ชื่อ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 119 / 277

…ลีเจโตปริยญาณ] ในบทว่า "เจโตปริยญาณาย - เพื่อเจโตปริญาณ" นี้ ใน ในเจโตปริยญาณกถา มีอรรถาธิบายว่า ญาณชื่อปริยะ เพราะไปรอบ หมายความว่ากำหนดได้ ญาณอันกำหนดได้ซึ่งใจ (ของผู้อื่น) ชื่อเจโต ปริยะ ญาณนั้นด้วย กำ…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงการรับรู้เสียงต่าง ๆ ที่ตั้งอยู่ในพรหมโลก และการกำหนดแยกเสียงด้วยทิพพโสตธาตุ พร้อมทั้งการอธิบายเจโตปริยญาณ ซึ่งเป็นญาณที่สามารถกำหนดใจของผู้อื่นได้ โดยเน้นถึงความสำคัญในการเข้าใจจิต

… "สราคิ วา จิตต์ - จิตมีราคะ....หรือ" เป็น อาทิ มีอรรถกาธิบายว่า จิตที่สหรคตกับโลภะ 4 ดวง พึงทราบว่าชื่อ สราคจิต (จิตมีราคะ) จิตที่เหลือ คือจิตที่เป็นกุศลและอัพยากฤต เป็นไปในภูมิ ๔ ชื่อวีตรคจิต (จิตปราศจา…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์จิต ๑๖ ประเภทตามคำสอนในวิสุทธิมรรค โดยเริ่มจากการอธิบายภาวะของภิกษุที่มีความสามารถในการเข้าใจจิตของผู้อื่นในระดับที่เป็นปัญจโวการและจตุโวการ รวมถึงการทำบริกรรมเริ่มต้นจากการ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 179 วิมุติทั้ง ๕ อย่างนั้น ชื่อว่าวิมุตจิต (จิตยังไม่พ้น) ภิกษุผู้ได้เจตโตปริญาณ ย่อมรู้จิตทุกประการว่า "จิตนี้เป็นจิตมี ราคะหรือ ฯ…

เนื้อหาวิเคราะห์และอธิบายเกี่ยวกับวิมุติทั้ง ๕ และเจโตปริญญาณ โดยสำรวจลักษณะของจิตในระดับต่างๆ เช่น จิตมีราคะและจิตยังไม่พ้น มีการพูดถึงปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ซึ่งช่วยให้นักปฏิบัติเข้าใจการเกิดและดับของ

…เป็นต้น ก็นัยนี้ [สังวัฏกัป วิวัฏกัป] ส่วนในคำว่า "หลายสังวัฏกัปก็มี" เป็นต้น กับเสื่อม พึงทราบ ว่า ชื่อสังวัฏกัป กับเจริญ พึงทราบว่า ชื่อวิวัฏกัป ในสองกับนั้น สังวัฏฏฏฐายีกัป เป็นอันถือเอาด้วยสังวัฏกัป เ…

บทเรียนนี้พิจารณาถึงความหมายของสังวัฏกัปและวิวัฏกัปในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการเชื่อมโยงระหว่างสองแนวคิดนี้และอสงไขยในกัป 4 ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายประเภทต่…

…ในเทวโลกนั้น ส่วนสัตว์อื่น จากนั้น (คือพวกอบาย) ก็ไปเกิดในเทวโลกได้ด้วยอปราปริยเวทนีย กรรม จริงอยู่ ชื่อว่าสัตว์ผู้ท่องเที่ยวอยู่ในสงสาร ที่ปราศจากอุปรา ปริยเวทนียกรรม ย่อมไม่มี แม้สัตว์เหล่านั้นก็ย่อมได้…

บทความนี้ว่าด้วยการทำบริกรรมในวาโยกสิณซึ่งนำไปสู่ฌานในเทวโลก และการเกิดในพรหมโลกโดยอำนาจของฌานที่สัตว์แต่ละตัวได้ในเทวโลก โดยไม่มีสัตว์ใดที่ปราศจากกรรมที่ดี เช่นเดียวกับการเกิดในสุริยเทพบุตร เกี่ยวกับ

