ตา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 342 / 726

… ทำบริกรรมอยู่ รูปา วจรปัญจมฌานที่เป็นไปอยู่ด้วยสามารถแห่งอภิญญา ย่อมสำเร็จได้ใน อารมณ์มีรูปเป็นต้น ตามสมควร ฯ และที่ชื่อว่าอภิญญา มี ๕ อย่าง คือ อิทธิวิธี ๑ ทิพพโสตะ ๑ ปรจิตตวิชา ๑ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ…

…หบาลี โดยเน้นการพิจารณาอารมณ์ที่เกี่ยวข้องกับสมถกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐาน รวมถึงการสงเคราะห์วิสุทธิ์ตามลักษณะต่าง ๆ และอนุปัสสนาที่ต้องเข้าใจ ทั้งนี้ อภิญญามี 5 อย่างที่สำคัญ สำหรับผู้ศึกษาควรเข้าใจในลั…

…ิเลสที่ละได้แล้วและ กิเลสที่ยังเหลือ พิจารณาก็มี ไม่พิจารณา ก็มี ฯ มรรคทั้ง ๔ ที่พระอริยาบุคคลเจริญ ตามลำดับแห่งวิสุทธิ ๖ อย่างนี้ ท่านเรียก ชื่อว่าญาณทัสสนาวิสุทธิ ฯ [ประเภทแห่งวิโมกข์] อนัตตนุปัสสนา (…

…้ง ๔ และญาณทัสสนาวิสุทธิเป็นแนวทางสำคัญ ทั้งนี้จะกล่าวถึงประเภทแห่งวิโมกข์อย่างอนัตตนุปัสสนา และสุญญตานุปัสสนาเพื่อทำความเข้าใจทางพ้นจากกิเลส อีกทั้งความไม่เที่ยงของสิ่งต่างๆ ไม่ควรพลาดในการค้นคว้าเพื่อ…

… ฯ [ประเภทสมาบัติ] ก็บรรดาสมาบัติเหล่านี้ ผลสมาบัติย่อมทั่วไปแม้แก่พระอริยบุคคล ทั้งสิ้น ด้วยอำนาจผลตามที่เป็นของตน ๆฯ แต่การเข้านิโรธสมาบัติ ย่อมมีได้แก่พระอนาคามี หรือพระอรหันต์เท่านั้น ๆ ในการเข้านิโ…

เนื้อหานี้พูดถึงความแตกต่างของบุคคลในพระพุทธศาสนา โดยกล่าวถึงพระอนาคามีและพระอรหันต์ที่ละกิเลสได้เด็ดขาด ไม่มีเหลือ นอกจากนั้นยังอภิปรายถึงสมาบัติ ผลของสมาบัติ และการเข้าถึงนิโรธสมาบัติ ซึ่งเป็นขั้นพื

…ั้งหลายได้ และที่เรียกว่า วิปัสสนา ด้วยอรรถว่า เห็นสังขาร โดยอาการต่างชนิด มีอาการไม่เที่ยง เป็นต้น ตามลำดับ คือโดยลำดับแห่งสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนาฯ ที่ชื่อว่าราคาจริต โดยวิเคราะห์ว่า จริต ได้แก่ความปร…

เนื้อหาเกี่ยวกับการแสดงและคำอธิบายกรรมฐานและวิธีการปฏิบัติในการภาวนา โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเข้าใจลักษณะต่างๆ ของจริตและการวิเคราะห์ทางธรรม ที่เป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาภาวนา ทั้งสมถะและวิปัสสนา และยังไ

…วิเศษในอารมณ์) 1 ฌานธรรมที่เป็นมหัคคตะและอนุตตระ แม้ทั้งหมด พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสเรียกว่า อัปปนา ตามอำนาจ ที่มีวิตานั้นเป็นประธานฯ นิมิตแห่งปริกรรม เพราะเป็นอารมณ์

