ชื่อ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 117 / 277

…พรรณนาความว่า สัญญาอันเกิดขึ้นพร้อมเพราะการกระทบ กันแห่งวัตถุ มีจักษุเป็นอาทิ กับอารมณ์มีรูปเป็นต้น ชื่อปฏิฆสัญญษ คำนี้เป็นชื่อแห่งสัญญา ๕ มีรูปสัญญาเป็นต้น ดังบาลีว่า "ในสัญญา เหล่านั้น ปฏิฆสัญญาเป็นไฉน …

บทความนี้กล่าวถึงการก้าวล่วงรูปสัญญาในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในบริบทของการปฏิบัติสมาธิและการพัฒนาจิต โดยที่ก้าวล่วงรูปสัญญาได้ช่วยให้พระโยคาวจรบรรลุอารมณ์ที่สูงกว่า การศึกษาเรื่องปฏิฆสัญญาเปิดสู่การเข้า

…นัยอันกล่าว มาแล้ว ส่วนในคำ 'ก้าวล่วงอากาสานัญจายตนะ" นั้น มีอธิบายว่า ตามนัยที่กล่าวมาก่อน แม้ฌานก็ชื่อว่า อากาสานัญจายตนะ แม้อารมณ์ก็ ชื่อ อากาสานัญจายตนะ จริงอยู่ แม้อารมณ์ก็ชื่อ อากาสานัญจายตนะ เพราะอ…

ในหน้าที่ 245 ของวิสุทธิมรรคแปล ได้มีการวิเคราะห์คำว่า 'อากาสานัญจายตนะ' ซึ่งมีความหมายทั้งในแง่ของอารมณ์และอดีตการก้าวล่วง การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างฌานและอารมณ์ อากาสานัญจายต

…เข้าถึงวิญญาณัญจายตนะอยู่" นั้น มีอรรถวิเคราะห์ ว่า ที่สุดแห่งวิญญาณนั้นไม่มี เหตุนั้น วิญญาณนั้นจึงชื่อ อนันตะ อนันตะนั่งเองเป็นอานัญจะ ท่านไม่กล่าววิเคราะห์ว่า วิญญาณเป็น อานัญจะ ชื่อว่า วิญญาณานัญจะ (แ…

ในบทนี้พูดถึงการวิเคราะห์ความหมายของวิญญาณที่เชื่อมกับอากาศ โดยใช้หลักของมนสิการที่กล่าวถึงลักษณะของวิญญาณว่าเป็นอนันตะ ซึ่งไม่สามารถนับจำนวนได้และวิเ…

…า ก็หมาย เอาทั้งฌานทั้งอารมณ์ เป็นวิญญาณัญจายตนะ โดยนัยที่กล่าวมาก่อน เหมือนกัน จริงอยู่ แม้อารมณ์ก็ชื่อวิญญาณัญจายตนะ เพราะอรรถ วิเคราะห์ว่า "วิญญาณัญจะ (วิญญาณหาที่สุดมิได้) ด้วย วิญญาณัญจะ นั้น ชื่อว่า…

ในบทวิเคราะห์นี้ มีการกล่าวถึงความหมายและนัยของคำว่า 'อากิญจิญญายตนะ' ซึ่งอ้างถึงการก้าวล่วงทั้งฌานและอารมณ์ในการปฏิบัติธรรม ภายในวิสุทธิมรรค นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงวิญญาณัญจายตนะที่เกี่ยวโยงกับอาร

…ญจัญญายตนะอยู่” นั้น มีอรรถ วิเคราะห์ว่า "น้อยหนึ่งแห่งวิญญาณนั้นไม่มี" เพราะเหตุนั้น วิญญาณ นั้นจึงชื่อว่า อกิญจนะ มีอธิบายว่า สิ่งที่เหลืออยู่แห่งวิญญาณนั้น โดย ที่สุดแม้แต่เพียงความดับก็ไม่มี ความเป็น …

ในเนื้อหานี้มีการวิเคราะห์คำว่า 'นตฺถิ กิญจิ' ซึ่งหมายถึงการทำให้วิญญาณไม่เหลืออยู่ และอธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงอากิญจัญญายตนะ ว่ามีอรรถที่กล่าวถึงการปราศไปแห่งวิญญาณ โดยในสภาวะนี้ไม่มีแม้แต่ความรู้สึ

