ดังนี้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 117 / 308

…่นั่น (จน) ปรินิพพานไปในที่นั้นเองแล ภิกษุผู้มีเมตตา เป็นวิหารธรรม ย่อมเป็นที่รักของอมนุษย์ทั้งหลาย ดังนี้ ๑. มหาฎีกาว่า รุกขเทวดามักได้ชื่อตามต้นไม้ที่อาศัย เทวดาผู้นี้อยู่ที่ต้นมณิละ จึงได้ชื่อเช่นนั้น ๒.…

ในเนื้อหานี้ท่านพระเถระเดินทางไปที่จิตตลบรรพตและพบกับเทวดาที่ชี้ทางให้ ท่านพักอยู่ที่นั่น ๔ เดือน ก่อนจะเกิดความคิดที่จะไปต่อ เทวดามนิลิยานั่งร้องไห้เพราะกลัวว่าหากท่านออกไปจะเกิดความขัดแย้งกันในหมู่พ

…า แผ่ไปยังสัตว์ทั้งปวง เหมือนอย่างที่เห็นบุคคลผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นคนยาก แค้นเข็ญใจ แล้วจึงสงสารฉะนั้น" ดังนี้ (เพราะฉะนั้น) ก่อนอื่น หมด พระโยคาวจร ได้พบใครสักคนที่น่าสงสาร (คือ) มีรูปร่างน่า เกลียด ถึงซึ่งควา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการตั้งอยู่ในฐานะแห่งกรุณา และการเห็นอกเห็นใจต่อผู้อื่น ความสำคัญของการแผ่กรุณาไปยังสัตว์มีความทุกข์ และการเข้าใจปัญหาของผู้อื่น โดยการเปรียบเทียบกับบุคคลที่มีชีวิตลำบาก การแผ่กรุณาไ

…ผู้นี้ แม้ไม่มีความเสื่อม เหล่านั้น แต่ก็เป็นผู้ชื่อว่ามีทุกข์อยู่นั่นเอง เพราะยังไม่ล่วงวัฏฏทุกข์" ดังนี้แล้ว จึงทำสีมสัมเภท (รวมแดน) ในชนทั้ง 4 คือ ในตนเอง ในบุคคลที่รัก ในบุคคลกลาง ๆ ในบุคคลที่เป็นศัตรู …

ในเนื้อหานี้ พระโยคาวจรแนะนำให้ระงับความขึ้งเคียดในบุคคลที่เป็นศัตรูด้วยแนวทางของการแผ่กรุณา นอกจากนี้ยังเน้นถึงการที่จะเจริญกรุณาในทุกกรณีที่บุคคลประสบความเสื่อม และการทำสีมสัมเภทในชนทั้ง 4 เพื่อให้ค

…หลายทั้งปวง เหมือน อย่างเห็นบุคคลผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นที่รักที่เจริญใจแล้ว พึงเป็นผู้บันเทิงใจ ฉะนั้น"" ดังนี้ ถ้าแม้สหายนักเลง หรือบุคคลที่รักของเธอนั้น เป็นผู้ได้รับความ สุขมาแล้วในอดีต แต่เดี๋ยวนี้เป็นทุคตะเ…

ในบทนี้กล่าวถึงการฝึกมุทิตา โดยให้มองเห็นบุคคลที่รักหรือศัตรูในแง่บวกเพื่อสร้างความบันเทิงใจ การระลึกถึงความสุขในอดีตและอนาคตของผู้อื่น จะช่วยทำให้เกิดมุทิตา การเจริญฌานนั้นจะทำให้สามารถพัฒนาจิตใจไปใน

…งปวง เหมือนอย่างได้เห็นบุคคลผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นที่พอใจก็มิใช่ ไม่พอใจก็มิใช่ แล้วจึงวางเฉยอยู่ฉะนั้น" ดังนี้ เพราะเหตุนั้น พระโยคาวจรครั้นยังอุเบกขาให้เกิดขึ้นได้ ในบุคคล กลาง ๆ โดยนัยที่กล่าวแล้ว ทีนี้จึงยัง…

เนื้อหาในบทความนี้พูดถึงการเจริญอุเบกขาในพระโยคาวจร โดยกล่าวถึงการเสริมสร้างจิตใจให้มีความเป็นกลางต่อบุคคลทั้งสามประเภท ได้แก่ ผู้ที่รัก ตัวเอง และผู้ที่เป็นศัตรู นอกจากนี้ยังได้อธิบายถึงจตุตถฌานและคว

