บุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 388 / 715

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๖๓ ปุตตสังคหะข้อ ๒ นั้น มีพรรณนาว่า บุตรนั้นในชั้นเดิม ได้แก่ผู้ที่สืบสายเป็นชั้น รองลงมาแต่ต้น แต่ในชั้นหลัง เป็นชื่อแม้แห่งชนอื่นผู้ตั้ง…

บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดู…

๑ (สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ด ๖๔ ที่แสดงไว้ในเบื้องต้น บุตรจะได้พ้นจากความเป็นอวชาต และสามารถจะดำรงวงศ์สกุลให้ถาวรสืบ ๆ ไปตลอดกาลนาน สมเด็จพระโลกนาถเจ้า ก็ได…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการอบรมบุตรตามคำสอนของพระพุทธเจ้าที่มุ่งหวังให้นำทางให้บุตรหลานสามารถอยู่ในสังคมได้ดี โดยแบ่งออกเป็น 5 สถานที…

…ิรญาณวโรรส) ๖๕ โกศลรัฐ แต่ครั้งยังเป็นพระราชกุมาร เจ้ามหาลิจฉวีกุมาร นครไพศาลี กับเจ้าพันธุลมัลลราช บุตรนครกุสินารา ต่างได้เสด็จไปเมืองตักกสิลา และทรงเรียนศิลปะในสำนักอาจารย์ทิสา ปาโมกข์ในสมัยเดียวกัน ไ…

บทความนี้นำเสนอพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งเป็นพ่อของพระราชโอรสที่มีบทบาทสำคัญในการปกครองและการรักษาความสงบในพระราชอาณาจักร ภายใต้การประรองราชอำนาจของพระองค์ และการพั

…ประกอบกิจไม่ให้ท้อ ได้ชื่อในบาลีเป็นหลายประการ โดยลักษณะมีอาทิ คือ วิริย์ เพราะเป็น เหตุแกล้วกล้าของบุคคล อุฏฐาน เพราะเป็นเหตุลุกขึ้นประกอบกิจไม่นั่งนิ่ง อุสสาโห เพราะ เหตุอาจหาญและอดทน ธิติ เพราะเป็นเห…

…และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเมื่อมีความเพียรในทางที่ถูกต้อง ความเพียรมีหลายลักษณะและเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้บุคคลสามารถก้าวหน้าและประสบความสำเร็จในชีวิต ตัวอย่างจากการทำธุรกิจที่ความเพียรทำให้เกิดผลดียิ่งขึ้น โ…

…อยู่ในสำนัก หมอช้างพระที่นั่ง ดีดพิณดังไปถึงพระเจ้าพรหมทัตต์ เป็นที่พอพระราชหฤทัย ไม่ทรงทราบว่าเป็น บุตรอมิตร ก็โปรดให้รับราชกิจด้วยมิได้ทรงระแวงทีฆาวุก็แสดงความภักดีและสามารถเป็นลำดับ มา จนพระเจ้าพรหมท…

บทความนี้เล่าถึงเรื่องราวของทีฆาวุกุมาร พระราชโอรสที่ได้โอกาสแสดงความภักดีและสามารถจนได้รับความไว้วางใจจากพระเจ้าพรหมทัตต์ แม้ว่าจะมีหนทางในการแก้แค้นแต่กลับเลือกที่จะทำการอย่างมีสติ ภายหลังเขาได้รวมส

…ายของเรา แห้งเหือดไปเถิด จงเหลืออยู่แต่หนัง เอ็น กระดูก ก็ ตามที ผลนั้นใด จะพึงถึงได้ด้วยเรียวแรงของบุรุษ ด้วยความเพียรของบุรุษ ด้วยความเพียรของ บุรุษ ด้วยความบากบั่นของบุรุษ ยังไม่ถึงผลนั้นแล้ว และจะหย…

บทความนี้สำรวจแนวคิดของความเพียรและการพึ่งพาตนเองในพุทธศาสนา โดยอ้างถึงพระพุทธภาษิตและตัวอย่างจากประวัติศาสตร์ เช่น พระเจ้าวัฏฏคามณีที่ไม่ย่อท้อในการต่อสู้อันยาวนานเพื่อฟื้นฟูพระนคร ความหมายของการพึ่ง

…ุม ในอันโตชนหมู่ คนใน ได้แก่พระมเหสี พระราชาโอรสพระราชธิดา ตลอดลงมาถึงผู้ปฏิบัติราชการในพระองค์ทั้ง บุรุษสตรีพวกหนึ่ง พลกายสุม ในพลกายคือกรรมทหาร อันเป็นกำลังป้องกันปราบปราม ปฏิปักษ์ และรักษาความสงบราบค…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตนในสังคหวัตถุและจักรวรรดิวัตรของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส กำหนดแนวทางการบริหารและความสัมพันธ์ระหว่างพระองค์กับประชาชน รวมไปถึงการป้องกันและพัฒนาประเทศผ่านหลัก

