ดังนี้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 118 / 308

…ญญาเป็นประธาน อนึ่ง ความข้อนี้บัณฑิตจึงทำให้ กระจ่างด้วยอุปมาทั้งหลาย เริ่มแต่เรื่องน้ำมันทาบาตรไป (ดังนี้) เล่ากันว่าสามเณรทาบาตรด้วยน้ำมันแล้วตั้ง (เก็บ) ไว้ ถึงเวลา ดื่มยาคู พระเถระเรียกเธอให้นำบาตรมา เธ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงสัญญาในอารูปที่ ๔ ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือ เป็นสิ่งที่สามารถมีอยู่ได้ แต่ไม่นับว่าเป็นสัญญาที่ชัดเจนหรือไม่เป็นสัญญา ความเข้าใจนี้ช่วยชี้ให้เห็นถึงธรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น เวทนา จิต ผัสสะ

… วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 259 (จะว่า) ไม่มี ก็มีอยู่ (จะว่า) มี ก็บอกไม่ได้ (คือไม่ชัด) ดังนี้ สมาบัตินี้ถึงซึ่งความละเอียด ด้วยประการฉะนี้ อนึ่ง ความข้อนี้ บัณฑิตจึงทำให้กระจ่าง ด้วยอุปมาด้วย น…

บทความนี้วิเคราะห์ถึงความหมายของน้ำในบริบทของสมาบัติ โดยมีการอุปมาที่ช่วยให้เข้าใจถึงการรับรู้และการสัญญา ความแตกต่างระหว่างการมีและไม่มีน้ำทำให้เห็นถึงความละเอียดของจิตที่เป็นเศษสังขาร ซึ่งสามารถอธิบ

…องทำอากิญจัญญายตนะ นั้นแม้ที่มีโทษอันเห็นอยู่แล้วว่า "สมาบัตินี้ มีข้าศึกคือวิญญาณัญจาย ตนะอยู่ใกล้ ดังนี้ ให้เป็นอารมณ์ เพราะไม่มีอารมณ์อื่น เปรียบ เหมือนอะไร ? เปรียบเหมือน (ประชา) ชนจำต้องอาศัยพระราชาผู้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการทำความเข้าใจเกี่ยวกับอากิญจัญญายตนะและเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยเน้นว่าสิ่งเหล่านี้มีความสำคัญในกระบวนการคิดและการดำรงอยู่ ลักษณะของบุรุษที่เกาะมณฑปถูกใช้เป็นอุทาหรณ์เพื่ออธิบายความไม่

…ดนี้ ภาวนานิเทศแห่งอาหาเรปฏิกูลสัญญา ที่ท่านยกขึ้นแสดง ไว้ถัดอารุปปนิเทศว่า "เอกา สญฺญา - สัญญา ๑ " ดังนี้ มาถึงแล้ว โดยลำดับ บัณฑิตพึงทราบวินิจฉัยในอาหารเรปฏิกูลสัญญานั้น ดังต่อไปนี้ สภาพใดย่อมนำมา เหตุนี้…

บทความนี้เป็นการวิเคราะห์และอธิบายเกี่ยวกับอาหารเรปฏิกูลสัญญา พร้อมพูดถึงประเภทอาหาร ๔ อย่าง ได้แก่ กพฬิงการาหาร, ผัสสาหาร, มโนสัญเจตนาหาร และวิญญาณาหาร รวมถึงความหมายของอาหารแต่ละประเภทและผลกระทบที่เ

…่ ๔ พ.ศ. ๒๔๗๒ หน้า ๒๕๓ ก็พิมพ์ไว้ว่า "ต้องสี ด้วยโคมัย สีด้วยดิน สีด้วยคุณของหอม จึงปราศจากปฏิกูล " ดังนี้ ๓ ถึงกระนั้น ความที่ว่า "มือหายจากความปฏิกูล" นั้นก็ฟังดูไม่สู้จะแยบคาย เพราะที่จริงนั้น "ความปฏิกู…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการสะท้อนถึงความปฏิกูลที่เกิดขึ้นในการกินอาหารและการทำความสะอาดมือ โดยมีการยกตัวอย่างถึงการล้างมือและอาการของความปฏิกูลที่เชื่อมโยงกับความรู้สึกทางจิต การศึกษาความปฏิกูลนี้ช่วยให