…า ก็ หมายเอาทั้งฌานทั้งอารมณ์เป็นอากิญจัญญายตนะ โดยนัยที่กล่าวมา ก่อนเหมือนกัน จริงอยู่ แม้อารมณ์ที่ชื่ออากิญจัญญายตนะ เพราะ อรรถวิเคราะห์ว่า "อากิญจะ” (วิญญาณไม่มีสักน้อย) ด้วย อากิญจะ นั้น ชื่อว่าเป็นอา…

ในเนื้อหานี้ อธิบายถึงการวิเคราะห์อากิญจัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและอารมณ์ที่มีบทบาทสำคัญในการเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะ พระโยคาวจรต้องก้าวล่วงทั้งสองอย่างเพื่อให้เข้าถึงได้ ด้วยการไม่ให้ความคิดไป

…ที่กล่าวมาก่อนนั้นแล ก็จะบรรลุถึงสัญญา อันถึงอัปปนาที่ละเอียดยิ่งนั้น ซึ่งเป็นสัญญาที่เป็นเหตุให้ได้ชื่อว่าเป็น เนวสัญญีนาสัญญี ชื่อว่าทำจนเป็นสังขาราวเสสมาบัติ

เนื้อหานี้สนทนาเกี่ยวกับความคิดและการตั้งอยู่ในสมาบัติในทางธรรมซึ่งมีระดับความละเอียดและอธิบายการเปรียบเทียบกับพระราชาที่ไม่เห็นคุณค่าของการเป็นช่างฝีมือ อธิบายถึงความสำคัญของความคิดที่แยกจากการบรรลุถ

…ส่วนความหมายแห่งคำในคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ นั่นจึง ทราบ (ดังต่อไปนี้) ฌานนั้นพร้อมทั้งสัมปยุตธรรมชื่อว่ามีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่โดยแท้ เพราะไม่มีสัญญาหยาบ แต่ว่ามีสัญญาละเอียด เหตุนั้น ฌานนั้นจ…

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความหมายของคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌานนี้ ความละเอียดและความเข้าใจในธรรมที่เกิดขึ้นทำให้เนวสัญญานา

… หรือเหมือน คนขึ้นเขา (โขดหิน) สุดแล้วก็ยันเข่าของตน (เพราะไม่มีอะไรจะยึดยัน) ฉะนั้นแล ปริเฉทที่ ๑๐ ชื่ออารุปปนิเทศ ในอธิการแห่งสมาธิภาวนา ในปกรณ์วิเศษชื่อวิสุทธิมรรค อันข้าพเจ้าทำเพื่อประโยชน์แก่ความปราโ…

เนื้อหานี้พูดถึงความจำเป็นของประชาชนในการอาศัยพระราชาที่ไม่ทรงสำรวมและมีความประพฤติหยาบคาย รวมถึงการทำอากิญจัญญายตนะเมื่อขาดอารมณ์ที่ดีกว่าผ่านการเปรียบเทียบกับการขึ้นบันไดและเขา ซึ่งให้เห็นถึงการเกาะ

…้น ท่านประสงค์เอาว่าอาหารในความ ข้อนี้ ความหมายรู้อันเกิดขึ้น โดยที่ถือเอาอาการที่ปฏิกูลในอาหารนั้น ชื่ออาหาเรปฏิกูลสัญญา พระโยคาวจรผู้ใคร่จะเจริญอาหารเรปฏิกูลสัญญา นั้น พึงเรียนเอากรรมฐานได้แล้ว (จำไว้) …

บทนี้กล่าวถึงความเข้าใจในกพฬิงการาหารที่มีภัยเฉพาะในประเด็นต่างๆ ของอาหาร ผ่านการสื่อสารด้วยพระโอวาท ทั้งยังชี้แนะแนวทางในการพิจารณาความปฏิกูลในอาหาร ๔ ประเภท เช่น ของกิน ของดื่ม และอื่นๆ โดยยกตัวอย่า

