จำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 144 / 254

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 64 วิธีต่อจํานวนเศษ สังขยาที่เหลือจากจำนวนเต็มนั้น เมื่อจะต่อเข้ากับจำนวนเต็ม ท่านให้ใช้ อุตฺตร และ อธิก มาคั่นในระหว่างของจำนวนนั้น ๆ ทุกจ…

เนื้อหานี้อธิบายวิธีการต่อจำนวณเศษที่เหลือจากจำนวนเต็มในบาลี โดยใช้คำว่า อุตฺตร และ อธิก เพื่อแบ่งแยกระหว่างสังขยาคุณและสังขยานา…

… เป็นเอกวจนะอย่างเดียว (แต่ไม่ใช่เอกศัพท์), ถ้าเลขตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป ขึ้นหน้า เป็นพหุวจนะ อย่างเดียว, จำนวนเศษ ไม่ถือเป็นประมาณ เช่น ๑,๕๕๔ เช่นนี้เป็น เอววจนะ, สังขยาคุณจะรวมกันเป็นศัพท์เดียว ดังที่แสดงมา…

…ัพท์ พร้อมทั้งการใช้เลขที่ประเมินสำหรับเอกวจนะและพหุวจนะ โดยยกตัวอย่างให้เข้าใจง่าย เช่น สังขยาที่มีจำนวนที่สุดและการใช้คำว่า อฑฺฒ ในการสร้างจำนวน นอกจากนี้ยังพูดถึงการใช้ปัจจัยในปูรณตัทธิตสำหรับการแสดง…

…ข้างหน้าสังขยาที่เป็นเศษ และโดยมาก ลงปัจจัยในปรูณตัทธิต เช่น ๓๕๐ ว่า อฑฺฒฏฐม สติ ร้อยที่ 4 ทั้งกึ่ง จำนวนอื่นก็พึงเทียบตามนี้ ៨ สังขยาที่ประกอบด้วย ศัพท์นี้ ถ้าไม่ลงปัจจัยในปูรณ อาต ตัทธิต เป็นพหุวจนะได…

…อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ของนามและอัพยยศัพท์ พร้อมตัวอย่างที่ชัดเจน รวมถึงการใช้ปูรณสังขยาในการนับจำนวนและการใช้ศัทพ์ต่างๆ ในบริบทต่างๆ โดยมีการกล่าวถึงการส่งผ่านปัจจัยและเว้นตัวอย่างเพื่อให้ผู้อ่านเข…

…เรียกว่า อัพยยศัพท์ เพราะรวมอุปสัค เข้าด้วย) จะแจกด้วยวิภัตติทั้ง ๒ ไม่ได้ ไม่มีลิงค์ ไม่มีวจนะ แต่ จำต้องใช้ศัพท์นั้น ๆ ในฐานะที่เป็น ตติยาวิภัตติ และ สัตตมีวิภัตติ แม้จะประกอบเข้ากับนามนาม ที่เป็น ลิง…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาสัพพนามในภาษาบาลี ซึ่งมีการเปลี่ยนรูปเมื่อใช้ร่วมกับอัพยยตัทธิต และการใช้ศัพท์ในฐานะที่เป็นตติยาวิภัตติและสัตตมีวิภัตติ การแจกวิภัตติของสัพพนามจะแตกต่างจากนามนาม ผู้เรียนคว

…ปรา ปริ วิ ส สุ ยิ่ง, เกิน, ล่วง ยิ่ง, ใหญ่, ทับ น้อย, ภายหลัง, ตาม ปราศ, หลีก ใกล้, บน ยิ่ง, ใหญ่, จำเพาะ, ข้างหน้า ทั่ว, ยิ่ง, กลับความ ขึ้น, นอก เข้าไป, ใกล้, มั่น ชว, ยาก เข้า, ลง (สันสกฤต เป็น นิ) …

ในบทนี้จะมีการนำเสนอเกี่ยวกับคำอุปสัคในภาษาบาลี ซึ่งมีทั้งหมด 20 คำ เช่น อติ, อธิ, อนุ, อป และอื่นๆ ซึ่งคำเหล่านี้มีความหมายและการใช้งานที่แตกต่างกัน โดยอธิบายถึงวัตถุประสงค์และความหมายของแต่ละคำ โดยเ

