หน้าหนังสือทั้งหมด

การประชุมระดมความคิดและความสำคัญของธรรมวินัยในพุทธศาสนา
192
การประชุมระดมความคิดและความสำคัญของธรรมวินัยในพุทธศาสนา
เพราะในปัจจุบันชาวโลกถือว่า การประชุมระดมความคิดก็ดี การให้สมาชิกในองค์กรทุกคน ช่วยกันเสนอความเห็นอันแตกต่างหลากหลายก็ดี จะช่วยให้งานที่ทำบังเกิดผลดีมากกว่าการที่ ใครคนใดคนหนึ่งคิดงานอยู่คนเดียวแล้วสั
ในปัจจุบัน การประชุมระดมความคิดถือเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยพัฒนาองค์กรให้มีความก้าวหน้า โดยมาจากการรวมความคิดเห็นที่หลากหลาย ซึ่งช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจเกิดจากการคิดคนเดียว ข้อความนี้นำเสนอความเห็นเกี่ยว
ญัตติจตุตถกรรมและนิคหกรรมในพระพุทธศาสนา
199
ญัตติจตุตถกรรมและนิคหกรรมในพระพุทธศาสนา
ญัตติจตุตถกรรม แปลว่า กรรมที่มีญัตติเป็นที่สี่ หมายถึง กรรมที่มีวาจาหรือการ กล่าวครบ 4 รวมทั้งญัตติ กล่าวคือ เมื่อมีการสวดตั้งญัตติแล้ว จะมีการสวดอนุสาวนาคือคำ สวดประกาศขอมติจากสงฆ์อีก 3 ครั้งรวมเป็นส
ญัตติจตุตถกรรมหมายถึงกรรมที่มีวาจาครบ 4 ส่วน ซึ่งใช้ในพิธีกรรมที่สำคัญในพระพุทธศาสนา เช่น การอุปสมบท นิคหกรรมคือมาตรการลงโทษขั้นที่ 2 สำหรับการกระทำผิดร้ายแรง เช่น การทะเลาะวิวาท มีศีลวิบัติ พระสัมมาส
การระงับอธิกรณ์ในพระธรรมวินัย
203
การระงับอธิกรณ์ในพระธรรมวินัย
“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า เมื่อพวกเราวินิจฉัยอธิกรณ์นี้อยู่ มีเสียงเซ็งแซ่ เกิดขึ้น และไม่ทราบเนื้อความแห่งถ้อยคำที่กล่าวแล้วนั้น สงฆ์สมมติภิกษุมีชื่อนี้ด้วย มีชื่อนี้ ด้วย เพื่อระงับอธิกรณ์นี้
บทความนี้พูดถึงกระบวนการระงับอธิกรณ์ในพระธรรมวินัย โดยอธิบายว่าหากภิกษุไม่สามารถระงับอธิกรณ์ได้ด้วยอุพพาหิกวิธี ให้สงฆ์ส่งต่อไปยังสงฆ์อนุญาตให้ระงับอธิกรณ์ด้วยวิธีเยยยสิกา การใช้วิธีการเหล่านี้ทำให้มี
อริยทรัพย์ในพระไตรปิฎก
214
อริยทรัพย์ในพระไตรปิฎก
จาคะ และปัญญา และในทีฆชาณุสูตรพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอริยทรัพย์ไว้ 4 ประการ คือ ศรัทธา ศีล จาคะ และปัญญา จากที่กล่าวแล้วในบทที่ 4 ว่าธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกหมวดนั้น สัมพันธ์กันหมดและสามารถย่อหรื
บทความนี้กล่าวถึงอริยทรัพย์ในพระไตรปิฎก ซึ่งประกอบด้วย ศรัทธา ศีล จาคะ และปัญญา โดยมีการเปรียบเทียบความสัมพันธ์ของอริยทรัพย์กับบุญกิริยาวัตถุ 3 ประการ คือ ทาน ศีล และภาวนา ที่มีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้
ความสำคัญของศรัทธาและทรัพย์ในบุญกิริยาวัตถุ
215
ความสำคัญของศรัทธาและทรัพย์ในบุญกิริยาวัตถุ
การที่ใครสักคนหนึ่งจะบำเพ็ญบุญทั้งทาน ศีล ภาวนานั้นเขาจะต้องมีศรัทธาก่อน หาก ไม่มีศรัทธาก็ไม่มีแรงจูงใจที่เขาจะสร้างบุญใดๆ ดังนั้นบุญกิริยาวัตถุ 3 จึงเริ่มต้นด้วย “ศรัทธา” เหมือนกันเพียงแต่ไม่ได้กล่าว
การบำเพ็ญบุญทั้งทาน ศีล ภาวนานั้นขึ้นอยู่กับศรัทธาซึ่งเป็นแรงจูงใจในการสร้างบุญ โภคทรัพย์และอริยทรัพย์มีความสำคัญแตกต่างกัน ซึ่งคนจนมักจะเข้าใจถึงความสำคัญของทรัพย์มากกว่าคนรวยเพราะประสบปัญหาขาดแคลนอา
ความสำคัญของอริยทรัพย์
216
ความสำคัญของอริยทรัพย์