…- หน้าที่ 17 ได้แก่สันนิฐาน (ลงความเห็น) ตามที่ได้กำหนดเห็นสภาวะ (ของ มัน) การวิเคราะห์ดูธาตุทั้ง ๔ ชื่อว่าจตุธาตุววัฏฐาน คำว่า ธาตุมนสิการ (ความทำในใจโดยความเป็นธาตุ) ธาตุกรรมฐาน (กรรมฐานมีธาตุเป็นอารมณ์…

บทความนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์จตุธาตุววัฏฐานซึ่งมีลักษณะเป็นทั้งแบบสังเขปและพิสดาร โดยเฉพาะในมหาสติปัฏฐานสูตรและสูตรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง การอธิบายธาตุทั้ง 4 และกระบวนการพิจารณาดูกาย พร้อมคำแนะนำสำหรับภ

… กล่าวคือที่ตรงกลางทางใหญ่ อัน (แล่น) ไปสู่ทิศทั้งสี่ ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน พิจารณา ดูกายที่ชื่อว่าตั้งอยู่เท่าไร เพราะตั้งอยู่ด้วยอาการแห่งอิริยาบถ ๔ อย่าง ใดอย่างหนึ่ง ชื่อว่าตั้งไว้เท่าไร เพราะ…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรค แสดงถึงการเข้าใจธาตุในร่างกาย โดยเปรียบเทียบถึงกรรมวิธีการฆ่าโคและการชำแหละ โดยมีความสัมพันธ์กับการพิจารณาอาการของกาย อธิบายในบันทึกว่า ภิกษุควรพิจารณาให้เห็นถึงธรรมชาติและอิริ

…ฺฌตฺติ ปจฺจตฺติ ทั้งสองบทนี่เป็นคำทับศัพท์นิยกะ สิ่งที่เกิด ในตน หมายความว่าเนื่องอยู่ในสันดานของตน ชื่อว่านิยกะ นิยกะ นี้นั้น (แหละ) ท่านกล่าวเสียว่า อชฺฌตฺติ เพราะสิ่งนั้นเป็นไป อยู่ในตน กล่าวเสียว่า ปจ…

ในเนื้อหานี้ประกอบด้วยการอธิบายเกี่ยวกับคำในมหาหัตถิปทุปมสูตรและบทวิภังคสูตร โดยมุ่งเน้นที่ความหมายของคำและการใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น อชฺฌตฺติ และ ปจฺจตฺติ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นในตน นอกจากนี

…่อภิกษุใดเจริญไป * ศัพท์ สสมภาร สลักขณ เข้าใจยากอยู่บ้าง พิจารณาตามนัยมหาฎีกาเข้าใจว่าดังนี้ ธาตุ ๔ ชื่อว่าสัมภาร เพราะเป็นเครื่องรวบรวมหรือเลี้ยงรักษาไว้แห่งโกฏฐาสทั้งหลาย มีผมเป็นต้น ส่วนโกฏฐาสทั้งหลายน…

…กษณะและการทำงานของธาตุต่างๆ ต่อการบรรลุจิตตภาวนาและอุปจารสมาธิ ตลอดจนการสะสมธาตุเพื่อให้เห็นถึงความเชื่อมโยงในธรรมชาติ โดยการศึกษาเหล่านี้ช่วยให้ภิกษุเข้าถึงการปฏิบัติด้านจิตและกรรมในพระศาสนาได้ดียิ่งขึ้น…

…ะมนสิการ โดยความแห่ง คำ พึงมนสิการโดยความแห่งคำตอบที่แปลกกันและเสมอกันอย่างนี้ (โดยแปลกกัน) ว่า ธาตุชื่อว่าปฐวี เพราะความเป็นของหยาบ ชื่อ ว่าอาโป เพราะไหลไปได้ หรือเพราะเอิบอาบไปได้ หรือเพราะ (ทำ ให้) ชุ่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายธาตุต่าง ๆ เช่น ปฐวี, อาโป, เตโช และวาโย ที่ถูกจัดกลุ่มตามคุณลักษณะและคุณสมบัติในบริบทของทุกข์และการตีความทางปรัชญา พระโยคาวจรได้ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของธาตุและทุกข์โดยการ