…แล้ว แต่นิบาตบอกอาลปนะนี้ ศัพท์หนึ่ง ๆ นิยมใช้เฉพาะบุคคลเป็นพวก ๆ หาได้สาธารณะทั่วไปแก่บุคคลอื่นไม่ จำกัดให้ใช้เฉพาะบุคคลตาม ฐานะสูงและต่ำ ดังอุทราหรณ์ในแบบบาลีไวยากรณ์ อันท่านแสดงไว้ อย่างชัดเจนแล้ว. น…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่กล่าวถึงนิบาตบอกอาลปนะ ซึ่งมีการอธิบายความหมายและการใช้งาน รวมทั้งวิธีการจัดกลุ่มศัพท์ตามฐานะของผู้พูด โดยเน้นการใช้ในคำทักทายและการเรียกชื่อ นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงนิบา

…มนาม ๑ สัพพนาม ๑ ส่วนคุณนามจะใช้ปัจจัยแผนกนี้ ลงท้ายไม่ได้เลย, ปัจจัยในอัพยยศัพท์ซึ่งจะแสดงต่อไปนี้ จำกัดให้ ลงท้ายของนามนามและสัพพนามเท่านั้น, พึงกำหนดปัจจัยในแผนก อัพยยศัพท์นี้ให้แม่นยำ ว่ามีหน้าที่ต่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของปัจจัยในอัพยยศัพท์และบทบาทของมันในการกำหนดวิภัตติของนามและธาตุในภาษาบาลี โดยเน้นว่าแต่ละปัจจัยมีการประยุกต์ใช้ที่เฉพาะเจาะจงและการแยกประเภทของปัจจัยในนามแท้ๆ มีทั้งหมด 22

…ว่ามาพร้อม กับความเกิด เพราะความที่สัตว์ผู้เกิดมาแล้ว ต้องตายเป็นแน่ เพราะ เหตุนั้น อันว่าสัตว์นั่น จำเดิมแก่กาลที่เกิดแล้วก็บ่ายหน้าสู่ความตาย ไปไม่กลับเลยแม้สักน้อยเดียว เปรียบดั่งดวงสุริยะที่ขึ้นแล้ว…

เนื้อหาพูดถึงความตายที่มาพร้อมกับความเกิด และประวิสัยของสัตว์ต่อการเป็นและดับ ในบริบทของธรรมะ จากการเปรียบเปรยถึงดอกเห็ดและเส้นทางของดวงอาทิตย์ที่ไม่สามารถย้อนกลับ สรุปได้ว่า การเกิดมาพร้อมกับการต้องต

…รรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ "สัตว์เผ่ามนุษย์ (เข้า) อยู่ในครรภ์ ในตอน กลางคืน ๆ หนึ่ง ในขณะแรก (ปฏิสนธิ) ใด (จำเดิมแต่ขณะแรกนั้นไป) สัตว์ผู้ผุดเกิด เป็นตัวแล้วก็บ่ายหน้าไปทีเดียว เขาไปเรื่อย ไม่ กลับ"· ดังนี้ - …

ในพระพุทธศาสนา วิสุทธิมรรคชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการรู้จักความตายที่ใกล้เข้ามาในชีวิตเรา เหมือนกับน้ำที่เหือดหายไปในฤดูร้อน หรือผลไม้ที่สุกแล้ว ซึ่งมีความไม่ถาวร ความตายเป็นเรื่องที่ไม่อาจหลีกหนีได้

…(ดับ) ไปโดยไม่ต่อกัน โลก (คือสัตว์) ชื่อว่าไม่เกิด เพราะจิตไม่เกิด ชื่อว่าเป็นอยู่ เพราะจิตเกิดขึ้น จำเพาะหน้า ชื่อว่าตายเพราะจิตดับ (นี้) บัญญัติ ทางปรมัตถ์ พระโยคาวจร พึงระลึกถึงความตาย โดยชีวิตมีขณะส…

เนื้อหาพูดถึงการระลึกถึงความตายและการฝึกฌานในชีวิตประจำวัน อธิบายลักษณะของจิตที่เกิดขึ้นและดับไป การพิจารณาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความตายจะช่วยให้จิตตั้งมั่น…