…กสัตตาวาส จากสัตวนิกายนั้น แล้ว (ไป) เกิดในภพหรือในกำเนิด ในคติ ในวิญญาณฐิติ ใน สัตตวาส ในสัตวนิกาย ชื่อโน้น คำว่า "ตตฺราปาสึ - แม้ในที่นั้น เราได้เป็น....แล้ว " ความว่า ต่อมาแม้ในภพหรือในกำเนิด ในคติ ในว…

เนื้อหานี้พูดถึงความหมายของคำว่า 'จุติ' และ 'เกิด' ในบริบทของวิสุทธิมรรค ถ่ายทอดแนวคิดการส่งผ่านจากชีวิตหนึ่งไปยังอีกชีวิตหนึ่ง ทั้งยังยกตัวอย่างคำภาษาบาลีพร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับภพและสัตว์ที่เกิดใหม่ โ

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 210 ในที่นี้ คือในตระกูลกษัตริย์ หรือตระกูลพราหมณ์ชื่อโน้น (เป็นต้น) คำว่า อิติ คือ เอว์ (แปลว่า) โดยประการดังกล่าวมานี้) คำว่า "สาการ์ สอุทเทส์ - (ซึ่งบุ…

บทนี้กล่าวถึงการระลึกถึงบุพเพนิวาสและการแยกแยะคนตามชื่อและโคตร จากนั้นได้อธิบายว่าบุคคลนั้น ๆ สามารถระลึกและรู้จักตัวตนซึ่งพิจารณาจากเครื่องปรากฏเช่นผิวพรร…

…แล้วนั้น ส่วนในคำทั้งหลาย มีคำว่า "ทิพเพน -เป็นทิพย์" เป็นต้น (มีพรรณนาความดังนี้) [ทิพยจักษุ] จักษุชื่อว่าเป็นทิพย์ เพราะเป็นเช่นของทิพย์ จริงอยู่ ประสาท จักษุของเทวดาทั้งหลาย เป็นธรรมชาติเกิดด้วยกรรมเป็…

…างๆได้ พร้อมด้วยความรู้เกี่ยวกับธาตุที่เกิดขึ้นภายใน จงถึงการมองเห็นของเทวดาที่ใช้ธรรมชาติของญาณที่เชื่อมโยงกับกรรมดี อุปบาต และความสามารถในการรับอารมณ์ที่ไกลได้ โดยปราศจากโทษที่ขัดขวาง รวมถึงการเข้าใจถึง…

…หน้าที่ 212 ฌานที่เป็นบาท) และเพราะอิงอาศัยทิพยวิหารของตน" (คืออาศัย ทิพยวิหารเป็นนิสสยปัจจัย) บ้าง ชื่อว่าเป็นทิพย์ เพราะมีแสงสว่าง ใหญ่" เหตุกำหนดอาโลกกสิณ (ได้มา) บ้าง ชื่อว่าเป็นทิพย์ เพราะ ความมีที่ไ…

ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับญาณที่เรียกว่าจักษุ ซึ่งมีอรรถหมายถึงการเห็นทั้งจุติและอุปบาต และอธิบายถึงความแตกต่างของความเห็นว่าเที่ยงและความเห็นว่าขาดสูญ ข้อคิดที่ได้รับจากบทนี้คือการมีมุมมองที่ชัดเจน

…าแต่เทวคติอย่างเดียว (ส่วน ความ (ต่อไป) นี้ เป็นความหมายแห่งคำ คือในคำว่าสุคติโลกสวรรค์ นั้น ภูมิที่ชื่อว่าสุคติ เพราะเป็นคติดี ชื่อว่าสวรรค์ เพราะเลิศ อย่างดีด้วยอารมณ์ทั้งหลายมีรูปเป็นต้น ทั้งหมดนั้น ได…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบ่งถึงอสุรกายและนรกในวิสุทธิมรรค โดยวิเคราะห์ธรรมชาติของอสุรกายที่ถูกจัดเป็นอบายและทุคติ จัดเรียงแสดงถึงความดำเนินชีวิตในทางที่ผิดกับความเจริญ และความหมายของศัพท์ในการบรรยายถึงสุคติ

…ที่รามคามเสีย แห่ง ๑ เอาแต่ ๒ แห่ง มาบรรจุไว้ ณ พระมณฑปในกรุงราชคฤห์ (?) ๒. มหาฎีกาว่า วิหารในดงดิบ ชื่อวัตตนิยเสนาสนะ