…รภาวนาในแต่ละระดับ โดยชี้ให้เห็นถึงกรรมเตรียมการและอุปจารภาวนา วิตกอัปปนาที่สำคัญในชีวิตและการฝึกจิตตามหลักพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ยังอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างจริตและภาวนาซึ่งเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้งเพ…

…ี่ ๔ ย่อมถึงอัปปนาได้ แม้ในสภาวธรรม ด้วยอำนาจแห่งภาวนาพิเศษ ฯ จริงอยู่ โลกุตตรสมาธิย่อมถึงอัปปนาได้ ตามกำลังลำดับแห่งการเจริญวิสุทธิ์ ฯ อารุปปสมาธิถึงอัปปนาได้ ตามอำนาจภาวนาก้าวล่วงอารมณ์ ฯ จริงอยู่ จตุ…

บทความนี้เสนอแนวทางการเจริญกรรมฐานโดยมีกสิณเป็นต้น และวิเคราะห์ความสำคัญของการมีสมาธิและอัปปนาในการละกิเลส บรรยายถึงกรรมฐานที่มีลักษณะเฉพาะ เช่น อสุภกรรมฐาน และถึงวิธีการฝึกอบรมจิตเพื่อให้ถึงอัปปนาในร

…ี่ลมหายใจเข้าออก และโกฏฐาสะ (กายคตรสติ) เป็นต้น นั่นกำหนดนิมิตในอารมณ์นั้น นั้น ๆ มีปฐวีกสิณเป็นต้น ตามลำดับแห่ง ภาวนานั้น ๆ โดยนัยเป็นต้นว่า ดิน ๆ ๆ วิธีที่จะพึงปฏิบัติพอเป็น สังเขปในที่นี้ เท่านี้ ฯ ส…

ในเนื้อหานี้อธิบายถึงวิธีการภาวนาที่ต้องประกอบไปด้วยองค์ประกอบที่จำเป็น ทั้งการตัดปลิโพธ การปลงผล การทำดวงกสิณ และการตั้งจิตให้มั่นอยู่ที่ลมหายใจ รวมถึงการกำหนดนิมิตในอารมณ์ โดยมีการกล่าวถึงความต่างขอ

…ปใน ๓ ภูมินั้น ๆ เหมือนสัตว์มีปลาเป็นต้น ต้องการพ้นจากเครื่องดักข่ายเป็นต้นฉะนั้น ชื่อว่ามุญจิตุกัมยตาญาณ ญาณที่เป็นไปด้วยอำนาจการพิจารณาบ่อย ๆ ในขันธ์ แม้ที่มีโทษ อันตนเห็นแล้ว เพื่อยังอุบายแห่งการพ้นใ…

…ป็นกระบวนการพิจารณาและเห็นอาการของขันธ์ที่มีโทษ รวมถึงการพ้นจากทุกข์และการบรรลุธรรมในมรรคที่สูงขึ้น ตามแนวพระพุทธศาสนา หวังให้ผู้อ่านเข้าใจถึงความสำคัญของการฝึกฝนในญาณเพื่อการพ้นทุกข์และการรู้แจ้งเห็นจร…

…ุฏฐานคามินี ก็เพราะดำเนินไปถึงมรรค બૃ กล่าวคือทางออก เพราะออกไปจากอบายเป็นต้น และจากนิมิตคือ สังขาร ตามควรอย่างไร ฯ บทว่า อภิสมโภนฺติ คือ ลุถึง ฯ บทว่า ปริชานนฺโต คือ กำหนดรู้ว่า ทุกข์นี้เท่านี้ ไม่หย่อ…

เนื้อหานี้อธิบายความสำคัญของญาณทัสสนะที่เกี่ยวข้องกับการรู้ไตรลักษณ์และการเห็นโดยประจักษ์ รวมทั้งการเข้าใจในลักษณะต่างๆ ของวิปัสสนาและการวางเฉยในสังขาร การวิเคราะห์ปรัชญานี้สามารถช่วยให้ผู้ศึกษาเข้าถึ