…การถือเอาการปฏิกูล เพราะเหตุนั้น กรรมฐานนี้จึงถึงซึ่งความนับ (คือได้ชื่อ) ว่า " อาหาเรปฏิกูลสัญญา " ดังนี้ [อานิสงส์แห่งอาหารเรปฏิกูลสัญญา] ก็แลจิตของภิกษุผู้ประกอบเนืองๆ ซึ่งอาหาเรปฏิกูลสัญญานี้ย่อม ถอย ย่…

ในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ เนื้อหาได้กล่าวถึงประเด็นสำคัญเกี่ยวกับอาหาเรปฏิกูลสัญญา และอานิสงส์ของการฝึกจิตของภิกษุผู้ประกอบกรรมฐานผ่านอาหารที่มีลักษณะปฏิกูล โดยเน้นถึงการหลีกเลี่ยงราคะและการมุ่งมั่

…อน ๒ - หน้าที่ 26 [ภาวนานัย - วิธีภาวนา] [สังเขปนัย] ส่วนวินิจฉัยในภาวนานัยในธาตุกรรมฐานนี้ (พึงทราบดังนี้) สำหรับภิกษุผู้มีปัญญากล้า การกำหนดธาตุโดยพิสดาร (แจก ไปตามอาการ ๔๒ ) ว่า "เกสา ปฐวีธาตุ ผมทั้งหลาย…

บทความนี้นำเสนอแนวทางการภาวนาในธาตุกรรมฐาน โดยมีการแยกประเภทธาตุตามลักษณะเช่น ธาตุดิน น้ำ ไฟ ลม สำหรับภิกษุที่มีปัญญากล้า การปฏิบัติจะชัดเจนมากขึ้น โดยยกตัวอย่างการสวดภาษาบาลีเป็นอุปมาเพื่อเปรียบเทียบ

…อาศัยกระดูก ๑ อาศัยเอ็น ๑ อาศัยเนื้อ ๑ อาศัยหนัง ๑ ห่อหุ้ม (ตั้งอยู่) ได้ชื่อว่า "รูป" เท่านั้นเอง" ดังนี้ ภิกษุพึงแยกโกฏฐาสเหล่านั้นออกด้วยมือคือญาณอันแล่นไปตาม ระหว่างแห่งโกฏฐาสนั้น ๆ กำหนดถือเอาธาตุทั้งห…

บทนี้กล่าวถึงการทำสมาธิและกรรมฐานตามแนวทางของพระพุทธศาสนา โดยเริ่มจากการพิจารณาธาตุในร่างกาย เช่น ธาตุดิน ธาตุน้ำ การแยกโกฏฐาสและการพิจารณาธาตุต่างๆ เพื่อบรรลุความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในธรรมชาติของสรรพสิ

…าจา ซึ่งอาการทั้งหลาย มีอาการหมวดตจปัญจกะเป็นต้น ในอาการ ๓๒ ทั้งโดยอนุโลมและปฏิโลม ส่วนความแปลกกันมีดังนี้เท่านั้น คือ แม้มนสิการอาการทั้งหลายมีผมเป็นต้นโดยสี สัณฐาน ทิศ โอกาส และบริเฉท (ด้วยกัน แต่ว่า) ในก…

เนื้อหาในวิสุทธิมรรคพูดถึงการเจริญกรรมฐานแบบสสัมภารวิภัติ ซึ่งภิกษุต้องทำอุคคหโกศลและมนสิการโกศล โดยเน้นที่กายคตาสติกรรมฐาน นิเทศถึงอาการต่างๆ ของมนสิการส่วนต่างๆ เช่น ผมซึ่งมีการตั้งจิตไว้ในปฏิกูลและ

…่มีความคิด เป็นอัพยากฤต ว่างเปล่า (จากอัตตา) หาสัตว์ (คือวิญญาณ) มิได้ มีอาการเผาไหม้ เป็นเตโชธาตุ" ดังนี้ [วาโยโกฏฐาส] ต่อนั้น จึงกำหนดจับอุทธังคมวาต โดยเป็นลมขึ้นเบื้องบน (ให้ ได้) กำหนดจับอโธคมวาต โดยเป็…

เนื้อหาในหน้าที่ 53 ของวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ กล่าวถึงการอธิบายเกี่ยวกับร่างกายที่มีการเผาไหม้ซึ่งเป็นเตโชธาตุ ไม่มีความคิด รวมถึงการทำงานและการย่อยอาหารโดยใช้ไฟในร่างกายเป็นสาเหตุ บทความนี้ยังพูด