…ปแล้วก็ดี โสมนัสเกิดขึ้น โสมนัสใดมีรูปอย่างนี้ โสมนัสนั้น เรียกว่าเคหสิตโสมนัส (ความดีใจอิงกามคุณ)" ดังนี้ เป็นต้น เป็นข้าศึกใกล้ของมุทิตาพรหมวิหาร เพราะมุทิตากับเคหสิต- โสมนัสมีส่วนเสมอกัน โดยมองดูแต่สมบัต…

ในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์ความหมายของกรุณาและมุทิตาในอุดมคติของพระพุทธศาสนา โดยระบุว่า สิ่งที่จะเป็นข้าศึกต่อการเจริญกรุณาคือวิเหสา และเคหสิตโสมนัสนั้นมีอิทธิพลต่อมุทิตาในทางบวก โดยสอนให้ละอองอารมณ์อ

…ึงเจริญสมาธินี้ อันประกอบไปด้วยความสำราญ (คือสุข) บ้าง พึงเจริญสมาธินี้ อันประกอบไปด้วยอุเบกขาบ้าง" ดังนี้ เพราะเหตุ นั้นอัปปมัญญาทั้ง 4 ก็เป็นจตุกฌานิกา (เป็นไปในฌานทั้ง ๔ ใน จตุกนัย) หรือเป็นปัญจกฌานิกา (…

ในบทนี้กล่าวถึงการเจริญสมาธิจากหลักการของอัปปมัญญาทั้ง 4 ซึ่งรวมถึงการมีวิตกและวิจาร และการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับสุขและอุเบกขา นอกจากนี้ยังมีการติชมการพูดที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับสมาธิและการเข้าใจพระพุท

…ีวิญญาณัญจายตนวิโมกข์ เป็นอย่างยิ่ง กล่าวอุเบกขาเจโตวิมุติว่า มีอากิญจัญญายตนวิโมกข์ เป็นอย่างยิ่ง" ดังนี้ ถามว่า ก็เพราะเหตุไฉน อัปปมัญญาเหล่านั่น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่าอย่างนั้น แก้ว่า เพราะอัปปมัญญ…

บทนี้กล่าวถึงเนื้อความที่ว่าด้วยความเป็นสุภปรมาและวิโมกข์ในพระพุทธศาสนา โดยใช้บริบทจากหลิททวสนสูตร กล่าวถึงการที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงเมตตาและการพิจารณาอัปปมัญญาในสัญญาของพระโยคาวจร การนำจิตเข้าสู

…ทุกถ้วนหน้าไม่แบ่งแยก) (๒) ไม่ทรงยังปฏิญญา ที่ทำไว้ว่า 'ฉันจักให้สิ่งนี้แก่ท่าน จักทำสิ่งนี้แก่ท่าน ดังนี้ ให้คลาดไป (๔) ทรงเป็นผู้มีความตั้งใจมั่นไม่หวั่นไหว เพื่อประโยชน์สุขของ

เนื้อหานี้กล่าวถึงคุณความดีและการบำเพ็ญบารมีของพระมหาสัตว์ที่มีจิตใจเมตตาต่อสัตว์ทั้งหลาย โดยการให้ทาน การรักษาศีล การประพฤติตนซึ่งเป็นเครื่องมือในการสร้างความสุขและความมั่นคงให้กับสัตว์ทั้งหลาย ทั้งย

…เป็นบุพการี ในสัตว์เหล่านั้น ด้วยพระเมตตาอันไม่หวั่นไหว (๑๐) แต่ไม่ตรง หวัดการตอบแทน ด้วยพระอุเบกขา ดังนี้ ตลอดจนทรงทำกัลยาณธรรม ทุกอย่าง อันต่างโดยพลญาณ ๑๐ เวสารัชญาณ ๔ อสาธารณญาณ ๖ พุทธธรรม ๑๔ ให้บริบูรณ์…

ในส่วนนี้ของวิสุทธิมรรค กล่าวถึงสัตว์ทุกชนิดที่เป็นบุพการีด้วยพระเมตตาที่ไม่หวั่นไหวและการทำกัลยาณธรรมที่เกี่ยวข้องกับปัญญาและบุญกุศลอย่างต่อเนื่อง บทนี้ยังเน้นถึงการทำสมาธิเพื่อให้เกิดการพัฒนาจิตใจแล