…็นอาทิ และเพราะพระบาลีที่มา เป็นต้นว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเห็นทุกข์ ฯ หลายบทว่า เทว ตีณิ ผลจิตตานี ปวตฺติวา ความว่า ผลจิต ๒" หรือ ๓ ดวง เป็นไปแล้วในสันดานแม้ที่มีกิเลสถูกตัดขาดแล้ว ตาม สมควรแก่ควา…

…สังคหบาลี โดยพูดถึงความสำคัญของมรรคและผลที่นำไปสู่การหลุดพ้น รวมถึงการวิเคราะห์ว่าผลจิตมีการเกิดขึ้นตามสภาวะธรรมชาติ พร้อมทั้งให้ความเข้าใจเกี่ยวกับอานิสงส์ที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม นอกจากนี้ยังมีการฝึกฝ…

…ก็พิจารณา บางท่านก็ไม่พิจารณาฯ อธิบายว่า ในการพิจารณากิเลส ที่ละได้แล้วและที่ยังเหลือนั้น เป็นเรื่องตามแต่ท่านประสงค์ ฯ จริงอย่างนั้น เจ้าศากยะมหานาม ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงกิเลสที่ยังละไม่ได้ว่า ธ…

การพิจารณานิพพานนั้นต้องพิจารณากิเลสที่ละได้แล้วและที่ยังเหลือ พระเสขะบางท่านพิจารณา แต่พระอรหันต์ไม่มีการพิจารณากิเลสที่ยังเหลือ โดยปัจจเวกขณญาณมี ๑๕ สำหรับพระเสขะและ ๔ สำหรับพระอรหันต์ กล่าวถึงความบ

…ธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 435 [อธิบายอนุปัสสนา ๓] -и บทว่า ตตฺถ คือ (อนัตตานุปัสสนาที่กล่าวไว้) ในอุเทศนั้น ฯ อนุปัสสนาที่เป็นไปว่า มิใช่อัตตา (ตัวตน) นั่นแล ปล่อยวางความ ยึดม…

เนื้อหาเกี่ยวกับอนุปัสสนา ๓ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยระบุถึงการหลุดพ้นจากอัตตาและความทุกข์ ซึ่งรวมถึงการปล่อยวางในสังขารที่เป็นไปไม่ได้ และการเห็นจริงต่อความไม่เที่ยงและทุกข์ โดย…

…ั้น ถ้าวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี เห็นแจ้งโดยมิใช่ตน ฯ มรรค ก็เป็นวิโมกข์ชื่อว่าสุญญตะ เพราะได้ชื่อตามอำนาจธรรมเป็นเหตุมาฯ บทว่า วิปสฺสนาความนวเสน คือ ตามอำนาจธรรมเป็นเหตุมา กล่าวคือวิปัสสนา ฯ วิปัสสนา…

เนื้อหานี้กล่าวถึงวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี ซึ่งเป็นเครื่องมือในการเข้าถึงมรรคและผล โดยมีการอธิบายถึงอำนาจธรรมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงความหมายของมรรคที่ไม่ประกอบด้วยความเป็นทวาร และความสัมพันธ์ระหว่างวิ

…ุโภ อตฺเถ ทิฏเฐ ธมฺเม จ โย อตฺโถ อตฺถาภิสมยา ธีโร สค์ อุจจากุลีนต์ อุฬารา อปราปรา ปุญญกิริยาสุ ปณฺฑิตา อธิคณฺหาติ ปณฺฑิโต โย จตฺโถ สมปรายิโก ปณฺฑิโตติ ปรุจจตีติ ។ บัดนี้ จะรับพระราชทานถวายวิสัชนาในมงคลว…

…งนั้น นอกจากนี้ ยังรวมถึงการถวายบิณฑบาตและไทยธรรมให้กับพระสงฆ์ เพื่อให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองในสังคมตามพระบรมวินัยและคำสอนของพระพุทธเจ้า.