…ตุ กำเริบ ก็ย่อมขาดยับ ดัง (ที่ขาดยับ) ในเพราะงู สัตถมุข ฉะนั้น ภูต (คือธาตุ) ทั้งหลายมีวิการใหญ่ ๆ ดังนี้ เพราะเหตุนั้น จึงได้ชื่อ มหาภูต ๆ นัยที่ ๒ ใช้ในอรรถอาธารณะ แต่นำไปสัมพันธ์เข้ากับ ปฐวีธาตุปปโกเป็น…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างร่างกายและธาตุต่าง ๆ ภายใต้การเปรียบเทียบกับงูที่กัด โดยอธิบายว่า ร่างกายที่ถูกงูกัดจะได้รับผลกระทบที่แตกต่างกันตามธาตุที่เกี่ยวข้อง ผ่านการใช้ตัวอย่างเพื่อแสดงถ

…ี่ ๑๑ ชื่อสมาธินิเทศ ในปกรณ์วิเศษ ชื่อวิสุทธิมรรค อันข้าพเจ้าทำเพื่อประโยชน์แก่ความปราโมชแห่งสาธุชน ดังนี้ [ทบทวนลำดับนิเทศที่ว่ามาแล้ว] ที่ ๑ สีลนิเทศ ที่ ๒ ธุดงคนิเทศ ที่ ๓ กัมมฐานคหณนิเทศ အ ที่ ๔ ๔ ปฐวีก…

บทความนี้นกล่าวถึงอานิสงส์แห่งการเจริญสมาธิ 5 ประการ รวมถึงทิฏฐธรรมสุขวิหาร การเจริญสมาธิช่วยชำระมลทินและกิเลสได้ การศึกษาวิสุทธิมรรคเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาปัญญา และได้เรียงลำดับนิเทศเกี่ยวกับสม

…ารมณ์) เป็น อย่างไร ?" [เข้าตามลำดับกสิณ] วิสัชนาว่า ภิกษุในพระศาสนานี้เข้า (ฌาน) ในกสิณ ๔ ตาม ลำดับดังนี้ คือ เข้าฌานในปฐวีกสิณ ต่อนั้น (เข้า) ในอาโปกสิณ.... เป็นต้น ตั้ง ๑๐๐ ครั้ง ครั้ง ก็ดี นี้ ชื่อว่า ก…

บทที่กล่าวถึงการเข้าสู่ฌานในกสิณแบบต่างๆ ทั้งตามลำดับและย้อนลำดับ นักปฏิบัติธรรมสามารถเข้าใจการเข้าสู่ฌานในกสิณ ๔ จากปฐวีกสิณจนถึงโอทาตกสิณ รวมถึงการฝึกปฏิบัติในการเข้าสู่ฌานในลำดับต่างๆ เพื่อการเจริญ

…งวิธีนั้น จึงตรัสว่า "โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต - ภิกษุนั้น ครั้นเมื่อจิตตั้ จิตตั้งมั่นอย่างนี้แล้ว " ดังนี้ เป็นอาทิ [วินิจฉันคำ โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต เป็นต้น] (ต่อไป) นี้ เป็นคำวินิจฉัยในวิธีนั้น ตามแนวนัย…

เนื้อหาในบทนี้มีการวิเคราะห์วิธีการทำโยคะเพื่อบรรลุจตุตถฌาน โดยเริ่มจากการตั้งมั่นของจิตในขั้นตอนต่างๆ โดยอ้างถึงบทพระบาลี เช่น "โส เอว์ สมาหิเต จิตฺเต" และวินิจฉัยความหมายของคำต่างๆ เพื่อทำความเข้าใจ

…เราไม่เห็นธรรมอื่นสักอย่างหนึ่ง ซึ่งได้ อบรมทำให้มากแล้ว เป็นของอ่อนควรแก่การ เหมือนอย่างจิตนี้เลย" ดังนี้ เพราะความที่จิตนั้นตั้งอยู่ในอาการทั้งหลาย มีความเป็นสิ่ง บริสุทธิ์เป็นต้นนั้น จึงชื่อว่า ตั้งอยู่ …

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของจิตที่อ่อนและการอบรมที่ดี ซึ่งทำให้จิตปราศจากอุปกิเลสและมีความไม่หวั่นไหว โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อจิตได้รับการอบรมดีแล้ว จะเป็นจิตที่มีความเข้มแข็ง และสามารถทำงานได้อย่าง

