป หมวด ๑ ภพ ๓ มีเอกโวการภพเป็นต้น (คือเอกโวการภพ-ภพของสัตว์ ทีมีขันธ์ ๑ จตุโวการภพ-ภพของสัตว์ที่มีขันธ์ ๕ ปัญจโวการภพ-ภพของสัตว์ที่มีขันธ์ ครบ ๕) หมวด ๑ จึงรวมเป็น 8

ในบทนี้เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับอริยสัจทั้ง 4 และความสำคัญของการรู้จักการเจริญและการละในธรรมะ โดยเน้นเรื่องจักษุและความสัมพันธ์กับทุกข์รวมถึงการตีความภพต่างๆ เช่น กามภพ รูปภพ อรูปภพ ศัพท์ในบทฐาน ตัวอย่า

…ึงไม่ ปรารถนาทั้งโลกนี้ และโลกอื่น [โลก ๓] อีกนัยหนึ่ง โลกมี ๓ คือ สังขารโลก สัตวโลก โอกาสโลก * องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๖๔

ในเนื้อหาเกี่ยวกับวิสุทธิมรรค แสดงให้เห็นถึงความหมายของโลกวิทูและการเข้าใจในสามโลก ได้แก่ สังขารโลก สัตวโลก และโอกาสโลก ผ่านคำสอนของพระพุทธเจ้า ความรู้ในโลกทั้ง ๓ นี้จะช่วยให้พุทธศาสนิกชนสามารถเข้าถึง

…ตรนี้ ( ที่ตรัส) ว่า " ภิกษุทั้งหลาย ช้างที่พึงฝึกอันผู้ฝึกช้างขับแล้ว ย่อมแล่นไปได้แต่ ด. เกสีสูตร จตุกังคุตตระ ๒๑/๑๕๑ ดูกร ๒. ดังนี้ เป็นอันว่า ผู้ที่ยังไม่ได้ฝึกแต่ควรแก่การฝึกก็ดี ผู้ที่ได้ฝึกแล้ว แต…

บทที่ ๒ ของวิสุทธิมรรคนี้กล่าวถึงคุณวิเศษของปฐมฌานและการฝึกฝนบุคคลที่มีศีลหมดจด โดยมีการอธิบายว่าบัณฑิตจะอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการขับบุรุษที่พึงฝึก และเกี่ยวกับสมาบัติทั้ง ๘ รวมถึงอธิบายทิศทั้ง ๘ ที

…ี่ ๒ จนถึงที่ ๒ และมีคำ ใช้แทนซึ่งความหมายตรงกัน ดังนี้ :- ที่ ๑ ปฐมาวิภัตติ ๒ ทุติยา " " ๓ ตติยา ๔ จตุตถี ๕ ปัญจมี " = ปัจจัตตวจนะ อุปโยควจนะ = == กรณวจนะ = สัมปทานวจนะ " = อปาทานวจนะ 14 " ๖ ฉัฏฐี " " ๗…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิภัตติในบาลี ซึ่งแบ่งออกเป็นหมวด ได้แก่ เอกวจนะและพหุวจนะ มีทั้งปฐมาวิภัตติและวิภัตติอื่น ๆ เช่น ทุติยา ตติยา โดยอธิบายความหมายและการใช้ของแต่ละวิภัตติ นอกจากนี้ยังมีรายละเอีย

…อื่นอยู่ ว่ามีรูปเป็นอะไร เป็นลิงค์ใดแน่ แล้วนำ มาสันนิษฐานขึ้นขาดในที่นี้ว่า ปุริสาย เป็นลิงค์ เป็นจตุตถีวิภัตติ เพราะเอาอะที่สุดของ ปุริส กับ ส จตุตถวิภัตติเป็น อาย จึงเป็นเช่น นั้น สุขาย ก็เปลี่ยนเช่น…

ในบทนี้จะอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ซึ่งมีความสำคัญต่อการศึกษา โดยเฉพาะในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ หากมีสัพพนามจะช่วยให้นักเรียนทราบได้ง่ายขึ้นว่าคำนั้นอยู่ในประเภทใด การใช้ลิงค์เพื่อระบุประเภทของคำในบาล

…ง จัดเป็นพหุวจนะ เช่น สองร้อย สองพัน สองหมื่น เป็นต้น. วิธีแจกวิภัตติของศัพท์สังขยา ตั้งแต่ เอก ถึง จตุ แจกตาม แบบเฉพาะตน ๆ. ปญฺจ ถึง อฏฐารส แจกอย่าง ปญฺจ ทั้ง ๓ ลิงค์ ตั้งแต่ เอกูนวีส ถึง ปญฺญาส แจกอย่า…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้บาลีไวยากรณ์ในเรื่องของนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการจำแนกศัพท์สังขยาออกเป็นเอกวจนะและพหุวจนะ พร้อมวิธีการแจกวิภัตติที่เหมาะสม โดยใช้ตัวอย่างจากจำนวนที่แตกต่างกัน เช่น ส

…ติ พาวิสติ ๒๒, ทวาส พฤติส ๓๒, เมื่อเข้ากับสังขยาจำนวนที่ยิ่งขึ้นไป กว่า ทส วีสติ และ ตึส คือตั้งแต่ จตุตาพีส ๔๐ จนถึง นวุติ ๕๐ แปลง ทวิ เป็น ทว และ ทวา ได้ เช่น เทวจตตาฬิส ๔๒

เนื้อหาในหน้านี้เกี่ยวกับการใช้ศัพท์สังขยาในภาษาบาลี รวมไปถึงการแจกและวิธีเปลี่ยนวิภัตติ โดยเน้นที่ศัพท์เอกและศัพท์ทวิ เปรียบเทียบการใช้คำในรูปแบบต่างๆ ตามมาตรฐานของบาลีไวยากรณ์ผู้ศึกษาจะได้เรียนรู้กา

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 61 จตุปาริสุทฺธิสีลำ เป็นต้น ตั้งแต่ ปญฺจ ถึง ไม่ต้องอธิบาย. อฎ ไม่ค่อยมีการเปลี่ยนแปลงอะไร จึง นว ๕ ៩ นว …

เนื้อหานี้เป็นการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่การแจกวิภัตติของศัพท์ที่มีความหมายแตกต่างกัน เช่น นว ที่มีนัยทั้งเป็นสังขยาและเป็นคุณนาม การเข้าใจบทบาทของนามในบาลีช่วยให้เข้าใจลักษณะและการใช้งานของศัพท์