เนื้อหาที่กล่าวถึงพระโยคีและการทำอธิษฐาน ซึ่งมีพระมหากัสสปเถระที่อธิษฐานเกี่ยวกับกลิ่นหอม และพระอัสสคุตตเถระที่อธิษฐานให้ได้น้ำนมส้มในเวลาปุเรภัต เนื้อหายกตัวอย่างการที่จิตและการอธิษฐานมีอิทธิพลต่อกรร

…ริยญาณ นั้น ก็เป็นอดีตารมณ์และอนาคตารมณ์ [ปัจจุบันจิต ๓] เจโตปริยญาณเป็นปัจจุบันนารมณ์อย่างไรเล่า ? ชื่อว่าปัจจุบัน (จิต) มี ๓ คือ ขณะปัจจุบัน (จิตเป็นปัจจุบันชั่วขณะ) ๑ สัตติ * คือให้เรียงคำต่อว่า "พระสก…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความเข้าใจเกี่ยวกับเจโตปริยญาณและประเภทของจิตในบุคคลต่างๆ ตั้งแต่พระโสดาบันถึงพระอรหันต์ โดยมีการเจาะลึกเรื่องมรรคจิตและผลของคำว่าอัปปมาณารมณ์ในระบบการเข้าใจนี้ นอกจากนี้ยังชี้ให

…ชั่วกาลภพหนึ่ง) ๑ ในปัจจุบัน (จิต) ๓ อย่างนั้น (จิต) ที่ถึงความเกิดขึ้นตั้งอยู่และ ดับไป (ขณะหนึ่ง) ชื่อขณะปัจจุบัน ที่นับเนื่องอยู่ใน (ระยะ) ๑-๒ สันตติวาระชื่อสันตติปัจจุบัน [สันตติปัจจุบัน] พึงทราบอธิบา…

บทนี้ในวิสุทธิมรรคอธิบายถึงสันตติปัจจุบันว่าจิตเป็นปัจจุบันในช่วงเวลาสั้นๆ ซึ่งประกอบด้วยสันตติวาระ หมายถึงช่วงที่จิตมีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป พร้อมทั้งยกตัวอย่างในการปรากฏของอารมณ์และรูปในการเค

…๓ ชวนวิถี โดยเป็นอดีตหรืออนาคต แต่ชวนวิถี อันเป็นไปอยู่ (คือปัจจุบัน) อันใด จิตของคนอื่นทั้งปวงนั้น ชื่อสันตติ ปัจจุบัน ส่วนอัทธาปัจจุบัน จึงชี้แจงด้วยชวนวาร" ดังนี้ คำของ พระอรรถกถาจารย์นั้นกล่าวดีแล้ว (…

ในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ของเกจิอาจารย์เกี่ยวกับจิตและอารมณ์ โดยมีการชี้แจงความแตกต่างระหว่างจิตที่เป็นเครื่องคิดและเครื่องรู้ และมุมมองจากพระอรรถกถาจารย์ที่ระบุถึงแนวคิดเกี่ยวกับสันตติปัจจุบันและอั

…่เจตนา ที่เป็นอดีตเท่านั้นเป็นอารมณ์ แต่ขันธ์ทั้งหลายและสิ่งอะไร ๆ ที่เนื่อง ด้วยขันธ์ที่เป็นอดีต จะชื่อว่ามิได้เป็นอารมณ์แห่งปุพเพนิวาสญาณ หามีไม่ ด้วยว่าปุพเพนิวาสญาณนั้นเป็นญาณมีคติเสมอด้วยสัพัญญุต ญาณ…

…ญาณในบริบทของวรรณกรรมเรื่อง 'วิสุทธิมรรค' โดยเฉพาะในเรื่องของเจโตปริยญาณ และยถากัมมูปคญาณซึ่งมีความเชื่อมโยงกับอดีตและการปฏิบัติในศาสนา ทบทวนแนวคิดเกี่ยวกับอารมณ์แตกต่างกันและผลที่เกิดขึ้นจากการระลึกถึงมร…