…ป็นผู้รอบรู้ธรรม คือสันทันในพากย์คำ และเหตุการณ์ มัตตัญญู เป็นผู้รู้จัก ประมาณ คือความพอดีแห่งกิจและบุคคล กาลัญญู เป็นผู้รอบรู้กาลสมัยที่สมควรประกอบกิจให้ สบโอกาส ปริสัญญู เป็นผู้รู้จักบริษัทว่าจะควรยึด…

บทความนี้กล่าวถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และคุณสมบัติของพระบรมโอรสาธิราชตามหลักการ 5 ประการ ได้แก่ อัตถัญญู, ธัมมัญญู, มัตตัญญู, กาลัญญู และ ปริสัญญู ซึ่งช่วยให้สามารถบริหารราชการได้อ

… เป็นผู้มีตนเสมอ ไม่แสดงความแปรผันในการนั้น ๆ อวิสวาทนตาย ด้วยความซื่อตรง ไม่ล่อลวง กัน ดูก่อนคฤหบดีบุตร มิตรอมาตย์ผู้เปรียบด้วยทิศเบื้องซ้ายอันกุลบุตรบำรุงด้วยฐานะทั้ง ๕ เหล่านี้แล้ว ปญฺจติ ฐาเนหิ กุลป…

เนื้อหานี้พูดถึงหลักการสำคัญในการสงเคราะห์มิตรตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยเฉพาะการใช้สังคหวัตถุ ๔ ซึ่งประกอบไปด้วยการให้ กริยา การเอาใจใส่ และความเสมอต้นเสมอปลายในการสร้างไมตรี โดยอ้างอิงถึงรูปแบบการปฏิ

… พระองค์ ตรัสสรรเสริญแก่ภิกษุทั้งหลายว่า หัตถกอุบาสกเป็นคนประหลาดอัศจรรย์ ให้เธอทั้งหลายจำไว้ เถิด. บุคคลผู้เข้าใจในอุบายสงเคราะห์ให้เหมาะแก่บุคคลและเวลา ย่อมเจริญด้วยบริวารยศ มี พวกพ้องมาก เป็นกำลังเคร…

บทความนี้กล่าวถึงพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และความมีพระปรีชาในการจัดการราชกิจ การเป็นที่พึ่งของชน และการมีมิตรภาพกับต่างประเทศ โดยยกตัวอย่างถึงการบูชาที่ยิ่งใหญ่ตามที่เคยพระราชทานไว้ นอกจากนี

…มขวนขวายและต้องรับผิดชอบ, ความพอดีแห่งการรักษาเช่นนี้ ได้ชื่อว่าอารักขสัมปทา ถึง พร้อมแห่งการรักษา, บุคคลทั้งหลายย่อมมีสามารถต่างกัน การรักษาจึงควรเป็นไปพอดีแก่กำลัง ของบุคคล จะถือโภคะเป็นประมาณมิได้ อา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการรักษาสมบัติและความรับผิดชอบของเจ้าของ โดยยกตัวอย่างการดูแลทรัพย์สิน การบริโภค และการสร้างความมั่นคงในชีวิต สะท้อนถึงการจัดการและความรู้จักประมาณในด้านการเงิน ซึ่งจะสามารถนำไปสู่ความ

…์, อันการปฏิสังขรณ์อารามนั้น ถ้า สำเร็จด้วยกุศลฉันท์อันแรงกล้า ก็สามารถจะยังผลให้เกิดแม้ในทิฏฐธรรม, บุรพเจตนาในขณะ ย่อมให้เกิดความเบิกบานจิตใจในเบื้องต้นสันนิษฐานเจตนาในขณะต้องการ ย่อมอำนวยผลให้ได้สำราญ…

บทความนี้สรุปเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจที่ทรงจัดขึ้นด้วยพระเดชานุภาพโดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งรวมถึงการปฏิสังขรณ์วัดราชาธิวาสและการตั้งกฎหมายด้านการบริหารประเทศ สร้างความเจริญให้กับ

…รมบพิตรพระราชสมภารเจ้า พระองค์สมเด็จพระปรมินทรธรรมิกมหาราชธิราชเจ้า พระคุณอันประเสริฐ ผู้ทรง ด้วยราชบุรุษได้นำเครื่องไทยธรรมที่เคยทรงบริจาคเป็นเครื่องบูชาธรรมเทศนามงคลวิเสส กถา ในวันฉลองพระชนมพรรษา มาถว…

ในศกที่ ๑๒๘ ของรัตนโกสินทร์ วันขึ้นเทศนาในวัดบวรนิเวศวิหาร สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสถวายพระพรแด่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภาร พร้อมทั้งได้รับพระราชทานไทยธรรมที่เคยบริจาคในการฉลองพระชนมพรรษาอ

…ารเจ้า ทรงตั้งอยู่ในพระคุณ ข้อนี้ จึงได้ทรงจัดการป้องกันและทำนุบำรุงพระราชอาณาจักรสำเร็จเป็นลำดับมา บุคคลัญญุตานั้น คือความรู้จักเลือกบุคคล คุณข้อนี้เป็นประโยชน์ในกิจนั้น ๆ หลายสถาน เมื่อกล่าวเฉพาะท่านผ…

…ระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้ทรงทำพระพุทธกิจสำเร็จและป้องกันรักษาพระราชอาณาจักรด้วยการจัดสรรบุคคลที่เหมาะสมในการปฏิบัติงาน เพื่อให้การบริหารรัฐประสบความสำเร็จอย่างมั่นคง นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาระ…

…หาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ในศก ที่ ๑๒๙ ๙๓ จะพรรณนาพระคุณพิเศษ ๓ ประการ คือ กัตตุกัมยตาฉันทะ ๑ บุคคลัญญุตา ๑ รัฏฐาภิบาลโนบาย ๑ พอเป็นนิทัสสนนัย กัตตุกัมยตาฉันทะข้อต้นนั้น ได้แก่ความพอใจ คือความเป็น…

…ประการของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้แก่ กัตตุกัมยตาฉันทะ ซึ่งหมายถึงความพอใจที่จะทำบุญและทำความดี บุคคลัญญุตา ซึ่งกล่าวถึงการมีจิตใจที่ดีและสามารถทำความดีได้ และรัฏฐาภิบาลโนบายซึ่งคือกา…

…นาชาดกปกรณ์ กล่าวเรื่องพระมหาชนกตกอยู่ ในมหาสมุทร นางมณีเมขลามาช่วยให้รอดดังนี้นั้น ก็เพื่อจะแสดงโดยบุคค ลาธิษฐาน ซึ่งคุณคือกัตตุกัมยตาฉันทะและวิริยะ คือความเพียร อย่างกล้าหาญ ว่าเป็น เครื่องรอดจากอันตร…

…พระพุทธศาสนา โดยอธิบายถึงบทเรียนจากพระมหาชนกที่ประสบภัยในทะเลและการช่วยเหลือจากนางมณีเมขลา และการที่บุคคลที่มีความหวังและความเพียรไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคต่าง ๆ จะทำให้สามารถก้าวเข้าสู่สิ่งที่ดีงามได้ ซึ่งแม…

…พื่อประกาศพระศาสนาในปัจจันตประเทศเป็นหลาย ตำบล พระสิคควะมีกัตตุกัมยตาฉันทะเพียรไปเกลี้ยกล่อมโมคคัลลีบุตรมาณพมาบวได้สมประสงค์ ฉะนี้. อีกเรื่องหนึ่ง ทีฆาวุกุมารพระราชโอรสของพระเจ้าที่มีติผู้ครองโกศลรัฐ ปร…

…ะประกาศพระศาสนาและการฟื้นคืนราชสมบัติของทีฆาวุกุมาร พระมหาชนกได้ยกตัวอย่างอุทาหรณ์เพื่อสอนเคราะห์ว่าบุรุษผู้บัณฑิตควรมีความหวังในความสำเร็จ โดยไม่ควรเบื่อหน่าย พระชินสีห์ได้ตรัสสรรเสริญกัตตุกัมยตาฉันทะ …

…พ็ญราชธรรมส่วนรัฏฐาภิบาลนาย สะดวกพระราชหฤทัยยิ่งขึ้นเป็นผล พระคุณนี้นับว่า เป็นมงคลวิเสสประการหนึ่ง บุคคลัญญุตานั้น คือความรู้จักเลือกบุคคล มีวิภาคจะพึงแสดงได้ทั่วไปสำหรับชนทุก ชั้นทั้งผู้น้อยผู้ใหญ่ แต…

…เด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่ทรงสามารถแก้ไขอุปสรรคในการบริหารราชการ และความรู้ในการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการทำงาน เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติที่ดีในกลุ่มบุคคลต่างๆ นอกจากนี้มีการยกตัวอย่างเหตุกา…

…ารถจะวินิจฉัยความนี้ให้ หฤทัย เกรงว่าบาปจะมีแก่พระองค์ กระจ่าง ข้อนี้เป็นทางที่ทรงอาราธนาพระโมคคัลลีบุตรติสสเถระ มาสู่กรุงปาตลีบุตรจากเหนือน้ำ แล้วอาศัยพระเถระเป็นกำลังทรงชำระพระศาสนให้สิ้นเสี้ยนกล่าวคื…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการเผยแผ่พระธรรม โดยยกตัวอย่างการเลือกพระภิกษุสำหรับปฐมเทศนาและการเลือกผู้ที่จะสร้างศ…

…ี่ไม่เหมาะ ก็คัดออกเสียหรือผลัดเปลี่ยนหน้าที่ใหม่ ทรงราชการให้เป็นมาโดยสวัสดี พระคุณสมบัตินี้นับว่า บุคคลัญญุตา มงคลอันวิเสสที่ ๒. ส่วนราชกิจเนื่องในการปกครองพระราชอาณาจักร ซึ่งได้ทรงบำเพ็ญมาเป็นนิตย์มา…

สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสทรงมีวิจารณญาณในการเลือกสรรบุคคลเข้ารับราชการเพื่อพัฒนาหมายถึงการสร้างคนที่มีความสามารถ ทั้งนี้ยังคงเน้นการบำรุงรักษาศาสนาและพัฒน…