…าสที่กสิณรูปนั้นแผ่ไปถึงว่า 'อากาโส อากาโส" - อากาศ อากาศ" หรือว่า 'อนนฺโต อากาโส- อากาศเป็นอนันตะ" ดังนี้ไป ย่อมเพิกกสิณได้” ก็แลเมื่อเพิก หา ใช่ม้วนเอาเหมือนม้วนเสื่อลำแพนไม่ หาใช่ยกเอาเหมือนยกขนมจา กะทะไ…

บทที่กล่าวถึงการทำใจเกี่ยวกับกสิณรูปและการเพิกกสิณ โดยผู้ปฏิบัติจะต้องไม่คิดถึงหรือพิจารณาถึงกสิณนั้น แต่สำนึกถึงอากาศแทน เพื่อให้เกิดความสงบใจ บทนี้ยังได้อธิบายความหมายของคำว่า 'กสิญคุฆาฏิมากาล' ว่าเ

…แห่งอารมณ์นั้น เหตุนั้น อารมณ์นั้นจึงชื่อ รูปสัญญะ (มีรูปเป็นสัญญา) อธิบายว่า ฌานนั้นมีรูปเป็นชื่อ" ดังนี้ พึงทราบว่า เป็นคำเรียกอารมณ์ของรูปาวจรณานนั้น อันต่างโดยกสิณ (๕) มี ปฐวีกสิณ เป็นอาทิ [แก้สมติกุกมา…

เนื้อหาเกี่ยวกับรูปสัญญาและอารมณ์ที่มีความสัมพันธ์กับฌาน และอธิบายถึงการก้าวล่วงสัญญาที่ไม่มีแก่ผู้ที่ยังไม่หายรักในอารมณ์ โดยรายละเอียดคลุมถึงการเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ ซึ่งสำคัญต่อการปฏิบัติในทางพุทธ

…เลยไปอย่างดี แล้วซึ่งรูปสัญญาเหล่านี้ เพราะเหตุนั้น จึงว่า "เพราะก้าวล่วงรูป สัญญาโดยประการทั้งปวง” ดังนี้ แต่เพราะ (อรูปาวจร) สมาบัติเหล่านั้น พระโยคาวจรจะพึง บรรลุได้ด้วยการก้าวล่วงอารมณ์ (ตามลำดับ) ไม่เห…

บทความนี้กล่าวถึงการก้าวล่วงรูปสัญญาในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในบริบทของการปฏิบัติสมาธิและการพัฒนาจิต โดยที่ก้าวล่วงรูปสัญญาได้ช่วยให้พระโยคาวจรบรรลุอารมณ์ที่สูงกว่า การศึกษาเรื่องปฏิฆสัญญาเปิดสู่การเข้า

สัญญา"" ดังนี้ ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 239 เพราะตกไป คือ เพราะละไป เพราะไม่เกิดขึ้น อธิบายว…

ในหน้าที่ 239 ของวิสุทธิมรรค ภาค ๒ ตอน ๑ มีการพูดถึงความหมายของสัญญาและทำให้เข้าใจว่าบุคคลผู้บรรลุฌานจะไม่มีสัญญาเหล่านั้น ซึ่งบางครั้งสามารถกล่าวถึงเพื่อสรรเสริญให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าใจถึงคุณค่าในฌานนั

…ไปด้วยมโนธาตุ หรือพร้อมไปด้วยมโนวิญญาณ ธาตุ แต่ไม่ได้เข้าสมาบัติ สัญญาเหล่านี้เรียกว่า นานัตตสัญญา" ดังนี้ สัญญาอันประสงค์เอาในที่นี้ จึงเป็นสัญญาที่สังเคราะห์อยู่ด้วย มโนธาตุ หรือมโนวิญญาณธาตุ แห่งพระโยคาว…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงการเข้าใจธรรมชาติของอรูปฌานที่มีอาเนญชาและสันตวิโมกข์ โดยลักษณะของปฏิฆสัญญาที่ผ่านมา กล่าวถึงประสบการณ์ของอาฬารดาบสที่ไม่ได้ยินเสียงแม้มีเกวียนจำนวนมาก ผ่านความปรองดองในการพิจารณาสัญ