…ดีเจ้าหน้าที่ตั้งข้อบังคับ สำหรับปกครอง มณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ นี้ส่วนการปกครอง ๒ หมวดนี้เรียกให้ต้องตามโวหารเก่าว่า นิรัคคลัง สังคหวัตถุ กิจการเป็นเหตุไม่ต้องลงลิ่มลงกลอนที่ประตูบ้านประตูเมือง, อีกประหน…

…กันกาฬโรค พร้อมทั้งวางแผนสุขาภิบาล เช่น การตั้งข้อบังคับตรวจเรือนจำเพื่อให้นักโทษได้อยู่ในสภาพผาสุก ตามวิสัยจะพึงมีได้ สิ่งเหล่านี้แสดงถึงการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชาติและพรั่งพร้อมด้วยศุภสิริสวัสดิ์อุดมมง…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) มาตาเปติภร์ ชนต์ สณห์ สขิลสมุภาส มจฺเฉรวินเย ยุตต์ ติ เว เทวา ตาวสา กุเล เชฏฐาปจายน เปสุเฌยฺยปุปหายินํ ส…

บทความนี้กล่าวถึงพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส และหลักการปฏิบัติของวุฑฒบุคคลในไทยว่าเป็นการแสดงถึงการเคารพนบนอบพระคุณ โดยการรวมกลุ่มกันในคำสอนที่ส่งเสริมความรักและการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข การที่ท

…มเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ขวนขวายชักชวนให้ประกอบกิจปราศจากโทษ เพื่อได้ประสบสุขประโยชน์ตามสมควรแก่กาลสมัย อันจะพึงมีอีกส่วนหนึ่งต่างหาก เมื่อทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทานบริจาคได้พระราชทานโอกาสแก่…

บทความนี้เน้นถึงพระราชดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการชักชวนประชาชนให้ประกอบกิจกรรมดี ๆ ยกตัวอย่างกิจกรรมบำเพ็ญทานและการสร้างคุณประโยชน์ให้กับสังคม พระองค์ดำเนินพระราชกิจในรูปแบบต่

…้เป็นที่พึ่งแก่ผู้อื่น แสดงไว้ในนาถกรณธรรมสูตร (๒) ยกภิกษุขึ้นเป็นที่ตั้งว่า ยมปิ ภิกข เว ภิกขุ ยาน ตานี สพรหมจารีย์ อุจจาวจาน กิงกรณียาน, ตตฺถ ทุกโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย ที่มีสาย สมนฺนาคโต อล์ กาต์ อ…

บทความนี้นำเสนอพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการพัฒนาและดูแลพระอาราม ตลอดจนการเสด็จพระราชดำเนินเพื่อสำรวจงานต่าง ๆ ในต่างประเทศ เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่รัฐและประชาชน โดยเฉพ

…นนิทัสสนนัย 0 ด สัทธาสัมปทานั้น คือความเชื่อประกอบด้วยเหตุผลในสิ่งที่ควรเชื่อ ชื่อว่า สัทธา มีวิภาค ตามวัตถุเป็นที่ตั้งแห่งความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม ๑ วิปากสัทธา เชื่อผลแห่ง กรรม ๑ กัมม…

…งกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน นอกจากนี้ยังมีการจำแนกกรรมเป็นกุศลกรรมและอกุศลกรรม พร้อมทั้งอ…

…ภายหลัง มีผู้เห็นอำนาจประโยชน์แล้วและสร้างพระพุทธปฏิมากรด้วยวัตถุต่าง ๆ มีศิลาและโลหะเป็นต้น ให้ต้องตามพระพุทธลักษณะที่ระบุไว้ในพระคัมภีร์เท่าขนานบ้าง ใหญ่บ้าง เล็กบ้าง ต่าง ๆ กัน ตามกำลังศรัทธา และความ…

…ปแบบที่จะส่งผลในทางกุศลต่อผู้ถือศาสนา การสร้างพระพุทธปฏิมากรด้วยวัสดุต่างๆ และความหลากหลายในการสร้างตามกำลังศรัทธาและศิลปะช่างที่มีอยู่ในแต่ละยุคสมัย