2.) ความสำคัญของอริยทรัพย์ อริยทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ที่ประเสริฐกว่าโภคทรัพย์ทั้งหลาย พระมหากัปปินเถระกล่าว ไว้ว่า “ผู้มีปัญญาถึงจะสิ้นทรัพย์ก็เป็นอยู่ได้ ส่วนคนมีทรัพย์แต่ไม่มีปัญญา ก็เป็นอยู่ไม่ได้ ปั
อริยทรัพย์นั้นเป็นทรัพย์ที่มีความสำคัญมากกว่าโภคทรัพย์ พระมหากัปปินเถระได้กล่าวว่า แม้จะสิ้นทรัพย์ แต่ผู้มีปัญญายังคงมีชีวิตอยู่ได้ และปัญญาช่วยให้เข้าใจและคลายทุกข์ได้อย่างถาวร ต่างจากโภคทรัพย์ที่ให้
อริยทรัพย์และเศรษฐศาสตร์จุลภาคในพระไตรปิฎก
217
อริยทรัพย์และเศรษฐศาสตร์จุลภาคในพระไตรปิฎก
อุบาสกอุบาสิกาเหล่านั้นเมื่อได้ฟังธรรมนี้ได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกข้า พระองค์จักพากันรักษาอุโบสถศีลตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป” จะเห็นว่าอริยทรัพย์ ได้แก่ ศีล เป็นต้น มีความสำคัญตรงที่ให้ควา
ในบทความนี้กล่าวถึงอริยทรัพย์ที่นำมาซึ่งความสุขที่แท้จริงแก่มนุษย์ อย่างเช่น การบวชเพื่อแสวงหาอริยทรัพย์ แม้จะมีทรัพย์สินจำนวนมากก็ยังยินดีที่จะละทิ้งเพื่อสืบสานทางธรรมและความสุขในจิตใจ การศึกษาเศรษฐศ
เรื่องราวของบุตรเศรษฐีในสมัยพุทธกาล
223
เรื่องราวของบุตรเศรษฐีในสมัยพุทธกาล
ให้มากมาย จึงใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือย คบมิตรชั่ว ไม่รู้จักเก็บรักษาสมบัติให้ดี และยังไม่ทำมาหากิน อีก คอยแต่จะผลาญสมบัติไปวัน ๆ เท่านั้น หากเป็นเช่นนี้บั้นปลายของชีวิตก็จะย่ำแย่เหมือนกัน ดังเรื่องราวของบ
เรื่องราวของบุตรเศรษฐีที่เกิดในตระกูลที่มีทรัพย์ 80 โกฏิแต่ใช้จ่ายเงินอย่างฟุ่มเฟือย ร่วมกับภรรยา เขาติดสุราและใช้จ่ายจนหมดสิ้นทรัพย์สมบัติ จนต้องกลายเป็นคนขอทาน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสถึงผลของการใ
อนาคามิผลและมิจฉาวณิชชา
224
อนาคามิผลและมิจฉาวณิชชา
…ากหลาย พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงให้หลักในการเลือก ประกอบอาชีพไว้ว่า “ให้เลือกประกอบอาชีพที่ไม่ขัดต่อศีลธรรม” ส่วนอาชีพใดที่ขัดต่อหลักศีล ธรรม เช่น มิจฉาวณิชชา เป็นต้น พึงละเว้น เพราะจะทำให้เกิดโทษแก่ตนเองและค…
บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับอนาคามิผลและขั้นตอนต่างๆ ของการทำงานในมนุษย์ รวมถึงอาชีพที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าแนะนำในการเลือกประกอบอาชีพ เช่น หลีกเลี่ยงมิจฉาวณิชชาที่เป็นอันตรายต่อสังคมและตัวเอง โดยมีการระบุ
แนวคิดเกี่ยวกับวาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก
246
แนวคิดเกี่ยวกับวาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก
แนวคิด 1. วาจาสุภาษิตอันเป็นหลักพื้นฐานของการพูดนั้นมีอยู่ 5 ประการ คือ เป็นคำจริง เป็นคำสุภาพ พูดแล้วก่อให้เกิดประโยชน์ พูดด้วยจิตเมตตา และพูดถูกกาลเทศะ 2. อานิสงส์แห่งวาจาสุภาษิตมีดังนี้ คือ หากสร้า
เนื้อหานี้ศึกษาแนวคิดวาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก โดยมีการนำเสนอวาจาสุภาษิต 5 ประการ อานิสงส์แห่งวาจาสุภาษิตและโทษของวาจาทุพภาษิต ที่สำคัญยังมีองค์แห่งธรรมกถึกหลักการแสดงธรรมที่มีประสิทธิภาพและหลักการตอบปัญห
วาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก
247
วาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก
บทที่ 9 วาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก 9.1 ภาพรวมวาทศาสตร์ในพระไตรปิฎก ในบทนี้จะกล่าวถึงหลักการพูดของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพุทธบริษัทซึ่งถือเป็น หลักวาทศาสตร์ที่ปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 6 ปร
บทนี้พูดถึงหลักการพูดของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพุทธบริษัทในพระไตรปิฎก แบ่งออกเป็น 6 ประเด็นหลัก ได้แก่ วาจาสุภาษิต, อานิสงส์ของการกล่าววาจาสุภาษิต, โทษของวาจาทุพภาษิต, หลักการแสดงธรรม, การตอบปัญหา และก
การพูดและการใช้คำพูดอย่างมีคุณค่า
251
การพูดและการใช้คำพูดอย่างมีคุณค่า
แต่ปาก มีหน้าที่ถึง 2 อย่าง คือ ทั้งกินและพูด ธรรมชาติกลับให้ มาเพียงปากเดียว แสดงว่าธรรมชาติต้องการให้คนดูให้มาก ฟังให้มาก แต่พูดให้น้อยๆ ให้มีสติคอยระมัดระวังปาก จะกินก็กินให้พอเหมาะ จะพูดก็พูด ให้พ
ปากมีหน้าที่สำคัญถึงสองอย่างคือการกินและการพูด แต่ธรรมชาติกำหนดให้เราพูดให้น้อยและฟังให้มาก การพูดที่ดีควรเป็นคำจริง สุภาพ และก่อให้เกิดประโยชน์แก่ทั้งผู้พูดและผู้ฟัง นอกจากนี้คำพูดยังต้องถูกกาลเทศะแล
การสื่อสารของพระพุทธองค์กับผู้ฟัง
259
การสื่อสารของพระพุทธองค์กับผู้ฟัง
การอาบน้ำล้างบาป พระพุทธองค์ก็ทรงสนทนาในเรื่องนั้น ชาวนาสนใจเรื่องการทำนา พระพุทธองค์ก็ทรงสนทนาในเรื่องนั้น ครูฝึกม้าสนใจเรื่องการฝึกม้าพระพุทธองค์ก็ทรงสนทนาใน เรื่องนั้น เป็นต้น กล่าวโดยสรุปคือ เมื่อ
พระพุทธองค์ทรงใช้ภาษาที่เหมาะสมกับแต่ละกลุ่มผู้ฟัง เช่น สมาคมพราหมณ์ที่สนใจเรื่องการอาบน้ำล้างบาป พระองค์ก็ทรงสอบถามและอธิบายโดยใช้แนวคิดที่เข้าใจง่าย เพื่อให้พราหมณ์เข้าใจว่าห้วงน้ำคือธรรมมีศีลเป็นท่
การสอนและเทศน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
262
การสอนและเทศน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างอีกหลายท่าน เช่น ชฎิลสามพี่น้องเคยบูชาไฟมาก่อน พระองค์ จึงทรงเทศนาอาทิตตปริยายสูตรว่าด้วยธรรมที่แสดงถึงของร้อนแก่ชฎิลจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ กรณีปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ผู้ยึดติดกับลัทธิ
การสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น มุ่งเน้นการสร้างประสบการณ์และการเข้าใจหลักธรรมในชีวิตจริง ผ่านการยกตัวอย่างแนวทางการปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพ เช่น การสอนชฎิลสามพี่น้องถึงทางสายกลาง และพระนันทะที่ข้ามผ่
การสร้างบารมีและผลของกรรมในพุทธประวัติ
263
การสร้างบารมีและผลของกรรมในพุทธประวัติ
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ประวัติการสร้างบารมีของพระอริยสาวกสาวิกาทั้งหลาย และเรื่องการ ส่งผลของบุญและบาปที่มนุษย์ เทวดาและเปรตทั้งหลายทำไว้ในอดีตชาติ หลักการและตัวอย่างนั้นจะสนับสนุนเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ห