…ำนาจแห่งความเป็นรูป เป็นมหาภูต เป็นธาตุ เป็นธรรม และเป็น ของไม่เที่ยงเป็นอาทิ แท้จริง ธาตุทั้งปวงได้ชื่อว่ารูป เพราะธาตุทั้งปวงนั้นไม่ล่วง รุปปนลักษณะ (ลักษณะคือความทรุดโทรม) ไปได้ ชื่อว่าเป็นมหาภูต ด้วยเ…

ในบทนี้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างสมุฏฐานและกรรมสมุฏฐานซึ่งมีความเป็นอันเดียวกัน ทั้งยังชี้ให้เห็นถึงคุณลักษณะของธาตุที่เรียกว่า รูป ซึ่งไม่ล่วงลักษณะของความทรุดโทรม มีการอธิบายถึงการปรากฏการณ์ใหญ่ที่เก

…ใจ ในร่างทั้งหลายมีร่างหญิง และชายเป็นต้น ไม่ให้เห็นสภาพแห่งตน เพราะเหตุนั้น ธาตุทั้งหลาย นั้นจึงได้ชื่อว่ามหาภูก เหตุเสมอด้วยภูตใหญ่คือยักษิณี" เพราะความ ที่เป็นสิ่งลวง ประการ ๑ [ความที่ต้องการบริหารใหญ่…

…ี้ได้กล่าวถึงการเปรียบเทียบภูตที่น่ากลัวกับการหลอกลวงของธาตุที่มีรูปลักษณ์น่าพอใจ ซึ่งทำให้คนโง่หลงเชื่อ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงบทบาทของปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อการดำรงอยู่และการบริหารชีวิต โดยเฉพาะในเรื่…

…มเป็นของใหญ่และจริงด้วย] ข้อว่า "เพราะเป็นของใหญ่ของจริงด้วย" นั้น ความว่า ก็ภูตคือธาตุทั้งหลายนั้น ชื่อว่าเป็นของใหญ่ เพราะเป็นสิ่งที่ จะพึงกำหนด (ให้เห็นตามสภาพ) ได้ด้วยความพยายามอันใหญ่ (เพราะ สภาวะเป็…

เนื้อหาในบทนี้พูดถึงความหมายของธาตุทั้งหลายว่ามีความเป็นใหญ่และเป็นของจริง อธิบายว่าธาตุเป็นสิ่งที่กำหนดได้ด้วยความพยายามอันยิ่งใหญ่ และเป็นที่ตั้งของทุกข์ในรูปแบบต่างๆ ธาตุจึงมีคุณสมบัติเป็นของไม่เที

… แห่งอัปปนาทั้งหลาย อัปปนาสมาธิ ก็คือเอกัคคตาแห่งจิตในกรรมฐาน ที่เหลือ (๓๐) สมาธิทั้งสองอย่างนั้น จะชื่อว่ จะชื่อว่าเป็นธรรมอันพระ โยคาวจรได้เจริญแล้ว ก็เพราะกรรมฐานเหล่านั้นเธอได้บำเพ็ญแล้ว เพราะเหตุนั้น…

บทความนี้กล่าวถึงสมาธิที่สำคัญในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธิ ซึ่งเป็นสมาธิที่บำเพ็ญเพื่อความเจริญของจิตและการเข้าถึงสมาบัติ อธิบายถึงอานิสงส์แห่งการบำเพ็ญสมาธิที่มีถึง 5 ประการ เช่น

…นทั้งหลาย ผู้ เจริญ (สมาธิ) ด้วยประสงค์ว่า ออกจากสมาบัติแล้วจักทำวิปัสสนาทั้ง จิตที่ยังตั้งมั่นอยู่ ชื่อว่ามีวิปัสสนาเป็นอานิสงส์ เพราะสมาธินั้นเป็น ปทัฏฐาน (เหตุใกล้ที่สุด) แห่งวิปัสสนา เพราะเหตุนั้น พระ…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญฌานธรรมและการมีวิปัสสนาเป็นอานิสงส์ ทั้งการเจริญอัปปนาสมาธิและการทำวิปัสสนา โดยสมาธิถือเป็นปทัฏฐานหลักที่นำไปสู่การรู้ตามความเป็นจริง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้สอนให้ภิกษุทั้งหลายพึง