…น อัชฌัตตารมณ์ ในการที่ระลึกถึงขันธ์ของคนดื่อน ก็เป็นพหิทธารมณ ในกาลที่ระลึกสิ่งที่เนื่องด้วยขันธ์มีชื่อ และโคตรเป็นต้น โดยนัยเช่นว่า "ในอดีตกาล พระผู้มีพระภาควิปัสสีได้มีแล้ว พระมารดาของพระองค์ ทรงนามว่า…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาความหมายของยถากัมมูปคญาณซึ่งเป็นเนื้อหาสำคัญในประเด็นขันธ์ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศล เป็นอารมณ์ของญาณ ๒ ได้แก่ ปุพเพนิวาสญาณที่เกี่ยวข้องกับการระลึกถึงขันธ์ทั้งของตนและของคนอื่น ร

…นอารมณ์ เพราะเจโตปริยญาณนั้นหารู้ขันธ์หรือสิ่งที่ เนื่องด้วยขันธ์อื่นไปไม่ (แต่) สิ่งอะไร ๆ ในอนาคต ชื่อว่ามิได้ เป็นอารมณ์แห่งอนาคตังสญาณหามีไม่ โดยนัยที่กล่าวแล้วในปุพเพ- นิวาสญาณ ในกาลที่รู้ว่า "เรา (ใ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอนาคตังสญาณและเจโตปริยญาณเป็นหลักสำคัญในวิสุทธิมรรค ซึ่งได้อธิบายว่า อนาคตังสญาณมีธรรมชาติเป็นอนาคตารมณ์ รวมถึงการรู้เกี่ยวกับอนาคตและกรรมต่างๆ โดยยกตัวอย่างกรณีต่างๆ เช่น การรู้เกี่ยว

…ู้กรรมภายนอก ตามที่ตั้งใจจะรู้ ?) จะ นับเป็นอัชฌัตตพหิทธารมณ์บ้างก็ได้เท่านั้นเองและ บริเฉทที่ ๑๓ * ชื่ออภิญญานิเทศ ในปกรณ์วิเศษ ชื่อวิสุทธิมรรค อันข้าพเจ้าทำเพื่อประโยชน์แก่ความปราโมทย์แห่งสาธุชน ดังนี้ …

เนื้อหานี้อธิบายความเข้าใจเกี่ยวกับกรรมทั้งภายในและภายนอกตามแนวทางของอัชฌัตตารมณ์และพหิทธารมณ์ในวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะในอารมณ์ ๕ แห่งยถากัมมูปคญาณ ที่บัณฑิตควรทราบและเข้าใจความแตกต่างระหว่างการรู้กรรมขอ

…แหน่งแห่งเศรฐ ฏ วรรค สารีปุตโต แกริ สารีปุตตกุโณ โภ พระสารีปุตระ ป วรรค มหนุต ผล มหนุผล ผลใหญ่ สมาสีชื่อ 6 อย่าง ๑. กัมมารายะ ๒. ทิฏฐิ ๓. ตัณญประะ ๔. ทวาณะ ๕. อัพยิภูวะ ๖. พุทธพิธี ๒. กัมมารายสมาส นามศั…

บทความนี้ศึกษาเกี่ยวกับคำไว้อาณ์นิยมและคติธรรม รวมถึงการอธิบายชื่อสมาสีที่สำคัญ 6 อย่างที่ใช้ในพุทธศาสนา เช่น กัมมารายะ, ทิฏฐิ และตัณญประะ โดยจะเน้นในเรื่องการใช้ชื่อ…

…่งปัญญา ต้องเป็นอนุศาสน์ปุปฺผะสม แต่ผู้ศึกษาพึงสงเกตว่า ศัพท์ที่ต่อกันอยู่สองศัพท์ มีอรรถที่จะเรียก ชื่อแทนกันได้หรือไม่ มีคุณค่าเท่ากันหรือไม่ ถ้าอธิษฐานชื่อแทนกัน ได้ และมีคุณค่าเท่ากัน ก็เป็นอารุณบูรพบ…

…ี้อธิบายเกี่ยวกับบำไว้อานสมาธิ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของคำว่า 'ปัญญา' ในบริบทของสมาธิ ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับแนวคิดต่างๆ ด้วยการเปรียบเทียบกับสมาธิรูปแบบอื่นๆ บทนี้ยังสำรวจคำศัพท์และความหมายที่มีอรรถที่…