บทความนี้เสนอเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติการสร้างบารมีของพระอริยสาวกและแนวทางการสร้างบุญ โดยอ้างอิงถึงวิมานวัตถุ 85 เรื่อง เพื่อเป็นแรงบันดาลใจในการทำความดี พร้อมการจัดตั้งตำแหน่งเอตทัคคะที่ช่วยกระตุ้นผู
การแสดงธรรมโดยใช้อุปมาอุปไมย
264
การแสดงธรรมโดยใช้อุปมาอุปไมย
9.6.3 แสดงธรรมโดยใช้อุปมาอุปไมยประกอบ คำว่า “อุปมา” หมายถึง สิ่งหรือข้อความที่ยกมาเปรียบเทียบ มักใช้เข้าคู่กับอุปไมยใน ประโยคเช่นเรื่องนี้มีอุปมาฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้น ส่วนคำว่า “อุปไมย” หมายถึง สิ่งหร
การพูดโดยใช้อุปมาอุปไมยเป็นวิธีการสอนที่สำคัญในการทำให้ผู้เรียนเข้าใจสิ่งที่ลึกซึ้งมากขึ้น ผ่านการเปรียบเทียบกับสิ่งที่คุ้นเคยหรือประสบการณ์ที่เคยมี การใช้ตัวอย่างที่ใกล้เคียงจะทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น
อุปมาในพระไตรปิฎก
265
อุปมาในพระไตรปิฎก
ปลวกบ้าง เปรียบปัญญาดุจศัสตรา เปรียบพรหมจรรย์ดุจต้นไม้ ธรรมดุจแพ อุปมามรรคมีองค์ 8 ดุจยานอันประเสริฐ กิเลสเปรียบเหมือนสนิม กรรมดุจไร่นา เปรียบวิญญาณเหมือนพืช บาปกรรมเปรียบดุจก้อนเกลือ อุปมาสัตว์โลกด้ว
บทความนี้พูดถึงการอุปมาที่มีในพระไตรปิฎก โดยเฉพาะในแง่ของวิธีการเปรียบเทียบแนวคิดต่างๆ เช่น ปัญญาเปรียบได้กับศัสตรา และพรหมจรรย์ที่เปรียบเป็นต้นไม้ รวมถึงการเล่าเรื่องของพระกุมารกัสสปะที่ทำให้เราถึงคว
การใช้สื่อการสอนในธรรมะของพระพุทธเจ้า
269
การใช้สื่อการสอนในธรรมะของพระพุทธเจ้า
ก็ทรงใช้กองไฟนั้นเป็นสื่อการสอนบ้าง ทรงใช้ “ขอนไม้” ที่ลอยมาตามน้ำบ้าง ใช้ “กลุ่มฟองน้ำ” บ้าง ใช้ “น้ำล้างพระบาท” บ้าง ใช้ “ก้อนหิน” เป็นสื่อการสอนบ้าง เป็นต้น ซึ่งจะได้ยก ตัวอย่างดัง ต่อไปนี้ 1. ใช้
บทความนี้นำเสนอการใช้สื่อการสอนในธรรมะของพระพุทธเจ้าผ่านตัวอย่างต่าง ๆ เช่น ขอนไม้ที่ลอยตามแม่น้ำ ด้วยการตั้งคำถามและการอธิบายความหมายของแต่ละสิ่ง โดยเชื่อมโยงกับแนวทางการพาไปสู่นิพพาน การเปรียบเทียบร
การโต้วาทธรรมในพระพุทธศาสนา
282
การโต้วาทธรรมในพระพุทธศาสนา
หาบุคคลเทียบได้ยาก ท้าวเธอก็ได้เที่ยวไต่ถามปัญหากับพระภิกษุและนักบวชลัทธิต่างๆ ไม่ เลือกหน้า พวกใดแก้ปัญหาไม่ได้ก็พากันหนีไป พวกที่ไม่หนีก็สู้ทนนิ่งอยู่ แต่โดยมากได้พากันหนี ไปสู่ป่าหิมพานต์เมืองสากลน
บทความนี้สำรวจการโต้วาทธรรมในพุทธกาล โดยเฉพาะการสนทนาที่เกิดขึ้นระหว่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้ากับสัจจกนิครนถ์ ที่สะท้อนถึงความไม่เที่ยงของขันธ์ทั้งสี่ รวมทั้งการตีความแง่คิดของการทำงานและการดำรงอยู่ในโลกน
วิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก
287
วิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก
เนื้อหาบทที่ 10 วิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก 10.1 ภาพรวมวิทยาศาสตร์ในพระไตรปิฎก 10.2 เจตคติต่อความรู้ในพระไตรปิฎก 10.3 ลักษณะของความรู้ในพระไตรปิฎก 10.4 วิธีการแสวงหาความรู้ในพระไตรปิฎก 10.5 สมาธิกับการค้น
บทที่ 10 ของบทความนี้สำรวจกระบวนการและแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่ในพระไตรปิฎก โดยพิจารณาวิธีการแสวงหาความรู้ในแต่ละด้าน รวมถึงเจตคติและลักษณะของความรู้ตามที่บันทึกไว้ในพระไตรปิฎก นอกจากนี้ยังมีการอธ