…เมื่อบุคคลปรารถนา (วัตถุ) กามอยู่ หากว่าสิ่งที่ปรารถนานั้น สำเร็จแก่เขา (คือเขาได้ดังปรารถนา) ไซร้" ดังนี้ นัยเดียวกัน บาลี สูตรทั้งสองนี้อยู่ในมัชฌิมนิกาย ด. ๒. ท่านแก้เช่นนี้ หมายความว่า อาเนญชปุปตฺต เป็น…

การศึกษาความหมายของอิทธิในบริบทของจิตอ่อนและการตั้งอยู่ นำเสนอว่าจิตที่เต็มเปี่ยมด้วยการฝึกฝนสามารถนำไปสู่ความเป็นอิทธิ โดยการทำให้เกิดความไม่หวั่นไหวและความประณีตในภาวนา ทั้งนี้ได้มีการอ้างถึงบาลีสูต

…ของนกทั้งปวง ของเทวดาทั้งปวง ของมนุษย์ลางพวก ของวินิปาติกะลางเหล่า นี้เป็นฤทธิ์เกิดด้วยวิบาก- กรรม" ดังนี้ แท้จริง ในสัตว์เหล่านั้น ความไปทางอากาศได้โดย เว้นฌานหรือวิปัสสนาทีเดียว" แห่งนกทั้งปวง เป็น กมฺมวิ…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ฤทธิ์ทางอากาศของสัตว์ โดยเฉพาะนก เทวดา และมนุษย์ที่เกิดจากกรรมดี รวมถึงวิบากกรรมที่ส่งผลกระทบต่อฤทธิ์เหล่านี้ นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึงฤทธิ์ของบุคคลที่มีบุญ เช่นพระเจ้าจักรพร

… ปุญฺญวโตอิทธิ ฤทธิของ เมณฑกคฤหบดีก็เป็น ปุญฺญวโตอิทธิ ฤทธิของผู้มีบุญทั้งห้า ก็เป็น ปุญฺญวโตอิทธิ" ดังนี้ ว่าโดยสังเขป คุณวิเศษที่สัมฤทธิ์ขึ้นในเมื่อ บุญสมภารถึงความสุกงอมแล้ว ชื่อว่า ปุญฺญวโตอิทธิ ก็แล บร…

ในบันทึกนี้ได้ทบทวนกลุ่มบุคคลที่มีบุญซึ่งได้รับ ปุญฺญวโตอิทธิ เป็นพิเศษ พูดถึงฤทธิ์ต่างๆ ของพระเจ้าจักรพรรดิและคฤหบดีกแต่ละคน โดยชี้แจงถึงความสำเร็จของโชติก, ชฎิล, โฆสก และเมณฑกคฤหบดีก และรายละเอียดเก

…ิได้ต่าง ๆ เพื่อความได้รับอานิสงส์ต่าง ๆ แห่งฤทธิ์ เพื่อ ความเชี่ยวแห่งฤทธิ์ เพื่อความกล้าแห่งฤทธิ" ดังนี้ ก็เพราะเหตุที่พระโยคีเข้าสู่สุขสัญญา (ความกำหนดหมายอันไป ด้วยกันกับความสุขในฌาน) และลหุสัญญา (ความก…

พระธรรมเสนาบดีได้กล่าวถึงภูมิ ๔ แห่งฤทธิ์ซึ่งรวมถึงปฐมฌานที่เป็นวิเวกชภูมิ, ทุติยฌานที่เป็นปีติสุขภูมิ, ตติยฌานที่เป็นอุเบกขาสุขภูมิ และจตุตถฌานที่เป็นอทุกขมสุขภูมิ โดยแต่ละภูมิมีความเกี่ยวข้องกับการเ

…วีมังสาสมาธิและปธานสังขาร นี้บาท ๔ แห่งฤทธิ์ ย่อมเป็นไป เพื่อความได้ฤทธิ ฯลฯ เพื่อความกล้าแห่งฤทธิ" ดังนี้ ก็แลในนิเทศแห่งอิทธิบาทนี้ สมาธิที่มีฉันทะเป็นต้นเหตุ หรือยิ่ง "ด้วยฉันทะ ชื่อว่าฉันทสมาธิ คำนี้เป็…

บทนี้พูดถึงอิทธิบาทในพระธรรมวินัย โดยเฉพาะการเจริญอิทธิบาทสี่ประการ ได้แก่ ฉันทสมาธิ วิริยสมาธิ จิตตสมาธิ และวีมังสาสมาธิ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุธรรม นอกจากนี้ยังกล่าวถึงปธานสังขารที่เป็นตัวช่วยในก