…ณาดูด้วยปัญญาจักษุแล้วเล่า อนึ่ง ใน อุทร ไรเล่า ของกินมีน้ำและข้าวเป็นอาทิที่ตกลงไปแล้ว ย่อมถึงความ จำแนกออกเป็น ๕ ส่วน คือตัวสัตว์ (พยาธิ) กินเสียส่วนหนึ่ง ไฟ (ธาตุ) ในอุทรเผาไปเสียส่วนหนึ่ง ส่วนหนึ่งเ…

บทความนี้กล่าวถึงการทำงานของระบบย่อยอาหาร โดยเฉพาะการแปรสภาพของอาหารที่ถูกย่อยและจำแนกออกเป็นส่วนต่างๆ เช่น พยาธิ, ธาตุที่เผาไป, ปัสสาวะ และอุจจาระ การพิจารณาลักษณะของอาหารเก่าที่เกี่…

…ฺโต เจว ปณีโต จ นั้น พึงประกอบว่า สนฺโต จ เจว ปณีโต เจว-ละเมียดแท้ด้วย ประณีตแท้ด้วย พึงทราบว่า การ จำกัดความด้วยเอวศัพท์ ย่อมมีทั้ง มีทั้ง ๒ บท ถามว่า พระพุทธาธิบายมีอยู่

เนื้อหานี้สำรวจเรื่องอานาปานสติกรรมฐานซึ่งเน้นการเจริญสมาธิที่เกี่ยวข้องกับลมหายใจ ทั้งนี้มีการอธิบายว่าการทำให้เกิดขึ้นของอานาปานสติสมาธิเป็นอย่างไร มีการถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีการและประโยชน์จากการฝึกส

… อานาปานสติ สมาธินั้นจึงชื่อว่า อเสจนโก-ละมุนละไม (เหมือนข้าวสวย) คือ ไม่เปรอะ ไม่ปน แยกเป็นหนึ่งได้จำเพาะตัว หมายความว่า ความ ละเมียดในอานาปานสติสมาธินี้ หามีโดยบริกรรมหรือโดยอุปจารก็ตาม ไม่ อานาปานสติ…

…ามสงบและมีกำลังในการทำกรรมฐาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเริ่มต้นการปฏิบัติ พระพุทธเจ้ากล่าวว่าธรรมนี้ไม่จำเป็นต้องมีการบริกรรม และสามารถแยกแยะเป็นหนึ่งได้อย่างชัดเจน โดยการเข้าใจสภาวะของอานาปานสติจะนำไปสู่ค…

…) ก็เป็นไปได้ เพราะถือเอานิมิต” แห่งเสียงหยาบได้ง่าย เพราะทำนิมิตแห่งเสียงหยาบไว้ในใจได้ง่าย เพราะจดจำนิมิตแห่ง เสียงหยาบได้ง่าย แม้เมื่อเสียงหยาบดับแล้ว หลังนั้นถัดไปเสียง ละเอียดก็ยังเป็นไป จิตก็ยังเป…

เนื้อหาพูดถึงการทำสมาธิผ่านการอุปมาของเสียงและการหายใจที่หยาบและละเอียด โดยชี้ให้เห็นว่าการทำสมาธิก็ยังสามารถเกิดขึ้นได้แม้เมื่อกายสังขารระงับลง การนำอารมณ์และนิมิตในการเจริญอานาปานสติและการเข้าสมาบัต

…องเสพได้ มนสิการไปด้วยประการใด ๆ ก็ย่อมสงบและสุขุม ไปด้วยประการนั้น ๆ เพราะเหตุนั้น ในกรรมฐานข้อนี้ จำปรารถนา สติและปัญญาอันกล้าแข็ง เหมือนในเวลาชุมผ้าเนื้อเกลี้ยง (ละเอียด) แม้เข็มก็ต้องใช้เข็มเล็ก ทั้…

ในบทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการมีสติและปัญญาในการฝึกกรรมฐาน การอานาปานสติกรรมฐานเชื่อมโยงกับการบริหารจิต โดยเฉพาะในพระพุทธศาสนา ซึ่งต้องการสติสัมปชัญญะเช่นเดียวกับการใช้เข็มที่ต้องมีความละเอียด เพื่อให

… ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 130 มั่น) โดย (การตั้งภาวนาจิตไว้ในปฏิภาคนิมิต มี) ประการดังกล่าว ภาวนาของเธอนี้ จำเดิมแต่ (เกิดปฏิภาคนิมิตขึ้น) นี้ไป จึงเป็น ภาวนาเนื่องด้วยวิธีฐปนา สมดังคำพระโบราณาจารย์ทั้งหลายกล่…

บทความนี้พูดถึงการตั้งจิตไว้ในปฏิภาคนิมิตและการศึกษาองค์ความรู้ในวิสุทธิมรรค โดยพระโยคาวจรที่มีปัญญาจะต้องตั้งจิตไว้ในปฏิภาคนิมิต และสามารถจัดการนิวรณ์และกิเลสให้หมดไป รวมถึงการมีสติกับลมอัสสาสะและปัส

…มิได้ยังวิการแม้แต่เพียงความคิดร้ายให้เ ร้ายให้เกิดขึ้น ดังท่านกล่าวว่า "หมองงูจับเราผู้ประพฤติธรรม จำศีลอุโบสถอยู่ (นำไปให้) เล่น (ระบำงู) ที่ประตูวัง เมื่อครั้ง นั้น เขาคิด (ให้ตัวเราเป็น) สีใด เขียว …

ในภูริทัตตชาดก พระโพธิสัตว์เป็นนาคราชชื่อภูริทัต ซึ่งมีการยืนยันถึงธรรมะและศีล โดยไม่แสดงอาการโกรธแม้ถูกทำร้ายหรือถูกเบียดเบียน ในจับเปยยชาดก พระโพธิสัตว์ในรูปของนาคราชชื่อจับเปยยะ ก็มีการประพฤติตนตาม

…ื่นมือชี้ให้ท่านว่า นั่นทาง ท่านอยู่ที่จิตตลบรรพต ๔ เดือนแล้ว คิดว่าจักไปในเวลา เช้าตรู่แล้ว (เข้า) จำวัด เทวดาผู้สิงอยู่ที่ต้นมณีละทางหัวที่จงกรม (มา) นั่งร้องไห้อยู่ที่ขั้นบันได พระเถระทักว่าใครนั่น "…

ในเนื้อหานี้ท่านพระเถระเดินทางไปที่จิตตลบรรพตและพบกับเทวดาที่ชี้ทางให้ ท่านพักอยู่ที่นั่น ๔ เดือน ก่อนจะเกิดความคิดที่จะไปต่อ เทวดามนิลิยานั่งร้องไห้เพราะกลัวว่าหากท่านออกไปจะเกิดความขัดแย้งกันในหมู่พ

…ั้น จึงควรกล่าวไว้ว่า ปฏิฆสัญญา เหล่านั้นละได้แล้วในอารูปที่ ๑ นี้ และมิใช่แต่จะกล่าวเท่านั้น แม้จะ จำกัดความลงไปอย่างนั้นเสียทีเดียวก็ควร ก็เพราะปฏิฆสัญญาเหล่านั้น ยังละไม่ได้ในฌานก่อนแต่นี้นั่นแล พระผ…

…กับสัญญานั้นจะอยู่ในบริบทของอการงานที่มุ่งหมายให้เกิดความเข้าใจต่อการเจริญฌานและการละเลิกสัญญาที่ไม่จำเป็นในระดับต่างๆ จึงควรให้ความสำคัญกับการศึกษาในเรื่องนี้เพื่อการปฏิบัติที่ถูกต้องในทางจิตวิญญาณ หรื…

…กาสานัญจะนั้น เป็นเหตุกำเนิด แห่งฌานนั้นด้วย" ดังนี้ก็ได้ เพราะเหตุที่ วิญญานัญจายตนะนี้ พระโยคาวจร จำต้องก้าวล่วงเสียทั้งสองอย่างนั้น คือทั้งฌานทั้งอารมณ์อย่างนั้น โดยทำมิให้ (อากาสานัญจายตนะนั้น) เป็น…

ในหน้าที่ 245 ของวิสุทธิมรรคแปล ได้มีการวิเคราะห์คำว่า 'อากาสานัญจายตนะ' ซึ่งมีความหมายทั้งในแง่ของอารมณ์และอดีตการก้าวล่วง การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างฌานและอารมณ์ อากาสานัญจายต