…ดำรงจิตไว้มั่นในอากาศนั้น แผ่ไปหาที่สุดมิได้ เหตุนั้น จึงเรียกว่า 'อนนฺโต อากาโส - อากาศเป็นอนันตะ" ดังนี้ [แก้ อากาสานญจายตน์...] ส่วนในปาฐะว่า "อากาสาญจายตน์ อุปสมฺปชฺช วิหรติ * มหาฎีกาว่า สภาวธรรม กำหนดไ…

บทความนี้นำเสนอข้อมูลจากวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ โดยมีการวิเคราะห์ความหมายของปาฐะซึ่งกล่าวถึงรูปสญฺญาน์และคำสอนเกี่ยวกับอากาศที่เป็นอนันตะ โดยชี้ให้เห็นถึงการละทิ้งอารมณ์ต่าง ๆ และแนวคิดในธรรมะว่าด้

…(คำว่า) เทวายตนะ (คีเทวสถาน) ของเทวดาทั้งหลาย เพราะอากาสานัญจะนั้นเป็นอารมณ์แห่งอารูปฌานที่ ๑ ด้วย" ดังนี้ ตามนัยแรก อีกนัยหนึ่ง อารมณ์ชื่อว่าอากาสานัญจายตนะ เพราะ อรรถวิเคราะห์ว่า "อากาสานัญจะด้วย อากาสานั…

ในหน้าที่ 245 ของวิสุทธิมรรคแปล ได้มีการวิเคราะห์คำว่า 'อากาสานัญจายตนะ' ซึ่งมีความหมายทั้งในแง่ของอารมณ์และอดีตการก้าวล่วง การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างฌานและอารมณ์ อากาสานัญจายต

…ังขาราวเสสสมาบัติ (สมาบัติมีเพียงเศษสังขารเป็นอารมณ์ ?) เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่า "เนวสัญญีนาสัญญี" ดังนี้ ในคำเหล่านั้น คำว่า "ทำในใจโดยว่าเป็นธรรมละเอียด" นั้น คือ ทำในใจซึ่งอากิญ จัญญายตนะนั้นว่าเป็นสมาบ…

เนื้อหาในหน้าที่ 254 นี้ อธิบายถึงแนวคิดและความหมายของอากิญจัญญายตนะและเนวสัญญานาสัญญายตนะ โดยอ้างถึงการปฏิบัติของพระโยคาวจรในวิภังค์ซึ่งมีการทำใจในอากิญจัญญายตนะอย่างละเอียด โดยเฉพาะในความเข้าใจว่าเป

…ทัยในความฉลาดของพวกเขาด้วยรับสั่งว่า "เออแน่ะ เจ้าพวก ารย์นี่ฉลาดนะ คูรี ทำการฝีมือถึงเช่นนี้ก็ได้" ดังนี้ แต่จะทรงดำริ ว่า "เออ เราละสมบัติไปเป็นช่างฝีมือเช่นนั้นเถิดน่ะ" อย่างนี้ หามี แก่พระองค์ไม่ เพราะเ…

เนื้อหานี้สนทนาเกี่ยวกับความคิดและการตั้งอยู่ในสมาบัติในทางธรรมซึ่งมีระดับความละเอียดและอธิบายการเปรียบเทียบกับพระราชาที่ไม่เห็นคุณค่าของการเป็นช่างฝีมือ อธิบายถึงความสำคัญของความคิดที่แยกจากการบรรลุถ

…เนวสัญญานาสัญญายตนะ (ภพ) ผู้มีเนวสัญญานาสัญญายตนะ (ฌาน) เป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขใน ทิฏฐธรรมก็ได้" ดังนี้ ในบุคคล ๓ นั้น ธรรมคือจิตและเจตสิกของ บุคคลผู้เข้า (เนวสัญญานาสัญญายตนะ) ท่านประสงค์เอาในที่นี้ [คว…

ข้อความนี้เป็นการอธิบายความหมายของคำว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ซึ่งเกี่ยวข้องกับฌานและถูกอธิบายโดยการอ้างถึงทั้งจิตและเจตสิกของผู้ที่เข้าถึงฌานนี้ ความละเอียดและความเข้าใจในธรรมที่เกิดขึ้นทำให้เนวสัญญานา